Luận văn thạc sĩ tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản theo pháp luật hình sự việt nam từ thực tiễn tỉnh đồng nai

Luận văn thạc sĩ phân tích tội hủy hoại tài sản theo pháp luật hình sự Việt Nam tại tỉnh Đồng Nai, từ thực tiễn và các vấn đề pháp lý liên quan.

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Thiên An
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Quang Phương
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
• Đề tài: Nghiên Cứu Tội Hủy Hoại Tài Sản Theo Pháp Luật Hình Sự Việt Nam Tại Đồng Nai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ LẬP PHÁP HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI HỦY HOẠI HOẶC CỐ Ý LÀM HƯ HỎNG TÀI SẢN
• 1.1. Những vấn đề lý luận về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản
• 1.2. Khái quát lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản từ năm 1945 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 2015
• 1.3. Khái quát quy định của pháp luật hình sự một số nước trên Thế giới về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản
• 2. Chương 2: QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015 VỀ TỘI HỦY HOẠI HOẶC CỐ Ý LÀM HƯ HỎNG TÀI SẢN VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH TẠI TỈNH ĐỒNG NAI
• 2.1. Quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản
• 2.2. Thực tiễn thi hành quy định của pháp luật hình sự về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản tại tỉnh Đồng Nai
• 3. Chương 3: CÁC YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG ĐÚNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ TỘI HỦY HOẠI HOẶC CỐ Ý LÀM HƯ HỎNG TÀI SẢN TRONG XÉT XỬ
• 3.1. Các yêu cầu áp dụng đúng quy định của pháp luật về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản
• 3.2. Các giải pháp bảo đảm áp dụng đúng quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 trong xét xử
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Tội Hủy Hoại Tài Sản Tại Đồng Nai

Nghiên cứu về tội hủy hoại tài sản theo pháp luật hình sự Việt Nam là một vấn đề quan trọng, đặc biệt tại tỉnh Đồng Nai. Tội hủy hoại tài sản không chỉ ảnh hưởng đến quyền sở hữu của cá nhân và tổ chức mà còn tác động đến trật tự an toàn xã hội. Việc hiểu rõ về tội này giúp nâng cao nhận thức và hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm.

1.1. Khái Niệm Tội Hủy Hoại Tài Sản

Tội hủy hoại tài sản được định nghĩa là hành vi gây thiệt hại cho tài sản của người khác, làm mất giá trị sử dụng hoặc làm hư hỏng tài sản. Hành vi này có thể được thực hiện bằng nhiều phương thức khác nhau, từ hành động trực tiếp đến việc không hành động.

1.2. Tình Hình Tội Phạm Tại Đồng Nai

Tình hình tội phạm hủy hoại tài sản tại Đồng Nai đang có xu hướng gia tăng. Các vụ việc thường xảy ra trong bối cảnh xung đột cá nhân hoặc tranh chấp tài sản, gây bức xúc trong cộng đồng và ảnh hưởng đến an ninh trật tự.

II. Vấn Đề Pháp Lý Liên Quan Đến Tội Hủy Hoại Tài Sản

Pháp luật hình sự Việt Nam quy định rõ về tội hủy hoại tài sản trong Bộ luật hình sự năm 2015. Các quy định này nhằm bảo vệ quyền sở hữu và đảm bảo trật tự xã hội. Tuy nhiên, việc áp dụng pháp luật trong thực tiễn vẫn gặp nhiều thách thức.

2.1. Các Dấu Hiệu Pháp Lý Của Tội Phạm

Các dấu hiệu pháp lý của tội hủy hoại tài sản bao gồm hành vi khách quan, hậu quả và lỗi của người phạm tội. Hành vi này phải gây ra thiệt hại cho tài sản và được thực hiện với lỗi cố ý.

2.2. Hình Phạt Đối Với Tội Hủy Hoại Tài Sản

Hình phạt cho tội hủy hoại tài sản có thể bao gồm phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc tù giam. Mức độ hình phạt phụ thuộc vào tính chất và mức độ thiệt hại gây ra.

III. Phương Pháp Giải Quyết Tội Hủy Hoại Tài Sản

Để giải quyết hiệu quả vấn đề tội hủy hoại tài sản, cần có các phương pháp đồng bộ từ việc nâng cao nhận thức cộng đồng đến việc cải thiện quy trình xét xử. Các giải pháp này sẽ giúp giảm thiểu tình trạng tội phạm và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng

Cần tổ chức các chương trình tuyên truyền về pháp luật hình sự, đặc biệt là về tội hủy hoại tài sản. Việc nâng cao nhận thức sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về hậu quả của hành vi này.

3.2. Cải Thiện Quy Trình Xét Xử

Cần cải thiện quy trình xét xử các vụ án liên quan đến tội hủy hoại tài sản để đảm bảo tính công bằng và minh bạch. Điều này sẽ giúp tăng cường niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu Tội Hủy Hoại Tài Sản

Nghiên cứu về tội hủy hoại tài sản không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cần được áp dụng vào thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho các cơ quan chức năng trong việc xây dựng chính sách và biện pháp phòng ngừa.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Tại Đồng Nai

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự gia tăng đáng kể trong các vụ án hủy hoại tài sản tại Đồng Nai. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng cần có biện pháp can thiệp kịp thời.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp cải thiện quy định pháp luật và tăng cường công tác điều tra, xử lý tội phạm hủy hoại tài sản. Việc này sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và duy trì trật tự xã hội.

V. Kết Luận Về Tội Hủy Hoại Tài Sản Tại Đồng Nai

Tội hủy hoại tài sản là một vấn đề nghiêm trọng trong xã hội hiện nay. Việc nghiên cứu và hiểu rõ về tội này sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để giải quyết triệt để vấn đề này.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Tội Hủy Hoại Tài Sản

Nghiên cứu về tội hủy hoại tài sản cần tiếp tục được mở rộng và cập nhật thường xuyên để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Các nghiên cứu này sẽ đóng góp vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Phòng Chống Tội Phạm

Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng chống tội hủy hoại tài sản. Sự tham gia tích cực của người dân sẽ giúp phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2013 đến 2017, tình hình tội phạm xâm phạm quyền sở hữu trên địa bàn tỉnh Đồng Nai diễn biến vô cùng phức tạp với tổng cộng 10.305 vụ án được ghi nhận. Trong số đó, tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản chiếm 63 vụ, tương đương tỷ lệ 0,61%. Mặc dù chiếm tỷ trọng số lượng không lớn so với tội trộm cắp tài sản (chiếm 61,11% với 6.297 vụ) hay cướp giật tài sản (chiếm 25,1% với 2.587 vụ), loại tội phạm này lại mang tính chất nguy hiểm cao cho xã hội. Hành vi phạm tội không chỉ xâm phạm trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản của Nhà nước, tổ chức và công dân mà còn đe dọa nghiêm trọng đến trật tự, an toàn xã hội, gây hoang mang dư luận địa phương.

Vấn đề cốt lõi được đặt ra là sự chuyển giao giữa Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) sang Bộ luật Hình sự năm 2015 đã đặt ra nhiều yêu cầu mới trong lý luận và thực tiễn xét xử. Mục tiêu cụ thể của công trình là làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản, đánh giá toàn diện 63 vụ án thực tế tại Đồng Nai từ năm 2013 đến năm 2017, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả xét xử và hoàn thiện thể chế.

Ý nghĩa của nghiên cứu gắn liền với việc hiện thực hóa các định hướng lớn của Đảng tại Nghị quyết 48-NQ/TW về chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật và Nghị quyết 49-NQ/TW về cải cách tư pháp. Việc tối ưu hóa quy trình định giá và áp dụng pháp luật hướng tới mục tiêu giảm thiểu tối đa các sai sót trong xác định cấu thành tội phạm, bảo đảm tính minh bạch và nghiêm minh của hệ thống tư pháp hình sự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống lý luận khoa học luật hình sự về cấu thành tội phạm vật chất, tập trung vào bốn yếu tố nền tảng: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan. Khách thể của tội phạm là quan hệ sở hữu được pháp luật bảo vệ. Mặt khách quan thể hiện qua hành vi hủy hoại làm mất hoàn toàn giá trị sử dụng hoặc hành vi cố ý làm hư hỏng làm giảm giá trị sử dụng của tài sản, đi kèm mối quan hệ nhân quả với thiệt hại thực tế.

Khung lý thuyết cũng phân tích sự tiến triển của các định lượng cấu thành tội phạm. Quy định pháp luật hình sự Việt Nam đã có bước chuyển dịch quan trọng khi nâng mức định lượng giá trị thiệt hại tối thiểu từ 500.000 đồng theo Bộ luật Hình sự năm 1999 lên 2.000.000 đồng theo Luật sửa đổi năm 2009 và tiếp tục kế thừa tại Điều 178 Bộ luật Hình sự năm 2015. Bên cạnh đó, nghiên cứu đối chiếu kinh nghiệm lập pháp của 5 quốc gia bao gồm Liên bang Nga (Điều 167), Nhật Bản (Điều 261, 262), Trung Quốc (Điều 275), Thái Lan (Điều 358 đến 360) và Malaysia (Điều 425, 426) để làm sáng tỏ các mô hình xử lý hình sự đối với hành vi phá hoại tài sản.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Để bảo đảm tính đại diện và độ chính xác cao nhất, nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu gồm toàn bộ 63 vụ án với 85 bị can, bị cáo bị khởi tố, truy tố và xét xử về tội danh này trên toàn địa bàn tỉnh Đồng Nai trong mốc thời gian từ năm 2013 đến năm 2017.

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng đối với các bản án hình sự sơ thẩm và phúc thẩm tại Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai cùng 11 đơn vị Tòa án nhân dân cấp huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, tổng hợp và so sánh luật học là nhằm phản ánh trung thực bức tranh tội phạm học thực tế, loại bỏ các sai số chủ quan, đồng thời phát hiện những vướng mắc thực tiễn khi chuyển đổi áp dụng từ Điều 143 Bộ luật Hình sự năm 1999 sang Điều 178 Bộ luật Hình sự năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu giới tính của người phạm tội thể hiện sự chênh lệch rõ rệt khi nam giới chiếm tỷ lệ áp đảo với 83 trên tổng số 85 bị can, tương đương 97,9%, trong khi nữ giới chỉ chiếm 2,1% với 2 bị can. Điều này xuất phát từ đặc điểm tâm lý, tính cách bộc phát và xu hướng sử dụng bạo lực của nam giới khi xảy ra mâu thuẫn xã hội.

Thứ hai, trình độ học vấn của các đối tượng phạm tội đa số ở mức rất thấp, phần lớn mới hoàn thành chương trình bậc tiểu học, thiếu việc làm ổn định, sống lêu lổng và tụ tập thành các nhóm phức tạp.

Thứ ba, về phân cấp thẩm quyền xét xử, Tòa án nhân dân cấp huyện thụ lý xét xử sơ thẩm 62 vụ với 84 bị cáo, chiếm tỷ trọng 98,41%, trong khi Tòa án nhân dân cấp tỉnh chỉ xét xử sơ thẩm duy nhất 1 vụ với 1 bị cáo (năm 2014), chiếm 1,59%. Ở cấp phúc thẩm, Tòa án tỉnh đã thụ lý 28 vụ với 47 bị cáo trong suốt chu kỳ 5 năm.

Thứ tư, tính chất tổ chức và đồng phạm có xu hướng tăng mạnh vào cuối kỳ khảo sát. Điển hình trong năm 2017, Tòa án cấp huyện thụ lý 14 vụ sơ thẩm nhưng có tới 25 bị cáo (trung bình 1,78 bị cáo mỗi vụ), tăng đáng kể so với năm 2013 khi 18 vụ thụ lý chỉ có 20 bị cáo (trung bình 1,11 bị cáo mỗi vụ).

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực tiễn phản ánh đặc thù của Đồng Nai – địa bàn kinh tế trọng điểm phía Nam với tốc độ đô thị hóa nhanh và tập trung lượng lớn lao động nhập cư. Các mâu thuẫn bộc phát trong đời sống sinh hoạt, tranh chấp đất đai hoặc vay mượn tài sản thường dẫn đến hành vi đập phá, sử dụng hung khí nóng như dao, mã tấu, chất cháy để giải quyết.

Các dữ liệu thống kê xét xử của Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai được trực quan hóa qua hệ thống bảng biểu chi tiết, phân định rõ ràng giữa thẩm quyền sơ thẩm cấp tỉnh, sơ thẩm cấp huyện và phúc thẩm. Biểu đồ diễn biến số lượng vụ án qua từng năm cho thấy việc tăng định lượng xử lý lên 2.000.000 đồng đã tạo ra xu hướng phi tội phạm hóa tích cực, giúp các cơ quan tiến hành tố tụng tập trung nguồn lực xử lý các vụ việc nghiêm trọng, hạn chế hình sự hóa các tranh chấp dân sự nhỏ lẻ. So với các nước như Nga hay Trung Quốc vốn chỉ quy định chung là gây thiệt hại đáng kể, việc Việt Nam lượng hóa giá trị thiệt hại bằng tiền thể hiện rõ tính minh bạch nhưng cũng đặt ra thách thức lớn trong công tác định giá tài sản bị hư hại một phần.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hướng dẫn áp dụng Điều 178 Bộ luật Hình sự năm 2015. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao cần phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân Tối cao ban hành nghị quyết liên tịch trong thời gian sớm nhất để giải thích cụ thể các tiêu chí định tính mới như tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ hoặc tài sản là kỷ vật, di vật.

Thứ hai, chuẩn hóa và nâng cao năng lực của Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự cấp huyện. Cần rút ngắn thời gian ban hành kết luận định giá tài sản xuống dưới 15 ngày làm việc và bảo đảm biên độ sai lệch giá trị thị trường dưới 5%, đặc biệt đối với việc xác định chi phí khôi phục nguyên trạng tài sản bị hư hỏng.

Thứ ba, tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành giữa Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án hai cấp tại Đồng Nai. Tổ chức định kỳ 2 khóa tập huấn chuyên môn mỗi năm cho đội ngũ thẩm phán, điều tra viên và kiểm sát viên nhằm khắc phục triệt để tình trạng trả hồ sơ điều tra bổ sung hoặc xác định sai tư cách tham gia tố tụng.

Thứ tư, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật tại toàn bộ 171 xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Đặt mục tiêu tiếp cận trên 85% đối tượng thanh thiếu niên chưa có việc làm và công nhân tại các khu công nghiệp, nâng cao ý thức tôn trọng tài sản của người khác và hạn chế giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, Thẩm phán, Kiểm sát viên và Điều tra viên thuộc các cơ quan tiến hành tố tụng: Công trình cung cấp hệ thống căn cứ pháp lý và phân tích thực tiễn sâu sắc, giúp các cán bộ tư pháp dễ dàng phân định ranh giới giữa hành vi hủy hoại hoàn toàn và làm hư hỏng một phần, tránh các sai sót khi định khung hình phạt.

Thứ hai, Luật sư và Chuyên viên tư vấn pháp lý: Tài liệu mang lại góc nhìn thực tế về đường lối xử lý án hình sự sở hữu, là nguồn tư liệu tham khảo giá trị để xây dựng chiến lược bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho thân chủ trong các giai đoạn tố tụng.

Thứ ba, Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên cao học chuyên ngành Luật Hình sự: Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa lý luận lập pháp và số liệu thực chứng 63 vụ án thực tế, mở ra hướng nghiên cứu sâu hơn về luật so sánh quốc tế.

Thứ tư, Cơ quan Công an và Lực lượng trị an cơ sở tại các địa bàn công nghiệp: Hỗ trợ nắm bắt đặc điểm nhân thân của 97,9% đối tượng phạm tội là nam giới có học vấn thấp, từ đó xây dựng các kế hoạch tuần tra, phòng ngừa nghiệp vụ hiệu quả tại cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Ngưỡng giá trị tài sản tối thiểu để xử lý hình sự theo quy định hiện hành là bao nhiêu?

Theo Điều 178 Bộ luật Hình sự năm 2015, hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác phải gây thiệt hại từ 2.000.000 đồng trở lên mới cấu thành tội phạm. Nếu thiệt hại dưới 2.000.000 đồng, người vi phạm chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi thỏa mãn các điều kiện đặc biệt như đã bị xử phạt hành chính, đã bị kết án chưa xóa án tích, hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính.

Điểm mới nổi bật của Điều 178 Bộ luật Hình sự năm 2015 so với Điều 143 Bộ luật Hình sự năm 1999 là gì?

Điều 178 đã bổ sung hình phạt tiền là hình phạt chính tại khoản 1, bãi bỏ hình phạt tù chung thân ở khoản 4 (mức tối đa là 20 năm tù), đồng thời loại bỏ các tình tiết định khung trừu tượng như gây hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và thay bằng các tình tiết định tính cụ thể như tài sản là bảo vật quốc gia hoặc di vật, cổ vật.

Tại sao tỷ lệ nam giới phạm tội tại Đồng Nai lại chiếm tới 97,9%?

Thống kê 83 trên 85 bị can là nam giới phản ánh đặc điểm tâm lý giới tính manh động, nóng nảy khi đối diện mâu thuẫn xã hội. Đa số đối tượng có trình độ học vấn thấp, thiếu nghề nghiệp ổn định và thường xuyên tụ tập sử dụng hung khí nóng để giải quyết tranh chấp tức thời.

Tài sản bị hư hỏng có giá trị thiệt hại được tính theo giá trị ban đầu hay chi phí phục hồi?

Thiệt hại trong tội cố ý làm hư hỏng tài sản được xác định dựa trên giá trị sử dụng bị suy giảm hoặc toàn bộ chi phí thực tế cần thiết để sửa chữa, khôi phục tài sản về trạng thái ban đầu tại thời điểm xảy ra hành vi phạm tội, chứ không tính theo toàn bộ giá trị mua mới của tài sản đó.

Sự khác biệt cơ bản giữa hành vi hủy hoại và hành vi làm hư hỏng tài sản là gì?

Hành vi hủy hoại làm cho tài sản mất hoàn toàn giá trị và giá trị sử dụng mà không thể phục hồi lại được. Ngược lại, hành vi làm hư hỏng chỉ làm giảm một phần giá trị sử dụng của tài sản và phần giá trị bị giảm này hoàn toàn có khả năng sửa chữa, khôi phục lại như cũ hoặc một phần.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về cấu thành tội phạm và lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam từ năm 1945 đến Bộ luật Hình sự năm 2015 đối với tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản.
• Khảo sát thực chứng 10.305 vụ án xâm phạm sở hữu và phân tích chuyên sâu 63 vụ án cụ thể tại tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2013 - 2017, chỉ ra 98,41% các vụ việc thuộc thẩm quyền xét xử của cấp huyện.
• Nhận diện rõ nét đặc điểm tội phạm học với 97,9% thủ phạm là nam giới, trình độ học vấn thấp và xu hướng gia tăng tính chất đồng phạm có tổ chức trong năm 2017.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao nhằm hoàn thiện văn bản hướng dẫn thi hành Điều 178 Bộ luật Hình sự năm 2015, nâng cấp quy trình định giá tài sản và đẩy mạnh phòng ngừa xã hội trong lộ trình 2019 - 2022.
• Để nắm bắt trọn vẹn khung lý luận chuyên sâu và hệ thống dữ liệu án lệ chi tiết, các nhà nghiên cứu, cán bộ tư pháp và học viên luật học hãy tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ luật học này phục vụ công tác chuyên môn và nghiên cứu học thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ LẬP PHÁP HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ TỘI HỦY HOẠI HOẶC CỐ Ý LÀM HƯ HỎNG TÀI SẢN 1.1 Những vấn đề lý luận về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản 1.1 Khái niệm Tội hủy hoại hoặc làm hư hỏng tài sản là một trong các tội xâm phạm sở hữu, vì vậy khái niệm tội hủy hoại hoặc làm hư hỏng tài sản phải thỏa mãn khái niệm chung của các tội xâm phạm sở hữu, đồng thời phải thỏa mãn các các dấu hiệu đặc thù nói riêng. Khái niệm chung về các tội xâm phạm sở hữu là những hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm đến quan hệ sở hữu của cơ quan, tổ chức và của công dân. Như vậy khái niệm tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản là hành vi có lỗi gây thiệt hại cho quan hệ sở hữu và sự thiệt hại này phải phản ánh đầy đủ nhất bản chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội và cụ thể hành vi này là hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác. Hành vi hủy hoại tài sản là hành vi làm mất hoàn toàn giá trị sử dụng của tài sản không thể khôi phục lại được và như vậy toàn bộ giá trị tài sản không còn.

Hành vi làm hư hỏng tài sản là hành vi làm giảm đáng kể giá trị sử dụng của tài sản và giá trị sử dụng bị giảm đó có thể khôi phục được (có thể khôi phục lại như cũ, nhưng có thể chỉ khôi phục lại được một phần). Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản xâm hại quan hệ sở hữu và sự thiệt hại này phải phản ánh được đầy đủ nhất bản chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi. Hành vi nguy hiểm cho xã hội là hành vi đã gây ra hoặc đe doạ gây ra thiệt hại đáng kể đến các quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ. Quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ trong các tội xâm phạm sở hữu chủ yếu là quan hệ tài sản, ngoài ra còn có các quan hệ khác như trật tự an ninh, an toàn xã hội, tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm hoặc những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ 5 nghĩa, nhưng quan hệ về tài sản là quan hệ chủ yếu và là đặc trưng của các tội xâm phạm sở hữu nói chung và tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản nói riêng.

Tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi là dấu hiệu cơ bản nói lên bản chất chính trị, xã hội của tội phạm, dấu hiệu này được coi là dấu hiệu nội dung quyết định những dấu hiệu khác của tội phạm. Một hành vi sở dĩ bị quy định trong luật hình sự là tội phạm và phải chịu trách nhiệm hình sự vì nó có tính nguy hiểm cho xã hội do đã gây ra hoặc đe dọa gây ra thiệt hại đáng kể cho các quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ. Tuy nhiên, tính chất quan trọng của quan hệ xã hội bị xâm hại không thể là yếu tố duy nhất phản ánh mức độ của tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi mà chỉ khi được kết hợp với những yếu tố khác nó mới phản ánh hành vi là nguy hiểm đã đến mức coi là tội phạm và cần phải xử lý bằng chế tài hình sự hay không. Tính nguy hiểm cho xã hội được phản ánh ở hai đại lượng: tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi.

Tính chất của hành vi là đặc tính về "chất" của thiệt hại, được xác định căn cứ vào tính chất của quan hệ xã hội bị thiệt hại, quan hệ xã hội càng quan trọng thì tính chất của thiệt hại càng nghiêm trọng. Mức độ của thiệt hại là đặc tính về "lượng" của thiệt hại, tùy theo từng loại thiệt hại mà mức độ đó được biểu hiện khác nhau. Vì vậy, tính chất và mức độ của thiệt hại là một căn cứ để đánh giá tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi, khi kết hợp với các căn cứ khác nó phản ánh một hành vi là nguy hiểm "đáng kể" hay "không đáng kể" cho xã hội, tạo cơ sở để nhà làm luật tội phạm hóa và phi tội phạm hóa. Bộ luật hình sự qui định Tội hủy hoại hoặc làm hư hỏng tài sản do nó đã xâm hại đến sở hữu của nhà nước, tập thể, cá nhân là quan hệ xã hội được Hiến pháp và pháp luật bảo vệ.

Khi thực hiện hành vi hủy hoại hoặc làm hư hỏng tài sản của người khác, không những tội phạm xâm hại đến sở hữu mà còn xâm hại đến sự phát triển của các hoạt động sản xuất kinh doanh của nền kinh tế, cũng như xâm hại đến trật tự an toàn xã hội. Hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản là hành vi làm cho tài sản bị mất giá trị sử dụng hoặc làm giảm đáng kể giá trị sử dụng của tài sản. Đây là tội phạm gồm hai hành vi độc lập nhưng lại cùng tính chất, nên nhà làm luật quy định chung trong cùng một điều luật. Do đó, tùy từng trường hợp cụ thể mà xác định người phạm tội 6 hủy hoại tài sản hay chỉ cố ý làm hư hỏng tài sản.

Nếu người phạm tội có cả hai hành vi hủy hoại và cố ý làm hư hỏng tài sản thì phải định tội là hủy hoại và tội cố ý làm hư hỏng tài sản, chứ không định tội là hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản. Tóm lại, từ phân tích căn cứ tội phạm ta có thể đưa ra khái niệm “ tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản là hành vi nguy hiểm cho xã hội do người có năng lực và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện với lỗi cố ý xâm phạm đến tài sản của người khác (bị hủy hoại hoặc bị hư hỏng) có giá trị do Bộ luật hình sự quy định”. Các dấu hiệu pháp lý 1. Khách thể của tội phạm Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản xâm hại quan hệ sở hữu.

Đối tượng của tội phạm này là tài sản. Tài sản theo quy định của pháp luật dân sự bao gồm: vật có thực, tiền, giấy tờ trị giá được bằng tiền và các quyền về tài sản. Tuy nhiên khi xác định tài sản là đối tượng tác động của tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản cần lưu ý: - Một số loại tài sản là các công trình, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia lại không phải là đối tượng tác động của tội này; - Vật khi không còn là tài sản vì đã bị chủ tài sản hủy bỏ cũng sẽ không còn là đối tượng tác động của tội phạm này; - Tiền luôn có thể là đối tượng tác động của tội phạm này; - Giấy tờ trị giá được bằng tiền có thể là phương tiện phạm tội giúp người phạm tội có thể xâm phạm sở hữu. Trong một số trường hợp giấy tờ này có thể là đối tượng tác động của tội phạm này; - Quyền về tài sản không thể là đối tượng của tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản.

Nhưng những giấy tờ thể hiện quyền về tài sản như hóa đơn lãnh hàng v. có thể là đối tượng tác động của tội phạm này trong một số trường hợp nhất định. 7 Tài sản được pháp luật nói chung cũng như luật hình sự nói riêng bảo vệ, về nguyên tắc phải là tài sản hợp pháp. Tuy nhiên những hành vi xâm phạm tài sản khác, dù tài sản đó là bất hợp pháp, vẫn bị coi là trái pháp luật có thể cấu thành tội phạm và xử lý về mặt hình sự.

Điều này hoàn toàn cần thiết nhằm đảm bảo trật tự chung của xã hội. Như vậy, khách thể của tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản cũng tương tự như các tội có tính chất chiếm đoạt khác, nhưng tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản không xâm phạm đến quan hệ nhân thân mà chỉ xâm phạm đến quan hệ sở hữu, đặc điểm này được thể hiện trong cấu thành tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản nhà làm luật không quy định thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ là tình tiết định khung hình phạt. Vì vậy, nếu hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản mà gây chết người hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác thì tuỳ từng trường hợp cụ thể mà xác định người phạm tội đã gây ra hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, nếu hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản nhằm mục đích xâm phạm đến tính mạng, sức khoẻ của con người thì hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản trở thành thủ đoạn của hành vi giết người hoặc cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác. Mặt khách quan của tội phạm Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản là tội có cấu thành tội phạm vật chất.

Về mặt khách quan, cấu thành tội phạm tội này có ba dấu hiệu: - Hành vi khách quan của tội này là hành vi hủy hoại tài sản hoặc hành vi làm hư hỏng tài sản. Hủy hoại tài sản là hành vi làm mất hoàn toàn giá trị sử dụng của tài sản không thể khôi phục lại được và như vậy toàn bộ giá trị tài sản không còn. Hành vi làm hư hỏng tài sản là hành vi làm giảm giá trị sử dụng của tài sản và giá trị ban đầu của tài sản có thể khôi phục lại được (có thể khôi phục lại như cũ, nhưng có thể chỉ khôi phục lại được một phần). 8 Hành vi hủy hoại hoặc hành vi cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác có thể được thực hiện bằng bất kỳ phương pháp nào, có thể là hành động như đập phá, đốt v.

hoặc không hành động. Hành vi hủy hoại có thể được thực hiện bằng phương pháp và với phương tiện hoặc công cụ phạm tội khác nhau. Người phạm tội có thể đập phá tài sản bằng tay không hoặc có công cụ phạm tội. Họ có thể hủy hoại tài sản bằng thuốc nổ hoặc thuốc độc, bằng hóa chất hoặc bằng cách đốt cháy.