Luận văn thạc sĩ tình hình nhiễm giun sán và đặc điểm dịch tễ học bệnh do histomonas sp ở gà nuôi thả vườn tại huyện yến thế tỉnh bắc giang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình hình nhiễm giun sán và đặc điểm dịch tễ học bệnh do histomonas sp ở gà nuôi thả vườn tại huyện, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Nhiên
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Thọ
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình Hình Nhiễm Giun Sán và Đặc Điểm Dịch Tễ Học Bệnh Do Histomonas Sp. Ở Gà Nuôi Thả Vườn Tại Huyện Yên Thế Tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Mục lục
• 1.2. Danh mục chữ viết tắt
• 1.3. Danh mục bảng
• 1.4. Danh mục hình
• 1.5. Trích yếu luận văn
• 1.6. Mục tiêu của đề tài
• 1.7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.8. Tổng quan tài liệu
• 1.8.1. Giới thiệu chung về một số giống gà nuôi tại địa bàn nghiên cứu
• 1.8.2. Gà Lương Phượng
• 1.8.3. Những nghiên cứu về giun, sán ký sinh chủ yếu ở gia cầm trên thế giới và Việt Nam
• 1.8.3.1. Những nghiên cứu về giun, sán ký sinh chủ yếu ở gia cầm trên thế giới
• 1.8.3.2. Những nghiên cứu về giun, sán ký sinh chủ yếu ở gia cầm tại Việt Nam
• 1.8.4. Những loài giun tròn ký sinh phổ biến ở gia cầm
• 1.8.5. Những loài sán dây ký sinh phổ biến ở gia cầm
• 1.8.6. Những loài sán lá ký sinh phổ biến ở gia cầm
• 1.8.7. Tình hình nghiên cứu về bệnh do Histomonas meleagridis
• 1.8.7.1. Những nghiên cứu về Histomonas meleagridis trên thế giới
• 1.8.7.2. Những nghiên cứu về Histomonas meleagridis tại Việt Nam
• 1.9. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.9.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.9.2. Vật liệu nghiên cứu
• 1.9.3. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội vùng nghiên cứu
• 1.9.4. Thời gian nghiên cứu
• 1.9.5. Nội dung nghiên cứu
• 1.9.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.9.6.1. Nghiên cứu về tình hình chăn nuôi
• 1.9.6.2. Nghiên cứu về giun sán ký sinh ở gà
• 1.9.6.3. Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ học bệnh do Histomonas meleagridis trên đàn gà thả vườn
• 1.9.6.4. Phương pháp nghiên cứu sự liên quan giữa bệnh đầu đen và bệnh giun kim ở gà
• 1.9.6.5. Xử lý số liệu
• 1.10. Kết quả và thảo luận
• 1.10.1. Tình hình phát triển chăn nuôi gà thả vườn tại huyện Yên Thế – Bắc Giang
• 1.10.2. Kết quả điều tra thực trạng phòng chống bệnh ký sinh trùng nói chung cho gà thả vườn ở huyện Yên Thế
• 1.10.3. Tình hình nhiễm giun, sán đường tiêu hóa của gà thả vườn tại huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang qua xét nghiệm phân
• 1.10.4. Tình hình bệnh do Histomonas meleagridis của gà huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang
• 1.10.4.1. Kết quả xác định triệu chứng lâm sàng của bệnh do Histomonas meleagridis gây ra ở gà
• 1.10.4.2. Bệnh tích đại thể của gà mắc bệnh Histomonas meleagridis ở một số địa phương ở huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang
• 1.10.4.3. Tỷ lệ nhiễm Histomonas meleagridis ở gà nuôi tại một số địa phương của huyện Yên Thế
• 1.10.4.4. Tỷ lệ nhiễm Histomonas meleagridis theo lứa tuổi của gà ở vùng nghiên cứu
• 1.10.5. Nghiên cứu sự liên quan giữa bệnh đầu đen và bệnh giun kim ở gà
• 1.10.5.1. Tỷ lệ nhiễm H. meleagridis trong số gà nhiễm giun kim
• 1.10.5.2. Xác định hệ số tương quan giữa tỷ lệ gà nhiễm giun kim (x) và tỷ lệ gà nhiễm H.
• 1.11. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Nhiễm Giun Sán Histomonas ở Gà Bắc Giang

Nghiên cứu về tình hình nhiễm giun sán ở gà và bệnh Histomonas ở gà nuôi thả vườn tại Bắc Giang là một vấn đề cấp thiết. Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng gà ta, gà ri, gà mía, gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định tỷ lệ nhiễm, thành phần loài ký sinh trùng ở gà, cũng như các yếu tố dịch tễ liên quan đến bệnh Histomonas meleagridis. Mục tiêu là đưa ra các biện pháp phòng và điều trị hiệu quả, góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi gà thả vườn tại địa phương. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Nhiên (2016), việc kiểm soát bệnh thường gặp ở gà thả vườn như giun sán và Histomonas là yếu tố then chốt để đảm bảo sức khỏe và năng suất của đàn gà.

1.1. Giới Thiệu Các Giống Gà Nuôi Thả Vườn Phổ Biến Tại Bắc Giang

Bắc Giang là một tỉnh có truyền thống chăn nuôi gà thả vườn. Các giống gà phổ biến bao gồm gà ta, gà ri, gà mía, và gà lai. Mỗi giống gà có đặc điểm sinh học và khả năng kháng bệnh khác nhau. Việc hiểu rõ đặc tính của từng giống gà là rất quan trọng trong việc xây dựng quy trình chăn nuôi gà thả vườn hiệu quả và bền vững. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Nhiên (2016) cũng đề cập đến các giống gà này, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn giống phù hợp với điều kiện địa phương.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Nghiên Cứu Ký Sinh Trùng Ở Gà

Nghiên cứu về ký sinh trùng ở gà, đặc biệt là giun tròn ở gà, sán lá ở gà, và sán dây ở gà, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe đàn gà và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Các bệnh ký sinh trùng không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của gà, mà còn làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng, giảm năng suất trứng và thịt. Việc xác định chính xác các loài ký sinh trùng và tỷ lệ nhiễm giúp người chăn nuôi có thể áp dụng các biện pháp phòng và điều trị kịp thời, giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

II. Thách Thức Tình Hình Nhiễm Giun Sán Histomonas ở Gà

Tình hình nhiễm giun sán ở gà và bệnh Histomonas ở gà nuôi thả vườn tại Bắc Giang đang đặt ra nhiều thách thức cho người chăn nuôi. Tỷ lệ nhiễm bệnh cao, đặc biệt là ở các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, gây ảnh hưởng lớn đến năng suất và lợi nhuận. Việc sử dụng thuốc kháng sinh cho gà và thuốc trị giun sán cho gà không đúng cách có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc, gây khó khăn cho việc điều trị. Bên cạnh đó, việc quản lý vệ sinh chuồng trại gà chưa tốt cũng là một yếu tố làm gia tăng nguy cơ nhiễm bệnh. Theo Nguyễn Thị Nhiên (2016), cần có các giải pháp đồng bộ để giải quyết vấn đề này.

2.1. Các Yếu Tố Nguy Cơ Gây Nhiễm Giun Sán Ở Gà Thả Vườn

Nhiều yếu tố nguy cơ góp phần vào tình trạng nhiễm giun sán ở gà nuôi thả vườn. Điều kiện vệ sinh chuồng trại gà kém, mật độ nuôi cao, và việc sử dụng nguồn thức ăn cho gà, nguồn nước cho gà không đảm bảo vệ sinh là những yếu tố hàng đầu. Ngoài ra, việc thiếu kiến thức về phòng bệnh và sử dụng thuốc không đúng cách cũng làm gia tăng nguy cơ nhiễm bệnh. Vòng đời của giun sán ở gà cũng là một yếu tố quan trọng cần được xem xét.

2.2. Ảnh Hưởng Của Bệnh Histomonas Đến Năng Suất Gà

Bệnh Histomonas ở gà gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất gà. Gà bệnh thường có các triệu chứng như giảm ăn, ủ rũ, tiêu chảy, và mào tích thâm tím. Bệnh có thể gây chết hàng loạt, đặc biệt là ở gà con. Ngoài ra, gà khỏi bệnh cũng thường chậm lớn, giảm năng suất trứng, và chất lượng thịt kém. Việc phòng và điều trị bệnh Histomonas meleagridis là rất quan trọng để bảo vệ lợi nhuận chăn nuôi gà.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tình Hình Nhiễm Giun Sán Histomonas

Nghiên cứu tình hình nhiễm giun sán ở gà và bệnh Histomonas ở gà tại Bắc Giang sử dụng kết hợp nhiều phương pháp khác nhau. Điều tra dịch tễ học được thực hiện để xác định tỷ lệ nhiễm bệnh và các yếu tố nguy cơ. Xét nghiệm phân được sử dụng để xác định thành phần loài ký sinh trùng ở gà. Mổ khám giải phẫu bệnh gà được thực hiện để đánh giá tổn thương do bệnh Histomonas meleagridis gây ra. Các số liệu thu thập được xử lý bằng phương pháp thống kê để đưa ra kết luận khoa học. Theo Nguyễn Thị Nhiên (2016), việc kết hợp các phương pháp này giúp có được cái nhìn toàn diện về tình hình bệnh tật trên đàn gà.

3.1. Phương Pháp Xét Nghiệm Phân Tìm Giun Sán Ở Gà

Phương pháp xét nghiệm phân là một công cụ quan trọng trong việc chẩn đoán giun sán ở gà. Các kỹ thuật xét nghiệm phân phổ biến bao gồm phương pháp trực tiếp, phương pháp lắng cặn, và phương pháp nổi. Mỗi phương pháp có ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào mục tiêu nghiên cứu và điều kiện thực tế. Kết quả xét nghiệm phân giúp xác định loại giun sán ở gà và mức độ nhiễm bệnh.

3.2. Đánh Giá Bệnh Tích Đại Thể Của Bệnh Histomonas Ở Gà

Việc đánh giá bệnh tích đại thể là một bước quan trọng trong việc chẩn đoán bệnh Histomonas ở gà. Các bệnh tích đặc trưng của bệnh bao gồm tổn thương ở gan gà và manh tràng gà. Gan thường có các ổ hoại tử hình đá hoa cương, trong khi manh tràng bị viêm loét và chứa đầy chất bã đậu. Việc quan sát và mô tả chi tiết các bệnh tích đại thể giúp xác định bệnh và phân biệt với các bệnh khác.

IV. Kết Quả Tỷ Lệ Nhiễm Giun Sán Histomonas ở Gà Bắc Giang

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm giun sán ở gà và bệnh Histomonas ở gà nuôi thả vườn tại Bắc Giang là khá cao. Tỷ lệ nhiễm giun đũa ở gà và sán dây ở gà là phổ biến nhất. Bệnh Histomonas meleagridis cũng được ghi nhận ở nhiều địa phương, gây thiệt hại đáng kể cho người chăn nuôi. Các yếu tố như điều kiện vệ sinh kém, mật độ nuôi cao, và thiếu kiến thức về phòng bệnh được xác định là những yếu tố nguy cơ chính. Theo Nguyễn Thị Nhiên (2016), cần có các biện pháp can thiệp để giảm thiểu tỷ lệ nhiễm bệnh và bảo vệ sức khỏe đàn gà.

4.1. Thống Kê Tỷ Lệ Nhiễm Giun Sán Theo Vùng Địa Lý

Tỷ lệ nhiễm giun sán ở gà có sự khác biệt giữa các vùng địa lý khác nhau tại Bắc Giang. Các vùng có điều kiện vệ sinh kém và mật độ nuôi cao thường có tỷ lệ nhiễm bệnh cao hơn. Việc thống kê tỷ lệ nhiễm bệnh theo vùng địa lý giúp xác định các khu vực trọng điểm cần ưu tiên can thiệp.

4.2. Phân Tích Tỷ Lệ Mắc Bệnh Histomonas Theo Lứa Tuổi Gà

Tỷ lệ mắc bệnh Histomonas ở gà cũng có sự khác biệt theo lứa tuổi. Gà con thường dễ mắc bệnh hơn do hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện. Việc phân tích tỷ lệ mắc bệnh theo lứa tuổi giúp xác định các giai đoạn quan trọng cần tăng cường phòng bệnh.

V. Giải Pháp Phòng và Điều Trị Giun Sán Histomonas Hiệu Quả

Để phòng và điều trị giun sán ở gà và bệnh Histomonas ở gà hiệu quả, cần áp dụng các biện pháp đồng bộ. Cải thiện vệ sinh chuồng trại gà, giảm mật độ nuôi, và cung cấp thức ăn cho gà và nguồn nước cho gà đảm bảo vệ sinh là những biện pháp quan trọng hàng đầu. Sử dụng thuốc trị giun sán cho gà và thuốc trị Histomonas cho gà theo hướng dẫn của thú y. Tiêm vắc xin cho gà (nếu có) để tăng cường khả năng miễn dịch. Theo Nguyễn Thị Nhiên (2016), việc kết hợp các biện pháp này giúp kiểm soát bệnh tật và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

5.1. Hướng Dẫn Sử Dụng Thuốc Trị Giun Sán An Toàn Cho Gà

Việc sử dụng thuốc trị giun sán cho gà cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của thú y. Lựa chọn thuốc phù hợp với loại giun sán ở gà và tuân thủ liều lượng khuyến cáo. Đảm bảo thời gian ngừng thuốc trước khi giết mổ để tránh tồn dư thuốc trong sản phẩm. Theo dõi phản ứng của gà sau khi sử dụng thuốc và báo cáo cho thú y nếu có bất thường.

5.2. Biện Pháp Vệ Sinh Chuồng Trại Phòng Ngừa Ký Sinh Trùng

Vệ sinh chuồng trại là biện pháp quan trọng để phòng ngừa ký sinh trùng ở gà. Thường xuyên dọn dẹp và khử trùng chuồng trại. Thay chất độn chuồng định kỳ. Đảm bảo chuồng trại khô ráo và thoáng mát. Quản lý chất thải đúng cách để ngăn ngừa sự lây lan của ký sinh trùng.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Bệnh Gà

Nghiên cứu về tình hình nhiễm giun sán ở gà và bệnh Histomonas ở gà nuôi thả vườn tại Bắc Giang đã cung cấp những thông tin quan trọng về tình hình bệnh tật trên đàn gà. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh còn cao và cần có các biện pháp can thiệp hiệu quả. Hướng nghiên cứu tương lai cần tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng và điều trị, cũng như tìm kiếm các giải pháp mới để kiểm soát bệnh tật và nâng cao sức khỏe gà và năng suất gà. Theo Nguyễn Thị Nhiên (2016), cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học, cơ quan quản lý, và người chăn nuôi để giải quyết vấn đề này.

6.1. Đề Xuất Các Chính Sách Hỗ Trợ Chăn Nuôi Gà An Toàn

Để hỗ trợ người chăn nuôi gà an toàn và hiệu quả, cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước. Cung cấp kiến thức về phòng bệnh và điều trị bệnh cho người chăn nuôi. Hỗ trợ kinh phí cho việc cải thiện vệ sinh chuồng trại gà và mua thuốc trị giun sán cho gà. Xây dựng hệ thống giám sát dịch bệnh và cảnh báo sớm để người chăn nuôi có thể chủ động phòng ngừa.

6.2. Nghiên Cứu Phát Triển Vắc Xin Phòng Bệnh Histomonas Cho Gà

Việc phát triển vắc xin cho gà phòng bệnh Histomonas meleagridis là một hướng nghiên cứu đầy tiềm năng. Vắc xin có thể giúp tăng cường khả năng miễn dịch của gà và giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh. Nghiên cứu cần tập trung vào việc xác định các kháng nguyên bảo vệ và phát triển các công nghệ sản xuất vắc xin hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi gia cầm, đặc biệt là mô hình gà thả vườn đồi, giữ vị trí then chốt trong cơ cấu nông nghiệp tại tỉnh Bắc Giang với tổng đàn đạt 12,404 triệu con vào nửa đầu năm 2016. Trong đó, huyện Yên Thế là địa bàn trọng điểm với quy mô 4,102 triệu con, chiếm tới 33,1% tổng đàn gia cầm toàn tỉnh. Mặc dù thương hiệu gà đồi Yên Thế mang lại giá trị kinh tế vượt trội, phương thức chăn nuôi bán quảng canh với mật độ cao đang đối mặt với nguy cơ ô nhiễm môi trường đất và dịch bệnh ký sinh trùng phức tạp. Nghiên cứu thực tế ghi nhận tỷ lệ gà chết do dịch bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa và đơn bào có thể lên tới 45% đến 50%, gây tổn thất nghiêm trọng cho người chăn nuôi.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm tập trung vào thực trạng nhiễm giun sán đường ruột và sự bùng phát của bệnh viêm gan ruột truyền nhiễm do đơn bào Histomonas meleagridis (bệnh đầu đen). Mục tiêu cụ thể của luận văn là xác định tỷ lệ nhiễm, thành phần loài giun sán ký sinh, làm rõ các đặc điểm dịch tễ học, triệu chứng lâm sàng, bệnh lý đại thể của bệnh do Histomonas meleagridis, đồng thời xác lập mối tương quan giữa tỷ lệ nhiễm đơn bào này với giun kim Heterakis gallinarum.

Nghiên cứu được triển khai tại 3 xã trọng điểm gồm Đồng Tâm, Tiến Thắng và Đồng Kỳ thuộc huyện Yên Thế trong khoảng thời gian từ tháng 7/2015 đến tháng 7/2016. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp cơ sở khoa học để chuẩn hóa quy trình thú y phòng trị bệnh, hỗ trợ nâng cao tỷ lệ sống của đàn gà, giảm tỷ lệ nhiễm giun sán hiện đang ở mức 75,5% và hướng tới phát triển ngành chăn nuôi bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên học thuyết ký sinh trùng học kinh điển của Viện sĩ K.I. Skrjabin với luận điểm nền tảng: ký sinh trùng mở đường cho các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm phát sinh và bùng phát. Cơ chế sinh bệnh học của đơn bào Histomonas meleagridis được kế thừa từ các công trình nghiên cứu của Smith (1895) và Tyzzer (1920, 1934), giải thích rõ sự tồn tại lưỡng hình của mầm bệnh: thể amip không roi có kích thước từ 8 đến 14 µm hoạt động xâm lấn sâu trong mô gan và thể roi có đường kính lên tới 30 µm chuyển động xoay tròn ngược chiều kim đồng hồ trong lòng manh tràng.

Mô hình lan truyền dịch tễ học dựa trên lý thuyết vật chủ trung gian và ký chủ dự trữ. Trong đó, giun kim Heterakis gallinarum đóng vai trò là vector sinh học truyền lây mầm bệnh chủ yếu thông qua trứng mang ấu trùng, kết hợp với vai trò lưu giữ mầm bệnh lâu dài trong môi trường đất của giun đất. Các khái niệm khoa học trọng tâm được áp dụng gồm: tỷ lệ nhiễm, cường độ nhiễm, ký chủ cuối cùng, ký chủ trung gian, tổn thương đại thể hoại tử bã đậu và biến đổi mô bệnh học đường tiêu hóa gia cầm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp điều tra dịch tễ học cắt ngang thực địa và phương pháp hồi cứu chuỗi số liệu phát triển chăn nuôi giai đoạn 2010 - 2016 từ cơ quan quản lý nông nghiệp địa phương.

Cỡ mẫu nghiên cứu được tính toán theo công thức chuẩn dịch tễ học với độ tin cậy 95% và sai số ước lượng trong giới hạn cho phép. Tổng cộng có 500 hộ chăn nuôi được điều tra bằng phiếu khảo sát cấu trúc về thực trạng vệ sinh phòng dịch. Đối với chỉ tiêu ký sinh trùng và bệnh học, cỡ mẫu mổ khám toàn diện là 1.500 cá thể gà thả vườn (500 gà cho mỗi xã Đồng Tâm, Tiến Thắng, Đồng Kỳ) được chọn theo phương pháp phân tầng ngẫu nhiên và lấy mẫu chùm nhiều bậc theo 4 lứa tuổi, 4 mùa trong năm và 3 quy mô đàn.

Phương pháp xét nghiệm và phân tích bao gồm: phương pháp lắng cặn Benedek (1943) để phát hiện trứng sán và noãn nang; phương pháp mổ khám toàn diện một khí quan theo Skrjabin (1928) nhằm thu thập toàn bộ ký sinh trùng và đánh giá bệnh tích gan, manh tràng; phương pháp định loại hình thái học dựa trên khóa định loại chuẩn của Phan Thế Việt, Nguyễn Thị Kỳ, Nguyễn Thị Lê (1977). Toàn bộ dữ liệu được phân tích thống kê sinh học trên phần mềm Excel, sử dụng kiểm định Chi-bình phương (χ²) để so sánh các tỷ lệ và mô hình hồi quy tuyến tính để xác định hệ số tương quan giữa tỷ lệ nhiễm giun kim và đơn bào Histomonas meleagridis.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát 500 hộ chăn nuôi tại huyện Yên Thế cho thấy thực trạng áp dụng biện pháp phòng bệnh ký sinh trùng còn nhiều hạn chế: tỷ lệ hộ thực hiện vệ sinh bãi chăn thả đạt 43,0%, phun thuốc sát trùng định kỳ đạt 30,2%, tẩy giun sán định kỳ đạt 55,4%, sử dụng thuốc và vaccine đạt 46,0%, và chỉ có 24,6% số hộ thực hiện đồng bộ cả 4 biện pháp an toàn sinh học.

Qua mổ khám 1.500 mẫu gà tại 3 xã, tỷ lệ nhiễm giun sán đường tiêu hóa trung bình lên tới 75,5% (1.133 cá thể dương tính). Tỷ lệ nhiễm cao nhất ghi nhận tại xã Đồng Tâm với 78,0%, tiếp theo là xã Tiến Thắng với 74,6% và xã Đồng Kỳ là 74,0%. Thành phần loài ký sinh qua phân lập cho thấy sự chiếm ưu thế vượt trội của 4 loài: giun đũa gà Ascaridia galli đạt tỷ lệ cao nhất với 84,0% (952/1.133 mẫu), sán dây Raillietina sp. đạt 77,3% (876/1.133 mẫu), sán lá ruột Echinostomatidae đạt 66,1% (749/1.133 mẫu), và giun kim Heterakis gallinarum đạt 35,0% (396/1.133 mẫu).

Về dịch tễ học bệnh do Histomonas meleagridis, tỷ lệ nhiễm chung toàn đàn là 20,8% (312/1.500 cá thể). Tỷ lệ nhiễm phân bố không đều giữa các địa bàn: xã Đồng Tâm cao nhất với 32,4%, xã Tiến Thắng đạt 18,2% và xã Đồng Kỳ đạt 11,8%. Xét theo lứa tuổi, gà giai đoạn 1 đến 3 tháng tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất đạt 34,9%, lứa tuổi 3 đến 5 tháng đạt 26,1%, trên 5 tháng đạt 13,6% và gà dưới 1 tháng tuổi có tỷ lệ thấp nhất là 8,5%. Xét theo mùa vụ, mùa hè có tỷ lệ nhiễm đỉnh điểm với 28,3%, mùa xuân đạt 20,7%, mùa thu đạt 17,4% và mùa đông thấp nhất với 12,0%. Về quy mô đàn, các trang trại nuôi trên 1.000 con có tỷ lệ nhiễm cao nhất là 30,2%, quy mô từ 500 đến 1.000 con đạt 22,4% và quy mô dưới 500 con chỉ chiếm 9,8%.

Triệu chứng lâm sàng điển hình ở gà bệnh gồm: sốt cao 43 đến 44°C, ủ rũ, rụt cổ, xù lông, sã cánh, da vùng đầu và mào thâm tím xanh đen; tiêu chảy phân loãng nhầy đục như nước vo gạo đặc hoặc phân màu máu cá. Bệnh tích đại thể đặc trưng tập trung tại hai cơ quan đích: gan sưng to gấp 2 đến 3 lần, xuất hiện các ổ hoại tử lõm hình hoa cúc hoặc đốm đá hoa cương màu trắng xám; manh tràng sưng to, thành ruột dày cộm, lòng manh tràng chứa đầy chất bã đậu canxi hóa đông quánh tạo thành lõi kén rắn chắc.

Nghiên cứu đã chứng minh mối tương quan thuận rất chặt chẽ giữa tỷ lệ nhiễm giun kim Heterakis gallinarum và tỷ lệ mắc bệnh do đơn bào Histomonas meleagridis với hệ số tương quan tuyến tính có ý nghĩa thống kê cao.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ nhiễm giun đũa Ascaridia galli chiếm ưu thế tuyệt đối (84,0%) xuất phát từ vòng đời phát triển trực tiếp không qua ký chủ trung gian, kết hợp với sức đề kháng bền vững của trứng giun có thể tồn tại từ 6 đến 6,5 tháng trong nền đất ẩm. Việc các nông hộ nuôi gối đàn liên tục, không có thời gian trống chuồng để xử lý đất chăn thả đã khiến mật độ mầm bệnh tích tụ ngày càng lớn.

Đối với bệnh do Histomonas meleagridis, tỷ lệ mắc cao nhất ở nhóm tuổi 1 đến 3 tháng (34,9%) phản ánh quy luật miễn dịch: gà con sau khi hết kháng thể mẹ truyền nhưng chưa hoàn thiện hệ thống miễn dịch tự nhiên rất mẫn cảm với mầm bệnh. Thời điểm mùa hè với nhiệt độ trung bình cao và mưa nhiều tạo môi trường tối ưu cho ký chủ trung gian là giun đất và trứng giun kim phát triển nhanh chóng, giải thích cho tỷ lệ nhiễm đạt 28,3% vào mùa này.

Về mặt trực quan hóa số liệu, các phát hiện trên có thể được hệ thống hóa qua biểu đồ cột kép so sánh tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng theo lứa tuổi và mùa vụ, kết hợp biểu đồ phân tán hồi quy tuyến tính thể hiện mối quan hệ đồng biến giữa mật độ giun kim và tỷ lệ nhiễm bệnh đầu đen. So sánh với các nghiên cứu trước đây tại miền Bắc của các tác giả chuyên ngành, tỷ lệ nhiễm giun sán 75,5% và tỷ lệ mắc bệnh đầu đen 20,8% tại Yên Thế phản ánh tính chất đặc thù của vùng chăn nuôi tập trung mật độ cao, khẳng định giun kim chính là vector truyền lây nguy hiểm nhất cần được kiểm soát triệt để.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm khống chế hiệu quả dịch bệnh ký sinh trùng và bệnh do Histomonas meleagridis trên đàn gà thả vườn tại huyện Yên Thế, hệ thống 4 nhóm giải pháp trọng tâm cần được thực hiện quyết liệt:

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình an toàn sinh học và luân canh bãi chăn thả. Chủ trang trại và gia trại cần thực hiện nghiêm túc việc cách ly đàn gà mới nhập, định kỳ cuốc xới, rắc vôi bột khử trùng với liều lượng 1 kg vôi trên 5 mét vuông bề mặt bãi thả, kết hợp phơi ải đất tối thiểu 15 đến 20 ngày giữa các lứa nuôi. Mục tiêu giảm tỷ lệ tồn dư mầm bệnh trong đất xuống dưới 15% trong vòng 6 tháng kể từ khi áp dụng.

Thứ hai, tăng cường vệ sinh tiêu độc khử trùng chuồng trại định kỳ. Các hộ chăn nuôi phối hợp với cán bộ thú y cơ sở tổ chức phun thuốc sát trùng chuồng trại và dụng cụ chăn nuôi 1 lần mỗi tuần bằng các dung dịch sát trùng chuyên dụng, khơi thông rãnh thoát nước, loại bỏ các vũng nước ứ đọng và thu gom phân ủ sinh học. Mục tiêu nâng tỷ lệ hộ gia đình thực hiện tẩy uế định kỳ từ 30,2% lên trên 80% trong vòng 12 tháng.

Thứ ba, thiết lập phác đồ tẩy giun sán và kiểm soát giun kim định kỳ. Người chăn nuôi chủ động sử dụng các loại thuốc tẩy giun định kỳ cho gà ở các mốc 4 đến 6 tuần tuổi và nhắc lại sau mỗi 4 đến 6 tuần bằng các hoạt chất đặc trị giun tròn và sán dây nhằm cắt đứt chu kỳ truyền lây của Histomonas meleagridis. Mục tiêu hạ tỷ lệ nhiễm giun kim Heterakis gallinarum từ 35,0% xuống dưới 10% trong vòng 3 tháng cho mỗi chu kỳ nuôi.

Thứ tư, đẩy mạnh công tác đào tạo, tập huấn kỹ thuật thú y cơ sở. Trạm Thú y huyện Yên Thế phối hợp với Ủy ban nhân dân các xã tổ chức định kỳ 10 đến 15 lớp tập huấn hàng năm cho 100% cán bộ thú y thôn bản và người chăn nuôi chủ chốt về kỹ năng nhận diện bệnh tích phân màu nước vo gạo, gan hoa cúc và phác đồ can thiệp sớm bằng thuốc đặc trị đơn bào.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu khoa học chuyên sâu và có giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi và Bệnh học thủy sản. Luận văn cung cấp hệ thống phương pháp luận chuẩn xác về điều tra dịch tễ học cắt ngang, kỹ thuật mổ khám phân loại ký sinh trùng theo Skrjabin và mô hình phân tích hồi quy tương quan dịch tễ học.

Thứ hai, bác sĩ thú y và cán bộ khuyến nông tại các địa phương. Đây là cẩm nang hướng dẫn chẩn đoán phân biệt chính xác bệnh đầu đen với bệnh cầu trùng, bệnh Marek và bệnh Newcastle thông qua các đặc điểm giải phẫu bệnh tích đặc trưng tại gan và manh tràng, từ đó xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả tại thực địa.

Thứ ba, các chủ trang trại, gia trại và hợp tác xã chăn nuôi gia cầm thả đồi. Nội dung nghiên cứu giúp người nuôi nắm bắt quy luật lây truyền qua giun kim và giun đất, thời điểm mẫn cảm cao nhất ở lứa tuổi 1 đến 3 tháng và mùa hè oi bức để chủ động lên lịch phòng bệnh bằng thuốc và vệ sinh bãi thả.

Thứ tư, các cơ quan quản lý nhà nước như Chi cục Chăn nuôi và Thú y, Phòng Nông nghiệp cấp huyện. Luận văn cung cấp số liệu thực chứng làm căn cứ khoa học để xây dựng vùng an toàn dịch bệnh, ban hành quy chuẩn vệ sinh thú y cho chuỗi thương hiệu gà đồi Yên Thế.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao gà nuôi thả vườn tại Yên Thế lại có tỷ lệ nhiễm giun đũa cao nhất (84,0%)?

Giun đũa Ascaridia galli có vòng đời trực tiếp, không cần ký chủ trung gian. Trứng giun được bài thải ra ngoài môi trường nhanh chóng đạt giai đoạn ấu trùng gây nhiễm sau 15 đến 20 ngày và có sức đề kháng cao trong đất ẩm tới 6 tháng. Thói quen bới đất tìm thức ăn của gà thả vườn tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho việc tái nhiễm liên tục.

Mối quan hệ giữa giun kim Heterakis gallinarum và bệnh đầu đen Histomonas meleagridis là gì?

Giun kim Heterakis gallinarum là vector truyền lây sinh học chủ yếu của đơn bào Histomonas meleagridis. Đơn bào ký sinh bên trong trứng giun kim, nhờ lớp vỏ dày của trứng giun bảo vệ để tồn tại nhiều năm ngoài môi trường đất. Khi gà ăn phải trứng giun kim chứa ấu trùng mang mầm bệnh, đơn bào sẽ giải phóng tại manh tràng và gây bệnh.

Lứa tuổi nào của gà dễ mắc bệnh đầu đen nhất và dấu hiệu đặc trưng là gì?

Gà ở giai đoạn 1 đến 3 tháng tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất (34,9%) do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Dấu hiệu đặc trưng bao gồm sốt cao 43 đến 44°C, ủ rũ rụt cổ, mào thâm tím xanh đen, tiêu chảy phân loãng nhầy đục như nước vo gạo đặc, gan hoại tử hình hoa cúc và manh tràng đóng kén bã đậu rắn chắc.

Bệnh do Histomonas meleagridis bùng phát mạnh nhất vào mùa nào trong năm?

Bệnh xuất hiện quanh năm nhưng bùng phát mạnh nhất vào mùa hè với tỷ lệ nhiễm đạt 28,3%. Nhiệt độ môi trường cao kết hợp ẩm độ lớn và mưa nhiều trong các tháng mùa hè tạo điều kiện lý tưởng cho trứng giun kim ấp nở thành ấu trùng và kích thích hoạt động của giun đất, làm gia tăng khả năng tiếp xúc mầm bệnh của gà.

Tại sao tỷ lệ hộ chăn nuôi áp dụng đồng bộ biện pháp phòng bệnh chỉ đạt 24,6%?

Nguyên nhân chủ yếu do phương thức chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ còn chiếm tỷ trọng lớn, mức đầu tư cơ sở hạ tầng chuồng trại thấp và nhận thức của người dân về an toàn sinh học chưa đầy đủ. Nhiều hộ nuôi gối đàn liên tục, không thực hiện thời gian trống chuồng phơi ải đất và xem nhẹ việc phun thuốc tiêu độc bãi chăn thả.

Kết luận

Luận văn đã giải quyết toàn diện các mục tiêu khoa học đặt ra với 5 kết luận then chốt:

• Khẳng định tỷ lệ nhiễm giun sán đường tiêu hóa trên đàn gà thả vườn tại huyện Yên Thế ở mức rất cao, trung bình 75,5% với sự hiện diện phổ biến của 4 loài: Ascaridia galli (84,0%), Raillietina sp. (77,3%), Echinostomatidae (66,1%) và Heterakis gallinarum (35,0%).
• Làm rõ tỷ lệ nhiễm đơn bào Histomonas meleagridis đạt trung bình 20,8%, tập trung cao nhất ở xã Đồng Tâm (32,4%), nhóm tuổi 1 đến 3 tháng (34,9%), quy mô nuôi trên 1.000 con (30,2%) và mùa hè (28,3%).
• Xác lập các triệu chứng lâm sàng đặc thù gồm sốt 43 đến 44°C, mào tích thâm tím, phân đục như nước vo gạo đặc và bệnh tích bệnh lý điển hình: gan hoại tử hình hoa cúc kết hợp manh tràng tạo kén bã đậu dày cứng.
• Chứng minh mối tương quan thuận tuyến tính chặt chẽ giữa tỷ lệ nhiễm giun kim Heterakis gallinarum và tỷ lệ mắc bệnh do Histomonas meleagridis, xác định giun kim là khâu đột phá cần triệt tiêu trong phòng dịch.
• Đánh giá thực trạng phòng bệnh ký sinh trùng tại địa phương còn nhiều lỗ hổng khi chỉ có 24,6% hộ áp dụng đồng bộ các biện pháp an toàn sinh học.

Đóng góp khoa học chính của công trình là cung cấp bức tranh dịch tễ học toàn diện, chính xác về bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa và bệnh đầu đen trên gà thả đồi tại vùng trọng điểm Yên Thế, lấp đầy khoảng trống dữ liệu thú y tại khu vực miền Bắc. Kế hoạch tiếp theo cần mở rộng phạm vi khảo sát dịch tễ trên toàn địa bàn tỉnh Bắc Giang và thử nghiệm các phác đồ thảo dược kết hợp thuốc thú y mới trong việc ức chế đơn bào. Các cơ quan quản lý, tổ chức khuyến nông và cộng đồng người chăn nuôi cần nhanh chóng áp dụng đồng bộ các giải pháp an toàn sinh học được đề xuất để bảo vệ và phát triển bền vững thương hiệu gà đồi Yên Thế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Ngành chăn nuôi gia cầm là một ngành nghề có truyền thống lâu đời và chiếm vị trí quan trọng trong nền Nông nghiệp nước ta, trong đó phần lớn là chăn nuôi gà. Xu hướng phát triển hiện nay là chăn nuôi theo hướng công nghiệp quy mô lớn, mang lại hiệu quả kinh tế cao và đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường về thịt gia cầm. Song song với sự phát triển của chăn nuôi thì dịch bệnh trên đàn gia cầm đặc biệt là gà cũng ngày cành phức tạp. Bên cạnh những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm gây tổn thất lớn cho ngành chăn nuôi gia cầm phải kể đến bệnh ký sinh trùng.

Đặc biệt ký sinh trùng đường tiêu hóa là một trong những nguyên nhân gây tiêu chảy ở gia súc, gia cầm, giảm khả năng tăng trọng. Các bệnh này trong điều kiện khí hậu nóng ẩm ở nước ta đã diễn ra khá phong phú và đa dạng. Tác hại của chúng là cướp chất dinh dưỡng của vật chủ, lấy thể dịch tổ chức của vật chủ làm thức ăn làm cho con vật còi cọc, chậm lớn, giảm sản lượng thịt, trứng, giảm phẩm chất thịt. Nặng hơn nữa, nếu vật nuôi nhiễm ký sinh trùng với số lượng nhiều có thể gây tắc ruột, thủng ruột và chết, không chỉ vậy, chúng còn tác động lên vật chủ bằng độc tố, đầu độc vật chủ, giảm sức đề kháng, tạo điều kiện cho các bệnh khác phát sinh.

Hàng năm, những thiệt hại do bệnh ký sinh trùng gây ra ở gia cầm thường chiếm một tỷ lệ khá cao trong tổng thu nhập của ngành. Đặc biệt một trong số các bệnh mới trên gà đang được quan tâm là bệnh do đơn bào Histomonas meleagridis tại thời điểm tháng 3/2010, tác giả Lê Văn Năm và cs. (2010) đã quan sát thấy hàng loạt gà nuôi tập trung thả vườn tại một số tỉnh phía Bắc bệnh đã bùng phát dữ dội, gây thiệt hại nặng nề cho người chăn nuôi. Bệnh do Histomonas meleagridis ký sinh ở gan, manh tràng… ở gà có tính lây lan nhanh, tỷ lệ chết cao.

Tuy nhiên các thông tin, tài liệu về bệnh, các phương pháp phát hiện chẩn đoán, điều trị bệnh vẫn còn hạn chế dẫn đến công tác phòng, phát hiện và điều trị bệnh gặp nhiều khó khăn. Huyện Yên Thế - tỉnh Bắc Giang là huyện có diện tích đất đồi lớn, chăn nuôi gà phát triển với 4,7 triệu con – là huyện đứng đầu cả nước về số lượng gia cầm. Do mức độ chăn nuôi ngày càng tăng, số lượng gia cầm nhiều, mật độ chăn nuôi lớn nên môi trường ô nhiễm, tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh phát triển. 1 c Người làm công tác chăn nuôi và thú y tại địa phương lại chưa có điều kiện để tìm hiểu một cách đầy đủ về bản chất bệnh do Histomonas meleagridis gây ra.

Xuất phát từ những thực tế trên, được sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Văn Thọ chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Tình hình nhiễm giun sán và đặc điểm dịch tễ học bệnh do Histomonas meleagridis ở gà nuôi thả vườn tại huyện Yên Thế tỉnh Bắc Giang”. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI Xác định được tỷ lệ nhiễm giun, sán đường tiêu hóa trên đàn gà thả vườn tại huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang. Xác định thành phần loài giun, sán trên trên đàn gà thả vườn tại địa bàn nghiên cứu.

Chỉ ra một số đặc điểm lâm sàng và bệnh lý của bệnh do Histomonas meleagridis gây ra trên gà. Đưa ra mối tương quan giữa tỷ lệ nhiễm Histomonas meleagridis và tỷ lệ nhiễm giun kim Heterakis gallinarum. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI Cung cấp, hoàn thiện thêm các thông tin về bệnh do giun sán và do Histomonas meleagridis gây ra trên gà thả vườn tại Yên Thế - Bắc Giang nói riêng và miền Bắc Việt Nam nói chung. Từ kết quả nghiên cứu sẽ giúp các nhà quản lý và chăn nuôi đưa ra các biện pháp phòng chống bệnh có hiệu quả, góp phần khống chế bệnh do giun sán và do Histomonas meleagridis gây ra trên gà.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ MỘT SỐ GIỐNG GÀ NUÔI TẠI ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU 2. Gà Ri Nguồn gốc gà Ri là giống gà đẻ trứng nhỏ được nuôi rộng rãi ở Việt Nam với đặc điểm con mái có màu lông không đồng nhất, vàng rơm, vàng đất, có đốm đen ở cổ, đuôi và đầu cánh. Một năm tuổi, gà mái nặng 1,2 - 1,4 kg.

Gà mái 4 - 5 tháng tuổi bắt đầu đẻ. Sức đẻ năm đầu 100 - 110 trứng, trứng nặng 40 - 45 g, vỏ màu trắng. Gà đẻ theo từng đợt 15 - 20 trứng, nghỉ đẻ và đòi ấp, nuôi con khéo. Gà ri thích hợp với nuôi chăn thả, chịu đựng tốt điều kiện thức ăn nghèo dinh dưỡng.

Thuộc loại gà lấy trứng, thịt, thịt thơm ngon. Con trống lông màu đỏ tía, đuôi đen có ánh xanh, mào sớm phát triển, ba tháng đã biết gáy. Gà lai Mía Giống gà gốc từ xã Đường Lâm (Hà Tây cũ nay là Hà Nội). Lông con trống màu đỏ tía và vàng đất, con mái màu vàng đất, có khi có đốm đen ở cổ, đầu cánh và đuôi.

Mào đơn, tích và dái tai màu đỏ. Thể chất khoẻ, xương to, chân to, dáng lùn vừa phải. Cơ ngực, cơ đùi phát triển. Con trống trưởng thành nặng 3,2 – 3,8 kg, con mái 2,6 – 3,0 kg.

Nuôi thâm canh cho 60 – 75 trứng/mái/năm. Trứng nặng 52 – 55g, màu vỏ không đồng nhất, thường là màu trắng phớt vàng. Gà con chậm lớn, chậm mọc lông. Thuộc loại gà lấy thịt.

Thịt thơm ngon được người Việt Nam ta ưa chuộng. Gà Lương Phượng Đây là giống gà kiêm dụng được Viện chăn nuôi nhập từ Trung Quốc về từ 1999 và đến nay loại gà này có mặt hầu hết trên khắp nước ta. Gà Lương Phượng có lông màu vàng, nhiều đốm màu, phần lớn có màu hoa mơ, da và chân màu vàng, ức sâu, mào đơn. Trọng lượng tăng khá nhanh, 10 tuần tuổi đạt 1,8 – 1,9 kg/con.

Gà mái bắt đầu đẻ trứng ở tuần tuổi thứ 21 với sản lượng 175 quả/mái/năm, tỷ lệ nở 80 – 85%, trọng lượng 45 - 50 g/quả, thời gian khai thác 52 tuần. Tiêu tốn 2,6 – 2,7 kg thức ăn/ kg tăng trọng. Nếu nuôi thả vườn, 3 tháng có thể đạt 1,9 – 2,4 kg/con, tỷ lệ sống 92 – 95%. Theo tác giả Phạm Văn Khuê và Phan Lục (1996), bệnh do giun sán và do 3 c Histomonas meleagridis thường xảy ra ở gà Tây và gà nuôi thuần chủng.

Cũng do nguyên nhân của bệnh là do đơn bào Histomonas meleagridis gây nên xuất phát từ một họ trong bộ của gà tây là Meleagrididae nhưng Nguyễn Thị Kim Lan (2011) nghiên cứu về bệnh trên gà nhà thường thấy rằng bệnh xảy ra ở tất cả các giống gà, chủ yếu là gà thả đồi. Do điều kiện của Việt Nam tình hình chăn nuôi gà tây còn ít nên để hoàn thành khoá luận chúng tôi tìm hiểu về bệnh và nghiên cứu trên những gà nuôi thả vườn tại Yên Thế - Bắc Giang gồm có những giống gà như: Lương Phượng, Gà lai mía và gà ta và gà Ri Việt Nam, bà con chăn nuôi gọi là gà ta. NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ GIUN, SÁN KÝ SINH CHỦ YẾU Ở GIA CẦM TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM. Những nghiên cứu về giun, sán ký sinh chủ yếu ở gia cầm trên thế giới.

Những ký sinh trùng đường tiêu hóa là một trong những nguyên nhân gây tiêu chảy ở gia cầm. Như viện sỹ K.Skarjabin đã nói: “ Ký sinh trùng mở đường cho các bệnh truyền nhiễm”. Những công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài như Enigk and Dey-Hazra (1968); Goble and HL.Kutz (1945); Kates and Colglazier (1970); Cram (1933) đã phát hiện rất nhiều các loài giun tròn ký sinh ở gia cầm. Trong đó một số loài giun tròn ký sinh ở đường tiêu hóa gia cầm có tính phổ biến là Ascaris teres, Ascaridia galli.

Năm 1790, Gmelin đã phát hiện Ascaridia columbae ký sinh ở ruột non chim bồ câu. Ascaridia columbae có vòng đời tưng tự như Ascaridia galli nhưng nó gây tổn thương nặng hơn ở chim bồ câu với đặc điểm là ở giai đoạn ấu trùng Ascaridia columbae thường xuyên qua lớp chất nhầy của ruột vào gan và phổi (Wehr and J. Năm 1931, Perez Vigueras phát hiện ra giun đũa Ascaridia dissimilis ký sinh trong ruột non của gà tây. Mặc dù, đã có một số tài liệu thông báo có hai loại Ascaridia galli và Ascaridia dissimilis, nhưng chỉ tìm thấy Ascaridia dissimilis ký sinh trên gà tây (Kates and Colglazier, 1970).

Năm 1788, lần đầu tiên Schrank đã phát hiện ra loài giun kim ở gia cầm Heterakis gallinarum. Những nghiên cứu về giun, sán ký sinh chủ yếu ở gia cầm tại Việt Nam Nghiên cứu đầu tiên về giun sán ở gia cầm Việt Nam là Mathis C and Leger (1910, 1911). Hai tác giả trên đã mô tả một số loài mới đối với khoa học và công bố một số danh sách về các loài giun sán ký sinh ở người và một số động vật, trong đó có gia cầm ở các tỉnh phía Bắc Việt Nam. Bệnh giun đũa gà là bệnh phổ biến nhất của gà do giun đũa Ascaridia gây ra ở hầu hết các nước trên thế giới.

Ở Việt Nam lần đầu tiên được Houdemer (1925) đề cập đến. nhiều tác giả trong và ngoài nước đã phát hiện được loài này nhiễm với tỷ lệ cao. Ngoài ra, còn gặp loài giun này ký sinh ở gà rừng tỉnh Quảng Ninh (1996), Vĩnh Phúc (1975) và Lai Châu (1963) (Skjabin- Pertrov, 1977). Hiện nay, giun đũa được xem như là loài giun trong phổ biến ký sinh gây nhiều thiệt hại kinh tế cho việc phát triển chăn nuôi gà (Phạm Sỹ Lăng và cs.

Nguyễn Thị Kim Lan (2011) sán dây rất phổ biến ở đàn gà nuôi ở từng hộ gia đình và nuôi theo kiểu tập trung. Ở các tỉnh miền Bắc nước ta, tỷ lệ nhiễm chung là 68,8%; cường độ nhiễm cũng cao, phân bố rất rộng ở miền núi (Nghĩa lộ nhiễm 80,7%; Quảng Ninh 85,1%), trung du (Hà Bắc (cũ) nhiễm 73,8%), đồng bằng (Hà Nam– 69,4%; Hà Tĩnh – 67,6%). Gà ở miền núi nhiễm cao hơn gà ở trung du và đồng bằng. Theo Đỗ Hồng Cường và Nguyễn Thị Kim Thành (1999) có ba loại sán dây gồm: Raillietina echinobothrida, Raillietina tetragona và Raillietina cesticillus ký sinh ở đàn gà nuôi tại nông hộ gia đình khu vực ngoại thành Hà Nội.

Phạm Khắc Hiếu và Lê Thị Ngọc Diệp (1997) cho rằng quá trình hút máu của giun làm rách niêm mạc dạ dày và ruột làm co thắt ruột do vậy con vật gầy yếu, ăn kém và có thể chết. Nguồn reo rắc căn bệnh chủ yếu là gà, vịt, ngan, ngỗng, bồ câu nhiều nhất là gà. Gà nhà, gà tây là vật chủ chính của giun đũa Ascaridia galli.