ĐẶT VẤN ĐỀ Phần này trình bày các khảo sát tình hình thực tế của thiết bị thiết cân điện tử dành cho bệnh nhân người lớn đang sử dụng tại bệnh viện, từ đó đưa ra các yêu cầu về mục tiêu và các nội dung chính cần nghiên cứu.1 Khảo sát tình hình thực tế 1.1 Các nghiên cứu thực tế ngoài nước Như chúng ta đã biết, cân nặng là một thông số rất quan trọng trong việc điều trị cho các bệnh nhân. Trong những trường hợp cụ thể như trước khi bác sỹ cho chỉ định truyền dịch bằng máy truyền dịch, máy bơm tiêm điện, máy thở, máy gây mê kèm thở, … thì cân nặng là một thông số không thể thiếu để bác sỹ đưa ra một chỉ cho y tá thực hiện trên bệnh nhân. Do vậy, thiết bị cân bệnh nhân là một thiết bị không thể thiếu trong quá trình chăm sóc sức khỏe người bệnh tại nhiều nước trên thế giới, đặc biệt với thiết bị cân bệnh nhân tại giường rất cần thiết với các người bệnh nằm điều trị tích cực, không có khả năng di chuyển. Có rất nhiều các nghiên cứu trên thế giới liên quan tới vấn đề cân bệnh nhân như các nghiên cứu về giường bệnh kèm cân liên quan tới cân bằng điện giải của người bệnh sau phẫu thuật tim [1], phương pháp cân bệnh nhân tại giường sử dụng các tấm đệm khí [2,5], hay phương pháp cân bệnh nhân tại giường theo phương pháp cân cả giường sử dụng loadcell [3,6].
Do đó, có thể nói rằng, cân bệnh nhân tại giường có nhiều kiểu đã được thiết kế chế tạo như loại cân bệnh nhân di động [7] hoặc các loại cân treo trực tiếp bệnh nhân [8,9]. Hình ảnh thiết bị cân bệnh nhân tại giường được chỉ ra trong Hình 1.1 Hình ảnh bệnh nhân điều trị tích cực Đa số các bện nhân đều không có khả năng di chuyển, đồng thời gắn lên họ là rất nhiều các thiết bị khác nhau như monitor theo dõi bệnh nhân, máy thở, máy mê, bơm tiêm điện, máy truyền dịch… Ngoài việc thực hiện công việc cân bệnh nhân ra, các loại cân này cũng đã được đánh giá là an toàn đối với các nhân viên y tế tại bệnh viện [4,5]. Do đó, việc có cân bệnh nhân tại giường cũng đã được đưa vào trong việc xây dựng tiêu chuẩn cho các lực lượng lao động y tế tại Mỹ [4].2 Hình ảnh thực tế việc sử dụng cân bệnh nhân tại giường tại khoa hồi sức cấp cứu, Bệnh viện Bạch Mai 2 Hình 1.3 Hình ảnh thực tế việc sử dụng cân bệnh nhân tại giường Hiện nay trên thị trường Thế giới có rất nhiều các hãng tại các nước sản xuất thiết bị này đang cung cấp như Mỹ, Nhật, Hàn Quốc,… Trong y khoa từ thông tin về cân nặng của bệnh nhân sẽ cho phép bác sĩ tính toán được các thông tin cụ thể như: - Tính chỉ số BMI. - Tính mức lọc cầu thận.
- Tính các liều thuốc vận mạch. - Tính liều kháng sinh - Lượng dịch trong test truyền dịch - Tính nhu cầu dinh dưỡng Thông thường, các bệnh nhân điều trị tích cực thường không có khả năng vận động di chuyển, đồng thời cần phải sử dụng các thiết bị gắn liền như máy thở, máy theo dõi bệnh nhân,… Do đó, việc cấp thiết cần phải có cân bệnh nhân tại giường để cân chính xác được trọng lượng bệnh nhân sẽ cho phép tính toán lượng thuốc cung cấp cho bệnh nhân, góp phần đánh giá hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, giá thành các loại giường kèm cân thường rất cao hay các thiết bị cân tại giường hiện tại của các bệnh viện cũng có giá cao. Ngoài ra, việc sử dụng loại cân này cho bệnh nhân còn thủ công, khá phức tạp trong quá trình thực hiện cân như các bước thực hiện dưới đây: - Bước 1: Đưa bệnh nhân lên cáng.
- Bước 2: Móc cáng của khung cân vào cân tại giường. - Bước 3: Thực hiện cân, đo chiều cao. 3 - Bước 4: In ấn kết quả trọng lượng bệnh nhân theo thời gian tại thời điểm cân. - Bước 5: Đưa kết quả đo đạc vào hồ sơ bệnh án.
- Bước 6: Hạ bệnh nhân để tiếp tục theo dõi và điều trị. Như vậy, các cân hiện nay có mặt trên thị trường Quốc tế và Việt Nam chỉ có tác dụng đo đạc cân nặng, thông số cân nặng được in ra, kẹp vào hồ sơ bệnh án của bệnh nhân và đặt tại đầu giường mà không có chức năng tính toán được các thông số cụ thể khác.2 Tình hình các nghiên cứu trong nước Hiện nay, cân bệnh nhân tại giường chưa được cung cấp nhiều tại Việt Nam cùng với đó là giá thành nhập ngoại rất cao nên dẫn đến việc thiết bị này chưa phổ biến tại các bệnh viện. Hệ quả là các bệnh nhân điều trị tích cực tại các tuyến dưới thường không được cân mà xác định cân dưới dạng ước lượng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả điều trị cho bệnh nhân.
Về mặt công nghệ, thiết bị này hoàn toàn có thể chế tạo tại Việt Nam, tích hợp được công nghệ hiện đại với giá thành hợp lý và giúp bệnh viện chủ động trong việc bảo dưỡng, vận hành thiết bị. Chính vì thế, nhóm nghiên cứu đề xuất đề tài này nhằm giải quyết vấn đề cần thiết hiện nay cho ngành y tế. Như đã đề cập, giá thành trang thiết bị y tế, đặc biệt là giường kèm cân và cân bệnh nhân tại giường thường có giá thành rất cao. Do đó, ngay các Bệnh viện tuyến trung ương thì số lượng giường kèm cân và cân bệnh nhân tại giường là không nhiều.
Trong trường hợp cân lỗi, việc chăm sóc bệnh nhân phải mượn thiết bị từ các khoa phòng ban khác hay thậm chí phải chuyển giường kèm cân từ các nơi khác sang. Điều này ảnh hưởng nhiều tới hoạt động chăm sóc bệnh nhân tại các bệnh viện cũng như hiệu quả chăm sóc bệnh nhân.2 Mục tiêu và những nội dung cần nghiên cứu của đề tài Thiết bị cân bệnh nhân tại giường được chia thành 02 phần cơ bản: • Hệ thống khung cơ khí thực hiện nhiệm vụ nâng hạ bệnh nhân bao gồm các chi tiết: + Hệ thống chân đế: có chức năng di chuyển phần khung gá phía trên 4 + Hệ thống khung đỡ cáng bệnh nhân: có chức năng chịu lực, có khả năng nâng hạ để nâng cáng đỡ bệnh nhân + Hệ thống cáng đỡ bệnh nhân. Bệnh nhân được nằm trên vải bạt có độ bền chắc, hai bên thanh cáng có lỗ để móc cáng vào khung đỡ cáng bệnh nhân + Hệ thống nâng hạ cáng cho bệnh nhân: sử dụng cơ cấu nâng hạ để nâng hạ bệnh nhân một cách nhẹ nhàng. + Hệ thống khung cơ khí được gá với loadcell để chuyển đổi lực từ dạng vật lý thành tín hiệu điện nhằm truyền tới hệ thống xử lý điện tử để thực hiện xử lý tín hiệu.
• Hệ thống điều khiển điện tử của cân bao gồm các phần như sau: + Khối thu nhận tín hiệu từ loadcell có nhiệm vụ chuyển đổi điện áp về dạng số và gửi tới vi điều khiển để thực hiện tính toán cân nặng của bệnh nhân + Mạch vi điều khiển chính: Có chức năng xử lý thông tin, tính toán cân nặng, thực hiện điều khiển, giao tiếp, các mạch giao tiếp ngoại vi, kết nối thiết bị + Mạch hiển thị: Do mạch sử dụng màn hình màn hình chạm (touch screen) làm màn hình giao tiếp người - máy nên màn hình sẽ giao tiếp thông qua các phần mềm được lập trình nhúng trong mạch điều khiển chính + Mạch điều khiển máy in và máy in: thực hiện in kết quả + Mạch điều khiển cơ cấu nâng hạ cho cân bệnh nhân tại giường. + Nguồn cung cấp: cấp năng lượng cho toàn bộ hệ thống điện tử. Với cân bệnh nhân tại giường của các hãng nước ngoài, chỉ cung cấp chức năng cân bệnh nhân. Tuy nhiên, với điều kiện tại Việt Nam, nhân lực y bác sĩ ở các tuyến dưới thường không có trình độ chuyên môn cao.
Do đó, khi thực hiện cân nặng cho bệnh nhân xong thì việc hiểu và tính toán đúng các liều lượng thuốc cũng như các thông số khác phục vụ điều trị là tương đối khó khăn. Chính vì thế, để phù hợp với yêu cầu thực tế của Việt nam, sản phẩm của đề tài ngoài việc cân được chính xác cân nặng của người bệnh thì sẽ có một phần mềm tính toán dựa trên các công thức chuẩn cho các thông số khác như các thông số BMI, liều lượng thuốc, liều vận mạch,… Với mục tiêu thiết kế chế tạo ra cân bệnh nhân tại giường cho phép các bệnh viện Việt Nam tiếp cận được các nhu cầu sau: + Thiết kế thiết bị tiện lợi, dễ áp dụng và sử dụng đơn giản, giá trị cao. 5 + Về mặt kinh tế, giá thành đầu tư thiết bị thấp hơn so với nhập ngoại, cho phép đầu tư được nhiều thiết bị hơn, đảm bảo sự đầu tư có hiệu quả đối với trang thiết bị y tế, áp dụng rộng rãi trong các cơ sở y tế. + Tích hợp được công nghệ mới nâng cao hiệu quả sử dụng trong quá trình chăm sóc điều trị cho bệnh nhân.
+ Chủ động sửa chữa thay thế cho các loại cân bệnh nhân tại giường hiện tại của các bệnh viện khi đã hết bảo hành hoặc không còn sản xuất, đảm bảo chủ động được nguồn thiết bị phục vụ khám chữa bệnh. Ngoài ra, hiện tại số lượng giường bệnh có cân của các bệnh viện còn thiếu rất nhiều. Do đó, ta có thể thấy thị trường của sản phẩm này còn rất rộng và nhu cầu thực tế thì rất cao. Để đảm bảo chất lượng cân ổn định, việc xác định sai số của thiết bị cân là rất quan trọng.
Do đó, việc thiết kế chế tạo thiết bị cân tại giường phải đảm bảo được một số thông số như sau: + Dải cân chính xác từ 0 - 150kg. + Sai số cân đạt ± 0,1 kg và các chỉ tiêu khác đáp ứng tiêu chuẩn Việt Nam. + Sử dụng các cảm biến cân dạng loadcell để đảm bảo độ bền và độ chính xác của thiết bị. + Hệ cơ khí có khả năng chịu được sức tải lớn khoảng 300kg để đảm bảo việc nâng hạ nhẹ nhàng đối với bệnh nhân.
+ Để thiết bị có khả năng hỗ trợ nhiều hơn cho các bác sĩ thì cân bệnh nhân thông minh này cần có khả năng thực hiện các thao tác mà các thiết bị nước ngoài không có, cụ thể bao gồm: + Có bàn phím cho phép nhập tên bệnh nhân, thông tin cơ bản của bệnh nhân.