Nghiên Cứu Vật Liệu Nano-ZIF-8 Làm Chất Xúc Tác Cho Phản Ứng Giữa Benzaldehyde Và Ethyl Cyanoacetate

Nghiên cứu tổng hợp vật liệu nanozif8 làm chất xúc tác cho phản ứng giữa benzaldehyde và ethyl cyanoacetate, mở ra hướng đi mới trong hóa học.

• Tác giả: Lê Thị Như Quỳnh
• Người hướng dẫn: GS. Tạ Ngọc Đôn
• Trường học: Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
• Chuyên ngành: Kỹ thuật hóa học
• Đề tài: Nghiên Cứu Tổng Hợp Vật Liệu Mao Quản Trung Bình Nano-ZIF-8 Làm Chất Xúc Tác Cho Phản Ứng Giữa Benzaldehyde Và Ethyl Cyanoacetate
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Vật Liệu Nano ZIF 8 Tiềm Năng Ứng Dụng Vượt Trội

Vật liệu xốp đóng vai trò then chốt trong nghiên cứu cơ bản và ứng dụng thực tiễn, đặc biệt trong các lĩnh vực như hấp phụ khí, tách lọc, xúc tác và cảm ứng. Trong số đó, vật liệu khung hữu cơ - kim loại (MOFs), được phát triển từ năm 1995, đang thu hút sự quan tâm lớn của giới khoa học. MOFs, với cấu trúc tinh thể hình thành từ ion kim loại và hợp chất hữu cơ, sở hữu diện tích bề mặt riêng lớn, kích thước mao quản và tính chất bề mặt có thể điều chỉnh. Ứng dụng của MOFs rất đa dạng, bao gồm hấp phụ, lưu trữ khí, xúc tác và cảm biến. Với tính đồng đều, cấu trúc khung mạng cứng hoặc mềm dẻo, tính đa dạng và khả năng thiết kế cấu trúc, MOFs được xem là vật liệu mao quản thế hệ mới đầy tiềm năng. Hiện nay, đã có hơn 20.000 loại MOFs được nghiên cứu tổng hợp, trong đó Zeolitic Imidazolate Frameworks (ZIFs) nổi bật như một họ vật liệu mới kết hợp đặc tính độc đáo của zeolit và MOFs.

1.1. Giới thiệu chung về vật liệu MOFs và ứng dụng

MOFs là vật liệu mao quản cấu trúc tinh thể, được tạo thành từ sự kết hợp của các ion kim loại và các hợp chất hữu cơ. Đặc điểm nổi bật của MOFs là diện tích bề mặt riêng rất lớn, kích thước mao quản và tính chất bề mặt có thể thay đổi. Ứng dụng của MOFs rất đa dạng, bao gồm hấp phụ khí, lưu trữ khí, xúc tác, cảm biến. GS. Yaghi và cộng sự đã phát triển vật liệu khung hữu cơ – kim loại, viết tắt là MOFs (Metal Organic Frameworks) [1]. MOFs có diện tích bề mặt riêng rất lớn, kích thước mao quản và tính chất bề mặt có thể thay đổi [2]. Khả năng ứng dụng của MOFs rất đa dạng: hấp phụ khí, lưu trữ khí, xúc tác, cảm biến, … [3].

1.2. Tổng quan về vật liệu ZIF 8 và đặc tính nổi bật

ZIF-8 là một trong số vật liệu ZIFs được nghiên cứu nhiều nhất và được tổng hợp lần đầu vào năm 2006 bởi nhóm nghiên cứu của GS. Cấu trúc của nó được tạo thành từ các ion Zn2+ liên kết với các phân tử 2-methylimidazole tạo thành vật liệu xốp có hệ thống vi mao quản đồng đều, cấu trúc có độ trật tự cao. ZIF-8 là vật liệu bền hóa học và bền nhiệt nhất trong họ vật liệu ZIFs [7]. ZIF-8 là một trong số vật liệu ZIFs được nghiên cứu nhiều nhất và được tổng hợp lần đầu vào năm 2006 bởi nhóm nghiên cứu của GS. Cấu trúc của nó được tạo thành từ các ion Zn2+ liên kết với các phân tử 2-methylimidazole tạo thành vật liệu xốp có hệ thống vi mao quản đồng đều, cấu trúc có độ trật tự cao. ZIF-8 là vật liệu bền hóa học và bền nhiệt nhất trong họ vật liệu ZIFs [7].

II. Thách Thức Trong Tổng Hợp Nano ZIF 8 Hiệu Suất Cao

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc tổng hợp nano-ZIF-8 với đặc trưng tốt về độ bền nhiệt, diện tích bề mặt riêng lớn và hiệu suất cao vẫn còn nhiều thách thức. Đa số các nghiên cứu hiện tại mới chỉ dừng lại ở mức thăm dò, chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện, tổng thể các thông số ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp. Mục tiêu hướng đến của các nhà khoa học là tạo ra điều kiện tổng hợp mềm mại, đơn giản, hiệu suất cao, tránh tạp chất, sử dụng ít dung môi hữu cơ độc hại và hạn chế muối kim loại chứa anion gây hại môi trường. Việc điều khiển kích thước hạt và hình thái tinh thể cũng cần được nghiên cứu để tạo ra sản phẩm tốt hơn. Hiện nay, chưa có công trình nào công bố về các điều kiện tối ưu cho tổng hợp ZIF-8.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp ZIF 8

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp ZIF-8, bao gồm loại muối kẽm, dung môi, hàm lượng dung môi, hàm lượng kẽm, hàm lượng Hmim, thời gian kết tinh, nhiệt độ kết tinh, khuấy trộn, nhiệt độ sấy và chất bổ sung. Việc kiểm soát các yếu tố này là rất quan trọng để đạt được sản phẩm ZIF-8 có đặc tính mong muốn. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp ZIF-8 gồm: loại muối kẽm, dung môi, hàm lượng dung môi, hàm lượng kẽm, hàm lượng Hmim, thời gian kết tinh, nhiệt độ kết tinh, có khuấy hoặc không khuấy, nhiệt độ sấy, chất bổ sung.

2.2. Vấn đề về điều kiện tổng hợp và hiệu suất ZIF 8

Các nhà khoa học đang nỗ lực tìm kiếm điều kiện tổng hợp mềm mại (nhiệt độ thấp, áp suất thường), quá trình tổng hợp đơn giản, quá trình hoạt hóa thích hợp để đạt hiệu suất cao, tránh tạo ra lượng lớn các tạp chất, sử dụng ít dung môi hữu cơ và tránh sử dụng các dung môi hữu cơ độc hại, hạn chế sử dụng các muối kim loại chứa các anion nhằm giảm thiểu việc tác động đến môi trường. Hiện nay những mục tiêu này chưa được giải quyết và cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả.

III. Phương Pháp Tổng Hợp Nano ZIF 8 Tối Ưu Nhiệt Dung Môi

Luận án này tập trung vào nghiên cứu tổng hợp ZIF-8 bằng phương pháp nhiệt dung môi, một phương pháp phổ biến và hiệu quả. Mục tiêu là nghiên cứu một cách hệ thống các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp để tạo ra sản phẩm ZIF-8 có đặc trưng tốt về độ bền nhiệt, diện tích bề mặt riêng cao và hiệu suất cao. Đồng thời, nghiên cứu phương pháp tổng hợp ZIF-8 đơn giản và hiệu quả, cũng như khảo sát hoạt tính xúc tác của ZIF-8 cho phản ứng ngưng tụ Knoevenagel.

3.1. Quy trình tổng hợp ZIF 8 theo phương pháp nhiệt dung môi

Quy trình tổng hợp ZIF-8 bằng phương pháp nhiệt dung môi bao gồm các bước: chuẩn bị dung dịch chứa muối kẽm và Hmim, trộn lẫn các dung dịch, gia nhiệt hỗn hợp trong điều kiện kiểm soát, thu hồi sản phẩm bằng cách lọc và rửa, và cuối cùng là sấy khô sản phẩm. Các thông số như nhiệt độ, thời gian, tỷ lệ chất phản ứng và dung môi đều được điều chỉnh để tối ưu hóa quá trình tổng hợp. Dùng phương pháp nhiệt dung môi để nghiên cứu tổng hợp ZIF-8 và sử dụng các phương pháp hóa lý hiện đại để nghiên cứu đặc trưng vật liệu.

3.2. Các phương pháp nghiên cứu đặc trưng vật liệu ZIF 8

Để đánh giá đặc trưng của vật liệu ZIF-8 tổng hợp, các phương pháp hóa lý hiện đại được sử dụng, bao gồm: phổ nhiễu xạ Rơnghen (XRD) để xác định cấu trúc tinh thể, hiển vi điện tử quét (SEM) và hiển vi điện tử truyền qua (TEM) để quan sát hình thái và kích thước hạt, phổ hồng ngoại (IR) để xác định các nhóm chức, phương pháp đẳng nhiệt hấp phụ - giải hấp phụ nitơ để xác định diện tích bề mặt và kích thước mao quản, và phương pháp phân tích nhiệt để đánh giá độ bền nhiệt. Dùng hệ phản ứng xúc tác dị thể rắn – lỏng để khảo sát hoạt tính xúc tác của ZIF-8 trong phản ứng giữa benzaldehyde và ethyl cyanoacetate.

IV. Ứng Dụng Nano ZIF 8 Làm Chất Xúc Tác Phản Ứng Knoevenagel

Một trong những ứng dụng tiềm năng của ZIF-8 là làm chất xúc tác cho các phản ứng hóa học. Luận án này khảo sát hoạt tính xúc tác của ZIF-8 trong phản ứng ngưng tụ Knoevenagel giữa benzaldehyde và ethyl cyanoacetate. Phản ứng Knoevenagel là một phản ứng quan trọng trong tổng hợp hữu cơ, được sử dụng để tạo liên kết carbon-carbon. ZIF-8, với tính axit và bazơ, có tiềm năng xúc tác cho phản ứng này.

4.1. Phản ứng ngưng tụ Knoevenagel và vai trò của xúc tác

Phản ứng ngưng tụ Knoevenagel là một phản ứng hữu cơ quan trọng, trong đó một hợp chất carbonyl phản ứng với một hợp chất có nhóm methylene hoạt động dưới sự xúc tác của một bazơ. Xúc tác đóng vai trò quan trọng trong việc tăng tốc độ phản ứng và cải thiện hiệu suất. ZIF-8 có tiềm năng xúc tác cho phản ứng cần xúc tác axit, xúc tác bazơ hoặc xúc tác lưỡng chức năng.

4.2. Khảo sát hoạt tính xúc tác của ZIF 8 trong phản ứng

Hoạt tính xúc tác của ZIF-8 được đánh giá bằng cách thực hiện phản ứng Knoevenagel trong điều kiện khác nhau và đo lường độ chuyển hóa của benzaldehyde và độ chọn lọc của sản phẩm. Các yếu tố ảnh hưởng đến phản ứng, như nhiệt độ, tỷ lệ chất phản ứng, thời gian phản ứng và hàm lượng xúc tác, được nghiên cứu để tối ưu hóa hiệu suất phản ứng. Khảo sát hoạt tính xúc tác của ZIF-8 bằng phản ứng Knoevenagel và nghiên cứu các yếu tố liên quan đến phản ứng gồm: nhiệt độ phản ứng, tỉ lệ chất phản ứng, thời gian phản ứng, hàm lượng xúc tác, khả năng tái sinh của xúc tác.

4.3. Ảnh hưởng của các yếu tố đến hiệu suất phản ứng Knoevenagel

Các yếu tố như nhiệt độ phản ứng, tỉ lệ chất phản ứng, thời gian phản ứng và hàm lượng xúc tác đều ảnh hưởng đến hiệu suất của phản ứng Knoevenagel. Việc tối ưu hóa các yếu tố này là rất quan trọng để đạt được độ chuyển hóa cao và độ chọn lọc sản phẩm mong muốn. Sự phụ thuộc giữa độ chuyển hóa và độ chọn lọc sản phẩm vào tỉ lệ chất phản ứng. Sự phụ thuộc giữa độ chuyển hóa và độ chọn lọc sản phẩm vào thời gian phản ứng. Sự phụ thuộc giữa độ chuyển hóa và độ chọn lọc sản phẩm vào nhiệt độ phản ứng. Sự phụ thuộc giữa độ chuyển hóa và độ chọn lọc sản phẩm vào hàm lượng xúc tác.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Tổng Hợp Nano ZIF 8 Ưu Việt

Nghiên cứu này đã thành công trong việc tổng hợp vật liệu ZIF-8 có đặc trưng tốt: kích thước hạt cỡ nano và đồng đều, chứa mao quản trung bình, diện tích bề mặt riêng lớn, độ bền nhiệt và hiệu suất cao. Quy trình tổng hợp đơn giản với các điều kiện tối ưu đã được thiết lập, đóng góp vào sự hiểu biết về phương pháp tổng hợp và đặc trưng ZIF-8. Hoạt tính xúc tác của ZIF-8 đối với phản ứng ngưng tụ Knoevenagel trong tổng hợp hữu cơ và hóa dầu cũng đã được đánh giá.

5.1. Đặc tính vượt trội của ZIF 8 tổng hợp được

Vật liệu ZIF-8 tổng hợp được có kích thước hạt cỡ nano và đồng đều, chứa mao quản trung bình, diện tích bề mặt riêng lớn, độ bền nhiệt và hiệu suất cao. Điều này cho thấy tiềm năng ứng dụng lớn của vật liệu trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Tổng hợp được vật liệu ZIF-8 có đặc trưng tốt: kích thước hạt cỡ nano và đồng đều, chứa mao quản trung bình, diện tích bề mặt riêng lớn, độ bền nhiệt và hiệu suất cao.

5.2. Quy trình tổng hợp đơn giản và hiệu quả

Quy trình tổng hợp ZIF-8 được thiết kế đơn giản và hiệu quả, với các điều kiện tối ưu đã được xác định. Điều này giúp giảm chi phí và thời gian tổng hợp, đồng thời tăng tính khả thi trong ứng dụng thực tế. Đưa ra được quy trình tổng hợp đơn giản với các điều kiện tổng hợp tối ưu nhưng cho sản phẩm có đặc trưng tốt. Từ đó có những đóng góp vào sự hiểu biết về phương pháp tổng hợp và đặc trưng ZIF-8.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Vật Liệu Nano ZIF 8

Nghiên cứu này đã đóng góp vào sự hiểu biết về tổng hợp và ứng dụng của vật liệu nano-ZIF-8. Kết quả cho thấy ZIF-8 là một vật liệu đầy tiềm năng trong lĩnh vực xúc tác và có thể được sử dụng để tổng hợp các hợp chất hữu cơ quan trọng. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc cải thiện hơn nữa đặc tính của ZIF-8 và mở rộng phạm vi ứng dụng của nó.

6.1. Tiềm năng ứng dụng rộng rãi của vật liệu ZIF 8

Vật liệu ZIF-8 có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, bao gồm xúc tác, hấp phụ, tách lọc và cảm biến. Việc nghiên cứu và phát triển các ứng dụng mới của ZIF-8 sẽ tiếp tục là một hướng đi quan trọng trong tương lai. Đánh giá được hoạt tính xúc tác của ZIF-8 đối với phản ứng ngưng tụ Knoevenagel trong tổng hợp hữu cơ và hóa dầu.

6.2. Hướng nghiên cứu và phát triển ZIF 8 trong tương lai

Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc cải thiện hơn nữa đặc tính của ZIF-8, như tăng diện tích bề mặt riêng, cải thiện độ bền nhiệt và hóa học, và điều chỉnh kích thước mao quản. Ngoài ra, việc phát triển các phương pháp tổng hợp ZIF-8 thân thiện với môi trường và có chi phí thấp cũng là một hướng đi quan trọng. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc cải thiện hơn nữa đặc tính của ZIF-8 và mở rộng phạm vi ứng dụng của nó.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Vật liệu xốp có vai trò vô cùng quan trọng trong nghiên cứu cơ bản và ứng dụng thực tiễn thuộc các lĩnh vực: hấp phụ khí, tách lọc, xúc tác và cảm ứng. Từ khi được khám phá cho đến nay, vật liệu xốp đã và đang có sức hút lớn đối với sự quan tâm nghiên cứu của các nhà khoa học trên thế giới trong thời gian qua và sẽ tiếp tục được nghiên cứu phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Hiện nay, nhiều nhà khoa học trên thế giới đang quan tâm nghiên cứu một loại vật liệu xốp được phát triển vào năm 1995 bởi GS.Yaghi và cộng sự, đó là vật liệu khung hữu cơ – kim loại, viết tắt là MOFs (Metal Organic Frameworks) [1]. MOFs là vật liệu mao quản có cấu trúc tinh thể được tạo thành từ sự kết hợp của các ion kim loại và các hợp chất hữu cơ.

MOFs có diện tích bề mặt riêng rất lớn, kích thước mao quản và tính chất bề mặt có thể thay đổi [2]. Khả năng ứng dụng của MOFs rất đa dạng: hấp phụ khí, lưu trữ khí, xúc tác, cảm biến, … [3]. Với những ưu điểm về tính đồng đều, cấu trúc khung mạng cứng hoặc mềm dẻo, tính đa dạng và khả năng thiết kế được cấu trúc, MOFs được xem là họ vật liệu mao quản thế hệ mới với những khả năng vượt trội hiện nay. Đến nay trên thế giới đã có hơn 20.000 loại MOFs [4] được nghiên cứu tổng hợp, trong đó đáng chú ý là Zeolitic Imidazolate Frameworks, viết tắt là ZIFs.

Đây là họ vật liệu mới có cấu trúc tinh thể mang đặc tính độc đáo của cả hai dòng vật liệu zeolit và MOFs, với hệ thống vi mao quản đồng nhất và có diện tích bề mặt rất cao so với zeolite [5, 6, 7, 8], nhưng vật liệu ZIFs phong phú hơn zeolite vì khi thay đổi cầu nối hữu cơ có thể tạo ra vật liệu ZIFs mới với kích thước mao quản khác nhau. Hơn nữa, do có độ bền hóa học, bền thủy nhiệt lớn nhất trong vật liệu MOFs, nên ZIFs đã và đang rất được chú ý trong những năm gần đây. ZIF-8 là một trong số vật liệu ZIFs được nghiên cứu nhiều nhất và được tổng hợp lần đầu vào năm 2006 bởi nhóm nghiên cứu của GS. Cấu trúc của nó được tạo thành từ các ion Zn2+ liên kết với các phân tử 2-methylimidazole tạo thành vật liệu xốp có hệ thống vi mao quản đồng đều, cấu trúc có độ trật tự cao.

ZIF-8 là vật liệu bền hóa học và bền nhiệt nhất trong họ vật liệu ZIFs [7]. Trên thế giới, đã có nhiều công bố nghiên cứu tổng hợp ZIF-8 với những phương pháp tổng hợp khác nhau như: nhiệt dung môi, vi sóng, rung siêu âm, cơ hóa học, …. và khảo sát một số ứng dụng của chúng trong lĩnh vực hấp phụ các khí N2, O2, CO2, H2, CH4, xúc tác, cảm biến [24, 25]. Nhưng cho đến nay chưa thấy có công trình nào nghiên cứu tổng hợp cho sản phẩm ZIF-8 có đặc trưng tốt đồng thời về độ bền nhiệt cao, diện tích bề mặt riêng lớn và hiệu suất cao.

Đa số các nghiên cứu là nghiên cứu thăm dò, chưa có công bố nào nghiên cứu toàn diện, tổng thể các thông số có ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp ZIF-8. 2 Mục tiêu hướng đến của các nhà khoa học trong nghiên cứu tổng hợp MOFs nói chung và ZIF-8 nói riêng là phải tạo ra điều kiện tổng hợp mềm mại (nhiệt độ thấp, áp suất thường), quá trình tổng hợp đơn giản, quá trình hoạt hóa thích hợp để đạt hiệu suất cao, tránh tạo ra lượng lớn các tạp chất, sử dụng ít dung môi hữu cơ và tránh sử dụng các dung môi hữu cơ độc hại, hạn chế sử dụng các muối kim loại chứa các anion nhằm giảm thiểu việc tác động đến môi trường. Hiện nay những mục tiêu này chưa được giải quyết và cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Đối với ZIF-8, việc tổng hợp ZIF-8 với việc điều khiển kích thước hạt và hình thái tinh thể cũng cần được nghiên cứu để cho sản phẩm tốt.

Hiện nay chưa có công trình nào công bố về các điều kiện tối ưu cho tổng hợp ZIF-8. Để tiếp tục nghiên cứu và phát triển xúc tác rắn cho tổng hợp hữu cơ và hóa dầu, ZIF-8 cần đươc đánh giá nghiêm túc và đầy đủ tiềm năng trong lĩnh vực xúc tác. Trong ZIF-8 chứa Zn thể hiện tính axit, N thể hiện tính bazơ. Do vậy, ZIF-8 sẽ có tiềm năng xúc tác cho phản ứng cần xúc tác axit, xúc tác bazơ hoặc xúc tác lưỡng chức năng.

Từ những yêu cầu trên một không gian rộng lớn đã được mở ra nhằm tiếp tục thúc đẩy các nghiên cứu về tổng hợp ZIF-8 cũng như ứng dụng của chúng trong công nghiệp và cuộc sống nói chung, trong lĩnh vực tổng hợp hữu cơ và hóa dầu nói riêng. Vì vậy chúng tôi quyết định chọn đề tài: “Nghiên cứu tổng hợp vật liệu mao quản trung bình nano-ZIF-8 làm chất xúc tác cho phản ứng giữa Benzaldehyde và Ethyl cyanoacetate”. Từ những vấn đề trên, luận án này được thực hiện với các mục tiêu sau: 1. Nghiên cứu một cách có hệ thống các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp ZIF-8 theo phương pháp đã chọn để cho sản phẩm ZIF-8 có đặc trưng tốt về độ bền nhiệt, diện tích bề mặt riêng cao và hiệu suất cao.

Nghiên cứu phương pháp tổng hợp ZIF-8 đơn giản và hiệu quả. Khảo sát hoạt tính xúc tác của ZIF-8 cho phản ứng ngưng tụ Knoevenagel Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: + Đối tượng: nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình kết tinh ZIF-8 tạo ra vật liệu ZIF-8 có đặc trưng tốt và hiệu suất cao. + Phương pháp nghiên cứu: - Nghiên cứu tài liệu trong và ngoài nước về ZIF-8 nói riêng và vật liệu MOFs nói chung. - Dùng phương pháp nhiệt dung môi để nghiên cứu tổng hợp ZIF-8 và sử dụng các phương pháp hóa lý hiện đại để nghiên cứu đặc trưng vật liệu.

3 - Dùng hệ phản ứng xúc tác dị thể rắn – lỏng để khảo sát hoạt tính xúc tác của ZIF-8 trong phản ứng giữa benzaldehyde và ethyl cyanoacetate. Nội dung: - Tổng hợp ZIF-8 bằng phương pháp nhiệt dung môi. - Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tổng hợp ZIF-8 gồm: loại muối kẽm, dung môi, hàm lượng dung môi, hàm lượng kẽm, hàm lượng Hmim, thời gian kết tinh, nhiệt độ kết tinh, có khuấy hoặc không khuấy, nhiệt độ sấy, chất bổ sung. - Khảo sát hoạt tính xúc tác của ZIF-8 bằng phản ứng Knoevenagel và nghiên cứu các yếu tố liên quan đến phản ứng gồm: nhiệt độ phản ứng, tỉ lệ chất phản ứng, thời gian phản ứng, hàm lượng xúc tác, khả năng tái sinh của xúc tác.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn: - Tổng hợp được vật liệu ZIF-8 có đặc trưng tốt: kích thước hạt cỡ nano và đồng đều, chứa mao quản trung bình, diện tích bề mặt riêng lớn, độ bền nhiệt và hiệu suất cao. - Đưa ra được quy trình tổng hợp đơn giản với các điều kiện tổng hợp tối ưu nhưng cho sản phẩm có đặc trưng tốt. Từ đó có những đóng góp vào sự hiểu biết về phương pháp tổng hợp và đặc trưng ZIF-8. - Đánh giá được hoạt tính xúc tác của ZIF-8 đối với phản ứng ngưng tụ Knoevenagel trong tổng hợp hữu cơ và hóa dầu.

Điểm mới của luận án: 1. Đã nghiên cứu một cách có hệ thống các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình kết tinh nano-ZIF-8 theo phương pháp nhiệt dung môi và đã tìm ra các điều kiện tối cho cho tổng hợp nano-ZIF-8 đơn giản và hiệu quả cao trong dung môi methanol. Lần đầu tiên đã tổng hợp được nano-ZIF-8 bằng phương pháp nhiệt dung môi hội tụ được cả 3 ưu điểm nổi trội: Độ bền nhiệt cao (565 oC trong không khí); chứa MQTB kiểu IV, dạng H1 có bề mặt riêng cao (1570 m2/g theo BET); hiệu suất cao trong dung môi MeOH (61,2 % tính theo Zn) với trọng lượng mẫu tổng hợp cao hơn mức trung bình khoảng 20 lần (15 g/mẫu) so với các nghiên cứu đã công bố. Đã nghiên cứu toàn diện hoạt tính xúc tác của nano-ZIF-8 được tổng hợp trong phản ứng ngưng tụ Knoevenagel và đã tìm ra điều kiện tối ưu để phản ứng có độ chuyển hóa benzaldehyde đạt 93,63 % và độ chọn lọc sản phẩm chính ethyl (E) α-Cyanocinnamate đạt 99,46%.

Tổng quan về vật liệu khung hữu cơ - kim loại (MOFs) 1. Giới thiệu về MOFs Những hội nghị khoa học về vật liệu mới trong lĩnh vực hấp phụ và xúc tác trong thời gian qua đã chứng minh sự bùng nổ chưa từng thấy về loại vật liệu xoay quanh khung hữu cơ – kim loại (MOFs). Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của MOFs, những vật liệu có cấu trúc tương tự như Isoreticular Metal-organic frameworks (IRMOFs), Matériaux Institut Lavoisier (MILs), Microporous metal- organic frameworks (MMOFs), Porous coordination numbers (PCNs), Porous coordination polymers (PCPs) cũng đã được nghiên cứu. Vật liệu tương tự MOFs đã được đề cập đến từ cuối những năm 1950 [26].

Nhưng mãi cho đến những năm cuối của thế kỷ qua loại vật liệu này mới được nghiên cứu và phát triển trở lại lần đầu tiên bởi Robson và cộng sự [27]. Năm 1995, Yaghi và cộng sự tổng hợp thành công vật liệu MOFs có không gian bên trong rộng lớn từ Cu(NO3)2 với 4.4-bipyridiene và 1,3,5-triazine [1]. Năm 1997, Kitagawa và cộng sự tổng hợp thành công vật liệu MOFs có cấu trúc không gian 3 chiều cho hấp phụ khí [28]. Những năm tiếp theo, nhiều vật liệu MOFs đã được khám phá và được đề cập là vật liệu lai vô cơ – hữu cơ hay vật liệu polymer đồng trùng hợp.

Năm 1999, Stephen và cộng sự đã tổng hợp được HKUST-1 [29], cùng năm đó nhóm của Li và giáo sư Yaghi đã tổng hợp được MOF-5 [30]. Sau đó, từ năm 2002, Feyrey và cộng sự đã tổng hợp được vật liệu MIL-53(Cr) và MIL-53(Al) tại viện vật liệu Lavoisier [31, 32]. Khi nghiên cứu về vật liệu MIL-101, Feyrey cho thấy có thể dự đoán được cấu trúc tinh thể nhờ vào sự kết hợp giữa lĩnh vực hóa học và mô phỏng tối ưu [33]. Năm 2006, một bước ngoặc mới của vật liệu MOFs được mở ra khi GS.

Yaghi và cộng sự tổng hợp được vật liệu có độ ổn đinh hóa học cao từ imidazole tạo nên ZIF-1, ZIF-4, ZIF-6, ZIF-8, ZIF-10, ZIF-11 với kẽm, ZIF-9, ZIF-12 với coban và ZIF-5 với hỗn hợp kẽm và iđi [7]. Hai năm sau, năm 2008, một mạng lưới mới được tổng hợp tham gia vào danh sách của MOFs là UiO-66 bởi nhóm của Lillerud thuộc đại học của Oslo [34]. Năm 2010, bằng phương pháp nhiệt dung môi, Nathaniel L. Rosi và cộng sự đã tổng hợp được Bio-MOF-11 [35].