Luận án tiến sĩ lịch sử đảng lãnh đạo xây dựng đoàn thanh niên cộng sản hồ chí minh từ năm 1986 đến năm 2006

Luận án tiến sĩ kỹ thuật nghiên cứu lịch sử đảng lãnh đạo xây dựng đoàn thanh niên cộng sản hồ chí minh từ năm 1986 đến năm 2006, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết,

• Tác giả: Ngô Thị Khánh
• Người hướng dẫn: PGS. TS Đinh Xuân Lý
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Nghiên cứu về vai trò của Đảng trong xây dựng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (1986-2006)
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẢNG LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG ĐOÀN THANH NIÊN TRONG 10 NĂM ĐẦU THỜI KỲ ĐỔI MỚI (12/1986 - 6/1996)
• 1.1. Khái quát công tác xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trước năm 1986
• 1.2. Sự lãnh đạo của Đảng đối với xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh
• 1.2.1. Kết quả thực hiện chủ trương của Đảng và những vấn đề đặt ra
• 1.2.2. Chủ trương của Đảng về xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (12/1986 - 6/1996)
• 1.2.3. Đổi mới tổ chức và hoạt động của Đoàn Thanh niên (12/1986 - 6/1996)
• 1.2.3.1. Tiếp tục củng cố tổ chức, đa dạng hoá phương thức hoạt động
• 1.2.3.2. Sự chỉ đạo của Đảng về xây dựng Đoàn Thanh niên
• 1.2.3.3. Đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động tuyên truyền, giáo dục của tổ chức Đoàn Thanh niên
• 1.2.3.4. Kiện toàn hệ thống tổ chức, nâng cao năng lực hoạt động của Đoàn
• 1.2.3.5. Xây dựng cơ chế, chính sách phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên
• 1.2.3.6. Phát triển các phong trào hành động cách mạng, nâng cao vai trò nòng cốt của Đoàn trong đoàn kết, tập hợp thanh niên
• 2. CHƯƠNG 2: CHỦ TRƯƠNG VÀ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG VỀ XÂY DỰNG ĐOÀN THANH NIÊN (6/1996 - 4/2006)
• 2.1. Yêu cầu xây dựng Đoàn Thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
• 2.2. Cơ hội, thách thức đối với thanh niên và Đoàn Thanh niên
• 2.3. Những yêu cầu đặt ra đối với xây dựng Đoàn Thanh niên
• 2.4. Chủ trương của Đảng về xây dựng Đoàn Thanh niên
• 2.5. Tiếp tục đổi mới, tinh gọn tổ chức Đoàn Thanh niên (6/1996 - 4/2006)
• 2.6. Nâng cao hiệu quả hoạt động của Đoàn trong đoàn kết tập hợp thanh niên
• 2.7. Đảng chỉ đạo xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh
• 2.8. Đảm bảo định hướng chính trị trong hoạt động của Đoàn Thanh niên, đổi mới nội dung giáo dục của Đoàn
• 2.9. Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện bộ máy tổ chức của Đoàn theo hướng củng cố và tăng cường cấp cơ sở
• 2.10. Hoàn thiện cơ sở pháp lý nâng cao vị thế của Đoàn Thanh niên
• 2.11. Đa dạng hoá các phong trào thanh niên, đảm bảo sự phát triển bền vững của tổ chức Đoàn
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM
• 3.1. Đánh giá sự lãnh đạo của Đảng
• 3.2. Bài học kinh nghiệm
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN TỚI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của Đảng trong xây dựng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Nghiên cứu về vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc xây dựng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh từ năm 1986 đến 2006 cho thấy sự lãnh đạo của Đảng là yếu tố quyết định trong việc củng cố và phát triển tổ chức Đoàn. Trong thời kỳ đổi mới, Đảng đã xác định thanh niên là lực lượng nòng cốt trong sự nghiệp cách mạng, từ đó đưa ra các chủ trương, chính sách nhằm phát huy vai trò của thanh niên trong xã hội. Đảng đã lãnh đạo xây dựng Đoàn không chỉ về mặt tổ chức mà còn về tư tưởng, giáo dục thanh niên, giúp họ nhận thức rõ vai trò của mình trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đặc biệt, trong giai đoạn này, Đảng đã có những chỉ đạo cụ thể để đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của Đoàn, nhằm đáp ứng yêu cầu của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

1.1. Sự lãnh đạo của Đảng đối với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Sự lãnh đạo của Đảng đối với Đoàn TNCS Hồ Chí Minh được thể hiện qua các chủ trương, chính sách cụ thể nhằm củng cố tổ chức Đoàn. Đảng đã nhận thức rõ rằng việc xây dựng Đoàn vững mạnh là một phần không thể tách rời trong công tác xây dựng Đảng. Đảng đã chỉ đạo Đoàn thực hiện các phong trào hành động cách mạng, từ đó nâng cao vai trò của Đoàn trong việc tập hợp thanh niên. Đặc biệt, Đảng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên, giúp họ có nhận thức đúng đắn về trách nhiệm của mình đối với xã hội và đất nước.

1.2. Những thách thức trong công tác xây dựng Đoàn

Trong quá trình xây dựng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Đảng đã phải đối mặt với nhiều thách thức. Sự chuyển mình của xã hội từ nền kinh tế kế hoạch hóa sang nền kinh tế thị trường đã tạo ra những biến đổi lớn trong đời sống thanh niên. Nhiều thanh niên đã rơi vào tình trạng thiếu định hướng, dẫn đến những hệ lụy tiêu cực. Đảng cần nhận diện những thay đổi này để có những biện pháp kịp thời, nhằm phát huy vai trò của Đoàn trong việc giáo dục và tập hợp thanh niên. Việc đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của Đoàn là cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới.

II. Đánh giá và bài học kinh nghiệm từ sự lãnh đạo của Đảng

Đánh giá sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc xây dựng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cho thấy nhiều thành tựu đáng kể. Đảng đã thành công trong việc củng cố tổ chức Đoàn, nâng cao vai trò của thanh niên trong xã hội. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận những hạn chế trong công tác lãnh đạo, như việc chưa kịp thời điều chỉnh các chủ trương, chính sách phù hợp với thực tiễn. Bài học kinh nghiệm rút ra là cần có sự linh hoạt trong lãnh đạo, đồng thời tăng cường công tác giáo dục chính trị cho thanh niên, giúp họ nhận thức rõ hơn về vai trò của mình trong sự nghiệp cách mạng.

2.1. Thành tựu trong công tác lãnh đạo

Trong giai đoạn 1986-2006, Đảng đã đạt được nhiều thành tựu trong việc xây dựng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Các phong trào thanh niên được phát động mạnh mẽ, thu hút đông đảo thanh niên tham gia. Đảng đã chỉ đạo Đoàn thực hiện nhiều chương trình, hoạt động thiết thực, góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của thanh niên đối với xã hội. Sự phát triển của Đoàn trong thời kỳ này không chỉ thể hiện qua số lượng mà còn qua chất lượng hoạt động, giúp thanh niên có cơ hội phát triển toàn diện.

2.2. Hạn chế và bài học kinh nghiệm

Mặc dù có nhiều thành tựu, nhưng công tác lãnh đạo của Đảng cũng bộc lộ một số hạn chế. Việc chưa kịp thời điều chỉnh các chủ trương, chính sách phù hợp với thực tiễn đã dẫn đến một số khó khăn trong công tác xây dựng Đoàn. Bài học kinh nghiệm rút ra là cần có sự linh hoạt trong lãnh đạo, đồng thời tăng cường công tác giáo dục chính trị cho thanh niên. Đảng cần nhận thức rõ hơn về vai trò của Đoàn trong việc tập hợp, giáo dục thanh niên, từ đó có những chỉ đạo sát sao hơn trong công tác này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Đảng lãnh đạo xây dựng Đoàn Thanh niên trong 10 năm đầu thời kỳ đôi mới (12/1986 - 6/1996). Chương 2: Chủ trương và chỉ đạo của Đảng về xây dựng Đoàn Thanh niên (6/1996 - 4/2006). Chương 3: Đánh giá và bài học kinh nghiệm. TỎNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐÈ TÀI Vì tầm quan trọng của công tác thanh niên nói chung và Đảng lãnh đạo xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh nói riêng, trong thời gian qua đã có nhiều công trình của các tác giả, tập thể tác giả trong nước và nước ngoài được công bố liên quan đến đề tài.

Các công trình nghiên cứu trong nước Về cơ bản, các nghiên cứu tập trung vào 2 nhóm nội dung chủ yêu như sau: Nhóm thứ nhất: Nghiên cứu về thanh niên nói chung và vị trí, vai trò của Doan Thanh niên trong các thoi kỳ cách mạng. Tiêu biéu cho nhóm này là các ấn pham: Thanh niên với sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước của tác giả Hồ Đức Việt, Nxb Thanh niên, Hà Nội, 1996. Nội dung cuốn sách khăng định vai trò, vị trí quan trọng của thanh niên với sự phát triển của xã hội; những vấn đề cơ bản của công tác thanh niên, phương pháp tô chức, tập hợp và đoàn kết các tang lớp thanh niên trong thời kỳ đổi mới. Mặc dù không phân tích các quan điểm, chủ trương của Đảng về xây dựng tô chức Đoàn nhưng tác giả đã chỉ ra nhiệm vụ của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong thời kỳ mới.

Viện Nghiên cứu Thanh niên xuất bản cuốn sách Nghiên cứu thanh niên lý luận và thực tiễn, Nxb Thanh niên, Hà Nội, 1996; và cuốn Thế hệ trẻ Việt Nam, nghiên cứu lý luận và thực tiễn, của Viện Nghiên cứu Thanh niên và Trung tâm phát triển khoa học công nghệ và tài năng trẻ phối hợp phát hành, Nxb Lao động- xã hội, Hà Nội, 2001. Nội dung các ấn phẩm tuy không nghiên cứu chuyên sâu các khía cạnh cụ thể về thanh niên, nhưng trong đó có bàn về tình hình thanh niên, định hướng giá trị, tâm sinh lý, lao động, việc làm của thanh niên, đặc biệt là vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong việc đảo tạo nguồn nhân lực trẻ, xóa đói giảm nghèo, bảo vệ lợi ích của tuổi trẻ và bảo vệ môi trường, công tác phát triển Đảng. Nội dung các công trình nêu trên gợi ý bước đầu về lý luận và thực tiễn về công tác thanh niên, tạo cơ sở để nghiên cứu sâu hơn về công tác thanh niên nói chung, xây dựng Đoàn Thanh niên nói riêng. Đó cũng là những tiền đề cho việc tiếp tục nghiên cứu, xác định trọng tâm công tác xây dựng Đoàn Thanh niên đáp ứng yêu câu, nhiệm vụ cách mạng Việt Nam.

Tác gia Văn Tùng, trong cuốn Tim hiểu tư tưởng Hồ Chi Minh về xây dựng và củng có tổ chức Đoàn, Nxb Thanh niên, Hà Nội, 1999, đã khái quát lý luận chủ nghĩa Mac - Lénin về giáo dục và tô chức thanh niên, tư tưởng Hồ Chí Minh va quan điểm của Đảng đối với công tác xây dựng, củng có tổ chức Đoàn Thanh niên. Trên cơ sở đó chi ra những van dé cần quan tâm trong công tác xây dựng, củng có tổ chức Doan hiện nay. Tiếp theo, trong tac phâm Một số vấn dé về công tác thanh niên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nxb Thanh niên, Hà Nội, 2001, tác giả Văn Tùng cũng đề cập cách tiếp cận nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng về xây dựng Đoàn Thanh niên trong thời kỳ đổi mới. Sách Tw tưởng Hồ Chi Minh về vai trò thanh niên trong cách mạng Việt Nam, Nxb Thanh niên, Hà Nội, 2004, tác giả Trần Qui Nhơn làm rõ cơ sở hình thành và quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của thanh niên với những điều kiện cụ thể của dân tộc.

Tác giả trình bày quá trình Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong cách mạng dân tộc dân chủ và cách mạng xã hội chủ nghĩa vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, trong cuốn sách này, tác giả chưa phân tích rõ những chủ trương của Đảng và quá trình chỉ đạo thực hiện xây dựng Doan Thanh niên Cộng sản dé phát huy vai trò của thanh niên trong thời kỳ mới. Tiếp cận thanh niên từ góc độ xã hội học, có cuốn sách của GS Đặng Cảnh Khanh: X@ hội học Thanh niên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006. Công trình nghiên cứu khá toàn diện và chuyên sâu về thanh niên từ góc độ tiếp cận lý luận đến những nghiên cứu thực nghiệm.

Tác phẩm đã cung cấp những thông tin mới về: vị trí, vai trò của thanh niên với tư cách là một nhóm xã hội đặc thù; gia đình, cộng đồng và xã hội hóa thanh niên; văn hóa thanh niên; định hướng giá tri va chuẩn mực xã hội trong thanh niên; phong trào thanh niên và công tác thanh niên. Những vấn đề đó được nghiên cứu va phân tích trong mối liên hệ, tương tác đa chiều với các yếu tố kinh tế, văn hóa, xã hội. Công trình đã gợi mở nhiều nội dung quan trọng dé tiếp tục hoạch định các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác thanh niên, đặc biệt là xây dựng tô chức Đoàn Thanh niên vững mạnh, thực sự trở thành hạt nhân của sự đoàn kết tập hợp thanh niên trong giai đoạn hiện nay. Với phương pháp tiếp cận của khoa học chính trị nghiên cứu về chủ thể Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, cuốn sách Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí 7 Minh trong hệ thong chính trị của tác giả Nguyễn Tho Ánh, Nxb Thanh niên, Hà Nội, 2006, đã nghiên cứu một cách hệ thống về chức năng, vi trí, vai trò của Doan Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.

Trên cơ sở đó, tác giả phân tích mối quan hệ cơ bản giữa Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Mặt trận và các thành viên khác trong hệ thống chính trị Việt Nam. Cuốn sách đánh giá những thành tựu trong việc thực hiện chức năng chính trị - xã hội của Doan Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, rút ra năm bài học kinh nghiệm cho những thành công của Đoàn. Xuất phát từ thực tiễn và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động chính trị - xã hội của Đoàn Thanh niên, tác giả đề xuất bốn nhóm giải pháp và ba kiến nghị để Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thực hiện tốt vị trí, vai trò của mình trong hệ thống chính trị giai đoạn hiện nay. Tuy nhiên, cuốn sách chưa hệ thống hoá và luận giải các chủ trương của Đảng về xây Đoàn Thanh niên và quá trình thực hiện các chủ trương đó trong 20 năm đầu của thời kỳ đổi mới.

Tác pham Thanh niên và lối sống của thanh niên Việt Nam trong quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế của Phạm Hồng Tung, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011, được biên soạn dựa trên kết quả nghiên cứu của dé tài khoa học cấp Nhà nước mã số KX03.16/06-10: Thực trạng và xu hướng biến đổi lối sống của thanh niên Việt nam trong quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế thuộc Chương trình Khoa học - Công nghệ trọng điểm, mã số KX.03/06-10: Xây đựng con người và phát triển văn hóa Việt Nam trong tiễn trình đổi mới và hội nhập quốc tế. Công trình tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận và cách tiếp cận khi nghiên cứu về thanh niên và lối sống của thanh niên, một số khái niệm liên quan đến thanh niên và lỗi sống thanh niên, độ tuổi của thanh niên hiện nay; khảo sát và phân tích tình hình thanh niên Việt Nam và lối sống của thanh niên trong hơn hai mươi năm đổi mới, qua đó chỉ ra đặc trưng cơ bản của thanh niên và đặc trưng lối sống của thanh niên. Cuốn sách cũng phân tích những xu hướng biến đổi cả tích cực và tiêu cực trong lối sống của thanh niên Việt Nam những năm đầu thế kỷ XXI. Từ việc phân tích hoàn cảnh lịch sử mới, những yếu t6 tác động bao trùm và những nhân tố tác động có tính định hướng trong quá trình biến đổi lối sống của thanh niên Việt nam hiện nay, tác giả đưa ra một số giải pháp cơ bản nhằm xây dựng lối sống lành mạnh, hiện đại, đậm đà bản sắc dân tộc cho thanh niên Việt Nam phủ hợp với tiến trình đổi mới đất nước và hội nhập quốc tế.

Với cách tiếp cận đa ngành, công trình nghiên cứu này cũng góp phan đánh giá, tong kêt công tác thanh niên của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là các mặt công tác của các tô chức thanh niên như Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt nam trong những năm đổi mới. Bên cạnh đó, vai trò, vi trí của Đoàn Thanh niên Cộng san Hồ Chí Minh trong các giai đoạn cách mang còn được dé cập trong nhiều ấn phẩm về lịch sử của Doan. Tiêu biểu là công trình của Nhiều tác giả: Lịch sử Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và phong trào thanh niên Việt Nam (1925-1999), Nxb Thanh niên, Hà Nội, 2000. Cuốn sách cung cấp những tư liệu về tô chức Đoàn Thanh niên từ khi thành lập đến năm 1999.

Trong đó thé hiện nội dung các kỳ Đại hội Doan toàn quốc thông qua chương trình hành động nhằm quán triệt các chủ trương của Đảng về thanh niên và công tác thanh niên. Đồng thời phân tích các phong trào của tuôi trẻ cả nước do Doan phát động để tham gia cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Qua các giai đoạn lịch sử, tổ chức Đoàn đã đóng vai trò nòng cốt trong việc đoàn kết, tập hợp, giáo dục thanh niên. Năm 2007, Nhà xuất bản Thanh niên xuất bản cuốn sách Lịch sử Đoàn Thanh niên Cộng sản Hô Chí Minh và phong trào thanh niên Việt Nam (1925-2007).

Với kết cau 6 phan, 16 chương, tác phẩm đã phân tích các sự kiện lịch sử của Doan Thanh niên trong gần một thế kỷ chiến đấu kiên cường, anh đũng và lao động sáng tạo của tuổi trẻ Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng; khái quát các mục tiêu, nhiệm vụ, chương trình hành động của công tác Đoàn và phong trào thanh niên cả nước với từng giai đoạn gắn với hoàn cảnh lịch sử cụ thể. Trong đó có khái quát các quan điểm cơ bản của Đảng về công tác Đoàn và phong trào thanh niên, sự trưởng thành và những yếu kém của tổ chức Doan.