Luận văn thạc sĩ về thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp tại tỉnh Thừa Thiên Huế

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp trên địa bàn tỉnh thừa thiên huế, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện

• Tác giả: Nguyễn Văn Hưng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quang Thái
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Nghiên Cứu Thực Hiện Pháp Luật Lý Lịch Tư Pháp Tại Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT LÝ LỊCH TƯ PHÁP
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp
• 1.1.1. Khái niệm về lý lịch tư pháp và khái niệm về thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp
• 1.1.2. Khái niệm về lý lịch tư pháp
• 1.1.3. Khái niệm về thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN THỰC HIỆN PHÁP LUẬT LÝ LỊCH TƯ PHÁP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT LÝ LỊCH TƯ PHÁP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Những vấn đề lý luận về thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp

Nghiên cứu về thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp tại tỉnh Thừa Thiên Huế bắt đầu với việc xác định khái niệm và vai trò của lý lịch tư pháp trong hệ thống pháp luật. Lý lịch tư pháp không chỉ là thông tin về án tích mà còn là công cụ quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của công dân và đảm bảo trật tự xã hội. Việc thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định nhân thân của người bị tình nghi phạm tội, từ đó giúp các cơ quan tư pháp đưa ra quyết định chính xác. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc xây dựng cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp là cần thiết để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và nhu cầu cấp phiếu lý lịch tư pháp của công dân. Theo đó, các quy định pháp luật hiện hành cần được hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn và yêu cầu của xã hội.

1.1 Khái niệm về lý lịch tư pháp

Khái niệm lý lịch tư pháp được hiểu là thông tin về án tích của cá nhân, bao gồm các hình phạt mà cơ quan có thẩm quyền đã tuyên xử. Ở Việt Nam, lý lịch tư pháp được quy định rõ ràng trong Luật Lý lịch tư pháp, nhằm đảm bảo quyền lợi của công dân và phục vụ cho công tác quản lý nhà nước. Việc ghi nhận án tích là cần thiết để xác định nhân thân của người vi phạm pháp luật, từ đó có những biện pháp xử lý phù hợp. Hệ thống lý lịch tư pháp không chỉ phục vụ cho các cơ quan tư pháp mà còn có ý nghĩa trong việc bảo vệ quyền lợi của công dân trong các giao dịch dân sự và thương mại.

1.2 Đặc điểm và vai trò của thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp

Thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm tính chất pháp lý, tính chính xác và tính bảo mật thông tin. Thực hiện pháp luật trong lĩnh vực này không chỉ đảm bảo quyền lợi của công dân mà còn góp phần vào việc xây dựng một xã hội công bằng, văn minh. Vai trò của thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp còn thể hiện qua việc tạo ra một môi trường pháp lý ổn định, giúp các cơ quan chức năng thực hiện nhiệm vụ của mình một cách hiệu quả. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, việc thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp còn giúp nâng cao ý thức pháp luật của người dân, từ đó giảm thiểu các hành vi vi phạm pháp luật.

II. Thực tiễn thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế

Thực tiễn thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp tại tỉnh Thừa Thiên Huế cho thấy nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng tồn tại không ít khó khăn. Các cơ quan chức năng như Sở Tư pháp, Tòa án nhân dân, và Công an tỉnh đã có những nỗ lực trong việc triển khai thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế trong công tác phối hợp giữa các cơ quan, cũng như trong việc xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp. Việc cấp phiếu lý lịch tư pháp cũng gặp phải một số khó khăn về thủ tục hành chính, dẫn đến việc người dân chưa được phục vụ kịp thời. Đánh giá thực trạng này là cần thiết để đưa ra các giải pháp cải thiện trong tương lai.

2.1 Giới thiệu chung về các yếu tố tác động

Các yếu tố tác động đến việc thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp tại tỉnh Thừa Thiên Huế bao gồm cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và quy trình làm việc. Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng là yếu tố quyết định đến hiệu quả thực hiện pháp luật. Đặc biệt, việc xây dựng cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp cần được chú trọng để đảm bảo thông tin được cập nhật và chính xác. Hệ thống pháp luật hiện hành cũng cần được hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn và yêu cầu của xã hội. Việc nâng cao nhận thức của người dân về lý lịch tư pháp cũng là một yếu tố quan trọng trong việc thực hiện pháp luật hiệu quả.

2.2 Đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp

Đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp tại tỉnh Thừa Thiên Huế cho thấy nhiều kết quả đạt được, nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Công tác chỉ đạo điều hành từ các cấp chính quyền đã có những chuyển biến tích cực, tuy nhiên, việc phối hợp giữa các cơ quan vẫn còn nhiều bất cập. Nguồn nhân lực trong lĩnh vực lý lịch tư pháp chưa đáp ứng đủ yêu cầu, dẫn đến việc thực hiện các thủ tục hành chính còn chậm. Đặc biệt, việc cấp phiếu lý lịch tư pháp số 1 và số 2 cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu của người dân một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn.

III. Quan điểm và giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp

Để nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp tại tỉnh Thừa Thiên Huế, cần có những quan điểm và giải pháp cụ thể. Trước hết, cần tăng cường sự chỉ đạo của các cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương trong công tác phối hợp thực hiện pháp luật. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về lý lịch tư pháp cũng cần được chú trọng, nhằm đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong việc thực hiện. Ngoài ra, cần có các giải pháp nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác lý lịch tư pháp, từ đó đáp ứng tốt hơn yêu cầu của công việc. Cuối cùng, việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về lý lịch tư pháp cũng là một yếu tố quan trọng trong việc thực hiện pháp luật hiệu quả.

3.1 Quan điểm hoàn thiện pháp luật về lý lịch tư pháp

Quan điểm hoàn thiện pháp luật về lý lịch tư pháp cần phải phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước. Cần có sự đồng bộ giữa các quy định pháp luật liên quan để đảm bảo tính khả thi trong thực tiễn. Việc hoàn thiện pháp luật cũng cần gắn liền với cải cách thủ tục hành chính, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc tiếp cận dịch vụ lý lịch tư pháp. Đặc biệt, cần chú trọng đến quyền con người và quyền công dân trong quá trình thực hiện pháp luật, từ đó bảo đảm quyền lợi hợp pháp của công dân.

3.2 Các giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp

Các giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp bao gồm việc tăng cường công tác chỉ đạo, điều hành từ các cấp chính quyền, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác lý lịch tư pháp, và cải cách thủ tục hành chính. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc thực hiện pháp luật, từ đó nâng cao hiệu quả công tác lý lịch tư pháp. Ngoài ra, việc xây dựng cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp cần được đầu tư và phát triển để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Luật Lý lịch tư pháp (LLTP) được Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 17/6/2009 và có hiệu lực từ 01/7/2010, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quản lý nhân thân tư pháp của công dân. Tỉnh Thừa Thiên Huế, với dân số khoảng 1,2 triệu người tính đến cuối năm 2020, là địa phương có vị trí chiến lược về giao thông và văn hóa, đồng thời cũng là nơi triển khai thực hiện pháp luật LLTP với nhiều đặc thù riêng. Nghiên cứu này tập trung đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật LLTP trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2021, nhằm làm rõ những kết quả đạt được, tồn tại hạn chế và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trong lĩnh vực này.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là phân tích cơ sở lý luận về pháp luật LLTP, đánh giá thực tiễn thực hiện tại Thừa Thiên Huế, đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng, phù hợp với chương trình cải cách tư pháp đến năm 2030. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền công dân, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Qua đó, cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan chức năng trong tỉnh và các địa phương khác tham khảo, áp dụng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của triết học Mác-Lênin, cùng tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật. Các lý thuyết này giúp phân tích mối quan hệ biện chứng giữa pháp luật và xã hội, đồng thời làm rõ vai trò của pháp luật trong quản lý nhân thân tư pháp. Ngoài ra, mô hình quản lý nhà nước về LLTP được áp dụng, trong đó nhấn mạnh vai trò của các cơ quan như Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp, Tòa án, Viện Kiểm sát, Công an và Thi hành án dân sự trong việc phối hợp xây dựng, quản lý và khai thác cơ sở dữ liệu LLTP.

Ba khái niệm chính được làm rõ gồm:

• Lý lịch tư pháp (LLTP): Thông tin về án tích, tình trạng thi hành án và các cấm đoán liên quan đến chức vụ, quản lý doanh nghiệp của cá nhân.
• Thực hiện pháp luật LLTP: Quá trình xây dựng, quản lý, cập nhật, cấp Phiếu LLTP và xử lý thông tin liên quan theo quy định pháp luật.
• Xóa án tích: Chế định pháp lý cho phép cá nhân được coi như chưa từng bị kết án khi đủ điều kiện, ảnh hưởng trực tiếp đến nội dung LLTP.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh và thống kê để tiếp cận các vấn đề lý luận và thực tiễn về LLTP. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật (Luật LLTP 2009, Bộ luật Hình sự 2015, Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, Nghị định 111/2010/NĐ-CP, Thông tư liên tịch 04/2012/TTLT...), báo cáo của Bộ Tư pháp, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế và Sở Tư pháp từ năm 2010 đến 2021. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào các cơ quan thực hiện LLTP tại tỉnh Thừa Thiên Huế, gồm Sở Tư pháp, Tòa án, Viện Kiểm sát, Công an và Thi hành án dân sự.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn mẫu phi xác suất, tập trung vào các cơ quan chủ chốt có liên quan trực tiếp đến công tác LLTP. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả, so sánh số liệu cấp Phiếu LLTP, biên chế, cơ sở vật chất và đánh giá hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2010 đến 2021, phản ánh quá trình triển khai và thực hiện pháp luật LLTP tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Công tác chỉ đạo điều hành được quan tâm nhưng còn hạn chế:
   UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đã ban hành 5 văn bản chỉ đạo, kế hoạch, đề án liên quan đến LLTP trong hơn 10 năm (2010-2020), bao gồm Chỉ thị số 12/CT-UBND và các quyết định về xây dựng cơ sở dữ liệu LLTP. So với 62 tỉnh thành trong cả nước, số lượng văn bản của Thừa Thiên Huế ở mức trung bình, thể hiện sự quan tâm nhưng chưa thực sự đồng bộ và sâu rộng.

2. Phối hợp giữa các cơ quan có sự cải thiện nhưng chưa đồng đều:
   Tòa án, Viện Kiểm sát, Công an và Thi hành án dân sự tỉnh đã phối hợp trong việc cung cấp thông tin LLTP, tuy nhiên mức độ phối hợp và hiệu quả còn khác nhau giữa các đơn vị. Ví dụ, TAND hai cấp đã gửi đầy đủ bản án hình sự có hiệu lực pháp luật cho Sở Tư pháp, nhưng việc phối hợp xác minh điều kiện đương nhiên xóa án tích còn gặp khó khăn do thiếu nguồn lực.

3. Biên chế và cơ sở vật chất còn hạn chế:
   Số lượng biên chế chuyên trách làm công tác LLTP tại Sở Tư pháp tỉnh Thừa Thiên Huế chỉ dao động từ 1 đến 4 người trong giai đoạn 2010-2021, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu công việc ngày càng tăng. Cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý cơ sở dữ liệu LLTP cũng còn nhiều bất cập, ảnh hưởng đến tốc độ và chất lượng cấp Phiếu LLTP.

4. Số liệu cấp Phiếu LLTP tăng nhưng chưa đáp ứng hết nhu cầu:
   Số lượng cấp Phiếu LLTP số 1 và số 2 tại tỉnh có xu hướng tăng qua các năm, phản ánh nhu cầu ngày càng cao của công dân và các cơ quan. Tuy nhiên, việc cấp Phiếu còn chậm, thủ tục hành chính phức tạp và chưa có sự đồng bộ trong cập nhật thông tin dẫn đến một số trường hợp cấp Phiếu không chính xác hoặc bị trễ hạn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ việc thiếu nguồn nhân lực chuyên trách, cơ sở vật chất chưa đồng bộ và sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan. So với các tỉnh lân cận như Quảng Trị, Quảng Bình, Thừa Thiên Huế có số lượng biên chế LLTP thấp hơn, dẫn đến áp lực công việc lớn và hiệu quả thực hiện chưa cao. Việc chưa áp dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong quản lý cơ sở dữ liệu LLTP cũng làm giảm tính chính xác và kịp thời của thông tin.

Kết quả nghiên cứu phù hợp với báo cáo của ngành tư pháp về những khó khăn chung trong công tác LLTP tại các địa phương, đồng thời nhấn mạnh vai trò then chốt của sự chỉ đạo quyết liệt từ cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương. Việc hoàn thiện pháp luật LLTP, đồng bộ với các luật liên quan như Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và cải cách thủ tục hành chính là yêu cầu cấp thiết để nâng cao hiệu quả thực thi.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng cấp Phiếu LLTP theo năm, bảng so sánh biên chế LLTP giữa các tỉnh miền Trung và sơ đồ phối hợp giữa các cơ quan thực hiện LLTP tại Thừa Thiên Huế, giúp minh họa rõ nét các vấn đề nêu trên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường biên chế và đào tạo chuyên môn cho cán bộ LLTP:
   UBND tỉnh và Sở Tư pháp cần phối hợp để tăng số lượng biên chế chuyên trách làm công tác LLTP, đồng thời tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin cho cán bộ. Mục tiêu đạt được trong vòng 2 năm tới nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác LLTP.

2. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý cơ sở dữ liệu LLTP:
   Triển khai hệ thống quản lý dữ liệu LLTP hiện đại, đồng bộ giữa Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia và Sở Tư pháp tỉnh, đảm bảo cập nhật, xử lý thông tin nhanh chóng, chính xác. Chủ thể thực hiện là Sở Tư pháp phối hợp với Bộ Tư pháp, hoàn thành trong vòng 3 năm.

3. Tăng cường phối hợp liên ngành giữa các cơ quan tư pháp:
   Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ, thường xuyên giữa Tòa án, Viện Kiểm sát, Công an, Thi hành án dân sự và Sở Tư pháp trong việc cung cấp, xác minh và cập nhật thông tin LLTP. UBND tỉnh cần chỉ đạo các cơ quan ký kết quy chế phối hợp rõ ràng, thực hiện hiệu quả trong 1 năm tới.

4. Hoàn thiện pháp luật và cải cách thủ tục hành chính LLTP:
   Đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật LLTP và các văn bản hướng dẫn để phù hợp với Bộ luật Hình sự 2015, Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, đồng thời đơn giản hóa thủ tục cấp Phiếu LLTP, rút ngắn thời gian giải quyết. Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với các bộ ngành liên quan, hoàn thành trong giai đoạn 2023-2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức làm công tác LLTP tại các cơ quan tư pháp địa phương:
   Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn chi tiết, giúp nâng cao nhận thức, kỹ năng và hiệu quả công tác quản lý LLTP.

2. Nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính:
   Tài liệu tham khảo chuyên sâu về pháp luật LLTP, các quy định pháp lý và thực trạng áp dụng tại địa phương, phục vụ nghiên cứu và giảng dạy.

3. Lãnh đạo và quản lý các cơ quan hành chính nhà nước liên quan đến tư pháp:
   Giúp hiểu rõ vai trò, trách nhiệm và các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý LLTP, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.

4. Cá nhân, tổ chức quan tâm đến quyền công dân và quản lý nhân thân tư pháp:
   Cung cấp thông tin minh bạch về pháp luật LLTP, quyền và nghĩa vụ khi yêu cầu cấp Phiếu LLTP, góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Câu hỏi thường gặp

1. Lý lịch tư pháp là gì và có vai trò như thế nào?
   Lý lịch tư pháp là thông tin về án tích, tình trạng thi hành án và các cấm đoán liên quan đến chức vụ, quản lý doanh nghiệp của cá nhân. Nó giúp bảo vệ quyền công dân, hỗ trợ công tác tố tụng và quản lý xã hội.

2. Ai là chủ thể thực hiện pháp luật LLTP?
   Chủ thể gồm các cơ quan như Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp, Tòa án, Viện Kiểm sát, Công an, Thi hành án dân sự và công dân, tổ chức có yêu cầu cấp Phiếu LLTP.

3. Thủ tục cấp Phiếu LLTP có phức tạp không?
   Hiện nay thủ tục còn nhiều bước và thời gian giải quyết chưa nhanh, tuy nhiên đang được cải cách để đơn giản hóa, rút ngắn thời gian và nâng cao tính minh bạch.

4. Xóa án tích ảnh hưởng thế nào đến LLTP?
   Người được xóa án tích được coi như chưa từng bị kết án, thông tin này được cập nhật trong LLTP, giúp họ dễ dàng tái hòa nhập cộng đồng và thực hiện các quyền công dân.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật LLTP tại địa phương?
   Cần tăng cường biên chế, đào tạo cán bộ, ứng dụng công nghệ thông tin, phối hợp liên ngành chặt chẽ và hoàn thiện pháp luật, thủ tục hành chính liên quan.

Kết luận

• Luật LLTP và các văn bản hướng dẫn đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho quản lý nhân thân tư pháp tại Thừa Thiên Huế từ năm 2010 đến nay.
• Thực tiễn cho thấy công tác chỉ đạo, phối hợp và nguồn lực còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện pháp luật LLTP.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể về tăng cường biên chế, ứng dụng công nghệ, phối hợp liên ngành và hoàn thiện pháp luật.
• Kết quả nghiên cứu có thể làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan tư pháp, nhà nghiên cứu và cá nhân quan tâm.
• Tiếp tục theo dõi, đánh giá và cập nhật thực trạng thực hiện pháp luật LLTP trong giai đoạn cải cách tư pháp đến năm 2030 là cần thiết để đảm bảo hiệu quả và phù hợp với yêu cầu phát triển xã hội.

Các cơ quan chức năng và nhà nghiên cứu được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu này để nâng cao hiệu quả quản lý LLTP, góp phần xây dựng nền tư pháp hiện đại, minh bạch và công bằng tại Thừa Thiên Huế và các địa phương khác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT LÝ LỊCH TƯ PHÁP 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp 1. Khái niệm về lý lịch tư pháp và khái niệm về thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp. Khái niệm về lý lịch tư pháp.

Khái niệm “lý lịch tư pháp" được sử dụng khác nhau ở mỗi nước, nhưng đều hàm chứa những nội dung tương tự là ghi nhận thông tin về các chế tài, hình phạt mà cơ quan có thẩm quyền của nhà nước đã tuyên xử đối với một cá nhân. Trong quản lý nhà nước về trật tự xã hội nói chung và trong hoạt động tư pháp nói riêng, việc ghi nhớ án tích của những người bị kết án là rất cần thiết. Vì vậy, bất kỳ nhà nước nào cũng có những hạn chế và thử thách nhất định đối với những người vi phạm pháp luật hình sự sau khi thi hành xong bản án. Trong hoạt động tư pháp, việc ghi nhớ án tích có ý nghĩa quan trọng nhằm trong việc xác định nhân thân của người bị tình nghi phạm tội.

Ở nước ta, thời kỳ Pháp thuộc, chế độ LLTP ở nước ta được tổ chức khá chặt chẽ, có hệ thống nhằm phục vụ cho bộ máy tư pháp của chế độ thực dân. Thời kỳ này, ở mỗi cấp Toà án đều có Phòng lục sự với chức năng lập, lưu giữ và cấp Phiếu LLTP. LLTP được lập theo án đã có hiệu lực pháp luật, trong đó ghi các nội dung như: họ, tên, ngày tháng năm sinh, nơi sinh, trú quán, tên của bố, mẹ, vợ, con, tên toà án đã xét xử, ngày tháng năm xét xử, tội danh, hình phạt. LLTP thực sự có giá trị pháp lý để Tòa án xem xét các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ của bị cáo.

LLTP được cấp theo yêu cầu của ông biện lý, đương sự và cơ quan nhà nước khi cần thiết theo quy định của pháp luật. 6 Luan van Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, cùng với việc hình thành và phát triển bộ máy tư pháp, công tác quản lý LLTP cũng được Nhà nước ta quan tâm. Ngày 02/11/1955, Bộ Tư pháp và Bộ Công an đã ban hành Thông tư liên bộ số 1909-VHC về việc theo dõi LLTP và căn cước của bị can và những người bị tình nghi. Theo quy định này, công tác LLTP và căn cước can phạm đều tập trung vào một đầu mối do Bộ Công an đảm nhiệm.

Tuy nhiên, do chức năng cơ bản của ngành công an là phòng, chống tội phạm, nên trong thời kỳ này, quản lý lý lịch tư pháp được đồng nhất với quản lý hồ sơ căn cước can phạm. Ngày 04/6/1993, Chính phủ ban hành Nghị định số 38/NĐ-CP quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Bộ Tư pháp, trong đó có quy định nhiệm vụ thống nhất quản lý lý lịch tư pháp [19]. Tiếp theo, tại Nghị định số 62/2003/NĐ-CP ngày 06/6/2003 của Chính phủ (thay thế Nghị định 38/NĐ-CP), nhiệm vụ quản lý LLTP vẫn được tiếp tục giao cho Bộ Tư pháp [20]. Ngày 08/02/1999, Bộ Tư pháp, Bộ Công an đã ban hành Thông tư liên tịch số 07/1999/TTLT-BTP-BCA quy định việc cấp Phiếu lý lịch tư pháp.

Đây là điểm mốc đánh dấu một giai đoạn phát triển mới của lĩnh vực công tác này. Sau 9 năm thực hiện Thông tư liên tịch số 07/1999/TTLT-BTP-BCA, công tác cấp Phiếu lý lịch tư pháp đã đáp ứng kịp thời yêu cầu của công dân Việt Nam và người nước ngoài có thời gian cư trú tại Việt Nam, góp phần phục vụ nhu cầu quản lý hành chính nhà nước. Cùng với sự phát triển của xã hội, đặc biệt khi các giao dịch kinh doanh – thương mại ngày một thể hiện vai trò quan trọng trong xã hội hiện đại, việc lưu giữ, theo dõi và sử dụng các thông tin về một cá nhân công dân trong quá khứ đã từng bị Tòa án cấm hành nghề hoặc đảm nhiệm một số chức vụ, công việc như thành lập, quản lý doanh nghiệp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Do đó, khái niệm LLTP được mở rộng ra khỏi lĩnh vực tư pháp hình sự và bao gồm cả các lĩnh vực tư pháp phi hình sự.

Cũng như pháp luật của nhiều quốc gia có nền 7 Luan van hành chính – tư pháp phát triển và phù hợp với thông lệ quốc tế, Luật LLTP đưa ra khái niệm LLTP như sau: “Lý lịch tư pháp là lý lịch về án tích của người bị kết án bằng bản án, quyết định hình sự của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, tình trạng thi hành án và về việc cấm cá nhân đảm nhiệm chức vụ, thành lập, quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã trong trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã bị Tòa án tuyên bố phá sản”. Khái niệm trên xác định hai nội dung chính của LLTP: (i) LLTP là lý lịch về án tích của người bị kết án; (ii) LLTP là lý lịch về việc cấm cá nhân đảm nhiệm chức vụ, thành lập, quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã trong trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã bị Tòa án tuyên bố phá sản. Khái niệm về thực hiện pháp luật lý lịch tư pháp. Pháp luật hiện hành nước ta chưa có những quy định giải thích về khái niệm án tích.

Luật hình sự và luật tố tụng hình sự nước ta không có sự giải thích thuật ngữ án tích, tuy nhiên, tại Chương VI của Bộ luật hình sự năm 1985, Chương IX Bộ LHS 1999 và Chương X của Bộ LHS 2015 đều có quy định về xóa án tích, theo đó người được xóa án tích coi như chưa bị kết án. Như vậy, sự khác nhau giữa người có án tích và người không có án tích (kể cả người đã được xóa án tích) là ở chỗ người đó có bị coi là đã bị kết án hay chưa. Nội dung này liên quan đến một khái niệm khác trong pháp luật về hình sự, đó là khái niệm tiền án. Khoản 2, Điều 224 của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 quy định về Bản án: “Trong bản án cần phải ghi rõ: ngày, giờ, tháng, năm và địa điểm phiên toà; họ tên của các thành viên Hội đồng xét xử và Thư ký Toà án; họ tên của Kiểm sát viên; họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi sinh, nơi cư trú, nghề nghiệp, trình độ văn hóa, thành phần xã hội, tiền án, tiền sự của bị cáo; ngày bị cáo bị tạm giữ, tạm giam; họ tên, tuổi, nghề nghiệp, nơi sinh, nơi cư trú của người đại diện hợp pháp của bị cáo; họ tên của người bào chữa; họ tên, tuổi, nghề nghiệp, nơi cư trú của người bị hại, 8 Luan van nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người đại diện hợp pháp của họ”.

Điểm a, Khoản 2, Điều 260 của Bộ LTTHS 2015 quy định: Bản án “Tên Tòa án xét xử sơ thẩm; số và ngày thụ lý vụ án; số của bản án và ngày tuyên án; họ tên của các thành viên Hội đồng xét xử, Thư ký Tòa án, Kiểm sát viên; họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi sinh, nơi cư trú, nghề nghiệp, trình độ văn hóa, dân tộc, tiền án, tiền sự của bị cáo; ngày bị cáo bị tạm giữ, tạm giam; họ tên, tuổi, nghề nghiệp, nơi sinh, nơi cư trú của người đại diện của bị cáo; họ tên của người bào chữa, người làm chứng, người giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật và những người khác được Tòa án triệu tập tham gia phiên tòa; họ tên, tuổi, nghề nghiệp, nơi cư trú của bị hại, đương sự, người đại diện của họ; số, ngày, tháng, năm của quyết định đưa vụ án ra xét xử; xét xử công khai hoặc xét xử kín; thời gian và địa điểm xét xử”. Với quy định viện dẫn trên thì người có tiền án là người đã bị kết án và chưa được xóa án, đang bị coi là có án tích. Khái niệm án tích cũng liên quan đến các khái niệm “tái phạm”, “tái phạm nguy hiểm” quy định tại Điều 53 Bộ LHS 2015. Án tích là một khái niệm dùng để chỉ việc phạm tội trong quá khứ của một người đã bị Tòa án có thẩm quyền tuyên bằng bản án đã có hiệu lực pháp luật và chưa được xóa án.

Nói cách khác, án tích là dấu tích thể hiện việc một người đã từng bị kết án bằng bản án đã có hiệu lực pháp luật mà chưa được xóa án. Chính sách hình sự của các quốc gia thường có sự phân hóa đường lối xử lý với người tái phạm, tái phạm nguy hiểm, điểm c khoản 1 Điều 3 Bộ LHS 2015 quy định: "Nghiêm trị người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy, ngoan cố chống đối, lưu manh, côn đồ, tái phạm nguy hiểm, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội; người phạm tội dùng thủ đoạn xảo quyệt, có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, cố ý gây hậu quả nghiêm trọng". Cụ thể hóa đường lối xử lý trên, Điều 50 Bộ 9 Luan van LHS 2015 quy định: “Khi quyết định hình phạt, Tòa án căn cứ vào quy định của Bộ luật hình sự, cân nhắc tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự”. Như vậy, có thể nói thực hiện pháp luật về LLTP là nguồn thông tin chính thức về tình trạng tiền án của bị cáo để Tòa án xem xét các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ đối với họ khi giải quyết những vụ việc cụ thể.

Xét theo góc độ này thì những thông tin về LLTP có giá trị chứng minh bị cáo tái phạm hay không tái phạm, có thể coi LLTP là một công cụ góp phần bảo đảm nguyên tắc công bằng trong tố tụng hình sự. Khẳng định một người không có án tích khi đã được xóa án tích, LLTP góp phần bảo đảm nguyên tắc “Không ai bị coi là có tội khi chưa có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật" được quy định tại Điều 9 Bộ LTTHS năm 2003, và Khoản 1 Điều 31 Hiến pháp năm 2013 “Người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật”, qua đó thể hiện tính chất nhân đạo của pháp luật. Trong giai đoạn THAHS, LLTP giúp cho cơ quan thi hành án biết được quá khứ nhân thân của người thụ án, những đặc điểm phạm tội của họ. để có biện pháp giáo dục, cải tạo họ một cách thích hợp.