TRUONG DAI HOC SU PHAM TP. HO CHi MINH KHOA VATLY ells LUAN VAN TOT NGHIEP DE TAL: NGHIÊN CUU VAT LY HAT NHAN « HIỆN TƯỢNG PHÓNG XẠ TỰ NHIÊN * UNG DUNG CUA HIEN TUGNG PHONG XA * DO CHU KY BANRA CUA Ba” (Xx2 V YY `.” z LOI CAM ON Sau bon nam học lập ở tường aà thếc giam cluuẩn bi cho “Khba luậm Tet nghi¢n", dén nay cơ bản đã được hoan thank. Dé chink la nhe céng lao to lin cita Qui Thay C6 da lậm tink gitip dB cho em trong hge tập, cũng sdư¿ trong siệc Ute hign kdeods lune ning. ước bet, em xin chin think cm cát todm thé Quai 7á Gà trường “Đại kạc Sut pham Fp.
HS Chi Mink, suất đã ete Thy C6 trong khoa Use lj di tận tâm truyền dat “luồng bai bee qui bio oà bổ ich trong sudt bSa nam dat hoe lâm. KE din, em cảm ơn Giấy ((QÓ ⁄D4W/ HA va Thy NGUYEN HOANG LONG da gitip do em vit hike trong vige Ue hip luận adn nay. Cus cùng em xin cd om Bat, Me ank chi em oi ban đè đã động oiên, gián đ em trong suất thời giam fẹc tập. Hồ Chí Minh, ngày 2J thắng 05 năm 2000-05-26 sv VTH “Trương Thị Bảo Khuyên.
1i NúI ĐẨU a, “Khi nói đến vật lệ hại nn dd bi là chối đẳng vi phn a, ‘dn trong ching ta đã bii nhiễu về nhồng ứng dụng khá phổ biển của chúng trang khoa học kỹ tui cũng nhí trong đời sống hằng ngày. Trong các ngành như cổng nghiệp, nông nghiệp, khai Ähoáng. thì chấi đẳng vị phóng xạ đã trở thành một công cụ không Thể thiếu, nhờ chất đồng vị phóng xạ mà mọi vấn để phúc tạp khổ khăn có thể được giải quyết một cách nhanh chống và chính xác Ủng dụng thành công hơn cả là trong ngành tế, trong lĩnh vực này, chất đồng vị phóng xạ là phương tiên quý bâu trong việc chẩn người thẫy thuốc có thể xác định một cách chính xác vị trí của tối 1 từ đó có phương lướng điều trị một cách có hiệu quả. Không chỉ có thế, chất đằng vị phóng xg còn có mat ở các ngành tưởng chừng như t liền quan đến khoa học kỹ thuật nhuc khảo cổ học, hài dương học vào Hiện nay trên thế giới cũng như ở nước ta, chất đổng vi "Đặc biệt trong y học có rất nhiễu máy mốc, thiết bị, đã được nhập vd dé chdn đoán và chữ bệnh ở các bệnh viện trong cả nước.
Luận văn này giới thiệu khái quát về hiện tượng phóng xe và những tổng dụng củe chất đẳng vị phóng xạ trong các lĩnh vực núi trê. Nhằm tìm hiểu một ngành khoa học kỹ thuật hiện đại dang diese pt triển trân toàn thế giới Luận văn đã được hoàn thành nhưng do mới bước đâu tập làm quen với việc nghiên cứa sách vồ, hơn nữa khả năng và Hời sian còn hạn chế nên bài làm sẽ không tránh được những thiếu sót, em rất mong nhận được sự chỉ bảo và góp ý của Thấy Có “căng như bạn bề. NHAN XET CUA GIAO VIEN © Luận Văn TốtNghigp GSH: NGO DUY CHU NOI DUNG ele Phân Ly thuyét Cafu tao nguyên tử. UL Hiện tượng phóng xạ IHI.
- Các phương pháp đo cường độ phóng xạ. Ứng dụng các chất đổng vị phóng xạ. Ứng dụng các chất đổng vị phóng xạ ở nước ta.trang 29 Phẩn2: THỰ hanh 1. - Tiếnhành thí nghiệm.
ATH: Trang Th Plo Riga Luân Văn Tối Nghiệp. GSHD - NGÔ DUY CHU LÝ THUYẾT L CấutạonguyêntF I. - Hiện tượng phống xạ TIL, Các phương pháp đo cường độ phóng xạ IV. - Ứng dụng các chất đồng vị phóng xạ 'V.
__ Ứng dụng các chất đổng vị phóng xạ ở nước ta. SOF Trang Th Bie Kyte rang Ï _ Luận Văn Tốt Nghiệp, ci nguyen is Nguyễn tử, bom nguyễn tử, hạt nhãn nguyên tử. những danh từ này đã quá quen thuộc với chúng ta, vây nguyên tử là gì ? Cấu tao như thể nào? Thành phần của nó gồm những gì * Các nhà tiết gia thời cổ La-Hy đã chơ rằng: nguyên tử là phần tử nhỏ nhất không thể phân chia được nữa (vì vây nguyên tử có tên là A-Tom nghĩa là không thể phân chia đước nữa) thất ra nguyên tử không phải là phản ể nhỏ nhất mà nổ chỉ là một phần tử vô công nhỏ bé mà thôi Năm 1895 Rocigen (người Đức) đã phát hiển ra ta X, năm 1596 Bequered (người Pháp) lẫn đầu tiền phát hiện ra hiện tượng kỳ la đó là © Đặt ‘minh Urani rong một cái hộp đất rong một cái tẩm phim ảnh, một í âu sau tửa phim thì nhân thấy trên phim có những vết đen, điều này đã chứng tỏ rầng nguyên tử Urani đã phát ra những tỉa mà mất thường không nhìn thấy. Hiển tương này goi là hiện tương phóng xa Năm 1808 ~ 1903 hai ông bà Curies đã tìm rã nguyên tổ Pôlôni và Rad¡ phóng xa manh hon Urani rất nhiều ‘Voi sit phát hiện ra hiện tượng phóng xa đã chứng tỏ rằng: nguyên tử không phải là phẫn tử nhỏ nhất mà nguyên tử là cả một thể giới vô cùng phức tạp cắn được nghiên cứu và khám phá Đến năm 1911 Rotherford (người Anh) đã thực biển thí nghiêm của mình và đã chứng tỏ rằng : nguyên tử gồm có hạt nhân mang điền tích dương và các celecuon mang điện tích âm chuyển đông xung quanh hạt nhân.
Miu nguyen tit Rutherford ‘Vé sau nhà vật lý học người Ban Mach Niels Bohr đã đưa ra mổ hình của mẫu hành tỉnh nguyên tử, theo mẫu này thì nguyên tử có thể hình đung như một dương hệ, trung tâm là hạt nhân mang điện tích dương (ví như mặt rời) xung “quanh hạt nhân có những elecon mang điện tích °n động xung quanh hat shin theo những quý đao khác nhau (ví như các hành tinh) cée electron may xấp xếp theo từng Kap có tên như - K, L. và số clecton trên mỗi lớp Luận Văn Tối Nghiệp, — có một giới hạn nhất định. Chẳng hạn, ở lớp K có tối đa là 2 electon hay lớp L nhiều nhất đến 8 electon. nhân có kích thước rất nhỏ so với kích thước của nguyên tử, sưng kính của hạt nhân, 10”" m còn đường kính của nguyên tử đến 10” m, nại đường kính nguyên tử gấp 10.000 lẫn đường kính hạt nhân.
Hạt nhân ty nhỏ nhưng lại chiếm phần lớn khổi lượng của nguyên tử. Ta hãy lấy nguyên tử đơn giản nhất là nguyên tử Hyáro là ví đụ - nguyên tử này chỉ 66 1 electron quay xung quanh hạt nhân. Ở đây elecưon có khổi lượng mạ= 9,L * 10° kg, hạt nhân gồm 1 ptöton năng gấp 1836,1 lần khối lượng của elecon. Như vậy ta nhân thấy rầng : hạt nhân của nguyên tử H; có đường kính chỉ bằng, 10 đường kính của nguyên tử mà lại chiếm đến 99,94% khổi lượng nguyên tử, Năm 1933 nhà vật ý học người Anh Chadwiek đã phát hiện ra Nơon là một hạt có khối lượng xấp xỉ pröton nhưng không mang điện.
“Cũng vào thời điểm này, Ivanenco (người Liên Xô) và Heisenberg (người Đức) đã để ra giả thuyết cho tầng: hạt nhân của nguyên tử là do hai loại hạt bên. vững lâu đài prOton và nơưoa hợp lại. Ngày nay người ta đã chứng mính được rng: hạt nhân được tạo bởi trên 350 loại hạt khác nhau Muyôn, Pidn, Kaon. nhưng các hat này có đời sống rất ngắn nên không tồn tại.
"Như vậy, có thể nói rằng: hạt nhân nguyên tử được cấu tạo bởi bai loại hat eg bản là proton và ndton, tổng số proton bằng tổng số elecon nên nguyên. trung hòa về điện (hai loại hạt nầy có tên chung là Nucleon) là số prôton (cũng chính là số elecưoa) N “Trong vật lý hat nhân, đơn vị khối lượng thường được dàng gọi là khối lượng nguyên tử: 1,6609610" kg xấp xĩ bằng khối lượng một nucleoa. MộLhạt nhân được ký hiệu ;X^ - KÍ tự đầu tiên của nguyên tố Người ta đã tìm ra những chất có cùng nguyên tử số Z nhưng có khối lượng nguyên tử khác nhau ( khối lượng hạt nhân_số nơưon khác _ nhau ) những chất đồ có tính chất hóa học khác nhau được gọi là những chất đồng vị. vidu nh Ông vi aH 5 AH? 5H? mn trong thiên nhiên là đo sự hợp thành của hai đồng vị 4C” và (ong đó ea chiéim 98,892% còn ¿C chỉ chiếm 1,108%) 1H.
Hiện tường phúng xg : Sự phát kiến ra hiện tượng phóng xa do công tình nghiên cứu của Becquered và hai ông bà Curies đã mổ ra con đường mới trong lĩnh vực nghiên cứu hat nhân nguyên tử. TH Tage BioKit Trang Luân Văn Tốt Nghiệp _ GSHD: NGÔ DUY CHỮ. * Hiện tượng phóng xạ là hiện tượng một hạt nhân tự phát biến đổi thành hạt nhân khác và phát ra những tia goi la tia phéng xq dubi téc dụng của điện từ trường * 'C6 4 loại tỉa phóng xa * Ta alphd (4-} Là một đồng hat mang điện dương, mỗi hạt tạo bồi 2 prôton và 2 nơươn, hạt œchính là bạt nhân của nguyên tố Heli. Tia œ có thể lầm ion hóa môi trường và bị mất din năng lượng nên nó có sức xuyên thấu rất kém, không thỂ xuyên.
qua 1 lá nhôm đầy Imm. Chính là dòng các elecưoa, dưới tác dụng của trường chúng bị lệch về phía cực đương của ta. Khả năng đầm xuyên lớn hơn tia œ rất nhiều, có tác dung ion hóa kém hơn tỉa @, ta này có vận tốc tất lớn ~ gần bằng vận tốc ánh sáng. Ề “ £ ey eee " te H Tia-betacine (2): La dong các electron ương gọi là poziuon, nó có cùng khối lượng với electron nhưng lại mang điện tích đương, ủa này bị lệch về phía cực âm của tụ, nó cũng có những tính chất tướng tự như ta ' Tia gamma.ss Là những sóng điên từ như ánh sáng nhưng có bước sóng ngắn hơn.
Loại tia này không mang điện tích nên không bị lệch trong điện trường và nó có khã năng đâm xuyên rất lớn. Chúng chỉ yếu đi rất ít khi xuyên qua một tấm nhôm.Sicphdn hot nhdn va cuding dd phéng xa: "Những biện tường vật lý và hóa học mà người ta nghiên cứu từ trước đến nay như tính đẫn điền, dẫn nhiệt. chỉ tiên quan đến sự biến đổi của elecon bên FH Tag Th Bio Hoyt rang Luận Văn Tốt Nghiệp. GSHD : NGO DUY CHU "ngoài hạt nhân mà thôi còn hiện tượng phóng xạ có nguyên nhân sâu xa hơn, đó là sự biến đổi ngay trong lòng hạt nhân nguyên tỉ.
“Ta lấy chất phóng xa Radi làm ví du : Hạt nhân Radi có 88 prôtôn và 138 "don, Ra phát ra hạt alpha gổm 2 prÖton và 2 nơoa, lúc hấy giờ hạt nhân tạo thành Không phải là Rađi nữa mà là Radon. wa’ 2 > wR?