Luận văn thạc sĩ vnua nghiên cứu xác định tỷ lệ nhiễm và tình trạng kháng kháng sinh của vi khuẩn e coli và salmonella phân lập từ thịt lợn tại huyện luangprabang tỉnh luangprabang lào

Nghiên cứu tỷ lệ nhiễm và tình trạng kháng kháng sinh của vi khuẩn E. coli và Salmonella trong thịt lợn tại huyện Luangprabang, Lào.

• Tác giả: Phongsavath Saykoson
• Người hướng dẫn: Pgs. Phạm Hồng Ngân
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Xác Định Tỷ Lệ Nhiễm Và Tình Trạng Kháng Kháng Sinh Của Vi Khuẩn E. Coli Và Salmonella Phân Lập Từ Thịt Lợn Tại Huyện Luangprabang, Tỉnh Luangprabang, Lào
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Danh mục hình
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.5. Thesis abtract
• 1.6. Mục đích của đề tài
• 1.7. Tổng quan tài liệu
• 1.8. Tình hình ngộ độc thực phẩm
• 1.9. Ngộ độc thực phẩm và bệnh truyền qua thực phẩm
• 1.10. Nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm
• 1.11. Tình hình ngộ độc thực phẩm do vi sinh vật gây ra trên thế giới và tại nước CHDCND Lào
• 1.12. Một số nghiên cứu về ô nhiễm thực phẩm do vi khuẩn E.coli và Salmonella gây ra trên thế giới và nước CHDCND Lào
• 1.13. Các nguồn ô nhiễm vi khuẩn vào thịt
• 1.13.1. Nhiễm khuẩn từ động vật
• 1.13.2. Lây nhiễm từ không khí
• 1.13.3. Lây nhiễm từ nước
• 1.13.4. Lây nhiễm từ đất
• 1.13.5. Nhiễm khuẩn trong quá trình giết mổ, chế biến và bảo quản thịt
• 1.13.6. Lây nhiễm trong quá trình lưu thông và phân phối
• 1.14. Một số đặc điểm của vi khuẩn E.
• 1.14.1. Đặc điểm hình thái, nuôi cấy, đặc tính sinh hóa và sức đề kháng của vi khuẩn E.
• 1.14.2. Cấu trúc kháng nguyên
• 1.14.3. Đặc tính gây bệnh
• 1.14.4. Ý nghĩa của việc xác định tổng số E.coli trong thịt
• 1.15. Một số đặc điểm của vi khuẩn Salmonella
• 1.15.1. Đặc điểm hình thái
• 1.15.2. Đặc tính nuôi cấy
• 1.15.3. Đặc tính sinh hóa
• 1.15.4. Sức đề kháng của vi khuẩn Salmonella
• 1.15.5. Cấu trúc kháng nguyên
• 1.15.6. Yếu tố bám dính
• 1.15.7. Các yếu tố gây bệnh của Salmonella
• 1.15.8. Ý nghĩa của việc xác định sự có mặt của vi khuẩn Salmonella trong thịt
• 1.16. Những hiểu biết về thuốc kháng sinh
• 1.16.1. Phân loại thuốc kháng sinh
• 1.16.2. Cơ chế tác dụng của thuốc kháng sinh
• 1.16.3. Hiện tượng kháng thuốc của vi khuẩn e.coli và Salmonella
• 1.16.4. Tính kháng thuốc của vi khuẩn
• 1.16.5. Cơ chế gây hiện tượng kháng thuốc của vi khuẩn
• 1.16.6. Khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn E.
• 1.16.7. Khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn Salmonella
• 1.17. Phương pháp xác định độ mẫn cảm của vi khuẩn gây bệnh đối với một số thuốc kháng sinh
• 1.18. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.18.1. Đối tượng, địa điểm nghiên cứu
• 1.18.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.18.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.18.4. Vật liệu nghiên cứu
• 1.18.5. Trang thiết bị, dụng cụ
• 1.18.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.18.7. Phương pháp điều tra
• 1.18.8. Phương pháp thu thập mẫu
• 1.18.9. Phương pháp phân lập vi khuẩn E.coli và Salmonella
• 1.18.10. Phương pháp kiểm tra tính mẫn cảm với kháng sinh của các chủng E.coli và Salmonella phân lập được
• 1.18.11. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.19. Kết quả và thảo luận
• 1.19.1. Kết quả điều tra tình trạng sử dụng kháng sinh, phương thức giết mổ, vận chuyển và bày bán thịt lợn trên địa bàn huyện Luangprabang, tỉnh Luangprabang, Lào
• 1.19.2. Tình hình sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi lợn trên địa bàn huyện Luangprabang, tỉnh Luangprabang, Lào
• 1.19.3. Thực trạng giết mổ và vận chuyển thịt đến bán tại một số chợ thuộc huyện Luangprabang, tỉnh Luangprabang, Lào
• 1.19.4. Kết quả điều tra thực trạng vệ sinh an toàn thực phẩm tại các quầy thịt lợn trên địa bàn huyện
• 1.19.5. Kết quả phân lập vi khuẩn E.coli và Samonella trên thịt lợn tại cơ sở nghiên cứu
• 1.19.6. Kết quả phân lập vi khuẩn E. coli trên thịt lợn tại một số chợ thuộc huyện Luangprabang, tỉnh Luangprabang, Lào
• 1.19.7. Kết quả phân lập vi khuẩn Salmonella trên thịt lợn tại một số chợ thuộc huyện Luangprabang, tỉnh Luangprabang, Lào
• 1.19.8. Phân tích một số yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm vi khuẩn E.coli và Salmonella trong thịt lợn
• 1.19.9. Kết quả xác định tình trạng kháng kháng sinh của vi khuẩn E.coli và Salmonella phân lập được trên các mẫu thịt lợn tại cơ sơ nghiên cứu
• 1.20. Kết luận và kiến nghị

Tóm tắt

I. Tổng quan về tỷ lệ nhiễm E

Nghiên cứu về tỷ lệ nhiễm vi khuẩn E. coli và Salmonella trong thịt lợn tại Luangprabang, Lào, là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh an toàn thực phẩm hiện nay. Thịt lợn là nguồn thực phẩm phổ biến, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây ngộ độc thực phẩm. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ nhiễm E. coli và Salmonella trong thịt lợn tại khu vực này đang ở mức cao, gây lo ngại cho sức khỏe cộng đồng.

1.1. Tình hình nhiễm E. coli và Salmonella tại Luangprabang

Theo nghiên cứu, tỷ lệ nhiễm E. coli trong thịt lợn tại Luangprabang đạt 77,77%, trong khi tỷ lệ nhiễm Salmonella là 82,22%. Những con số này cho thấy mức độ ô nhiễm vi sinh vật trong thực phẩm đang ở mức báo động, đe dọa sức khỏe người tiêu dùng.

1.2. Nguyên nhân gây nhiễm vi khuẩn trong thịt lợn

Nhiễm vi khuẩn E. coli và Salmonella trong thịt lợn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm quy trình giết mổ không đảm bảo vệ sinh, sử dụng kháng sinh không đúng cách trong chăn nuôi, và điều kiện bảo quản thực phẩm không an toàn.

II. Vấn đề kháng kháng sinh của E

Kháng kháng sinh đang trở thành một thách thức lớn trong việc điều trị các bệnh do vi khuẩn gây ra. Việc lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi lợn đã dẫn đến sự phát triển của các chủng vi khuẩn kháng thuốc, làm giảm hiệu quả điều trị và gia tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm.

2.1. Tình trạng kháng kháng sinh của E. coli

Kết quả nghiên cứu cho thấy, các chủng E. coli phân lập từ thịt lợn có tỷ lệ kháng thuốc cao đối với nhiều loại kháng sinh, trong đó Ampicillin và Amoxicillin có tỷ lệ mẫn cảm lần lượt là 88,9% và 77,8%.

2.2. Tình trạng kháng kháng sinh của Salmonella

Đối với Salmonella, tỷ lệ mẫn cảm cao nhất được ghi nhận là 83,3% với Streptomycin. Điều này cho thấy sự cần thiết phải theo dõi và kiểm soát tình trạng kháng kháng sinh trong thực phẩm.

III. Phương pháp nghiên cứu tỷ lệ nhiễm và kháng kháng sinh

Nghiên cứu được thực hiện thông qua việc thu thập mẫu thịt lợn từ các chợ tại Luangprabang và áp dụng các phương pháp phân lập vi khuẩn E. coli và Salmonella. Phương pháp kiểm tra tính mẫn cảm với kháng sinh cũng được thực hiện để đánh giá tình trạng kháng thuốc.

3.1. Quy trình thu thập mẫu thịt lợn

Mẫu thịt lợn được thu thập từ nhiều chợ khác nhau tại Luangprabang, đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ khu vực. Mỗi mẫu được kiểm tra kỹ lưỡng để phát hiện sự hiện diện của E. coli và Salmonella.

3.2. Phương pháp phân lập và kiểm tra kháng sinh

Phương pháp phân lập vi khuẩn được thực hiện theo tiêu chuẩn ISO, kết hợp với phương pháp Bauer-Kirby để kiểm tra tính mẫn cảm với các loại kháng sinh phổ biến. Kết quả cho thấy sự kháng thuốc đáng kể của các chủng vi khuẩn.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm E. coli và Salmonella trong thịt lợn tại Luangprabang là rất cao. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng mà còn đặt ra nhiều thách thức cho ngành chăn nuôi và quản lý thực phẩm.

4.1. Tỷ lệ nhiễm vi khuẩn trong mẫu thịt

Trong số 45 mẫu thịt lợn được kiểm tra, có 35 mẫu nhiễm E. coli và 37 mẫu nhiễm Salmonella. Những con số này cho thấy mức độ ô nhiễm vi sinh vật trong thực phẩm đang ở mức báo động.

4.2. Ảnh hưởng của kháng kháng sinh đến sức khỏe

Sự kháng kháng sinh của E. coli và Salmonella không chỉ làm giảm hiệu quả điều trị mà còn gia tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm, gây thiệt hại lớn cho sức khỏe cộng đồng và kinh tế.

V. Kết luận và khuyến nghị cho tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ nhiễm E. coli và Salmonella trong thịt lợn tại Luangprabang là rất cao, cùng với tình trạng kháng kháng sinh đáng lo ngại. Cần có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn trong chăn nuôi và chế biến thực phẩm để đảm bảo an toàn thực phẩm.

5.1. Đề xuất biện pháp kiểm soát

Cần thiết phải áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn trong quy trình giết mổ và chế biến thịt lợn, bao gồm việc nâng cao ý thức về an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng và các cơ sở sản xuất.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu để theo dõi tình trạng kháng kháng sinh của vi khuẩn trong thực phẩm, đồng thời phát triển các phương pháp mới để kiểm soát và giảm thiểu nguy cơ nhiễm khuẩn trong thực phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thịt lợn đóng vai trò là nguồn thực phẩm giàu đạm chủ lực tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, với mức tiêu thụ bình quân đầu người đạt 15,6 kg/năm theo thống kê của Cục Chăn nuôi và Thủy sản. Tuy nhiên, gánh nặng bệnh truyền qua thực phẩm đang đặt ra nhiều thách thức nghiêm trọng cho hệ thống y tế công cộng. Giai đoạn 2010 - 2014, toàn quốc ghi nhận hơn 254 vụ ngộ độc thực phẩm với trên 2.000 người mắc, gần 470 trường hợp phải nhập viện và 20 ca tử vong mỗi năm. Theo báo cáo tại Hội thảo Quốc hội Lào năm 2018, các sự cố an toàn thực phẩm gây tổn thất kinh tế vượt mức 200 triệu USD hàng năm.

Vấn đề cốt lõi bắt nguồn từ chuỗi cung ứng thịt chưa được kiểm soát chặt chẽ, hoạt động giết mổ gia súc chủ yếu diễn ra thủ công tại hộ gia đình và điều kiện bày bán tại các chợ truyền thống còn sơ sài. Đặc biệt, thói quen lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi nhằm phòng bệnh và kích thích tăng trưởng đã làm gia tăng sự xuất hiện của các chủng vi khuẩn đường ruột kháng thuốc.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Thú y của tác giả Phongsavath Saykoson hướng đến các mục tiêu cụ thể:

• Xác định tỷ lệ ô nhiễm vi khuẩn Escherichia coli và Salmonella trên các mẫu thịt lợn thương phẩm.
• Đánh giá hiện trạng sử dụng thuốc và xác định mức độ kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn phân lập được.
• Phân tích các yếu tố nguy cơ trong khâu giết mổ, vận chuyển và kinh doanh thịt lợn.

Nghiên cứu được triển khai thực địa tại huyện Luangprabang, tỉnh Luangprabang, Lào và phân tích chuyên sâu tại Phòng thí nghiệm Bộ môn Thú y cộng đồng, Học viện Nông nghiệp Việt Nam trong thời gian từ tháng 2 đến tháng 7 năm 2019. Kết quả đề tài mang ý nghĩa thực tiễn to lớn, bổ sung bộ dữ liệu dịch tễ học vi sinh vật phục vụ công tác giám sát dịch bệnh và định hướng chính sách an toàn thực phẩm tại Lào.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản lý chuỗi cung ứng thực phẩm toàn diện theo tiếp cận từ trang trại đến bàn ăn kết hợp với nguyên lý dịch tễ học thú y cộng đồng. Lý thuyết này chỉ ra rằng nguy cơ ô nhiễm vi sinh vật trên thịt bắt nguồn từ quá trình chăn nuôi, phóng uế của động vật, nguồn nước rửa và lan truyền chéo trong các khâu giết mổ, lưu thông và phân phối.

Về mặt vi sinh và dược lý học, đề tài áp dụng lý thuyết cơ chế kháng thuốc của vi khuẩn đường ruột thông qua đột biến gen và chuyển gen kháng thuốc theo chiều ngang bằng các phương thức tiếp hợp plasmid, tải nạp và biến nạp. Cơ sở lý thuyết tập trung vào 5 khái niệm chuyên ngành then chốt:

• Vi khuẩn Escherichia coli: Trực khuẩn Gram âm, chỉ thị chuẩn mực phản ánh mức độ vệ sinh và ô nhiễm phân trong thực phẩm.
• Vi khuẩn Salmonella enterica: Tác nhân gây ngộ độc thực phẩm nguy hiểm hàng đầu, có khả năng xâm lấn đường ruột và sinh nội độc tố lipopolysaccharide.
• Kháng nguyên thân O và lông H: Các cấu trúc quyết định độc lực và đặc tính định danh serotype vi khuẩn.
• Đa kháng kháng sinh: Hiện tượng vi khuẩn đề kháng đồng thời với từ 3 nhóm kháng sinh trở lên.
• Kháng sinh đồ: Phương pháp chuẩn hóa xác định mức độ mẫn cảm hoặc đề kháng của vi sinh vật đối với các hoạt chất kháng sinh cụ thể.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp điều tra dịch tễ học xã hội học và xét nghiệm vi sinh thực nghiệm. Cỡ mẫu điều tra bao gồm các hộ chăn nuôi và 45 mẫu thịt lợn tươi sống thu thập ngẫu nhiên tại các chợ trung tâm huyện Luangprabang. Phương pháp lấy mẫu tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn TCVN 4833-1:2002 và TCVN 4833-2:2002. Mẫu được lấy ngẫu nhiên vào buổi sáng sớm tại 5 quầy thịt ở mỗi chợ, mỗi quầy thu thập tại 4 vị trí khác nhau trên tảng thịt nhằm đảm bảo tối đa tính đại diện của quần thể nghiên cứu.

Quy trình phân lập và giám định vi sinh vật được thực hiện theo các quy chuẩn quốc tế:

• Phân lập vi khuẩn E. coli theo TCVN 6846:2007 (tương đương ISO 7251:2005), sử dụng phương pháp đếm số có xác suất lớn nhất trên môi trường chọn lọc MacConkey, Brilliant Green và thạch EMB, kết hợp kiểm tra hệ phản ứng sinh hóa IMViC.
• Phân lập vi khuẩn Salmonella theo TCVN 4829:2005 (tương đương ISO 6579:2002) qua các bước tăng sinh trong Peptone Buffer Water, tăng sinh chọn lọc trên môi trường Rappaport-Vassiliadis Soya Peptone và Muller Kauffman Tetrathionate, phân lập trên thạch XLD, BGA và kiểm tra phản ứng sinh hóa trên thạch TSI.
• Đánh giá tính mẫn cảm kháng sinh bằng kỹ thuật khoanh giấy khuếch tán Bauer - Kirby trên môi trường Mueller - Hinton đối với các kháng sinh thông dụng theo tiêu chuẩn CLSI. Phương pháp này được lựa chọn nhờ độ tin cậy cao, khả năng chuẩn hóa quốc tế và cho phép đánh giá đồng thời phổ tác dụng của nhiều loại dược chất.

Toàn bộ số liệu thu thập được quản lý và xử lý thống kê bằng phần mềm chuyên dụng trong thời gian từ tháng 2 đến tháng 7 năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát dịch tễ học tại huyện Luangprabang cho thấy 100% số hộ chăn nuôi được phỏng vấn đều sử dụng thuốc kháng sinh thường xuyên trong chăn nuôi lợn nhằm mục đích phòng bệnh, điều trị nhiễm khuẩn và kích thích tăng trưởng. 7 loại kháng sinh được sử dụng phổ biến nhất gồm có Amoxicillin, Ampicillin, Gentamycin, Kanamycin, Doxycycline, Streptomycin và Tetracycline.

Kết quả kiểm tra vi sinh vật trên 45 mẫu thịt lợn thu thập tại các chợ đã phát hiện tỷ lệ nhiễm khuẩn ở mức báo động:

• Vi khuẩn E. coli hiện diện trong 35/45 mẫu, chiếm tỷ lệ 77,77%.
• Vi khuẩn Salmonella được tìm thấy trong 37/45 mẫu, chiếm tỷ lệ 82,22%.

Kết quả kiểm tra mức độ mẫn cảm và tính kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn phân lập thể hiện sự phân hóa rõ rệt:

• Đối với các chủng E. coli phân lập được, tỷ lệ mẫn cảm với các kháng sinh lần lượt là: Ampicillin đạt 88,9%, Amoxicillin đạt 77,8%, Streptomycin đạt 66,6%, Tetracycline đạt 61,1% và Gentamycin đạt 50%. Tỷ lệ còn lại thuộc nhóm đề kháng hoặc giảm mẫn cảm.
• Đối với các chủng Salmonella phân lập được, mức độ mẫn cảm ghi nhận cao nhất ở Streptomycin với 83,3%, tiếp theo là Ampicillin đạt 77,8%, Amoxicillin đạt 66,7%, Tetracycline đạt 61,1% và Gentamycin đạt 55,5%.

Phân tích các yếu tố nguy cơ chỉ ra rằng phương thức giết mổ thủ công trên sàn, điều kiện vận chuyển thịt bằng xe máy không có thùng bảo ôn chuyên dụng và quầy bán thịt hở không che chắn bụi bẩn làm gia tăng tỷ lệ ô nhiễm vi sinh vật lên gấp nhiều lần so với quy trình khép kín.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ nhiễm Salmonella lên tới 82,22% trên thịt lợn tại Luangprabang phản ánh tình trạng ô nhiễm thực phẩm nghiêm trọng. Kết quả này tương đồng với các công bố của tác giả Soumaly tại tỉnh Champasak, Lào với tỷ lệ nhiễm Salmonella trên thịt lợn đạt 93%, và tương đương với các nghiên cứu của nhóm tác giả Chaiwat Pulsrikarn tại Thái Lan. Nguyên nhân chính là do lòng lợn và phân gia súc làm vấy nhiễm thân thịt trong quá trình mổ thủ công, kết hợp với nguồn nước rửa chưa đạt chuẩn vi sinh.

Tỷ lệ nhiễm E. coli đạt 77,77% là minh chứng rõ nét cho thấy điều kiện vệ sinh thú y tại các chợ bán lẻ Luangprabang chưa được đảm bảo. Quá trình vận chuyển thịt từ lò mổ về chợ bằng phương tiện thô sơ trong điều kiện khí hậu nóng ẩm tạo môi trường tối ưu cho vi khuẩn sinh sôi.

Các dữ liệu thực nghiệm này có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ mẫu nhiễm khuẩn tại từng khu chợ và bảng đối chiếu đường kính vòng vô khuẩn theo tiêu chuẩn CLSI. Việc xuất hiện các chủng E. coli và Salmonella đề kháng với các kháng sinh nhóm Aminoglycoside, Tetracycline và Beta-lactam là hệ quả trực tiếp từ việc 100% hộ nuôi dùng thuốc không theo đơn. Hiện tượng này làm tăng nguy cơ lan truyền gen kháng thuốc từ gia súc sang người thông qua đường tiêu hóa, đe dọa trực tiếp đến hiệu quả điều trị bệnh nhiễm trùng trong y học lâm sàng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực địa, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và khả thi:

Thứ nhất, chuyển đổi phương thức giết mổ từ thủ công sang mô hình tập trung có kiểm soát thú y. Chi cục Thú y và Chăn nuôi tỉnh Luangprabang cần chủ trì quy hoạch và xây dựng các cơ sở giết mổ tập trung bán công nghiệp, đặt mục tiêu xóa bỏ 100% các điểm mổ chui tự phát và kiểm soát trên 90% lượng thịt lợn tiêu thụ trên địa bàn trước quý 4 năm 2020. Quy trình treo thân thịt khi pha lóc cần được áp dụng bắt buộc để tránh tiếp xúc với sàn nhà.

Thứ hai, chuẩn hóa điều kiện vệ sinh tại các quầy sạp kinh doanh thịt ở các chợ truyền thống. Ban quản lý các chợ tại Luangprabang phối hợp cùng tiểu thương thay thế 100% mặt bàn gỗ, thớt gỗ cũ bằng vật liệu inox 304 hoặc kính dễ khử trùng trong vòng 6 tháng. Trang bị tủ kính che chắn bụi ruồi và duy trì nhiệt độ bảo quản mát, hướng tới mục tiêu giảm 50% nguy cơ ô nhiễm chéo bề mặt.

Thứ ba, kiểm soát nghiêm ngặt việc phân phối và sử dụng thuốc kháng sinh trong ngành chăn nuôi. Sở Nông Lâm nghiệp tỉnh Luangprabang cần ban hành quy định cấm hoàn toàn việc trộn kháng sinh vào thức ăn nhằm mục đích kích thích tăng trọng, thực hiện lộ trình 12 tháng để giảm 30% dư lượng kháng sinh tồn dư trong thực phẩm. Mọi hoạt động dùng thuốc phòng trị bệnh phải có đơn kê của bác sĩ thú y.

Thứ tư, triển khai các chương trình tập huấn vệ sinh an toàn thực phẩm cho chuỗi cung ứng. Cơ quan Y tế dự phòng huyện Luangprabang định kỳ tổ chức đào tạo cho hơn 200 lượt hộ giết mổ và tiểu thương mỗi năm về quy tắc vệ sinh cá nhân, khử trùng dao thớt bằng nước sôi hoặc dung dịch Clorin, phấn đấu đạt tỷ lệ 85% người hành nghề có chứng chỉ an toàn vệ sinh thực phẩm vào cuối năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu sở hữu giá trị học thuật và ứng dụng đa dạng cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cán bộ thú y và kiểm soát viên vệ sinh an toàn thực phẩm: Luận văn cung cấp số liệu thực chứng và quy trình đánh giá yếu tố nguy cơ tại lò mổ và chợ truyền thống, hỗ trợ công tác thanh tra, kiểm dịch động vật và xử lý vi phạm vệ sinh thực phẩm.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Chăn nuôi - Thú y, Y tế công cộng: Tài liệu đóng vai trò là tài liệu tham khảo chuẩn mực về quy trình phân lập vi khuẩn E. coli theo ISO 7251:2005, Salmonella theo ISO 6579:2002 và kỹ thuật kháng sinh đồ Kirby-Bauer.
• Các nhà hoạch định chính sách nông nghiệp và y tế tại Lào: Cung cấp bằng chứng khoa học vững chắc để xây dựng dự thảo luật, tiêu chuẩn quốc gia về kiểm soát giết mổ và kế hoạch hành động quốc gia phòng chống kháng thuốc kháng sinh.
• Chủ cơ sở chế biến thực phẩm và quản lý chuỗi bán lẻ: Giúp hiểu rõ các điểm kiểm soát tới hạn trong chuỗi cung ứng thịt tươi sống, từ đó tối ưu hóa quy trình bảo quản lạnh và giảm thiểu rủi ro ngộ độc thực phẩm cho khách hàng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tỷ lệ nhiễm E. coli và Salmonella trên thịt lợn tại Luangprabang lại ở mức cao trên 77%? Tỷ lệ này xuất phát từ việc quy trình giết mổ còn thủ công, thịt gia súc đặt trực tiếp trên sàn nhà và dụng cụ pha lóc không được tiệt trùng định kỳ. Ngoài ra, việc vận chuyển thịt bằng phương tiện hở và bày bán tại quầy không có thiết bị bảo ôn lạnh tạo điều kiện cho vi sinh vật bám dính và phát triển nhanh.

Việc 100% hộ chăn nuôi sử dụng kháng sinh dẫn đến những hiểm họa gì? Thói quen này tạo áp lực chọn lọc tự nhiên, tiêu diệt vi khuẩn mẫn cảm và thúc đẩy sự nhân lên của các chủng vi khuẩn mang gen kháng thuốc. Khi người tiêu dùng sử dụng thịt nhiễm vi khuẩn kháng thuốc chưa nấu chín kỹ, các gen này có thể truyền sang hệ vi sinh vật đường ruột người, gây ra hiện tượng kháng kháng sinh và làm mất hiệu lực của thuốc điều trị bệnh.

Phương pháp Bauer - Kirby được thực hiện như thế nào trong nghiên cứu này? Phương pháp sử dụng các khoanh giấy tẩm sẵn kháng sinh với hàm lượng chuẩn đặt lên bề mặt thạch Mueller - Hinton đã cấy vi khuẩn E. coli hoặc Salmonella. Sau thời gian ủ 18 - 24 giờ ở 37 độ C, đường kính vòng vô khuẩn được đo bằng thước chuyên dụng và so sánh với bảng chuẩn CLSI để phân loại mức độ mẫn cảm, trung gian hoặc đề kháng.

Người tiêu dùng cần thực hiện các biện pháp nào để phòng tránh nhiễm khuẩn từ thịt lợn? Người dân cần tuân thủ nguyên tắc ăn chín uống sôi, nấu chín thịt lợn ở nhiệt độ tâm đạt trên 75 độ C trong ít nhất 15 phút. Sử dụng dao, thớt riêng biệt cho thực phẩm sống và thực phẩm chín, đồng thời rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi chế biến thịt để ngăn ngừa ô nhiễm chéo.

Ý nghĩa nổi bật nhất của đề tài đối với ngành thú y tỉnh Luangprabang là gì? Đề tài đã thiết lập được bộ dữ liệu khoa học đầu tiên và có hệ thống về tỷ lệ nhiễm cũng như mức độ nhạy cảm kháng sinh của hai loại vi khuẩn chỉ thị nguy hiểm trên thịt lợn tại địa phương, tạo tiền đề vững chắc cho việc triển khai mô hình Một sức khỏe kết hợp giữa thú y và y tế công cộng.

Kết luận

• Luận văn đã xác định thực trạng ô nhiễm vi sinh vật ở mức cao trên thịt lợn bán tại các chợ huyện Luangprabang, với tỷ lệ nhiễm E. coli đạt 77,77% (35/45 mẫu) và Salmonella đạt 82,22% (37/45 mẫu).
• Ghi nhận 100% cơ sở chăn nuôi khảo sát lạm dụng kháng sinh cho mục đích phòng trị bệnh và thúc đẩy tăng trưởng, với 7 loại thuốc phổ biến thuộc nhóm Beta-lactam, Aminoglycoside và Tetracycline.
• Cung cấp dữ liệu kháng sinh đồ chi tiết cho thấy các chủng phân lập vẫn giữ mức mẫn cảm tương đối cao với Ampicillin, Streptomycin và Amoxicillin (trên 60% đến 88,9%), nhưng đã xuất hiện các chủng giảm mẫn cảm và kháng thuốc.
• Xác định nguyên nhân cốt lõi gây ô nhiễm thịt bắt nguồn từ khâu mổ sàn thủ công, vận chuyển không bảo ôn và điều kiện sạp bán hàng thiếu che chắn.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho việc hoàn thiện tiêu chuẩn vệ sinh thú y và kiểm soát tình trạng kháng thuốc tại CHDCND Lào.

Trong giai đoạn tiếp theo, các cơ quan chuyên môn cần mở rộng quy mô điều tra dịch tễ học kháng kháng sinh trên nhiều đối tượng gia súc, gia cầm tại 17 tỉnh thành của Lào trong khung thời gian 2020 - 2025. Hãy cùng chung tay thúc đẩy sản xuất chăn nuôi an toàn sinh học và tiêu dùng thực phẩm sạch nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ An toàn thực phẩm là vấn đề có tầm quan trọng ở nhiều quốc gia trên thế giới. Thực phẩm an toàn đóng góp to lớn trong việc cải thiện sức khỏe con người, chất lượng cuộc sống và chất lượng giống nòi. Thực phẩm không đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh chính là nguyên nhân gây ngộ độc. Ngộ độc thực phẩm và các bệnh do thực phẩm gây ra không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe và cuộc sống của mỗi người, mà còn gây thiệt hại lớn về kinh tế, là gánh nặng chi phí cho chăm sóc sức khỏe.

Đảm bảo an toàn thực phẩm góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, xoá đói giảm nghèo và hội nhập quốc tế. Ngoài thịt bò và thịt gà, thịt lợn là nguồn thức ăn hàng đầu của người tiêu dùng Lào trong số các sản phẩm thịt. Năm 2018, mức tiêu thụ thịt lợn bình quân đầu người của Lào đạt 15,6kg/năm (Cục Chăn nuôi và Thủy Sản, 2018), Sự gia tăng nhu cầu thịt lợn bắt nguồn từ việc thu nhập của người dân ngày một tăng cao và do sự thay đổi chế độ dinh dưỡng theo hướng tiêu dùng nhiều hơn các sản phẩm giàu protein. Tuy nhiên, thực tế cho thấy thịt được bày bán tại các chợ không đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh, tỷ lệ thịt ô nhiễm E.coli và Salmonella tương đối cao.

Theo số liệu của Cục thống kê cảu Lào trong giai đoạn 2010 – 2014, toàn quốc ghi nhận được 254 vụ ngộ độc thực phẩm với hơn 2 nghìn người bị ảnh hưởng, trong đó có gần 470 trường hợp phải nhập viện và 20 người tử vong trong mỗi năm. Một vấn đề đáng lo ngại là việc lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi, trong dự phòng và điều trị đã và đang diễn ra trong nhiều thập kỷ qua là một trong những nguyên nhân chính tạo ra các chủng E.coli và Salmonella kháng thuốc. Hậu quả là gây khó khăn cho điều trị do các chủng E.coli và Salmonella đa kháng thuốc, gây thiệt hại về người, về kinh tế và là gánh nặng cho toàn xã hội. Do vậy, việc xác định đặc điểm kháng kháng sinh của E.coli và Salmonella là một việc làm cần thiết hiện nay.

Luangprabang là một trong 17 tỉnh của Lào, thuộc miền bắc. Vào năm 1995, Luangprabang được UNESCO xếp hạng Di sản Thế giới về kiến trúc, tôn giáo và văn hóa. Năm 2017, Luangprabang có 53 khách sạn, 287 nhà nghỉ và có 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.470 du khách địa phương và 472.942 du khách nước ngoài đã đi du lịch nơi đây (Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch, Cục phát triển du lịch, Thống kê khách du lịch tham quan Luangprabang năm 2017). Luangprabang là trung tâm du lịch nổi tiếng của Lào, vì vậy nhu cầu về thực phẩm ngày càng tăng đồng nghĩa với chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm tại thị trường Luangprabang nói riêng và trên phạm vi cả nước nói chung luôn được đặt lên hàng đầu.

Tuy nhiên, hầu hết việc giết mổ đều nhỏ lẻ, được thực hiện thủ công, không đạt yêu cầu về vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm. Ngoài ra, vẫn còn tình trạng giết mổ gia cầm tại chợ, không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, dễ lây lan mầm bệnh. Hơn nữa, việc trao đổi buôn bán thịt và sản phẩm động vật diễn ra chủ yếu ở các chợ nhỏ lẻ, tự phát, môi trường bị ô nhiễm dẫn đến thực phẩm mất an toàn vệ sinh, nguy cơ bị nhiễm khuẩn là rất lớn. Do vậy, thực phẩm cung cấp cho người tiêu dùng chưa được an toàn, ngoài ra còn gây ô nhiễm môi trường, lây lan hoặc tái phát dịch bệnh nguy hiểm.

Bên cạnh đó, thực trạng kháng kháng sinh hiện nay đã mang tính toàn cầu. Đặc biệt là ở các nước đang phát triển với các bệnh truyền nhiễm còn chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu bệnh tật như: nhiễm khuẩn đường tiêu hóa, đường hô hấp… đang gặp nhiều khó khăn do hiện tượng kháng kháng sinh của vi khuẩn. Mặt khác, do toàn cầu hóa về cung cấp thực phẩm đã làm lan truyền các vi sinh vật kháng kháng sinh và chúng được lây truyền vào người thông qua chuỗi thực phẩm. Ở nước Lào, sự kháng kháng sinh của vi khuẩn trong bệnh phẩm được nghiên cứu khá ít, đặc biệt trong thực phẩm, vấn đề này vẫn còn hạn chế.

Do đó, công việc đánh giá tỷ lệ nhiễm khuẩn và xác định mức độ kháng kháng sinh của chúng là điều cần thiết, nhằm cung cấp thêm thông tin về sự kháng thuốc của vi khuẩn gây bệnh có trong thực phẩm và góp phần vào chiến lược định hướng sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi. Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu xác định tỷ lệ nhiễm và tình trạng kháng kháng sinh của vi khuẩn E. Coli và Salmonella phân lập từ thịt lợn tại huyện Luangprabang, tỉnh Luangprabang, Lào”. MỤC ĐÍCH CỦA ĐỀ TÀI - Xác định tỷ lệ nhiễm E.coli và Salmonella ở thịt lợn bán tại một chợ thuộc huyện Luangprabang, tỉnh Luangprabang.

2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Xác định mực độ hiện trạng kháng kháng sinh của vi khuẩn E.coli và Salmonella phân lập từ thịt lợn bán tại một số chợ thuộc huyện Luangprabang, tỉnh Luangprabang. - Cập nhật số liệu mới về tình trạng kháng kháng sinh của vi khuẩn E.coli và Salmonella. Góp phần xây dựng bộ dữ liệu kiểm soát về vi khuẩn kháng thuốc tại huyện Luangprabang, tỉnh Luangprabang, Lào. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. TÌNH HÌNH NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM 2. Ngộ độc thực phẩm và bệnh truyền qua thực phẩm Theo Luật an toàn thực phẩm của Việt Nam “Ngộ độc thực phẩm (Food poisonings) là tình trạng bệnh lý do hấp thụ thực phẩm bị ô nhiễm hoặc có chứa chất độc”. Song, đối với ngộ độc mãn tính hiện nay chưa đủ điều kiện đánh giá, chưa chẩn đoán, thống kê và mô tả được.

Do vậy theo Bộ Y Tế Việt Nam (2006), thì “Ngộ độc thực phẩm” là hội chứng cấp tính xảy ra do ăn, uống phải thức ăn có chất độc, biểu hiện bằng những triệu chứng dạ dày – ruột, thần kinh hoặc những triệu chứng khác tùy theo tác nhân gây ngộ độc và vụ ngộ độc thực phẩm là tình trạng ngộ độc cấp xảy ra với 2 người trở lên có dấu hiệu ngộ độc khi ăn cùng một loại thực phẩm tại cùng một địa điểm, thời gian. Trường hợp chỉ có một người mắc và bị tử vong cũng được coi là một vụ ngộ độc thực phẩm”. Bệnh truyền qua thực phẩm (Foodborne disease) là bệnh do ăn uống thực phẩm bị nhiễm tác nhân gây bệnh bao gồm cả bệnh do chất độc (toxins) và các bệnh do nhiễm vi sinh vật, ký sinh trùng (infection). Khi bị ngộ độc thực phẩm thường xuất hiện các triệu chứng như: buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy, đôi khi có kèm hoặc không các triệu chứng phụ như nhức đầu, chóng mặt, đau cơ, khó thở, mà nguyên nhân là do ăn phải các thức ăn bị nhiễm các tác nhân gây bệnh, làm ảnh hưởng tới sức khỏe của cá thể và cộng đồng.

Nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm Nguyên nhân chính của ngộ độc thực phẩm là do ăn, uống thực phẩm đã bị nhiễm khuẩn hoặc bị ô nhiễm hóa học, các nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm gồm có: 2. Ngộ độc thực phẩm do vi sinh vật a. Đường lây nhiễm vi sinh vật vào thực phẩm - Lây nhiễm tự nhiên Từ đồng vật trên da và của đường tiêu hóa của gia súc, thủy sản luôn luôn sẵn có vi sinh vật, do chúng tiếp xúc trực tiếp với phân, rác rưởi, thức ăn và nước. Những giống vi sinh vật thường có ở đồng vật là Streptococcus, Escherichia, Aerobacter, Pseudomonas, Clostridium.

thịt từ những con vật ốm yếu, mang bệnh sẽ chứa những vi khuẩn gây bệnh. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Từ đất: đất có chứa một lượng lớn vi sinh vật, chúng có thể nhiễm vào động vật, rau quả. chúng cũng từ đất vào nước, và không khí rồi nhiễm vào thực phẩm. Hệ vi sinh vật có mặt ở thực phẩm gồm có: các giống vi khuẩn Bacillus, Clostridium, Pseudomonas, Streotomyces, nấm men và nấm mốc.

Từ nước: nước trong tự nhiên chứa hệ vi sinh vật riêng và ngoài ra còn có vi sinh vật từ nước thải, cống rãnh. Số lượng vi sinh vật và thành phần loài trong hệ vi sinh vật nước thay đổi theo từng mùa, lượng mưa, mức độ ô nhiễm. trong nước thường có Pseudomonas, Mocrococcus, Proteus. Từ không khí: vi sinh vật và bào tử của chúng từ mặt đất theo bụi, theo những hạt nước nhỏ bay vào không khí, theo gió phát tán khắp mọi nơi và nhiễm vào thực phẩm.

- Nhiễm vi sinh vật trong quá trình chế biến Thực phẩm tươi sống được thủ hoạch tốt, giết mô và sơ chế sạch thường có ít vi sinh vật. Thịt gia súc, thủy sản từ con vật khỏe có rất ít hoặc không có vi sinh vật. Khi giết mô hoặc sơ chế không đảm bảo vệ sinh, sản phẩm sẽ bị nhiễm vi sinh vật. Các chất trong ruột có rất nhiều vi sinh vật, dễ bị lây nhiễm vi khuẩn đường ruột và phân vào thịt hoặc các thực phẩm khác.

- Lây nhiễm vi sinh vật do vật môi giới lây truyền Đó là ruồi, nhặng, muỗi, côn trùng.trên thân mình, chân, râu, cánh của chúng có nhiễm vi sinh vật, rồi đầu vào phực phẩm (Nguyễn Hữu Hòa, 2016). Các tác nhân vi sinh vật gây ngộ độc thực phẩm - Vi khuẩn Theo Phawin Phadungthot (2004) vi khuẩn gây bệnh trong thực phẩm có nghĩa là một nhóm vi khuẩn gây bệnh ở những người bị nhiễm bệnh qua thực phẩm. Thường biểu hiện ở một trong hai nhóm sau: ngộ độc thực phẩm và bệnh nhiễm từ thực phẩm. Hiện đang có một yếu tố gia tăng tỷ lệ mắc các bệnh truyền qua thực phẩm như những thay đổi trong ngành chăn nuôi, thay đổi lối sống của dân cư bản địa, dân số tăng nhanh, tăng nhu cầu sử dụng thực phẩm nguồn gốc động vật, điều kiện vệ sinh giết mổ, lưu thông buôn bán.

Một số bệnh do vi khuẩn truyền qua thực phẩm phổ biến gây ở các nước trong khối ASEAN như Salmonellosis, Campylobacteriosis, Listeriosis, tiêu chảy do Vibrio parahaemolyticus, viêm dạ dày ruột và nhiễm trùng E. Một nghiên cứu ở Thái Lan cho thấy sự ô nhiễm Salmonella và Campylobacter ở trang trại, lò mổ và thịt 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] lợn, gà với tỷ lệ cao. Ngoài ra, vi khuẩn kháng kháng sinh cũng được tìm thấy trong thực phẩm nguồn gốc động vật. Thực phẩm nguồn gốc động vật có thể bị ô nhiễm vi sinh vật trong nhiều công đoạn khác nhau: từ trang trại trong quá trình chăn nuôi, vận chuyển, giết mổ, phân phối, chế biến, bảo quản.