BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI --------------------------------- NguyÔn H÷U §ÞNH NGHI£N CøU ThiÕt kÕ m¸y ®ét dËp cnc LUËN V¡N TH¹C Sü khoa häc ngµnh: c«ng nghÖ c¬ khÝ HÀ NéI - 2010 Luan van Nghiªn cøu thiÕt kÕ m¸y ®ét dËp CNC Danh môc c¸c kÝ hiÖu, c¸c ch÷ viÕt t¾t KÝ hiÖu, Gi¶i thÝch tiÕng Anh TiÕng ViÖt viÕt t¾t Computeriezed §iÒu khiÓn sè kÕt nèi víi m¸y tÝnh (hay CNC Numerical Control ®îc cµi ®Æt c¸c côm vi sö lý µp) §iÒu khiÓn sè (§iÒu khiÓn theo ch¬ng NC Numerical Control tr×nh sè) C¸c kÝ tù nhÞ ph©n, nhËn c¸c gi¸ trÞ 0 hay 1 Bit BInary digiT (O/L) DNC Direct Numerical Conrtol Flexible Manufacturing FMS HÖ thèng s¶n xuÊt tù ®éng hãa System Bé nhí chØ ®äc : Bé nhí ®iÖn tö mµ néi ROM Read Only Memory dung cña nã cho phÐp ngêi sö dông ®äc thêng xuyªn nhng kh«ng thay ®æi ®îc Bé nhí ®äc – viÕt : Bé nhí ®iÖn tö mµ RAM Random Access Memory ngêi sö dông cã thÓ thêng xuyªn ®a vµo hay gäi ra c¸c th«ng tin bÊt kú µp Microprocessor Bé vi sö lý MCU Micro control unit Bé vi ®iÒu khiÓn Sensor PhÇn tö c¶m biÕn VB Visual Basic Ch¬ng tr×nh lËp tr×nh visual basic §¬n vÞ trong m¸y tÝnh gåm 8 bit ®Ó tr×nh Byte bµy c¸c kÝ tù sè vµ ch÷ c¸i USB universal serial bus Cæng nèi tiÕp ®a n¨ng Vi m¹ch tÝch hîp : m¹ch ®iÖn tö mang tªn IC Integrated Circuit mét tinh thÓ b¸n dÉn ®¬n chø (chip) LuËn v¨n th¹c sü 12 Häc viªn : NguyÔn H÷u §Þnh Luan van Nghiªn cøu thiÕt kÕ m¸y ®ét dËp CNC TTL M¹ch logic transistor transistor Metal Ocid MOSFET Semiconductor Field Tranzito trêng silic oxit kim lo¹i Efect Transitor Analog-to digital ADC Bé chuyÓn ®æi t¬ng tù sè Converter PSEN Program store enable Lµ kiÓu bé nhí ROM (chØ ®äc) cã thÓ ®îc erasable programmable EPROM ghi l¹i ch¬ng tr×nh b»ng c¸ch chiÕu nã read-only memory b»ng tia cùc tÝm sau khi ®· th¸o vá b¶o vÖ CPU Central processing unit Bé sö lý trung t©m LuËn v¨n th¹c sü 13 Häc viªn : NguyÔn H÷u §Þnh Luan van Nghiªn cøu thiÕt kÕ m¸y ®ét dËp CNC Danh môc c¸c b¶ng, c¸c h×nh vÏ ®å thÞ Sè b¶ng, h×nh Tªn m« t¶ vÏ, ®å thÞ S¬ ®å xö lý th«ng tin trong m¸y c«ng cô ®iÒu khiÓn sè.1 a- §êng t¸c dông kÝn; b- §êng t¸c dông hë H×nh 2.1 M« pháng kÕt cÊu m¸y ®ét dËp CNC H×nh 2.2 Côm truyÒn ®éng vÝt me ®ai èc bi H×nh 2.3 CÊu t¹o vÝt me ®ai èc bi H×nh 2.4 Th«ng sè ®éng c¬ bíc H×nh 2.5 KÝch thíc l¾p ®Æt ®éng c¬ bíc H×nh 2.6 §êng ®Æc tÝnh ®éng c¬ bíc H×nh 2.7 Vßng lÆp ph¶n håi vÞ trÝ H×nh 2.8 ThiÕt bÞ thu tÝn hiÖu ph¶n håi H×nh 2.9 KÕt cÊu tæng thÓ bµn m¸y sau khi c¶i tiÕn m¸y MD160 H×nh 2.10 Bi cÇu ®ì ph«i H×nh 2.10 Tæng thÓ hÖ thèng cÊp ph«i H×nh 2.11 Hµnh tr×nh lªn xuèng bµn ch¶i ®ì ph«i H×nh 2.12 Bè trÝ bµn ch¶i trªn bµn ®ì ph«i H×nh 3.1 C¸c bíc thay chµy, cèi trªn m©m.2 VÞ trÝ c¸c sensor trªn m©m g¸ trªn H×nh3.3 VÞ trÝ c¸c sensor trªn m©m g¸ díi H×nh 3.4 VÞ trÝ ®Þnh vÞ chµy H×nh 3.5 L¾p chµy vµ cèi H×nh 3.6 C¨n chØnh m©m chµy vµ cèi H×nh 3.7 C¨n chØnh vÞ trÝ 2”, 3-1/2” vµ 4-1/2” H×nh 3.8 Khe hë gi÷a chµy vµ cèi H×nh 3.9 M« pháng hµnh tr×nh cña chµy LuËn v¨n th¹c sü 14 Häc viªn : NguyÔn H÷u §Þnh Luan van Nghiªn cøu thiÕt kÕ m¸y ®ét dËp CNC H×nh 3.10 æ quay chµy cèi tù ®éng H×nh 3.11 HÖ thèng ®iÒu khiÓn trôc chÝnh H×nh 3.12 M« pháng côm ®Çu bóa H×nh 3.13 S¬ ®å qu¸ tr×nh ®ét H×nh 3.14 S¬ ®å qu¸ tr×nh Ðp H×nh 3.15 S¬ ®å sö dông n¨ng lîng cña côm ®Çu bóa H×nh 3.16 §å thÞ biÓu diÔn n¨ng lîng tiªu hao §å thÞ biÓu diÔn n¨ng lîng tiªu hao gi÷a chÕ ®é chê vµ trong H×nh 3.17 khi vËn hµnh H×nh 3.18 VÞ trÝ ®iÒu khiÓn trôc chÝnh H×nh 3.19 VÞ trÝ trôc chÝnh thø nhÊt H×nh 3.20 VÞ trÝ trôc chÝnh thø hai H×nh 3.21 VÞ trÝ trôc chÝnh thø ba H×nh 3.22 VÞ trÝ trôc chÝnh thø t H×nh 4.1 S¬ ®å hÖ thèng ®iÒu khiÓn H×nh 4.2 S¬ ®å triÓn khai thiÕt bÞ ®iªï khiÓn 2 trôc X vµ Y H×nh 4.4 KÝch thíc l¾p ®Æt ®éng c¬ H×nh 4.5 §êng ®Æc tÝnh momen cña ®éng c¬ H×nh 4.6 Bé xö lý tÝn hiÖu CPU224 H×nh 4.7 Modul ®iÒu khiÓn vÞ trÝ EM253 H×nh 4.8 Modul FM Stepdriver H×nh 4.9 S¬ ®å nèi nguån cho CPU H×nh 4.10 S¬ ®å kÕt nèi CPU víÝ modul ®iÒu khiÓn SM253 H×nh 4.11 S¬ ®å kÕt nèi CPU víÝ m¸y tÝnh H×nh 4.12 S¬ ®å CPU víi modul EM253 vµ bé FM Stepdriver H×nh 4.13 S¬ ®å kÕt nèi FM Stepdriver víi ®éng c¬ bíc H×nh 4.14 S¬ ®å kÕt nèi EM253 víi c«ng t¸c hµnh tr×nh giíi h¹n vÞ trÝ LuËn v¨n th¹c sü 15 Häc viªn : NguyÔn H÷u §Þnh Luan van Nghiªn cøu thiÕt kÕ m¸y ®ét dËp CNC Lêi c¶m ¬n Tríc tiªn t«i xin ®îc bµy tá lßng c¶m ¬n s©u s¾c tíi PGS.TS PH¹M V¡N NGHÖ ngêi híng dÉn khoa häc ®· tËn t×nh chØ b¶o t«i trong suèt qu¸ tr×nh lµm luËn v¨n. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n ban l·nh ®¹o ViÖn C¬ khÝ, Trung t©m ViÖt – NhËt Trêng §¹i häc C«ng nghiÖp Hµ Néi, C«ng ty cæ phÇn c¬ khÝ chÝnh x¸c vinashin cïng c¸c b¹n bÌ ®ång nghiÖp ®· t¹o mäi ®iÒu kiÖn gióp ®ì t«i trong qóa tr×nh nghiªn cøu. Hµ néi, ngµy 20 th¸ng 10 n¨m 2010 Häc viªn NguyÔn H÷u §Þnh LuËn v¨n th¹c sü 1 Häc viªn : NguyÔn H÷u §Þnh Luan van Nghiªn cøu thiÕt kÕ m¸y ®ét dËp CNC Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan r»ng nh÷ng néi dung trong luËn v¨n nµy lµ trung thùc vµ lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña t«i. Hµ néi, ngµy 20 th¸ng 10 n¨m 2010 Häc viªn NguyÔn H÷u §Þnh LuËn v¨n th¹c sü 2 Häc viªn : NguyÔn H÷u §Þnh Luan van Nghiªn cøu thiÕt kÕ m¸y ®ét dËp CNC Lêi nãi ®Çu Ngµy nay kü thuËt tù ®éng ho¸ x©m nhËp vµ ph¸t triÓn m¹nh mÏ vµo nhiÒu lÜnh vùc ho¹t ®éng cña ®êi sèng x· héi.
Tù ®éng ho¸ ®em l¹i nh÷ng hiÖu qña râ rÖt trong s¶n xuÊt nh: t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, n©ng cao tÝnh ®ång ®Òu cña chÊt lîng s¶n phÈm, tiÕt kiÖm vËt liÖu, c¶i tiÕn ®iÒu kiÖn lao ®éng nhÊt lµ trong m«i trêng ®éc h¹i, thay thÕ c¸c ®éng t¸c ®¬n thuÇn, lÆp l¹i cña con ngêi. øng dông tù ®éng ho¸ trong ngµnh nghÒ chÕ t¹o m¸y víi kü thuËt ®iÒu khiÓn theo ch¬ng tr×nh sè ®· cho ra ®êi c¸c hÖ thèng m¸y c«ng cô CNC më ra bíc ph¸t triÓn míi cho gia c«ng c¬ khÝ, c¸c hÖ thèng CAD/CAM cho phÐp thiÕt kÕ kÕt cÊu lËp tr×nh vµ tù ®éng gia c«ng víi sù trî gióp cña m¸y vi tÝnh. Nhê sù ph¸t triÓn cña kü thuËt ®iÖn tö, c¸c thiÕt bÞ ®iÒu khiÓn logic cã kh¶ n¨ng lËp tr×nh PLC ®· xuÊt hiÖn vµo n¨m 1969 thay thÕ c¸c hÖ thèng ®iÒu khiÓn r¬ le. Cµng ngµy PLC cµng trë nªn hoµn thiÖn vµ ®a n¨ng.
C¸c PLC ngµy nay kh«ng nh÷ng cã kh¶ n¨ng thay thÕ hoµn toµn c¸c thiÕt bÞ ®iÒu khiÓn logic cæ ®iÓn, mµ cßn cã kh¶ n¨ng thay thÕ c¸c thiÕt bÞ ®iÒu khiÓn t¬ng tù. C¸c PLC ®îc sö dông réng r·i trong c«ng nghiÖp do mét sè lý do sau: - Tèn Ýt kh«ng gian: Mét PLC cÇn Ýt kh«ng gian h¬n mét m¸y tÝnh tiªu chuÈn hay tñ ®iÒu khiÓn r¬ le ®Ó thùc hiÖn cïng mét chøc n¨ng. - TiÕt kiÖm n¨ng lîng: PLC tiªu thô n¨ng lîng ë møc rÊt thÊp, Ýt h¬n tÊt c¶ c¸c m¸y tÝnh th«ng thêng. - Gi¸ thµnh thÊp: Mét PLC gi¸ t¬ng ®¬ng cì 5 ®Õn 10 r¬ le, nhng nã cã kh¶ n¨ng thay thÕ hµng tr¨m r¬ le.
- Kh¶ n¨ng thÝch øng víi m«i trêng c«ng nghiÖp: C¸c vá cña PLC ®îc lµm tõ c¸c vËt liÖu cøng, cã kh¶ n¨ng chèng chÞu ®îc bôi bÈn, dÇu mì, LuËn v¨n th¹c sü 3 Häc viªn : NguyÔn H÷u §Þnh Luan van Nghiªn cøu thiÕt kÕ m¸y ®ét dËp CNC ®é Èm, rung ®éng vµ nhiÔu nhê CPU cña PCL ®îc c¸ch ly víi hÖ thèng bªn ngoµi. - Giao diÖn trùc tiÕp: C¸c m¸y tÝnh tiªu chuÈn cÇn cã mét hÖ thèng phøc t¹p ®Ó cã thÓ giao tiÕp víi m«i trêng c«ng nghiÖp. Trong khi ®ã c¸c PLC cã thÓ giao diÖn trùc tiÕp nhê c¸c m« ®un vµo ra I/O. - LËp tr×nh dÔ dµng: PhÇn lín c¸c PLC sö dông ng«n ng÷ lËp tr×nh lµ s¬ ®å thang, t¬ng tù nh s¬ ®å ®Êu d©y cña c¸c hÖ thèng ®iÒu khiÓn r¬ le th«ng thêng.
- TÝnh linh ho¹t cao: Ch¬ng tr×nh ®iÒu khiÓn cña PLC cã thÓ thay ®æi nhanh chãng vµ dÔ dµng b»ng c¸ch n¹p l¹i ch¬ng tr×nh ®iÒu khiÓn míi vµo PLC b»ng bé lËp tr×nh trùc tiÕp, b»ng thÎ nhí, truyÒn qua m¹ng. VËn dông nh÷ng kiÕn thøc ®· häc ë trêng §HBK - HN vµ c«ng t¸c thùc tÕ cïng víi sù híng dÉn nhiÖt t×nh cña PGS.TS Ph¹m V¨n NghÖ. T«i ®· tæng hîp ®îc mét khèi lîng kiÕn thøc nhÊt ®Þnh. Nghiªn cøu thiÕt kÕ m¸y ®ét dËp CNC phôc vô thiÕt thùc cho s¶n xuÊt thùc tÕ vµ trong c«ng t¸c thiÕt kÕ c¬ khÝ trong nghµnh c«ng nghiÖp ®ãng tµu t¹i ViÖt Nam.
V× ®iÒu kiÖn nghiªn cøu vµ kinh nghiÖm thùc tÕ cßn h¹n chÕ nªn ®Ò tµi nµy kh«ng thÓ tr¸nh khái thiÕu sãt. RÊt mong ®îc sù gãp ý cña thÇy, c« vµ c¸c b¹n! T«i xin tr©n thµnh c¶m ¬n ! Häc viªn NguyÔn H÷u §Þnh LuËn v¨n th¹c sü 4 Häc viªn : NguyÔn H÷u §Þnh Luan van Nghiªn cøu thiÕt kÕ m¸y ®ét dËp CNC phÇn më ®Çu I. lý do chän ®Ò tµi HiÖn nay, ë ViÖt Nam m¸y c«ng cô CNC ®· ®îc trang bÞ nhiÒu t¹i c¸c c¬ së s¶n xuÊt. MÆc dï hiÖu qu¶ trong gia c«ng nhng gi¸ trÞ kinh tÕ l¹i rÊt ®¾t tiÒn do ®ã kh«ng ph¶i doanh nghiÖp s¶n xuÊt c¬ khÝ nµo còng cã thÓ ®Çu t ®îc.
C¸c m¸y c«ng cô truyÒn thèng th× l¹i kh«ng ®¸p øng ®îc nhu cÇu s¶n xuÊt thùc tÕ ®Æt ra. øng dông tù ®éng ho¸ trong ngµnh nghÒ chÕ t¹o m¸y víi kü thuËt ®iÒu khiÓn theo ch¬ng tr×nh sè ®· cho ra ®êi c¸c hÖ thèng ®iÒu khiÓn NC, CNC, PLC cho phÐp c¶i tiÕn, n©ng cÊp c¸c m¸y c«ng cô më ra bíc ph¸t triÓn míi cho ngµnh gia c«ng c¬ khÝ. Gi¶i quyÕt bµi to¸n tèi u cho c¸c doanh nghiÖp theo híng tù ®éng ho¸ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Do ®ã viÖc øng dông kü thuËt ®iÒu khiÓn PLC trong viÖc c¶i tiÕn hÖ thèng cÊp ph«i cho m¸y ®ét dËp truyÒn thèng lµ mét yªu cÇu thiÕt thùc vµ cÇn thiÕt ®èi víi ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt ë ViÖt Nam hiÖn nay.
Trong rÊt nhiÒu c¸c lo¹i m¸y CNC ®Ó phôc vô cho ngµnh c«ng nghiÖp chÕ t¹o m¸y th× t«i quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi “ Nghiªn cøu thiÕt kÕ m¸y ®ét dËp CNC“ ii.