Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỘI MUA DÂM NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN 1. KHÁI QUÁT LỊCH SỬ LẬP PHÁP HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI MUA DÂM NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN Sự hình thành và phát triển các quy định pháp luật hình sự của nước ta gắn liền với các giai đoạn của cách mạng dân tộc trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ đến khi đất nước thống nhất, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bước vào thời kỳ đổi mới. Thời kỳ áp dụng luật hình sự Việt Nam từ sau Cách mạng tháng Tám 1945 đến trƣớc khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985 Cách mạng Tháng 8 năm 1945 thắng lợi, tại quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Đây là thời kỳ chính quyền cách mạng còn non trẻ, phải đương đầu với muôn vàn thử thách khó khăn: Vừa phải khôi phục và xây dựng lại nền kinh tế - xã hội bị chiến tranh tàn phá, vừa phải xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân, phải đối phó với các thế lực thù địch ở trong nước và nước ngoài.
Vì vậy, chính quyền mới chưa thể xây dựng được hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật hình sự nói riêng. Tuy nhiên, vấn đề lập pháp và thực thi pháp luật luôn được Nhà nước ta đặc biệt quan tâm. Ngày 10/10/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ban hành Sắc lệnh 47/SL quy định tạm thời sử dụng luật lệ cũ hiện hành lúc đó tại Việt Nam. Theo nội dung Sắc lệnh, Tòa án xét xử theo luật hình sự cũ mà thực dân phong kiến đã đề ra với điều kiện không trái nguyên tắc độc lập của Nhà nước và chính thể Dân chủ cộng hòa.
Tuy vậy, do hoàn cảnh đất nước lúc bấy giờ, chính quyền cách mạng tập trung chủ yếu vào việc xét xử những tội phạm phản cách 10 mạng, chống phá chính quyền tại các Tòa án quân sự và một số tội đặc biệt nguy hiểm khác như: tội đầu cơ, tội tích trữ. nhằm củng cố và bảo vệ Nhà nước trong những ngày mới thành lập. Như vậy, thời kỳ sau những năm 1950, Nhà nước ta chưa ban hành văn bản pháp luật quy định về tội mua dâm người chưa thành niên nói riêng hay các tội xâm phạm đến trật tự, an toàn cộng cộng cũng như tội phạm về tình dục nói chung. Trong những năm 60 của thế kỷ XX, trên cơ sở những kinh nghiệm của thực tiễn xét xử, Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành các báo cáo tổng kết, các chỉ thị hướng dẫn về đường lối xử lý một số tội phạm nguy hiểm và phổ biến, trong đó có nhóm tội phạm xâm phạm tình dục, đặc biệt là xâm phạm tình dục trẻ em.
Trước hết phải kể đến Sắc lệnh số 392/HS2 ngày 11/05/1967 đã đề cập bốn hình thức phạm tội là: Hiếp dâm (trong đó có hiếp dâm trẻ em); cưỡng dâm (trong đó có cưỡng dâm trẻ em); giao cấu với người dưới 16 tuổi; dâm ô (trong đó có dâm ô với trẻ em). Tuy vậy, các tội phạm liên quan đến trật tự, an toàn công cộng nói chung chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể. Ở miền Nam, Bộ hình luật của Việt Nam Cộng hòa ban hành ngày 20/12/1972 của chính quyền Sài Gòn có nhiều điều khoản quy định về các tội phạm đối với trẻ em, trong đó có các tội xâm phạm về tình dục. Bộ hình luật không quy định mua dâm người chưa thành niên là tội phạm, tuy nhiên với những đối tượng kích động, giúp đỡ trẻ em thực hiện những hành vi dâm đãng, trụy lạc cũng bị xử lý: "Sẽ bị phạt giam từ hai năm đến năm năm và phạt vạ từ 10 ngàn đồng đến 500 ngàn đồng người nào xâm phạm mỹ tục bằng cách khiêu động, giúp đỡ làm dễ dàng việc dâm đãng hay sự trụy lạc của thanh niên nam nữ dưới 16 tuổi.
Sau khi được giải phóng, ngày 15/03/1976 Chính phủ cách mạng lâm thời cộng hòa miền Nam Việt Nam đã ban hành Sắc luật 03/SL quy định về tội phạm và hình phạt trong đó ngoài các quy định liên quan đến các hành vi 11 phạm tội xâm phạm tình dục trẻ em như hành vi hiếp dâm, cưỡng dâm, dâm ô. Trong Thông tư số 03/BTP hướng dẫn thi hành Sắc luật này đã đề cập đến hành vi thông gian với gái vị thành niên, hành vi này khá tương đồng với hành vi mua dâm người chưa thành niên được quy định trong Bộ luật hình sự sau này. Như vậy, có thể khẳng định, trong thời kỳ áp dụng luật hình sự giai đoạn từ năm 1945 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985, Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản pháp luật hình sự quy định về các tội xâm phạm tình dục bên cạnh các tội phạm khác. Tuy nhiên, do hoàn cảnh đất nước nên các văn bản hướng dẫn còn chưa thống nhất, các tội xâm phạm tình dục, các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng nói chung cũng như tội mua dâm người chưa thành niên nói riêng chưa được đề cập cụ thể.
Hành vi mua dâm người chưa thành niên không bị coi là tội phạm. Thời kỳ áp dụng Bộ luật Hình sự năm 1985 đến trƣớc khi ban hành Bộ luật Hình sự năm 1999 Trước tình hình đổi mới của đất nước, với những biến chuyển về mặt kinh tế - xã hội, để đảm bảo an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội, tất yếu đòi hỏi Nhà nước phải ban hành hệ thống pháp luật mới trong đó có pháp luật hình sự. Để đáp ứng yêu cầu bức thiết đó, sau một thời gian dài nghiên cứu soạn thảo, Bộ luật Hình sự được Quốc hội nước ta thông qua ngày 27/06/1985 và có hiệu lực từ ngày 01/01/1986. Đây là đạo luật được pháp điển hóa hoàn chỉnh bao gồm hệ thống các quy phạm pháp luật hình sự quy định về tội phạm và hình phạt nói chung cũng như về các tội phạm cụ thể và các khung hình phạt cụ thể đối với tội phạm đó.
Sự ra đời của Bộ luật Hình sự đầu tiên của Nhà nước ta đã đánh dấu sự phát triển của công tác lập pháp trong lĩnh vực hình sự. Trong đó, chương XIII quy định về các tội xâm phạm an toàn, trật tự công cộng và trật tự quản lý hành chính với 3 mục tương ứng là mục A: Các 12 tội xâm phạm an toàn công cộng, mục B: Các tội xâm phạm trật tự công cộng và mục C: Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính bên cạnh việc quy định các tội phạm xâm phạm tình dục tại chương II (tội hiếp dâm, tội cưỡng dâm, tội giao cấu với người dưới 16 tuổi). Hành vi mua dâm người chưa thành niên chưa bị coi là tội phạm. Bộ luật Hình sự 1985 ra đời khi nước ta đang chuẩn bị tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện về mọi mặt của đời sống xã hội đã góp phần thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển.
Cùng với thành tựu của công cuộc đổi mới, các vấn đề xã hội và nhu cầu của cuộc sống ngày càng phức tạp. Vì vậy, để phù hợp với yêu cầu của thực tiễn trong cuộc đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm, Bộ luật Hình sự năm 1985 đã được sửa đổi, bổ sung bốn lần vào các năm 1989, 1991, 1992 và năm 1997. Qua ba lần sửa đổi, bổ sung vào các năm 1989, 1991, 1992 các điều luật mới đã phát huy tác dụng đối với cuộc đấu tranh chống và phòng ngừa tội phạm. Tuy nhiên, tình trạng xâm phạm tình dục trẻ em nói chung có chiều hướng gia tăng, gây những tác hại nghiêm trọng không chỉ đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của trẻ em, mà còn ảnh hưởng đến truyền thống, văn hóa dân tộc cũng như trật tự, an toàn công cộng.
Bên cạnh đó, với hoàn cảnh mới của đất nước, Đảng và Nhà nước xác định mục tiêu xây dựng nền kinh tế thị trường, cải thiện đời sống nhân dân. Trong giai đoạn này, tệ nạn xã hội có xu hướng gia tăng, đặc biệt là tệ nạn mãi dâm. Đối tượng bán dâm không chỉ giới hạn trong phạm vi độ tuổi - đã thành niên, mà còn mở rộng ở những đối tượng chưa thành niên, thậm chí là trẻ em. Vì vậy, để thực hiện những cam kết của Nhà nước ta đối với cộng đồng quốc tế trong việc bảo vệ quyền trẻ em cũng như đáp ứng đòi hỏi của dư luận xã hội về việc xử phạt nghiêm minh những hành vi xâm hại tình dục đối với người chưa thành niên, tại kỳ họp thứ IX ngày 10/05/1997, Quốc hội khóa IX nước ta đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung lần thứ tư đối với Bộ luật Hình sự năm 1985, trong đó quy định thêm tội danh mới tại Điều 202a là tội mua dâm người chưa thành niên bên cạnh Điều 13 202b - tội dâm ô với trẻ em, nhằm trừng trị thích đáng những người thực hiện hành vi xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên.
Đây là những hành vi có xu hướng gia tăng trong thời kỳ đổi mới, bị dư luận lên án gay gắt và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhân phẩm, danh dự, sự phát triển lành mạnh của người chưa thành niên, trong đó có trẻ em. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Bộ luật Hình sự 1985 ngày 10/05/1997 đã quy định tại Điều 202a về tội mua dâm người chưa thành niên như sau: Điều 202a. Tội mua dâm người chưa thành niên 1- Người nào mua dâm người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, thì bị phạt tù từ một năm đến năm năm. 2- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ năm năm đến mười năm: a) Phạm tội nhiều lần; b) Gây hậu quả nghiêm trọng.
3- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ mười năm đến mười lăm năm: a) Mua dâm trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi; b) Có nhiều tình tiết quy định tại khoản 2 Điều này; c) Gây hậu quả rất nghiêm trọng.
