Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình hình gà mắc bệnh cầu trùng và biện pháp phòng trị tại huyện văn lãng tỉnh lạng sơn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình hình gà mắc bệnh cầu trùng và biện pháp phòng trị tại huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn, cung cấp giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nông Thúy Hằng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Sửu
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu tình hình gà mắc bệnh cầu trùng và biện pháp phòng trị tại huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.1.1. Đặc điểm sinh lý tiêu hóa và trao đổi chất ở gia cầm
• 2.1.2. Đặc tính chung của bệnh cầu trùng ở gia súc, gia cầm
• 2.1.3. Tác nhân gây bệnh cầu trùng ở gà
• 2.1.4. Vòng đời của cầu trùng gây bệnh cho gà
• 2.1.5. Sự nhiễm bệnh của cầu trùng ở gia cầm
• 2.1.6. Quá trình sinh bệnh ở gà
• 2.1.7. Sự miễn dịch của gà đối với bệnh cầu trùng
• 2.1.8. Triệu chứng bệnh cầu trùng gà
• 2.1.9. Một số thuốc phòng và điều trị bệnh cầu trùng ở gà
• 2.2. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.2.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.2.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp lấy mẫu
• 3.4.2. Phương pháp xác định các chỉ tiêu nghiên cứu
• 3.4.3. Các chỉ tiêu nghiên cứu
• 3.4.4. Phương pháp sử lý số liệu
• 3.4.5. Phương pháp mổ khám bệnh tích gà mắc bệnh cầu trùng
• 3.4.6. Phương pháp điều trị bệnh cầu trùng
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Điều tra cơ bản
• 4.3. Nội dung, phương pháp thực hiện công tác phục vụ sản xuất
• 4.4. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.5. Kết luận và đề nghị
• 4.6. Kết quả nghiên cứu
• 4.6.1. Tỷ lệ mắc bệnh cầu trùng ở gà thuộc huyện Văn Lãng – tỉnh Lạng Sơn
• 4.6.2. Kết quả xác định tỷ lệ nhiễm bệnh cầu trùng gà theo tuổi tại một số xã thuộc huyện Văn Lãng – tỉnh Lạng Sơn
• 4.6.3. Tỷ lệ và cường độ nhiễm cầu trùng gà theo tuổi
• 4.6.4. Tỷ lệ mắc bệnh cầu trùng theo các tháng điều tra
• 4.6.5. Kết quả kiểm tra tỷ lệ gà mắc bệnh cầu trùng chết theo độ tuổi
• 4.6.6. Triệu chứng của gà mắc bệnh cầu trùng ở một số xã thuộc huyện Văn Lãng – tỉnh Lạng Sơn
• 4.6.7. Bệnh tích đại thể của gà nghi mắc bệnh cầu trùng ở một số xã thuộc huyện Văn Lang – tỉnh Lạng Sơn
• 4.6.8. Kết quả điều trị bệnh cầu trùng gà
• 5. KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ

Tóm tắt

I. Nghiên cứu tình hình bệnh cầu trùng ở gà tại huyện Văn Lãng Lạng Sơn

Nghiên cứu tình hình bệnh cầu trùng ở gà tại huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn tập trung vào việc xác định tỷ lệ mắc bệnh, nguyên nhân và các yếu tố ảnh hưởng. Kết quả cho thấy, bệnh cầu trùng là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến, gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi gia cầm. Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở gà con từ 10-60 ngày tuổi, đặc biệt trong điều kiện chuồng trại ẩm thấp, kém vệ sinh. Dịch tễ học chỉ ra rằng, bệnh lây lan nhanh qua đường tiêu hóa, với các triệu chứng như tiêu chảy, còi cọc và tỷ lệ chết cao. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc áp dụng các biện pháp phòng bệnh hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại.

1.1. Tỷ lệ mắc bệnh cầu trùng

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cầu trùng ở gà tại huyện Văn Lãng dao động từ 30-50%, tùy thuộc vào điều kiện chăn nuôi và mùa vụ. Gà con từ 10-60 ngày tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất, đặc biệt trong mùa mưa khi độ ẩm cao. Nguyên nhân bệnh chủ yếu do ký sinh trùng Eimeria spp. xâm nhập vào đường tiêu hóa, gây tổn thương niêm mạc ruột. Các yếu tố như mật độ nuôi cao, vệ sinh chuồng trại kém và thức ăn không đảm bảo cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

1.2. Triệu chứng và bệnh tích

Triệu chứng bệnh cầu trùng ở gà bao gồm tiêu chảy phân có máu, gà còi cọc, chậm lớn và tỷ lệ chết cao, đặc biệt ở gà con. Bệnh tích đại thể cho thấy niêm mạc ruột bị viêm loét, xuất huyết và có các ổ hoại tử. Các tổn thương này làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và năng suất của gà. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc phát hiện sớm các triệu chứng và bệnh tích là yếu tố quan trọng trong việc điều trị và kiểm soát bệnh.

II. Biện pháp phòng trị bệnh cầu trùng ở gà

Biện pháp phòng trị bệnh cầu trùng ở gà bao gồm các giải pháp về quản lý chuồng trại, vệ sinh và sử dụng thuốc đặc hiệu. Việc áp dụng các kỹ thuật chăn nuôi tiên tiến, đảm bảo vệ sinh chuồng trại và thức ăn là yếu tố then chốt trong phòng bệnh. Ngoài ra, nghiên cứu cũng đề xuất sử dụng các loại thuốc như Sulfamid, Amprolium và Toltrazuril để điều trị bệnh cầu trùng. Các phương pháp điều trị này đã cho thấy hiệu quả cao trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong ở gà.

2.1. Phòng bệnh

Phòng bệnh là biện pháp quan trọng nhất trong kiểm soát bệnh cầu trùng. Các giải pháp bao gồm duy trì vệ sinh chuồng trại, thường xuyên khử trùng và quản lý chặt chẽ nguồn thức ăn, nước uống. Nghiên cứu cũng khuyến nghị sử dụng các loại thuốc phòng bệnh như Coccidiostat trong thức ăn để ngăn ngừa sự phát triển của ký sinh trùng. Việc áp dụng các kỹ thuật chăn nuôi hiện đại, như nuôi gà trên sàn lưới, cũng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

2.2. Điều trị bệnh

Điều trị bệnh cầu trùng ở gà cần được thực hiện ngay khi phát hiện các triệu chứng. Các loại thuốc như Sulfamid, Amprolium và Toltrazuril đã được chứng minh là có hiệu quả cao trong việc tiêu diệt ký sinh trùng và giảm tỷ lệ tử vong. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ liệu trình điều trị và kết hợp với các biện pháp hỗ trợ như bổ sung vitamin và chất điện giải để tăng cường sức khỏe cho gà.

III. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu về bệnh cầu trùng ở gà tại huyện Văn Lãng, Lạng Sơn có ý nghĩa quan trọng cả về mặt khoa học và thực tiễn. Về mặt khoa học, nghiên cứu cung cấp thêm thông tin về đặc điểm dịch tễ, nguyên nhân và phương pháp điều trị bệnh cầu trùng. Về mặt thực tiễn, các biện pháp phòng trị được đề xuất có thể áp dụng rộng rãi trong ngành chăn nuôi gia cầm, giúp giảm thiểu thiệt hại kinh tế và nâng cao hiệu quả sản xuất. Nghiên cứu cũng góp phần nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về tầm quan trọng của việc phòng bệnh và quản lý dịch bệnh.

3.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu đã bổ sung thêm kiến thức về bệnh cầu trùng ở gà, đặc biệt là các đặc điểm dịch tễ và phương pháp điều trị hiệu quả. Các kết quả nghiên cứu cũng góp phần vào việc phát triển các loại thuốc và kỹ thuật chăn nuôi tiên tiến, giúp kiểm soát bệnh tốt hơn.

3.2. Ứng dụng thực tiễn

Các biện pháp phòng trị được đề xuất trong nghiên cứu có thể áp dụng rộng rãi trong thực tế chăn nuôi, giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh cầu trùng gây ra. Nghiên cứu cũng góp phần nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về tầm quan trọng của việc phòng bệnh và quản lý dịch bệnh, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia cầm giữ vị trí xung kích trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam nhờ khả năng đáp ứng nhanh nhu cầu thực phẩm giàu đạm, cung cấp các axit amin thiết yếu và vi khoáng, đồng thời đóng góp trực tiếp vào công tác giảm nghèo và ổn định thu nhập cho nông hộ. Tuy nhiên, diễn biến dịch bệnh phức tạp luôn là rủi ro thường trực đối với người chăn nuôi. Trong các bệnh truyền nhiễm và ký sinh trùng đường tiêu hóa, bệnh cầu trùng gà (Coccidiosis) là nguyên nhân gây tổn hại nghiêm trọng về kinh tế: làm giảm tốc độ sinh trưởng từ 12% đến 30%, giảm sản lượng trứng ở gà đẻ từ 20% đến 40%, và có thể gây tỷ lệ tử vong lên tới 70% – 80% (thậm chí 100% ở gia cầm non nếu không được điều trị kịp thời).

Tại huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn – một địa bàn miền núi biên giới với tập quán chăn nuôi nông hộ mang tính quảng canh, tận dụng thức ăn tự nhiên và điều kiện chuồng trại còn đơn sơ – dịch bệnh cầu trùng thường xuyên xuất hiện nhưng người chăn nuôi chưa nắm vững đặc điểm dịch tễ cũng như phác đồ điều trị hiệu quả. Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nông Thúy Hằng (Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên) được triển khai nhằm khảo sát thực tế và đưa ra các giải pháp can thiệp thú y phù hợp tại địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể gồm 4 nhiệm vụ:

1. Xác định tỷ lệ mắc bệnh cầu trùng ở gà tại một số xã thuộc huyện Văn Lãng.
2. Tìm hiểu một số biện pháp phòng bệnh cho đàn gà tại địa phương.
3. Điều tra lứa tuổi gà mẫn cảm nhất đối với bệnh cầu trùng.
4. Khảo sát và tìm hiểu hiệu lực của một số loại thuốc điều trị đặc hiệu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn gà nuôi nông hộ phân chia theo 3 nhóm tuổi sinh lý: 1 – 14 ngày tuổi, 15 – 30 ngày tuổi và ≥ 30 ngày tuổi.
• Phạm vi không gian: Thực hiện tại Trạm Thú y huyện Văn Lãng và địa bàn 3 xã điều tra đại diện gồm xã An Hùng, xã Tân Lang và xã Tân Tác, huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn.
• Phạm vi thời gian: Đề tài tiến hành thu thập số liệu, lấy mẫu và thử nghiệm thực địa từ ngày 05 tháng 01 năm 2015 đến ngày 04 tháng 05 năm 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và kiến thức chuyên ngành

Khóa luận vận dụng hệ thống lý thuyết về sinh lý tiêu hóa gia cầm, ký sinh trùng học thú y và bệnh lý học truyền nhiễm:

• Đặc điểm sinh lý tiêu hóa gia cầm: Thân nhiệt cao (40 – 42°C), cường độ trao đổi chất mạnh. Cơ quan tiêu hóa gồm mỏ (không răng), thực quản phình thành diều (chứa 100 – 120g thức ăn), dạ dày tuyến (tiết pepsin, HCl, pH 3,6 – 4,7), dạ dày cơ nghiền thức ăn và ruột non – nơi diễn ra 85% – 95% hoạt động tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất. Thời gian thức ăn di chuyển qua đường tiêu hóa rất ngắn (4 – 5 giờ ở gà con, 7 – 8 giờ ở gà trưởng thành), tạo điều kiện cho noãn nang cầu trùng di chuyển nhanh và xâm nhập cấp tính vào các tế bào biểu mô ruột.
• Phân loại học căn nguyên: Cầu trùng gà là nguyên sinh động vật đơn bào thuộc ngành Protozoa, lớp Sporozoa, bộ Eucoccidiorida, họ Eimeriidae, chủ yếu thuộc giống Eimeria. Văn bản ghi nhận 9 loài Eimeria gây bệnh trên gà trên thế giới với vị trí ký sinh đặc hiệu: E. tenella (manh tràng), E. necatrix (ruột non và manh tràng), E. acervulina (tá tràng và không tràng), E. maxima (đoạn giữa ruột non), E. brunetti (phần cuối ruột non, trực tràng, lỗ huyệt), E. mitis (ruột non), E. praecox (tá tràng và phần trên ruột non), E. hagani (phần đầu ruột non) và E. mivati (ruột non).
• Chu kỳ sinh học: Vòng đời cầu trùng kéo dài từ 5 đến 7 ngày, trải qua 3 giai đoạn kế tiếp nhau gồm: sinh sản vô tính (Schizogony trong tế bào biểu mô), sinh sản hữu tính (Gametogony tạo giao tử đực, giao tử cái và hợp tử) diễn ra bên trong cơ thể ký chủ (nội sinh), và sinh sản bào tử (Sporogony) diễn ra ngoài môi trường tự nhiên tạo noãn nang gây nhiễm chứa 4 túi bào tử (mỗi túi chứa 2 bào tử thể).
• Cơ chế sinh bệnh và miễn dịch: Tác động cơ giới làm tổn thương hủy hoại tế bào niêm mạc ruột gây xuất huyết, mất nước và cản trở hấp thu; tác động độc tố làm rối loạn chuyển hóa protein và glucose huyết. Miễn dịch cầu trùng là miễn dịch có trùng mang tính đặc hiệu loài, trong đó E. tenella tạo miễn dịch vững chắc hơn so với E. acervulina.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

• Phương pháp lấy mẫu: Lấy mẫu phân ngẫu nhiên độc lập tại các hộ chăn nuôi thuộc 3 xã điều tra (mỗi mẫu 3 – 5 gam lấy từ phân mới thải hoặc ngoáy tăm bông trực tràng, bảo quản túi nilon kín ở nhiệt độ 4°C không quá 3 ngày).
• Phương pháp xét nghiệm ký sinh trùng: Sử dụng phương pháp phù nổi Fulleborn. Nguyên lý dựa trên sự chênh lệch tỷ trọng giữa dung dịch nước muối bão hòa (D = 1,18 – 1,20) và noãn nang cầu trùng (D = 1,01 – 1,02), giúp noãn nang nổi lên bề mặt và bám vào phiến kính sau 30 phút, soi dưới kính hiển vi quang học độ phóng đại 100 lần (vật kính 10x, thị kính 10x).
• Phương pháp đánh giá cường độ nhiễm: Đếm số lượng noãn nang trên một vi trường kính hiển vi theo 4 mức độ:
  • Mức nhẹ (+): 1 – 3 noãn nang/vi trường.
  • Mức trung bình (++): 4 – 6 noãn nang/vi trường.
  • Mức nặng (+++): 7 – 8 noãn nang/vi trường.
  • Mức rất nặng (++++): ≥ 9 noãn nang/vi trường.
• Phương pháp mổ khám bệnh lý: Mổ khám toàn diện gia cầm bệnh/chết theo quy trình giải phẫu bệnh lý thú y, bộc lộ đường tiêu hóa, quan sát biến đổi đại thể ở tá tràng, không tràng, hồi tràng, manh tràng, trực tràng; cạo niêm mạc ruột và kiểm tra chất chứa đường tiêu hóa bằng phương pháp Fulleborn.
• Phương pháp thử nghiệm điều trị lâm sàng: Nhốt riêng gà mắc bệnh vào các ô lồng lưới thép đánh số, nuôi dưỡng bình thường và áp dụng 2 phác đồ thuốc:
  • Phác đồ 1: Biệt dược VINACOC.ACB (chứa Sulphachlopyrazine sodium 30g, lactose vừa đủ 100g) pha nước uống với liều phòng 1g/lít, liều trị 2g/lít nước liên tục 3 – 4 ngày.
  • Phác đồ 2: Biệt dược RTD-COCCISTOP (chứa Sulfadimedine 20g, Sulfadimethoxin 2g, Diaveridin 3g, Trimethoprim 8g, tá dược vừa đủ 100g) pha nước uống liều trị 1,5 – 2g/lít nước liên tục 3 – 5 ngày. Kết hợp bổ sung vitamin B.complex và chất điện giải. Kiểm tra lại phân sau 6 – 7 ngày điều trị để tính tỷ lệ sạch noãn nang.
• Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu sinh học được tính toán và phân tích thống kê theo phương pháp của Nguyễn Văn Thiện (2008), bao gồm số trung bình, sai số trung bình, độ lệch tiêu chuẩn và hệ số biến dị Cv(%).
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp từ điều tra nông hộ, kết quả xét nghiệm mẫu phân, mổ khám bệnh tích và theo dõi thực nghiệm điều trị; dữ liệu thứ cấp về tự nhiên, kinh tế - xã hội và thú y do Trạm Thú y huyện Văn Lãng cung cấp.

Loài cầu trùng (Eimeria)	Vị trí ký sinh đặc hiệu trên đường tiêu hóa gà
Eimeria tenella	Manh tràng (hai túi mù)
Eimeria necatrix	Đoạn giữa ruột non và manh tràng
Eimeria acervulina	Tá tràng và phần trên không tràng
Eimeria maxima	Đoạn giữa ruột non
Eimeria brunetti	Phần cuối ruột non, trực tràng và lỗ huyệt
Eimeria mitis	Toàn bộ ruột non
Eimeria praecox	Tá tràng và phần trên ruột non
Eimeria hagani	Phần đầu ruột non
Eimeria mivati	Ruột non

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả xác định tầm quan trọng của ngành chăn nuôi gia cầm trong cung cấp thực phẩm và phát triển kinh tế xã hội, đồng thời chỉ rõ bệnh cầu trùng là rào cản kỹ thuật lớn gây thiệt hại đầu con và giảm năng suất chăn nuôi. Phần này xác lập 4 mục tiêu nghiên cứu, nêu bật ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung dẫn liệu dịch tễ học thú y tại huyện Văn Lãng, và ý nghĩa thực tiễn trong việc xây dựng quy trình phòng trị bằng thuốc hiệu quả cho người dân địa phương.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa toàn diện các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến bệnh cầu trùng gà:

• Sinh học và dịch tễ học: Trình bày chi tiết đặc điểm hình thái học, kích thước noãn nang của các loài Eimeria (kích thước E. tenella khoảng 22,6 x 19 µm; E. necatrix 16,7 x 14,2 µm; E. acervulina 14,3 x 19,5 µm; E. brunetti 18,8 – 24,6 µm). Phân tích khả năng tồn tại của noãn nang ngoài môi trường (sống 4 – 9 tháng trong đất, 15 – 18 tháng nơi ẩm mát; dễ bị tiêu diệt bởi nhiệt độ khô nóng và ánh sáng trực tiếp).
• Triệu chứng và bệnh tích: Phân định 3 thể bệnh lâm sàng gồm thể cấp tính (gà 18 – 40 ngày tuổi, ủ rũ, phân lẫn máu tươi, tỷ lệ chết 70% – 80%), thể mãn tính (gà lớn, giảm ăn, tiêu chảy ngắt quãng, gầy còm) và thể mang trùng (không triệu chứng rõ rệt nhưng là nguồn gieo rắc mầm bệnh). Mô tả bệnh tích điển hình: E. tenella gây sưng phình và viêm xuất huyết chứa cục máu đông ở manh tràng; E. necatrix làm dày thành ruột non; E. brunetti gây viêm xuất huyết cổ manh tràng và trực tràng.
• Phương pháp chẩn đoán và chẩn đoán phân biệt: Hướng dẫn chẩn đoán phân biệt bệnh cầu trùng với bệnh Gumboro (Gumboro sưng túi Fabricius, không sưng manh tràng), bệnh Tụ huyết trùng (chết nhanh, xuất huyết mỡ vành tim) và bệnh Bạch lỵ/Thương hàn/E. coli (ỉa phân trắng, không sưng to manh tràng).
• Thuốc và biện pháp kiểm soát: Tổng hợp 5 nhóm thuốc kháng cầu trùng chính (Sulfanilamit, Pyrimidin, Antibiotis/Ionophore, Pyridin, Toltrazuril); các chế phẩm ngoại nhập (Avicoc, Caccibio, Coccistop 2000, Dinaprol) và nội địa (Hancoc, VINACOC.ACB, RTD-COCCISTOP, Anticoccid); nguyên tắc vệ sinh chuồng trại bằng dung dịch formol 1,5%, NaOH 2%, vôi đặc và crezin 5%.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định chi tiết các bước tiến hành thực nghiệm:

• Lựa chọn 3 nhóm tuổi gà (1 – 14 ngày, 15 – 30 ngày và ≥ 30 ngày) tại 3 xã (An Hùng, Tân Lang, Tân Tác) thuộc huyện Văn Lãng từ tháng 01 đến tháng 05/2015.
• Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật xét nghiệm phù nổi Fulleborn bằng dung dịch muối bão hòa, phương pháp đếm noãn nang quy định 4 mức độ cường độ nhiễm (+ đến ++++).
• Thiết lập công thức tính các chỉ tiêu dịch tễ: tỷ lệ nhiễm (%), cường độ nhiễm (%), tỷ lệ nhiễm theo tuổi (%), tỷ lệ sạch noãn nang cầu trùng (%).
• Mô tả thao tác mổ khám giải phẫu đường tiêu hóa và quy trình bố trí thí nghiệm điều trị so sánh 2 loại thuốc VINACOC.ACB và RTD-COCCISTOP trên các lô gà bệnh.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này chia làm 2 nội dung lớn:

• Công tác phục vụ sản xuất: Khảo sát các chỉ số cơ bản của huyện Văn Lãng (diện tích đồi núi biên giới; nhiệt độ trung bình 24°C, lượng mưa 1450mm, độ ẩm 82%; dân số 50.198 người với 60,95% lao động; nông lâm nghiệp chiếm tỷ trọng 51%). Báo cáo kết quả tham gia công tác thú y tại cơ sở: tiêm phòng 2.812 liều vắc xin Lở mồm long móng, 15.601 liều Dịch tả lợn, 15.622 liều Tụ dấu lợn, 3.876 liều Dại chó, trên 10.000 liều Tụ huyết trùng trâu bò; thực hiện kiểm soát giết mổ thu 47,804 triệu đồng/năm. Trình bày thực tế điều trị các bệnh thường gặp khác như Bạch lỵ gà (Salmonella pullorum – điều trị bằng Via.costrim và B.complex), bệnh E. coli gia cầm (điều trị bằng Genta-septryl).
• Kết quả nghiên cứu chuyên đề: Khảo sát tỷ lệ và cường độ nhiễm cầu trùng trên đàn gà tại 3 xã điều tra; phân tích sự chênh lệch tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết theo từng giai đoạn lứa tuổi; theo dõi tỷ lệ bệnh biến động theo các tháng điều tra; tổng hợp triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể qua mổ khám; đánh giá so sánh hiệu lực sạch noãn nang và khả năng hồi phục của đàn gà khi sử dụng VINACOC.ACB và RTD-COCCISTOP kết hợp hộ lý trợ sức.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Đặc điểm dịch tễ học: Đề tài xác định bệnh cầu trùng lưu hành phổ biến trên đàn gà nuôi tại huyện Văn Lãng. Tỷ lệ nhiễm và mức độ gây hại có sự khác biệt rõ rệt theo lứa tuổi: gà con từ 15 – 30 ngày tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất, cường độ nhiễm nặng nhất (chủ yếu mức +++ và ++++) và tỷ lệ tử vong cao nhất; gà dưới 14 ngày tuổi có tỷ lệ nhiễm thấp hơn do thời gian tiếp xúc môi trường ngắn; gà trên 30 ngày tuổi có tỷ lệ chết thấp, biểu hiện bệnh chuyển dần sang thể mãn tính hoặc mang trùng.
• Biểu hiện lâm sàng và bệnh lý: Đàn gà nhiễm bệnh thể cấp tính biểu hiện triệu chứng điển hình gồm kém ăn, ủ rũ, uống nhiều nước, lông xù, cánh xõa, phân lỏng lẫn máu tươi hoặc màu nâu cà phê, có hiện tượng liệt chân hoặc bán liệt trước khi chết. Mổ khám bệnh tích đại thể ghi nhận tổn thương xuất huyết nghiêm trọng nhất tại manh tràng (hai túi mù phình to, thành mỏng, lòng manh tràng chứa đầy máu đông và bã hoại tử) và ruột non sưng dày huyết dịch.
• Hiệu quả thử nghiệm phác đồ điều trị: Cả hai chế phẩm thuốc thú y VINACOC.ACB (hoạt chất Sulphachlopyrazine sodium) và RTD-COCCISTOP (phối hợp Sulfadimedine, Sulfadimethoxin, Diaveridin, Trimethoprim) đều thể hiện hoạt tính kháng cầu trùng cao, giúp giảm nhanh các triệu chứng tiêu chảy ra máu và đạt tỷ lệ làm sạch noãn nang cầu trùng trong phân sau 6 – 7 ngày điều trị khi dùng đúng liều lượng hướng dẫn kết hợp bổ sung vitamin B.complex và chất điện giải.

Phác đồ thử nghiệm	Thành phần hoạt chất chính	Liều lượng và liệu trình điều trị	Đánh giá hiệu lực lâm sàng
VINACOC.ACB	Sulphachlopyrazine sodium (30g), Lactose (vừa đủ 100g)	Pha nước uống 2g/lít nước, dùng liên tục 3 – 4 ngày	Cắt triệu chứng ỉa máu nhanh, tỷ lệ sạch noãn nang cao sau điều trị
RTD-COCCISTOP	Sulfadimedine (20g), Sulfadimethoxin (2g), Diaveridin (3g), Trimethoprim (8g)	Pha nước uống 1,5 – 2g/lít nước, dùng liên tục 3 – 5 ngày	Kháng khuẩn phổ rộng kết hợp diệt cầu trùng, phục hồi niêm mạc tốt

Biện pháp và kiến nghị đề xuất

• Vệ sinh phòng bệnh: Định kỳ quét dọn, tiêu độc khử trùng chuồng trại bằng dung dịch formol 1,5%, NaOH 2%, quét vôi đặc tường chuồng; ngâm rửa dụng cụ chăn nuôi bằng dung dịch crezin 5% và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời; đệm lót chuồng phải luôn giữ khô ráo, định kỳ thay mới và thu gom ủ phân sinh học diệt noãn nang.
• Quy trình dùng thuốc phòng trị: Khuyến cáo dùng thuốc phòng định kỳ cho gà con từ 7 ngày tuổi trở đi; định kỳ 3 – 4 năm phải thay đổi nhóm thuốc phòng trị để ngăn ngừa hiện tượng cầu trùng kháng thuốc; khi phát hiện ổ bệnh cần cách ly ngay gà ốm và tăng liều điều trị gấp đôi liều phòng, kết hợp thuốc trợ sức, hạ sốt và cầm máu (vitamin K).

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp dẫn liệu thực địa về tình hình nhiễm và đặc điểm bệnh lý của bệnh cầu trùng gà tại địa bàn huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn.
• Kiểm chứng hiệu quả điều trị thực tế của hai dòng sản phẩm sulfamid phối hợp sản xuất trong nước trên đàn gà nuôi nông hộ miền núi.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Đề tài được thực hiện trong khuôn khổ khóa luận tốt nghiệp đại học với thời gian thực tập 4 tháng (từ tháng 01 đến tháng 05/2015), phạm vi khảo sát tập trung tại 3 xã (An Hùng, Tân Lang, Tân Tác). Phương pháp giám định căn nguyên chủ yếu dựa trên xét nghiệm hình thái học noãn nang bằng phương pháp Fulleborn và quan sát bệnh tích đại thể mổ khám, chưa áp dụng các kỹ thuật sinh học phân tử (như PCR) để định loại chính xác từng loài Eimeria. Số lượng phác đồ thử nghiệm lâm sàng chỉ giới hạn trên 2 biệt dược thương mại.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi điều tra dịch tễ học cầu trùng trên toàn bộ các xã, thị trấn của huyện Văn Lãng xuyên suốt các mùa vụ trong năm (đặc biệt vào mùa mưa nóng ẩm).
  • Ứng dụng phương pháp sinh học phân tử để xác định tỷ lệ phân bố và thành phần loài Eimeria ký sinh trên các giống gà nội và gà công nghiệp tại địa phương.
  • Nghiên cứu đánh giá mức độ mẫn cảm và tình trạng kháng thuốc của các chủng cầu trùng thực địa đối với các nhóm thuốc kháng cầu trùng phổ biến.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Chăn nuôi – Thú y, cán bộ kỹ thuật tại các Trạm Thú y huyện, nhân viên thú y cơ sở và các chủ trang trại, gia trại chăn nuôi gia cầm.
• Nội dung tham khảo giá trị:
  • Quy trình thực hành xét nghiệm phân tìm noãn nang cầu trùng bằng phương pháp phù nổi Fulleborn và tiêu chuẩn phân cấp cường độ nhiễm qua kính hiển vi.
  • Phương pháp mổ khám chẩn đoán bệnh tích đại thể phân biệt bệnh cầu trùng với các bệnh truyền nhiễm đường tiêu hóa khác (Gumboro, Tụ huyết trùng, Bạch lỵ, E. coli).
  • Hướng dẫn chi tiết về liều lượng, liệu trình sử dụng các thuốc nhóm Sulfamid (VINACOC.ACB, RTD-COCCISTOP) và quy trình vệ sinh sát trùng chuồng trại phòng ngừa dịch bệnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp xét nghiệm nào được sử dụng để phát hiện noãn nang cầu trùng và nguyên lý kỹ thuật ra sao?

Tác giả sử dụng phương pháp phù nổi Fulleborn. Nguyên lý dựa trên sự chênh lệch tỷ trọng: dung dịch nước muối bão hòa có tỷ trọng lớn (D = 1,18 – 1,20) làm cho noãn nang cầu trùng có tỷ trọng nhẹ hơn (D = 1,01 – 1,02) nổi lên bề mặt dung dịch và dính vào phiến kính đậy trên miệng lọ penicilin sau 30 phút, sau đó đem soi dưới kính hiển vi ở độ phóng đại 100 lần.

2. Cường độ nhiễm cầu trùng ở gà được phân cấp thành các mức độ nào trong nghiên cứu?

Cường độ nhiễm được xác định bằng cách đếm số lượng noãn nang trên một vi trường kính hiển vi và phân chia thành 4 mức:

• Mức nhẹ (+): Quan sát thấy từ 1 đến 3 noãn nang.
• Mức trung bình (++): Quan sát thấy từ 4 đến 6 noãn nang.
• Mức nặng (+++): Quan sát thấy từ 7 đến 8 noãn nang.
• Mức rất nặng (++++): Quan sát thấy từ 9 noãn nang trở lên.

3. Nghiên cứu thực địa được triển khai tại những địa bàn cụ thể nào của huyện Văn Lãng?

Nghiên cứu lấy mẫu phân và điều tra dịch tễ ngẫu nhiên tại các nông hộ thuộc 3 xã: xã An Hùng, xã Tân Lang và xã Tân Tác, kết hợp xử lý mẫu và theo dõi thử nghiệm tại Trạm Thú y huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn.

4. Hai phác đồ thuốc nào đã được tác giả lựa chọn để thử nghiệm điều trị bệnh cầu trùng cho gà?

Tác giả thử nghiệm 2 loại thuốc:

• VINACOC.ACB: Thành phần chứa Sulphachlopyrazine sodium (30g/100g), liều trị 2g/lít nước uống liên tục 3 – 4 ngày.
• RTD-COCCISTOP: Thành phần phối hợp Sulfadimedine (20g), Sulfadimethoxin (2g), Diaveridin (3g), Trimethoprim (8g), liều trị 1,5 – 2g/lít nước uống liên tục 3 – 5 ngày. Cả hai phác đồ đều kết hợp bổ sung vitamin B.complex và chất điện giải.

5. Độ tuổi nào của gà mẫn cảm nhất với bệnh cầu trùng và bệnh tích mổ khám đặc trưng là gì?

Gà con ở giai đoạn từ 15 đến 30 ngày tuổi mẫn cảm nhất với bệnh cầu trùng, thường mắc ở thể cấp tính với tỷ lệ chết cao. Bệnh tích đại thể đặc trưng nhất khi mổ khám là manh tràng sưng to phình to, thành ruột mỏng, niêm mạc hoại tử xuất huyết và lòng manh tràng chứa đầy dịch máu hoặc cục máu đông xốp.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nông Thúy Hằng đã khảo sát và đánh giá toàn diện tình hình bệnh cầu trùng trên đàn gà tại huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn trong thời gian thực tập năm 2015. Đề tài xác định rõ đặc điểm dịch tễ, lứa tuổi mẫn cảm nhất (15 – 30 ngày tuổi), mô tả chi tiết các bệnh tích đại thể đường tiêu hóa và khẳng định hiệu lực điều trị của các phác đồ thuốc Sulfamid thương mại (VINACOC.ACB và RTD-COCCISTOP). Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và quy trình thực hành hữu ích phục vụ công tác thú y cơ sở và hỗ trợ người chăn nuôi nâng cao hiệu quả phòng trị bệnh cầu trùng gia cầm tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những năm gần đây ngành chăn nuôi nước ta đang ngày càng phát triển. Chăn nuôi đã và đang làm thay đổi chất lượng cuộc sống, nâng cao mức thu nhập cho người dân, tạo ra các sản phẩm có giá trị dinh dưỡng và kinh tế cao phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu ra nước ngoài. Trong đó ngành chăn nuôi gia cầm được quan tâm hàng đầu vì nó có khả năng đáp ứng nhanh nhu cầu về thịt và trứng, tỷ lệ protein cao có đủ axit amin thiết yếu, giàu nguyên tố khoáng vi lượng làm tăng giá trị vi sinh vật học của sản phẩm. Có thể nói ngành chăn nuôi gia cầm đã đóng góp lớn lao vào công cuộc xóa đói giảm nghèo, ổn định đời sống xã hội và thúc đẩy sự phát triển kinh tế chung của nước nhà.

Tuy nhiên, những năm gần đây tình hình dịch bệnh vẫn xảy ra nhiều và diễn biến phức tạp. Dù chăn nuôi theo phương thức nào thì dịch bệnh cũng là một trong những yếu tố gây thiệt hại nặng nề nhất, ảnh hưởng không nhỏ cho ngành chăn nuôi. Trong đó bệnh cầu trùng ở gà là một trong những bệnh thường xuyên xảy ra và gây thiệt hại lớn đến chăn nuôi gà. Đây là bệnh do ký sinh trùng ở đường tiêu hóa gây ra, làm cho gà mắc bệnh trở nên còi cọc chậm lớn, ảnh hưởng đến sinh trưởng và sức sản xuất của gà.

Bệnh xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng gây chết cao ở gà con. Do đó để hạn chế tác hại của bệnh và để giúp cho nhà chăn nuôi có những hiểu biết về bệnh, cách phòng và trị bệnh, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu tình hình gà mắc bệnh cầu trùng và biện pháp phòng trị tại huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn”. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu của đề tài - Xác định tỷ lệ mắc bệnh cầu trùng ở gà tại một số xã ở huyện Văn Lãng.

- Tìm hiểu một số biện pháp phòng bệnh cho gà. - Điều tra về lứa tuổi gà mẫn cảm với bệnh cầu trùng nhất - Tìm hiểu một số thuốc điều trị đặc hiệu 1. Mục đích nghiên cứu - Từ kết quả nghiên cứu lấy đó làm cơ sở khoa học để đề xuất biện pháp phòng trị bệnh cầu trùng cho gà, mang lại hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi. - Bản thân tập làm quen với phương pháp nghiên cứu khoa học.

Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong khoa học Kết quả nghiên cứu của đề tài là những thông tin khoa học có giá trị bổ sung thêm những hiểu biết về một số đặc điểm dịch tễ của bệnh cầu trùng gà và một số loại thuốc trị cầu trùng hiệu quả. Ý nghĩa trong thực tiễn - Đánh giá khả năng điều trị bệnh của loại thuốc và đưa ra những liệu trình điều trị hiệu quả, kinh tế để áp dụng rộng rãi trên thực tiễn chăn nuôi. - Làm quen với phương pháp nghiện cứu khoa học - Nâng cao kiến thức thực tiễn, tăng khả năng tiếp xúc với thực tế chăn nuôi từ đó củng cố và nâng cao kiến thức của bản thân e 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học 2.1 Đặc điểm sinh lý tiêu hóa và trao đổi chất ở gia cầm Gia cầm có nguồn gốc từ loài chim hoang dại, có bộ xương xốp, nhẹ và thân phủ lông vũ, chi trước biến thành cánh để bay, con cái đẻ trứng sau khi ấp thì nở thành gia cầm non. Gia cầm khác với các động vật khác ở chỗ cường độ của quá trình trao đổi chất lớn, thân nhiệt cao (40 - 42˚C) nhờ đó mà gia cầm sinh trưởng nhanh. Các cơ quan tiêu hóa của gia cầm bao gồm: khoang miệng, hầu, thực quản trên, diều, thực quản dưới, dạ dày tuyến, dạ dày cơ, ruột non, manh tràng, trực tràng và lỗ huyệt, đồng thời có sự tham gia của gan và tuyến tụy. Sự hình thành các cơ quan tiêu hóa ở dạng nếp gấp của phôi gà bắt đầu từ ngày ấp thứ 2 (tức sau 24 giờ).

Cấu tạo và chức năng của bộ máy tiêu hóa gia cầm cũng có những đặc điểm sau: + Khoang miệng: Gia cầm không có môi và răng, hàm ở dạng mỏ chỉ có vai trò lấy thức ăn chứ không có tác dụng nghiền nhỏ. Mặt trên lưỡi có những răng rất nhỏ hóa sừng hướng về phía trong để đưa thức ăn về phía thực quản, nuốt nguyên vẹn cả thức ăn sau khi thấm một lượng nhỏ nước bọt giúp làm dính và bôi trơn thức ăn dễ chuyển vào thực quản. Các tuyến ở khoang miệng gia cầm kém phát triển, thành phần chủ yếu là nước bọt và dịch nhầy. Trong nước bọt có chứa một số ít men amilaza nên có ít tác dụng đối với men tiêu hóa.

+ Hầu: Hầu ở giữa khoang miệng và thực quản trên. Khoang mũi và miệng thông về phía hầu, còn phía trước hầu có khe hô hấp ở thanh quản. + Thực quản: Thực quản phình to thành diều. Diều gà hình túi, trong diều có thể chứa được 100-120g thức ăn.

Ở diều thức ăn được thấm ướt chịu tác động của nhiệt trương lên làm mềm và một phần hydrat cacbon được phân hủy e 4 dưới tác dụng của men amylase (quá trình đường hóa) tạo ra quá trình vi sinh vật diều. Thức ăn từ thực quản xuống dạ dày rất nhanh. + Dạ dày: Từ diều thức ăn được đưa vào dạ dày tuyến. Dạ dày tuyến được cấu tạo từ cơ trơn và có dạng ống ngắn, có vách dày nối với dạ dày cơ bằng eo nhỏ, khối lượng 3,5 - 6g.

Thức ăn chịu tác động của dịch vị có chứa men pepsin, axit chlohydric và chất nhầy musin (pH = 3,6 - 4,7). Thức ăn sau khi được làm ướt sẽ được chuyển đến dạ dày cơ. Đây là một túi có dạng hình đĩa cấu tạo từ lớp cơ rất dày và khỏe. Dạ dày cơ không tiết dịch tiêu hóa mà chỉ có chức năng nghiền nhỏ và trộn đều thức ăn với dịch vị của dạ dày tuyến.

Dưới tác dụng của men dịch vị dạ dày, protein được phân giải thành peptone và các axit amin. + Ruột non: Từ dạ dày cơ, các chất dinh dưỡng được chuyển vào ruột non, tại đây các men của dịch ruột và tuyến tụy làm giảm nồng độ axit tạo điều kiện thích hợp cho sự hoạt động của men phân giải protein và gluxit trong thức ăn được chuyển hóa tạo thành những chất dễ hấp thu. Ở ruột, gluxit được phân giải thành các monosacarit nhờ men amilaza của dịch tụy và một phần của dịch ruột, protit được phân giải đến pepton và polipeptit, tiếp đó các men proteolyse của dịch tụy sẽ phân giải thành các axit amin, lipit thì được chuyển hóa thành glyxerin và các axit béo nhờ men lipaza. Chất xơ được tiêu hóa một lượng nhỏ ở manh tràng nhờ quá trình hoạt động của các vi khuẩn (Nguyễn Duy Hoan (1999) [4]).

Quá trình tiêu hóa trong ruột bắt đầu ở tá tràng và kết thúc ở hồi tràng. Tại đây hoạt động tiêu hóa diễn ra 85 - 95%. Ở gà, hấp thu các chất dinh dưỡng từ bộ máy tiêu hóa vào máu và lympho đều tiến hành chủ yếu ở ruột non, bao gồm các sản phẩm phân giải protit, lipit, gluxit khoáng, vitamin và nước. Chính vì vậy khi gà mắc bệnh cầu trùng sẽ gây ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến cơ thể gà.

Ở manh tràng quá trình phân giải các chất trên còn tiếp tục diễn ra nhờ e 5 men ở đường ruột tồn tại và do vi sinh vật tiết ra nhưng rất ít. Thức ăn được giữ lại trong đường tiêu hóa của gà trong thời gian ngắn. Ở gà con thức ăn đi qua đường tiêu hóa hết 4 – 5 giờ, gà trưởng thành là 7 – 8 giờ. Chính đặc điểm này làm cho gà sau khi nuốt phải noãn nang cầu trùng sẽ cùng thức ăn di chuyển nhanh xuống đường tiêu hóa xuống ruột non, manh tràng, trực tràng, nên quá trình xâm nhập của cầu trùng vào biểu mô ruột xảy ra rất nhanh chỉ trong vài giờ, bệnh cầu trùng xảy ra nhanh, vòng đời cầu trùng ngắn (5 - 7 ngày).2 Đặc tính chung của bệnh cầu trùng ở gia súc, gia cầm Bệnh cầu trùng đã được Luvenhuch A phát hiện từ năm 1632, cách đây trên 370 năm cùng thời gian các nghiên cứu về dịch tễ, lâm sàng, bệnh lý, miễn dịch và thuốc điều trị đã được các nhà khoa học mọi thời đại dày công nghiên cứu và khám phá (Lê Văn Năm (2003) [10]).

Bệnh cầu trùng là một trong những bệnh quan trọng nhất của gia cầm trên toàn thế giới. Đó là một loại bệnh ký sinh trùng truyền nhiễm phổ biến ở đường tiêu hóa của gia cầm, và một số gia súc khác như: trâu, bò, lợn… Bệnh có thể gây chết nhiều gia cầm, tỷ lệ chết cao nhất là ở gia cầm non (tỷ lệ chết cao ở gà con, thỏ con có thể lên tới 80 – 100%). Ở gà đẻ bệnh cầu trùng là nguyên nhân giảm năng suất trứng từ 10 – 30% và gây tiêu chảy hàng loạt. Tính chuyên biệt của cầu trùng Eimeria thể hiện rất nghiêm ngặt, chúng chỉ có thể gây bệnh cho ký chủ mà chúng thích nghi trong quá trình tiến hóa và biểu hiện không chỉ đối với ký chủ của chúng mà mỗi loại cầu trùng chỉ khu trú tại một vùng, một cơ quan nào đó nhất định trong cơ thể ký chủ.

Cũng là gia cầm nhưng mỗi loài lại có một số loài cầu trùng ký sinh riêng. Cầu trùng gà không ký sinh trên ngan, ngỗng…Trên cùng cơ thể nhưng mỗi loài cầu trùng lại ký sinh trên một vị trí nhất định: Cầu trùng ký sinh ở manh tràng không ký sinh ở ruột non và ngược lại (Từ Quang Hiển, 1996) [3]. e 6 Gà ở mọi lứa tuổi đều bị nhiễm cầu trùng, nhưng ở mỗi lứa tuổi mức độ nhiễm khác nhau. Song bệnh thường thấy nhất ở gà con từ 10 – 60 ngày tuổi, nặng ở gần 15 - 45 ngày tuổi.

Trong chăn nuôi gia cầm hiện tượng cầu trùng rất đa dạng, nó luôn gắn liền với vệ sinh: Chuồng trại ẩm thấp, kém thông thoáng, vệ sinh chăn nuôi không đảm bảo, mật độ đông, khí hậu nhiệt đới có tác dụng thúc đẩy bệnh dễ bùng phát và nặng nề hơn (Lê Văn Năm (2004) [11]). Cầu trùng là động vật đơn bào có hình cầu, hình trứng, hình bầu dục, hình trụ hay hình elip (phụ thuộc vào từng loại cầu trùng). Cầu trùng ký sinh chủ yếu ở tế bào biểu bì ruột của nhiều loài gia súc, gia cầm và cả ở người.