Bé tµi nguyªn vµ m«i tr−êng trung t©m viÔn th¸m b¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi kh&cn cÊp bé nghiªn cøu kh¶ n¨ng øng dông ¶nh vÖ tinh radar vµ quang häc ®Ó thµnh lËp mét sè th«ng tin vÒ líp phñ mÆt ®Êt chñ nhiÖm ®Ò tµi: ThS. chu h¶i tïng 7065 14/01/2009 hµ néi - 2008 bé tµi nguyªn vµ m«i tr−êng trung t©m viÔn th¸m quèc gia 108 §−êng Chïa L¸ng - QuËn §èng §a - Hµ Néi ---------------***--------------- b¸o c¸o tæng kÕt khoa häc vμ kü thuËt Tªn ®Ò tµi: nghiªn cøu kh¶ n¨ng øng dông kÕt hîp ¶nh vÖ tinh vμ ¶nh quang häc ®Ó chiÕt t¸CH MéT Sè §èI T¦îNG LíP PHñ MÆT §ÊT chñ nhiÖm ®Ò tμi: THS. Chu H¶i Tïng Hμ néi, 8 – 2008 bé tµi nguyªn vµ m«i tr−êng trung t©m viÔn th¸m quèc gia 108 §−êng Chïa L¸ng - QuËn §èng §a - Hµ Néi ---------------***--------------- b¸o c¸o tæng kÕt khoa häc vμ kü thuËt Tªn ®Ò tµi: nghiªn cøu kh¶ n¨ng øng dông kÕt hîp ¶nh vÖ tinh vμ ¶nh quang häc ®Ó chiÕt t¸CH MéT Sè §èI T¦îNG LíP PHñ MÆT §ÊT Sè ®¨ng ký:. Hµ Néi, ngµy th¸ng 8 n¨m 2008 Hµ Néi, ngµy th¸ng 8 n¨m 2008 chñ nhiÖm ®Ò tμi c¬ quan chñ tr× ®Ò tμi gi¸m ®èc trung t©m viÔn th¸m Quèc gia ThS.
Chu H¶i Tïng TS. Lª Minh Hµ Néi, ngµy th¸ng 8 n¨m 2008 Hµ Néi, ngµy th¸ng 8 n¨m 2008 héi ®ång ®¸nh gi¸ chÝnh thøc c¬ quan qu¶n lý ®Ò tμi chñ tÞch héi ®ång TL. bé tr−ëng bé tµi nguyªn vµ m«i tr−êng Q.vô tr−ëng vô khCN TS. Lª Kim S¬n DANH SÁCH NHỮNG NGƯỜI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI Häc hµm, häc vÞ, chuyªn C¬ quan C¸c môc Hä vµ tªn m«n c«ng t¸c Thùc hiÖn A Chñ nhiÖm ®Ò tµi: Trung t©m Thu nhËn vµ Xö 1.1; Chu H¶i Tïng THS.
ViÔn lý ¶nh ViÔn th¸m -Trung 2.5; th¸m t©m ViÔn th¸m - Bé Tµi 3.6 nguyªn vµ M«i tr−êng 4.3 B C¸n bé tham gia nghiªn cøu 1 NguyÔn Thanh B×nh CN. §Þa lý Trung t©m GS Tµi nguyªn 1.3; 2 Nghiªm V¨n TuÊn THS. B¶n ®å Trung t©m Thu nhËn vµ Xö 2.6; lý ¶nh ViÔn th¸m 4.2 3 Hµ Minh C−êng KS. Tr¾c §Þa Trung t©m Thu nhËn vµ Xö 2.1; lý ¶nh ViÔn th¸m 4.3 4 TrÇn TuÊn §¹t KS.
Tr¾c §Þa Trung t©m Thu nhËn vµ Xö 2.6 lý ¶nh ViÔn th¸m 5 NguyÔn Ngäc Quang KS. Tr¾c ®Þa Trung t©m Thu nhËn vµ Xö 2.5; lý ¶nh ViÔn th¸m 3.3; 6 Vò Ph−¬ng Lan KS. Tr¾c ®Þa Trung t©m Thu nhËn vµ Xö 2.3 lý ¶nh ViÔn th¸m 7 Vò ThÞ T−¬ng KS. Tr¾c ®Þa Trung t©m Thu nhËn vµ Xö 4.3 lý ¶nh ViÔn th¸m 8 Ph¹m V¨n M¹nh CN.3 9 NguyÔn D−¬ng Anh KS.
Tr¾c ®Þa Trung t©m Thu nhËn vµ Xö 4.3 lý ¶nh ViÔn th¸m TÓM TẮT NỘI DUNG Ảnh vệ tinh radar với những ưu thế cơ bản như khả năng chụp ảnh không phụ thuộc vào thời tiết, có thể chụp ảnh cả ban ngày lẫn ban đêm là một công cụ hết sức hữu hiệu để theo dõi, giám sát Tài nguyên và Môi trường, nhất là ở những nước thường xuyên bị ảnh hưởng của mây như Việt nam. Không những thế do được thu nhận ở vùng sóng dài hơn rất nhiều so với các sóng nhìn thấy thông thường ảnh vệ tinh radar rất nhạy cảm với các đặc tính về cấu trúc, độ ghồ ghề, tính đồng nhất và độ ẩm của bề mặt đất, những thông tin này hầu như không có được trên ảnh quang học truyền thống. Tuy nhiên, ảnh radar cũng có nhiều mặt hạn chế rất đáng kể như biến dạng lớn về hình học, nhiều nhiễu và hình ảnh các đối tượng có nhiều khác biệt so với cảm nhận của con người, do đó làm ảnh hưởng rất nhiều đến việc triển khai các ứng dụng của ảnh radar. Như vậy có thể thấy rằng cả hai loại ảnh radar và ảnh quang học truyền thống đều có những thế mạnh và điểm yếu riêng do đó đề tài nghiên cứu khoa học đã đặt ra nhiệm vụ :Nghiên cứu khả năng ứng dụng kết hợp ảnh radar và ảnh quang học để chiết tách một số đối tượng lớp phủ mặt đất.
Đề tài đã tập trung nghiên cứu các vấn đề sau: - Nghiên cứu tổng quan về ảnh radar bao gồm: + Nguyên lý cơ bản, các đầu thu và chế độ chụp ảnh + Biến dạng hình học và xử lý, nắn chỉnh hình học ảnh radar + Nhiễu và các phương pháp xử lý nhiễu trên ảnh radar - Phân tích đặc điểm tán xạ của các lớp phủ bề mặt trên ảnh radar và khả năng ứng dụng ảnh radar để chiết tách các lớp thông tin về lớp phủ. - Nghiên cứu các phương án kết hợp ảnh radar và ảnh quang học, xây dựng các tập dữ liệu và các tổ hợp ảnh để làm nổi bật các yếu tố bề mặt, hỗ trợ cho việc giải đoán, phân tích các đối tượng lớp phủ. - Nghiên cứu các phương pháp chiết tách thông tin bao gồm cả phương pháp phân loại tự động và điều vẽ bằng mắt trên các tập dữ liệu kết hợp và các ảnh tổ hợp. - Tiến hành thử nghiệm tại 2 khu vực ở phía Bắc và phía Nam của Việt nam.
Các kết quả nghiên cứu của đề tài đã cho thấy rằng việc ứng dụng kết hợp ảnh radar và ảnh quang học có khả năng nâng cao chất lượng chiết tách các lớp thông tin lớp phủ mặt đất và là một phương pháp có hiệu quả, có tính khả thi cao. 1 Môc lôc TRANG Danh môc c¸c h×nh .4 Danh môc b¶ng biÓu .7 CH¦¥NG I 11 TæNG QUAN VÒ MéT Sè VÊN §Ò CÇN NGHI£N CøU. Kh¸i niÖm líp phñ mÆt ®Êt. HÖ ph©n lo¹i líp phñ mÆt ®Êt.
øng dông ¶nh vÖ tinh trong c«ng t¸c thµnh lËp c¸c líp th«ng tin líp phñ mÆt ®Êt. T×nh h×nh nghiªn cøu vÒ kh¶ n¨ng kÕt hîp ¶nh radar vµ quang häc ®Ó chiÕt t¸ch. c¸c th«ng tin vÒ líp phñ mÆt ®Êt. Mét sè vÊn ®Ò vÒ t− liÖu, khu vùc nghiªn cøu vµ s¶n phÈm cña ®Ò tµi .23 CH−¬NG II 25 ¶nh radar vµ ®Æc tÝnh ph¶n x¹ cña c¸c ®èi t−îng líp phñ…… trªn ¶nh radar.
Nguyªn lý c¬ b¶n cña ¶nh radar. BiÕn d¹ng h×nh häc ¶nh radar vµ ph−¬ng ph¸p xö lý h×nh häc ¶nh radar. NhiÔu vµ c¸c ph−¬ng ph¸p xö lý nhiÔu trªn ¶nh radar. T−¬ng t¸c cña sãng radar víi bÒ mÆt thùc ®Þa.
§Æc tÝnh ph¶n x¹ vµ kh¶ n¨ng gi¶i ®o¸n cña mét sè líp phñ trªn ¶nh radar.60 CH−¬NG III 68 Nghiªn cøu kh¶ n¨ng kÕt hîp ¶nh radar vµ ¶nh quang häc. ®Ó chiÕt t¸ch c¸c th«ng tin vÒ líp phñ mÆt ®Êt. So s¸nh ®Æc ®iÓm cña ¶nh radar vµ ¶nh quang häc. V× sao nªn kÕt hîp ¶nh radar vµ ¶nh quang häc.
Nghiªn cøu c¸c ph−¬ng ph¸p kÕt hîp ¶nh radar vµ ¶nh quang häc. C¸c ph−¬ng ph¸p chiÕt t¸ch th«ng tin trªn ¶nh radar vµ tæ hîp. Qui tr×nh c«ng nghÖ kÕt hîp ¶nh quang häc vµ ¶nh radar ®Ó thµnh lËp b¶n ®å. HiÖu qu¶ kinh tÕ cña viÖc kÕt hîp ¶nh radar vµ ¶nh quang häc ®Ó thµnh lËp c¸c líp th«ng tin líp phñ mÆt ®Êt .97 CH−¬NG IV 99 Thö nghiÖm kÕt hîp ¶nh Radar vµ ¶nh quang häc ®Ó thµnh lËp mét sè líp th«ng tin líp phñ.
Tæng quan vÒ ®Æc ®iÓm ®Þa lý tù nhiªn- kinh tÕ - v¨n hãa- x· héi t¹i c¸c khu vùc thö nghiÖm. Néi dung vµ ph−¬ng ph¸p thö nghiÖm .129 Tµi liÖu tham kh¶o .133 3 Danh Môc ch÷ ViÕt t¾t SAR Synthetic Aperture Radar (Radar ®é më tæng hîp) NDVI Normalized Differencial Vegetation Index (ChØ sè thùc vËt) SPOT Système Pour l’Observation de la Terre (Hệ thống vệ tinh quan trắc Trái Đất của Pháp) LANDSAT Vệ tinh tài nguyên của Mỹ IHS Intensity-Hue-Saturation (C−êng ®é – mµu s¾c - §é b·o hßa) PC 1, 2,3 Principle Component 1, 2, 3 (Thµnh phÇn chÝnh thø nhÊt, thø hai, thø ba) ASAR Advanced Synthetic Aperture Radar (Radar ®é më tæng hîp c¶i tiÕn) PRI Precision Image ( ¶nh chuÈn) ERS European Remote Sensing Satellite (VÖ tinh viÔn th¸m ch©u ¢u) ESA European Space Agency (C¬ quan hµng kh«ng Vò trô ch©u ¢u) ALOS Advanced Land Observing Satellite ( VÖ tinh quan s¸t ®Êt ®ai c¶i tiÕn) PALSAR Phased Array L-band Synthetic Aperture Radar 4 Danh môc c¸c h×nh Hình 1.1: Sơ đồ tổng quát về lớp phủ mặt đất.2: Đặc tính phản xạ của đất, nước và thực vật trên ảnh vệ tinh .1: Vị trí các kênh sóng radar trong dải phổ điện từ.2: Nguyên lý hoạt động của radar.3: RADAR độ mở tổng hợp (SAR) .4: Độ phân giải ngang.5: Các kiểu phân cực .29 C¸c lo¹i ph©n cùc chÝnh sö dông trong viÔn th¸m Radar bao gåm: .6: Độ rộng dải chụp anh ASAR và một số đầu thu khác .32 của vệ tinh ENVISAT. 7 : Ảnh ASAR chế độ chuẩn (Image Mode); VV hoặc HH .8: Ảnh ASAR chế độ chụp ảnh rộng (Wide Swath); VV hay HH.9: Chế độ phân cực luân phiên của ASAR.10: Các chế độ chụp ảnh của vệ tinh RADARSAT 1 .11 : Khác biệt về kích thước giữa cạnh gần và cạnh xa trên ảnh radar. 12: Sự nén các đối tượng ở cạnh gần so với cạnh xa của ảnh radar.13: Hiện tượng co ngắn phía trước .14 : Hiện tượng chồng đè trên ảnh radar .15: Hiện tượng bóng trên ảnh radar .16: Ảnh hưởng của chênh cao địa hình tới vị trí điểm trên thực địa .17: Sự tạo thành nhiễu trên ảnh radar .18: Mối tương quan giữa độ lệch chuẩn và giá trị trung bình cục bộ [24] .19: So sánh hiệu quả các loại phin lọc.20: Phin lọc theo vùng.21 : Phản xạ gương (trái) và tán xạ toàn phần (phải) .23: Quan hệ giữa góc tới và hệ số tán xạ ngược trên các bề mặt khác nhau .24: Quan hệ giữa độ ẩm và đặc tính phản xạ của các bề mặt .25 : Tán xạ bề mặt và tán xạ khối .26: Khả năng đâm xuyên của tia radar ở các bước sóng khác nhau .27 : Đặc tính phản xạ của cây trồng nông nghiệp .28 : Sự biến đổi về đặc tính phản xạ của lúa theo chu kỳ sinh trưởng.29 : Tổ hợp ảnh vệ tinh ERS2 đa thời gian khu vực Hải Phòng .30: Tán xạ ngược của lớp phủ trong rừng .31: So sánh cấu trúc của đất nông nghiệp (trái) và rừng (phải).32: Vùng đô thị có tông màu rất sáng trên ảnh radar.1: Trộn ảnh Landsat kênh 7,4,3 và ảnh Radarsat cho thấy yếu tố thay đổi.2: Một phần của vùng châu thổ Indus Delta, Pakistan.3: Trộn ảnh Landsat TM (kênh 7,4,3) và ảnh radar ERS-2 .4: Ảnh vệ tinh SPOT và ảnh chỉ số biến động của ảnh radar đa thời gian.5: Các ví dụ về hình mẫu .6: Hình mẫu trên ảnh vệ tinh.7: Sự khác nhau về kích thước của các đối tượng.8: Cấu trúc gồ ghề của rừng tự nhiên (trái) và mịn của rừng trồng (phải) .9: Các dạng cấu trúc .1: Các cảnh ảnh vệ tinh ERS và sơ đồ bố trí các điểm khống chế ảnh .