Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực trạng sản xuất nông nghiệp của một số xã điểm xây dựng nông thôn mới tại huyện võ nhai tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng sản xuất nông nghiệp tại các xã điểm xây dựng nông thôn mới huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.

• Tác giả: Nguyễn Trọng Hưng
• Người hướng dẫn: PGS. Dương Văn Sơn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Nghiên Cứu Thực Trạng Sản Xuất Nông Nghiệp Tại Các Xã Điểm Xây Dựng Nông Thôn Mới Huyện Võ Nhai, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Các khái niệm và thuật ngữ liên quan
• 1.3. Các kết quả chủ yếu về thực hiện xây dựng nông thôn mới tại Thái Nguyên
• 1.4. Cơ sở thực tiễn của nghiên cứu
• 1.4.1. Tình hình sản xuất nông nghiệp của Việt Nam
• 1.4.2. Tình hình sản xuất nông nghiệp ở tỉnh Thái Nguyên
• 1.4.3. Tình hình sản xuất nông nghiệp của một số nước đã từng xây dựng Nông thôn mới trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Quy mô và tổ chức quản lý sản xuất nông nghiệp tại một số xã điểm xây dựng nông thôn mới
• 2.4. Trình độ, năng lực sản xuất và các tiến bộ kỹ thuật công nghệ áp dụng trong sản xuất tại một số xã xây dựng nông thôn mới
• 2.5. Đề xuất các giải pháp trong phát triển sản xuất nông nghiệp theo tiêu chí xây dựng NTM của một số xã điểm của huyện Võ Nhai
• 2.6. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 2.6.2. Thu thập số liệu sơ cấp
• 2.6.3. Phương pháp phân tích số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của địa bàn nghiên cứu
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội của ba xã nghiên cứu
• 3.1.3. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội đến sản xuất nông nghiệp của ba xã nghiên cứu
• 3.2. Quy mô và tổ chức quản lý sản xuất nông nghiệp tại các xã điểm xây dựng NTM
• 3.3. Vai trò của nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế các xã
• 3.4. Nguồn lực cho sản xuất nông nghiệp của các xã
• 3.5. Quy mô sản xuất nông nghiệp tại ba xã điểm xây dựng NTM
• 3.6. Tổ chức sản xuất trong các xã điểm xây dựng nông thôn mới
• 3.7. Trình độ, năng lực và áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp tại một các xã điểm xây dựng nông thôn mới
• 3.8. Trình độ lao động trong sản xuất nông nghiệp tại các xã nghiên cứu
• 3.9. Kỹ thuật áp dụng trong sản xuất nông nghiệp tại các xã nghiên cứu
• 3.10. Cơ giới hóa trong nông nghiệp
• 3.11. Giải pháp phát triển sản xuất nông nghiệp theo tiêu chí xây dựng nông thôn mới của một số xã điểm
• 3.11.1. Nhóm giải pháp nhằm tăng thu nhập, giảm nghèo theo tiêu chí số 10,11
• 3.11.2. Nhóm giải pháp nhằm giảm tỷ lệ lao động trong nông nghiệp theo tiêu chí số 12
• 3.11.3. Nhóm giải pháp nhằm phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả theo tiêu chí số 13
• KẾT LUẬN, ĐỀ XUẤT VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tình hình sản xuất nông nghiệp tại huyện Võ Nhai

Huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên, là một trong những địa phương điển hình trong việc thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới. Sản xuất nông nghiệp tại đây đã có những chuyển biến tích cực, đặc biệt là trong việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật và công nghệ mới. Các xã điểm như La Hiên, Lâu Thượng và Phú Thượng đã có sự gia tăng đáng kể về năng suất và sản lượng cây trồng, nhờ vào việc cải thiện quy trình sản xuất và thay đổi cơ cấu cây trồng. Theo số liệu thống kê, năng suất lúa đã tăng từ 50% đến 70% trong những năm qua. Điều này không chỉ giúp nâng cao đời sống vật chất của người dân mà còn góp phần vào việc giảm tỷ lệ hộ nghèo tại địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua, như việc thiếu nguồn lực đầu tư và cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ.

1.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội

Điều kiện tự nhiên của huyện Võ Nhai khá đa dạng, với địa hình đồi núi và khí hậu thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp. Tuy nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều hạn chế. Tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao, đặc biệt là ở các xã miền núi. Chính sách nông nghiệp của huyện đã được triển khai nhằm hỗ trợ người dân trong việc tiếp cận các nguồn lực và kỹ thuật mới. Việc phát triển nông nghiệp bền vững gắn liền với bảo vệ môi trường là một trong những mục tiêu quan trọng trong chiến lược phát triển nông thôn mới tại đây.

II. Quy mô và tổ chức quản lý sản xuất nông nghiệp

Quy mô sản xuất nông nghiệp tại các xã điểm xây dựng nông thôn mới ở huyện Võ Nhai chủ yếu là quy mô hộ gia đình. Hình thức tổ chức sản xuất chủ yếu là hợp tác xã và tổ hợp tác, tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của các tổ chức này còn hạn chế. Việc quản lý sản xuất nông nghiệp cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả kinh tế. Các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương đã giúp người dân tiếp cận với các nguồn vốn và kỹ thuật mới, nhưng vẫn cần có những giải pháp cụ thể hơn để phát triển kinh tế nông thôn. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp cần được khuyến khích để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.1. Tổ chức sản xuất và quản lý

Tổ chức sản xuất nông nghiệp tại huyện Võ Nhai hiện nay chủ yếu dựa vào mô hình hộ gia đình. Mặc dù có sự tham gia của các hợp tác xã, nhưng vai trò của các tổ chức này trong việc hỗ trợ nông dân còn hạn chế. Việc quản lý sản xuất cần được cải thiện thông qua việc đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý. Các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương cần được thực hiện đồng bộ hơn để tạo điều kiện cho người dân phát triển sản xuất. Đặc biệt, việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật và công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp là rất cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

III. Đề xuất giải pháp phát triển sản xuất nông nghiệp

Để phát triển sản xuất nông nghiệp tại các xã điểm xây dựng nông thôn mới, cần có những giải pháp cụ thể và khả thi. Đầu tiên, cần tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng nông thôn, bao gồm hệ thống giao thông, thủy lợi và điện. Thứ hai, cần đẩy mạnh việc đào tạo và nâng cao trình độ cho người lao động trong lĩnh vực nông nghiệp. Việc áp dụng công nghệ cao và nông nghiệp sinh thái cũng cần được khuyến khích để đảm bảo phát triển bền vững. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và người dân trong việc thực hiện các chính sách phát triển nông nghiệp.

3.1. Giải pháp đầu tư và phát triển hạ tầng

Đầu tư vào hạ tầng nông thôn là một trong những yếu tố quan trọng để phát triển sản xuất nông nghiệp. Cần có kế hoạch cụ thể để nâng cấp hệ thống giao thông, thủy lợi và điện nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Việc xây dựng các công trình hạ tầng cần được thực hiện đồng bộ và có sự tham gia của cộng đồng để đảm bảo tính bền vững. Ngoài ra, cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để khuyến khích các nhà đầu tư tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất nông nghiệp đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội của các vùng nông thôn Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới (NTM) được triển khai rộng rãi. Tỉnh Thái Nguyên, với diện tích đất nông nghiệp chiếm 83,21% tổng diện tích tự nhiên, đang tập trung phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững nhằm nâng cao đời sống người dân và đáp ứng các tiêu chí xây dựng NTM. Huyện Võ Nhai, với ba xã điểm xây dựng NTM là La Hiên, Lâu Thượng và Phú Thượng, có nhiều tiềm năng phát triển nông nghiệp nhưng cũng đối mặt với nhiều khó khăn về điều kiện tự nhiên, cơ sở hạ tầng và trình độ sản xuất.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá thực trạng sản xuất nông nghiệp tại các xã điểm xây dựng NTM của huyện Võ Nhai trong giai đoạn 2012-2013, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập và giảm nghèo theo các tiêu chí của chương trình NTM. Nghiên cứu tập trung vào quy mô, tổ chức quản lý sản xuất, trình độ lao động, áp dụng tiến bộ kỹ thuật và các khó khăn, thuận lợi trong sản xuất nông nghiệp tại địa phương.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan trong việc hoạch định chính sách, phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững, góp phần thúc đẩy xây dựng NTM thành công tại huyện Võ Nhai và các vùng tương tự. Các chỉ số như diện tích đất nông nghiệp, giá trị sản xuất nông nghiệp, tỷ lệ hộ nghèo và mức độ áp dụng tiến bộ kỹ thuật được sử dụng làm thước đo hiệu quả và tiến độ phát triển.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình phát triển nông thôn mới, phát triển nông nghiệp bền vững và quản lý sản xuất nông nghiệp. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết phát triển nông thôn mới (NTM): Theo đó, phát triển nông thôn không chỉ tập trung vào tăng trưởng kinh tế mà còn bao gồm cải thiện hạ tầng, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, phát triển tổ chức sản xuất và bảo vệ môi trường. Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng NTM gồm 19 tiêu chí về quy hoạch, hạ tầng, kinh tế, văn hóa - xã hội và môi trường được sử dụng làm chuẩn đánh giá.

2. Lý thuyết phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững: Nhấn mạnh việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật, cơ giới hóa, tổ chức sản xuất hiệu quả, bảo vệ tài nguyên đất đai và môi trường, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

Các khái niệm chính bao gồm: nông nghiệp chuyên sâu, tổ chức sản xuất nông nghiệp (hợp tác xã, tổ hợp tác), tiến bộ kỹ thuật (cơ giới hóa, giống mới, kỹ thuật canh tác), và tiêu chí xây dựng NTM (thu nhập, tỷ lệ lao động nông nghiệp, hạ tầng thủy lợi).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp thu thập và phân tích số liệu sơ cấp và thứ cấp trong khoảng thời gian từ tháng 6/2012 đến 6/2013 tại ba xã điểm xây dựng NTM của huyện Võ Nhai: La Hiên, Lâu Thượng và Phú Thượng.

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo của UBND huyện, phòng NN&PTNT, Ban chỉ đạo chương trình NTM tỉnh Thái Nguyên, các tài liệu thống kê và quy hoạch địa phương.

• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua điều tra hộ ngẫu nhiên với cỡ mẫu 180 hộ (60 hộ/xã), phỏng vấn bán cấu trúc với cán bộ xã, thảo luận nhóm với người dân và cán bộ quản lý, quan sát thực tế tại địa phương.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả, so sánh các chỉ tiêu sản xuất, phân tích SWOT để đánh giá thuận lợi và khó khăn, kết hợp phân tích tổng hợp và ý kiến chuyên gia. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm Excel với công cụ PivotTables để phân tích số liệu điều tra.

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên nhằm đảm bảo tính đại diện cho các hộ sản xuất nông nghiệp tại các xã điểm. Việc kết hợp nhiều phương pháp thu thập và phân tích giúp đảm bảo tính toàn diện và chính xác của kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và tổ chức quản lý sản xuất nông nghiệp: Diện tích đất nông nghiệp chiếm tỷ lệ lớn trong tổng diện tích tự nhiên của các xã, với Phú Thượng chiếm 92,08%, La Hiên 65,68% và Lâu Thượng 51,77%. Tuy nhiên, diện tích đất chưa sử dụng còn khá lớn, đặc biệt tại La Hiên (26,36%) và Lâu Thượng (41,80%). Các hình thức tổ chức sản xuất như hợp tác xã và tổ hợp tác đã được thành lập nhưng hoạt động còn hạn chế về quy mô và hiệu quả.

2. Trình độ lao động và áp dụng tiến bộ kỹ thuật: Tỷ lệ lao động qua đào tạo trong độ tuổi lao động tại các xã còn thấp, dưới 20%. Việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật như cơ giới hóa, giống mới, kỹ thuật canh tác hiện đại mới đạt khoảng 30-40% hộ sản xuất. Hệ thống thủy lợi chưa được kiên cố hóa đầy đủ, chỉ đạt 13,9% đến 51,25% chiều dài kênh mương được cứng hóa tùy xã, gây khó khăn trong tưới tiêu và sản xuất.

3. Hiệu quả sản xuất và thu nhập: Giá trị sản xuất nông nghiệp năm 2012 tại các xã dao động từ 35,75 tỷ đồng (Lâu Thượng) đến 60 tỷ đồng (La Hiên). Thu nhập bình quân đầu người/năm đạt khoảng 1,2 lần mức bình quân chung của tỉnh, tuy nhiên tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao, đặc biệt tại các xã miền núi. Sản lượng cây trồng và vật nuôi có xu hướng tăng nhờ áp dụng kỹ thuật mới nhưng chưa đồng đều giữa các xã.

4. Khó khăn và thuận lợi: Khó khăn chính gồm điều kiện tự nhiên phức tạp, cơ sở hạ tầng thủy lợi và giao thông chưa đồng bộ, trình độ lao động thấp, thiếu vốn và thị trường tiêu thụ hạn chế. Thuận lợi là nguồn tài nguyên đất đai phong phú, sự quan tâm của chính quyền địa phương và sự hưởng ứng của người dân trong chương trình xây dựng NTM.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sản xuất nông nghiệp tại các xã điểm xây dựng NTM huyện Võ Nhai đã có những chuyển biến tích cực về quy mô và hiệu quả, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục. Việc diện tích đất nông nghiệp lớn nhưng chưa sử dụng hết cho thấy tiềm năng phát triển chưa được khai thác tối đa. Tỷ lệ áp dụng tiến bộ kỹ thuật còn thấp so với yêu cầu phát triển nông nghiệp chuyên sâu và bền vững.

So sánh với các nghiên cứu về phát triển nông thôn mới tại các tỉnh miền núi khác, tình hình tại Võ Nhai tương tự về khó khăn về hạ tầng và trình độ lao động, nhưng có lợi thế về nguồn tài nguyên đất và sự hỗ trợ chính sách. Việc đầu tư nâng cấp hệ thống thủy lợi và phát triển tổ chức sản xuất là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và thu nhập.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ đất nông nghiệp, tỷ lệ áp dụng tiến bộ kỹ thuật và giá trị sản xuất nông nghiệp giữa ba xã, cũng như bảng tổng hợp các chỉ tiêu về hạ tầng thủy lợi và lao động qua đào tạo để minh họa rõ nét hơn thực trạng và sự khác biệt giữa các địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư nâng cấp hệ thống thủy lợi và giao thông nông thôn: Cần ưu tiên kiên cố hóa kênh mương, xây dựng mới các công trình đập thủy lợi tại các xã La Hiên, Lâu Thượng và Phú Thượng trong vòng 2 năm tới nhằm đảm bảo nguồn nước tưới tiêu ổn định, giảm phụ thuộc vào nước mưa, nâng cao hiệu quả sản xuất.

2. Phát triển và củng cố các hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp: Khuyến khích thành lập và nâng cao năng lực hoạt động của hợp tác xã, tổ hợp tác, nhóm hộ sản xuất để tăng quy mô, cải thiện quản lý và tiếp cận thị trường. Đào tạo kỹ năng quản lý và kỹ thuật cho cán bộ và thành viên các tổ chức này trong 1-2 năm tới.

3. Nâng cao trình độ lao động và áp dụng tiến bộ kỹ thuật: Tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn kỹ thuật canh tác, chăn nuôi, sử dụng máy móc hiện đại cho người dân, đặc biệt là lao động trẻ và phụ nữ. Mở rộng chương trình chuyển giao công nghệ và hỗ trợ tiếp cận giống mới, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật an toàn trong 3 năm tới.

4. Hỗ trợ tiếp cận vốn và thị trường tiêu thụ sản phẩm: Tăng cường các chính sách tín dụng ưu đãi cho nông dân và tổ chức sản xuất, đồng thời xây dựng các kênh tiêu thụ sản phẩm ổn định, phát triển thương hiệu nông sản địa phương. Thực hiện các chương trình xúc tiến thương mại và liên kết chuỗi giá trị trong 2-3 năm tới.

Các giải pháp trên cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các ngành chức năng, tổ chức nông dân và người dân nhằm đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong phát triển sản xuất nông nghiệp theo tiêu chí xây dựng NTM.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý địa phương và phòng nông nghiệp: Giúp hiểu rõ thực trạng sản xuất nông nghiệp, các khó khăn và thuận lợi tại địa phương, từ đó xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển phù hợp.

2. Các tổ chức hợp tác xã, tổ hợp tác nông nghiệp: Tham khảo các giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức sản xuất, áp dụng tiến bộ kỹ thuật và phát triển thị trường.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành phát triển nông thôn, nông nghiệp: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn, phương pháp nghiên cứu và phân tích chuyên sâu về phát triển nông nghiệp vùng trung du miền núi.

4. Các tổ chức hỗ trợ phát triển nông thôn và doanh nghiệp nông nghiệp: Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, từ đó thiết kế các chương trình hỗ trợ, đầu tư và hợp tác phát triển bền vững.

Luận văn cung cấp thông tin thực tiễn và phân tích khoa học giúp các đối tượng trên có cơ sở để ra quyết định, hoạch định chiến lược và triển khai các hoạt động phát triển nông nghiệp hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao sản xuất nông nghiệp ở các xã điểm Võ Nhai còn nhiều khó khăn?
   Nguyên nhân chính là điều kiện tự nhiên phức tạp, cơ sở hạ tầng thủy lợi và giao thông chưa đồng bộ, trình độ lao động thấp và thiếu vốn đầu tư. Ví dụ, tỷ lệ kênh mương kiên cố chỉ đạt 13,9% đến 51,25% tùy xã, gây khó khăn trong tưới tiêu.

2. Các hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp hiện nay hoạt động ra sao?
   Hợp tác xã và tổ hợp tác đã được thành lập nhưng quy mô nhỏ, hiệu quả chưa cao do hạn chế về quản lý, vốn và kỹ thuật. Việc củng cố và phát triển các tổ chức này là cần thiết để nâng cao năng lực sản xuất và tiếp cận thị trường.

3. Tiến bộ kỹ thuật nào được áp dụng trong sản xuất nông nghiệp tại các xã?
   Các kỹ thuật như cơ giới hóa, sử dụng giống mới, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật được áp dụng nhưng tỷ lệ còn thấp, khoảng 30-40% hộ sản xuất. Việc mở rộng đào tạo và chuyển giao công nghệ là giải pháp quan trọng.

4. Làm thế nào để tăng thu nhập cho người dân nông thôn tại các xã điểm?
   Tăng thu nhập có thể đạt được qua nâng cao năng suất, đa dạng hóa sản phẩm, phát triển tổ chức sản xuất, cải thiện hạ tầng và mở rộng thị trường tiêu thụ. Ví dụ, giá trị sản xuất nông nghiệp tại La Hiên đạt 60 tỷ đồng năm 2012, cần được nâng cao hơn nữa.

5. Chương trình xây dựng Nông thôn mới ảnh hưởng thế nào đến sản xuất nông nghiệp?
   Chương trình tạo động lực đầu tư hạ tầng, áp dụng tiến bộ kỹ thuật và phát triển tổ chức sản xuất, góp phần nâng cao hiệu quả và bền vững sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, cần có giải pháp phù hợp với đặc thù địa phương để đạt hiệu quả cao.

Kết luận

• Sản xuất nông nghiệp tại các xã điểm xây dựng NTM huyện Võ Nhai có nhiều tiềm năng nhưng còn nhiều hạn chế về hạ tầng, trình độ lao động và tổ chức sản xuất.
• Diện tích đất nông nghiệp chiếm tỷ lệ lớn, tuy nhiên diện tích chưa sử dụng còn cao, cần khai thác hiệu quả hơn.
• Việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật và cơ giới hóa còn thấp, ảnh hưởng đến năng suất và thu nhập của người dân.
• Các giải pháp nâng cấp hạ tầng thủy lợi, phát triển tổ chức sản xuất, đào tạo lao động và hỗ trợ tiếp cận vốn, thị trường là cần thiết.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách và triển khai các chương trình phát triển nông nghiệp bền vững tại huyện Võ Nhai trong giai đoạn tiếp theo.

Chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan cần phối hợp thực hiện các giải pháp đề xuất nhằm thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp, góp phần xây dựng nông thôn mới thành công và nâng cao đời sống người dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Các khái niệm và thuật ngữ liên quan  Nông nghiệp Theo Bách khoa toàn thư Việt nam - Nông nghiệp: Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản của xã hội, sử dụng đất đai để trồng trọt và chăn nuôi, khai thác cây trồng và vật nuôi làm tư liệu và nguyên liệu lao động chủ yếu để tạo ra lương thực thực phẩm và một số nguyên liệu cho công nghiệp. Nông nghiệp là một ngành sản xuất lớn, bao gồm nhiều chuyên ngành: trồng trọt, chăn nuôi, sơ chế nông sản; theo nghĩa rộng, còn bao gồm cả lâm nghiệp, thuỷ sản.

[2] Nông nghiệp là một ngành kinh tế quan trọng trong nền kinh tế của nhiều nước, đặc biệt là trong các thế kỷ trước đây khi công nghiệp chưa phát triển. Trong nông nghiệp cũng có hai loại chính, việc xác định sản xuất nông nghiệp thuộc dạng nào cũng rất quan trọng: + Nông nghiệp thuần nông hay nông nghiệp sinh nhai là lĩnh vực sản xuất nông nghiệp có đầu vào hạn chế, sản phẩm đầu ra chủ yếu phục vụ cho chính gia đình của mỗi người nông dân. Không có sự cơ giới hóa trong nông nghiệp sinh nhai. + Nông nghiệp chuyên sâu là lĩnh vực sản xuất nông nghiệp được chuyên môn hóa trong tất cả các khâu sản xuất nông nghiệp, gồm cả việc sử dụng máy móc trong trồng trọt, chăn nuôi, hoặc trong quá trình chế biến sản phẩm nông nghiệp.

Nông nghiệp chuyên sâu có nguồn đầu vào sản xuất lớn, bao gồm cả việc sử dụng hóa chất diệt sâu, diệt cỏ, phân bón, chọn lọc, lai tạo giống, nghiên cứu các giống mới và mức độ cơ giới hóa cao. Sản phẩm đầu ra chủ yếu dùng vào mục đích thương mại, làm hàng hóa bán ra trên thị trường hay xuất khẩu. Các hoạt động trên trong sản xuất nông nghiệp chuyên sâu là n 5 sự cố gắng tìm mọi cách để có nguồn thu nhập tài chính cao nhất từ ngũ cốc, các sản phẩm được chế biến từ ngũ cốc hay vật nuôi. [2]  Nông thôn Thông tư Hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới của Bộ NN&PTNT: Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Uỷ ban nhân dân xã.TS Nguyễn Ngọc Nông và cộng sự: Nông thôn là vùng sinh sống của làm việc của cộng đồng chủ yếu là nông dân, là nơi có mật độ dân cư thấp, môi trường chủ yếu là thiên nhiên, sơ sở hạ tầng kém phát triển, tiếp cận thị trường và sản xuất hàng hóa thấp.

[8] Từ điển tiếng Việt viết: Nông thôn là làng mạc sống bằng sản xuất nông nghiệp, khác hẳn thành thị. Nói đúng hơn nông thôn là vùng địa lý cư trú gắn với thiên nhiên,khác hẳn với thành thị, với dân cư chủ yếu là nông dân, ngành nghề chủ yếu là nông nghiệp và có lối sống riêng, văn hóa riêng. Tóm lại: Nông thôn là một kiểu cộng đồng lãnh thổ xã hội nhất định, có tính chất lịch sử hình thành trong quá trình phân công lao động xã hội. Nông thôn có đặc điểm là dân số không đông, mật độ dân số thấp, quy mô dân số nhỏ, lao động nông nghiệp đóng vai trò đáng kể, phân hóa nghề nghiệp ít…  Phát triển nông thôn và nông thôn mới Phát triển nông thôn (PTNT) là vấn đề được nhiều nước và cả thế giới quan tâm.

Do yêu cầu phát triển không giống nhau mà mỗi nước có khái niệm về phát triển nông thôn tương đối khác nhau: Quan điểm của Châu Phi: PTNT được định nghĩa là sự cải thiện mức sống của số lớn dân chúng có thu nhập thấp đang cư trú ở các vùng nông thôn và tự lực thực hiện quá trình phát triển của họ. n 6 Quan điểm của Ấn Độ: PTNT không thể là một hoạt động cục bộ, rời rạc và thiếu quyết tâm. Nó phải là hoạt động tổng thể, liên tục diễn ra trong nhiều vùng nông thôn của cả quốc gia. Theo Ngân hàng thế giới đã đưa ra khái niệm PTNT (1975) như sau: PTNT là một chiến lược nhằm cải thiện đời sống kinh tế và xã hội của ngững người ở nông thôn, nhất là những người nghèo.

Nó đòi hỏi phải mở rộng các lợi ích của sự phát triển đến vớ những người nghèo nhất trong số những người đang tìm kế sinh nhai ở các vùng nông thôn. Tóm lại: PTNT là một hoạt động nhằm làm tăng mức sống của những người dân nông thôn có đời sống khó khăn, đây không phải là hoạt động đơn lẻ mà là những hoạt động liên tục và diễn ra trong phạm vi toàn quốc. PTNT không chỉ đơn thuần là sự phát triển về mặt kinh tế mà cả phát triển về mặt xã hội nông thôn. Nói cách khác là vừa nâng cao đời sống vật chất vừa nâng cao đời sống tinh thấn cho người dân nông thôn.

PTNT không chỉ là phát triển sản xuất nông nghiệp mà phải là kết cấu với phát triển hợp lý sản xuất công nghiệp và dịch vụ nông thôn, tạo thành cơ cấu kinh tế nông thôn hợp lý. Trong phát triển nông nghiệp phải chú trọng tới cả phát triển lâm nghiệp và thủy sản… Nghị quyết số 26 - NQ/T.Ư về nông nghiệp, nông dân, nông thôn của Ban Chấp hành Trung ương ban hành ngày 5/8/2008: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường”. [3] Thực hiện đường lối của Đảng, ngày 28/10/2008, Chính phủ đã ra Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ban hành một chương trình hành động của Chính phủ về xây dựng nông nghiệp, nông dân và nông thôn, thống nhất nhận n 7 thức, hành động về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Nội dung chính của Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới là: xây dựng, tổ chức cuộc sống của dân cư nông thôn theo hướng văn minh, hiện đại, giữ gìn bản sắc văn hóa và môi trường sinh thái gắn với phát triển đô thị, thị trấn, thị tứ.

[6] Theo quyết định số 800/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ về việc Phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiêp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triến nông thôn với đô thị theo quy hoạch, xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao, theo định hướng xã hội chủ nghĩa. [10] Bộ tiêu chí về xây dựng nông thôn mới cho các xã thuộc trung du miền núi phía Bắc theo Quyết định số 491/QĐ-TTg ký ngày 16/4/2014 của Thủ tướng chính phủ. [11] TT Tên tiêu chí Nội dung tiêu chí Chỉ tiêu phải đạt I. VỀ QUY HOACH Quy hoạch và sử dụng đất và hạ tầng thiết yếu cho phát triển sản xuất nông nghiệp hành hoá, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ.

Quy hoạch và Quy hoạch phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội – 1 thực hiện quy môi trường theo chuẩn mới. Đạt hoạch Quy hoạch phát triển các khu dân cư mới và chỉnh trang các khu dân cư hiện có theo hướng văn minh, bảo tồn được bản sắc văn hóa tốt đẹp. HẠ TẦNG KINH TẾ - XÃ HỘI Tỷ lệ km đường trục xã, liên xã được nhựa hóa 2 Giao thông 100% hoặc bê tông hóa đạt chuẩn theo cấp kỹ thuật n 8 của Bộ giao thông vận tải. Tỷ lệ đường trục thôn, xóm được cứng hóa đạt chuẩn theo cấp ký thuật của Bộ giao thông vận 50% tải.

Tỷ lệ Km đường ngõ, xóm sạch và không lầy 100% ( lội vào mùa mưa. 50% cứng hóa) Tỷ lệ Km đường trục chính nội đồng được 50% cứng hóa, xe cơ giới đi lại thuận tiện. Hệ thống thủy lợi cơ bản đáp ứng được sản Đạt xuất và dân sinh. 3 Thủy lợi Tỷ lệ Km kênh mương do xã quản lý được 50% kiên cố hóa.

Hệ thống điện đảm bảo an toàn của ngành Đạt điện. 4 Điện Tỷ lệ hộ sử dụng điện thường xuyên, an toàn 95% từ các nguồn điện. Tỷ lệ trường học các cấp: mầm non, mẫu giáo, 5 Trường học tiểu học, trung học cơ sở có vật chất đạt chuẩn 70% quốc gia. Nhà văn hóa và khu thể thao xã đạt chuẩn của Đạt Cơ sở vật chất Bộ Văn hóa thể thao và du lịch.

6 văn hóa Tỷ lệ thôn có nhà văn hóa và khu thể thao thôn 100% đạt chuẩn của Bộ Văn hóa thể thao và du lịch. Chợ nông Đạt chuẩn của Bộ Xây dựng. 7 Đạt thôn Có điểm phục vụ bưu chính viễn thông. Đạt 8 Bưu điện Có internet đến thôn.

Đạt Nhà tạm, nhà dột nát. Không 9 Nhà ở dân cư Tỷ lệ hộ có nhà ở đạt chuẩn Bộ Xây dựng. KINH TẾ VÀ TỔ CHỨC SẢN XUẤT Thu nhập bình quân đầu người/năm so với 10 Thu nhập 1,2 lần mức bình quân chung của tỉnh. 11 Hộ nghèo Tỷ lệ hộ.

10% 12 Cơ cấu lao Tỷ lệ lao động trong độ tuổi làm việc trong các 45% n 9 động lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp. Hình thức tổ Có tổ hợp tác hoặc hợp tác xã hoạt động có 13 Có chức sản xuất hiệu quả. VĂN HÓA - XÃ HỘI - MÔI TRƯỜNG Phổ cập giáo dục trung học. Đạt Tỷ lệ học sinh tôt nghiệp THCS được tiếp tục 14 Giáo dục 70% hoạc trung học( phổ thông, bổ túc, học nghề).

Tỷ lệ qua đào tạo. > 20% Tỷ lệ người tham gia các hình thức bảo hiểm 20% 15 Y tế Y tế. Y tế xã đạt chuẩn quốc gia. Đạt Xã có từ 70% số thôn, bản trở lên đạt tiêu 16 Văn hóa chuẩn làng văn hóa theo quy định của Bộ văn Đạt hóa thể thao và du lịch.

Tỷ lệ người dân được sử dụng nước sạch hợp 70% vệ sinh theo quy chuẩn Quốc gia. Các cơ sở sản xuất – kinh doanh đạt tiêu chuẩn Đạt về môi trường. Không có các hoạt động gây suy giảm môi 17 Môi trường trường và có các hoạt động phát triển môi Đạt trường xanh, sạch đẹp.