Chương 1: Những van đề lý luận của pháp luật về theo dõi thi hành pháp luật. Chương 2: Thực trạng pháp luật về theo dõi thi hành pháp luật ở Việt Nam. Chương 3: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật về theo dõi thi hành pháp luật ở Việt Nam hiện nay. TỎNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN DEN DE TÀI 1.
Những kết quả nghiên cứu của các công trình liên quan đến đề tai 1. Những kết quả nghiên cứu về lý luận của pháp luật về theo dõi thi hành pháp luật Thi nhất, kết quả nghiên cứu về khái niệm THPL. Trong khuôn khổ phạm vi đề tài luận án, NCS tập trung nghiên cứu, tìm hiểu sâu về những công trình đề cập tới khái niệm THPL, là khái niệm công cụ quan trong dé nghiên cứu chủ đề pháp luật về theo dõi THPL. Có thé ké ra một số công trình tiêu biểu sau đây: Giáo trình “Lý luận Nhà nước và pháp luật” (2015) của Trường Dai hoc Luật Hà Nội, cho rằng THPL là một trong bốn hình thức của thực hiện pháp luật, bao gồm: tuân thủ pháp luật, THPL (chấp hành pháp luật), sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật.
THPL là hình thức thực hiện pháp luật trong đó chủ thé pháp luật thực hiện nghĩa vụ pháp lý của mình băng hành động tích cực”. Giáo trình “Lý luận Nhà nước và pháp luát” (2015) của Đại hoc Quốc gia Hà Nội, quan niệm bốn hình thức của thực hiện pháp luật gồm: tuân thủ pháp luật, chấp hành pháp luật, sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật. Khái niệm chấp hành pháp luật được sử dụng thay cho THPL, là hình thức thực hiện pháp luật, trong đó, các chủ thể pháp luật thực hiện nghĩa vụ pháp lý của mình băng hành động tích cựcŠ. Các cuốn sách: “Nhitng vấn dé lý luận cơ bản về pháp luật? (1993) do TS.
Dao Trí Úc chủ biên; “Những van dé lý luận cơ bản về Nhà nước và pháp luật" (1995) của Viện Nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật; “Lý Judn chung về Nhà nước và pháp luật” (1998) của PGS. Trần Ngọc Đường quan niệm nội hàm các khái niệm thực hiện pháp luật và áp dụng pháp luật là tương đồng nhau. Khái niệm THPL được hiểu theo nghĩa hẹp, chỉ là một trong bốn hình thức của thực hiện pháp luật. Trường Đại học Luật Hà Nội, Gido trinh Ly luận Nhà nước và pháp luật, NXB Công an nhân dan, 2015, tr.
Hoàng Thị Kim Qué, Giáo trình Ly luận Nha nước và pháp luật, NXB Dai học Quốc gia Hà Nội, 2015, tr. Sách chuyên khảo “M6t số vấn dé pháp lý và thực tiên về theo dõi thi hành pháp luật” (2011) cho rằng THPL là mọi hoạt động nhằm đưa pháp luật vào cuộc sông, biến quy định pháp luật trở thành hành vi của các chủ thé’. Sách chuyên khảo “Về bộ chỉ số đánh giá hiệu quả thi hành pháp luật của các cơ quan hành chính nhà nước” (2016) tiếp cận khái niệm THPL tương đồng với khái niệm thực thi chính sách công (là quá trình đưa chính sách công vào thực tiễn đời sống xã hội nhằm hiện thực hóa mục tiêu chính sách). Từ đó, tác giả luận giải khái niệm THPL của cơ quan HCNN là tat cả các hoạt động mà cơ quan HCNN thực hiện đưa các quy định thuộc phạm vị, thâm quyền trách nhiệm thi hành của minh đi vào cuộc sống, nhằm đạt được những mục tiêu, yêu cầu của pháp luật.
Đề tài khoa học cấp nhà nước “Nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật của cơ quan nhà nước, đáp ứng yêu câu của Nhà nước pháp quyên xã hội chủ nghĩa Việt Nam” (2019) cho răng quá trình THPL phải gắn liền và là sự tiếp nối của quá trình xây dựng pháp luật. THPL là mọi hoạt động nhằm đưa pháp luật vào cuộc sống, biến quy định của pháp luật trở thành hành vi hợp pháp của các chủ thê (trở thành có hiệu lực trên thực tế)”. Đề tài khoa học cấp bộ “Cơ chế tổ chức thi hành pháp luật, những van dé lý luận và thực tiên” (2018) quan niệm THPL là những hoạt động của cơ quan, tô chức, cá nhân dé hiện thực hóa các yêu cầu của pháp luật, đưa pháp luật vào cuộc sông”. Đề tài khoa học cấp Bộ “Hoàn thiện cơ chế tổ chức theo dõi thi hành pháp luật ở Việt Nam hiện nay” (2018) cho rằng THPL là hành vi thực tế, hợp pháp của co quan, tô chức, cá nhân dé hiện thực hóa các yêu cầu của pháp luật, đưa pháp luật vào cuộc sng".
Đề tài khoa học cấp thành phố “Nghiên cứu dé xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác theo dõi thi hành pháp luật trên địa bàn thành phố Hà Nội” (2014) quan niệm THPL được xem là hình thức để nhà nước thực hiện các chức 7. Lê Thành Long (chủ biên), Mét số vấn dé pháp lý và thực tiễn về theo dõi thi hành pháp luật, NXB Tư pháp, Hà Nội, 2011, tr. Nguyễn Văn Cương (chủ biên), Vé bộ chỉ số đánh giá hiệu quả thi hành pháp luật của các cơ quan hành chính nhà nước, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2016, tr. Đề tài khoa học cấp nhà nước, Bộ Tư pháp (PGS.
Hà Hùng Cường, chủ nhiệm đề tài), Hà Nội, 2019, tr. Đề tài khoa học cấp bộ, Bộ Tư pháp (PGS. Hoàng Thế Liên chủ nhiệm dé tài), Hà Nội, 2018, tr. Đề tài khoa học cấp bộ, Bộ Tư pháp (ThS.
Đặng Thanh Sơn chủ nhiệm đề tài), Hà Nội, 2019, tr. 10 năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, là quá trình hoạt động có lý trí và có ý chí của các cơ quan nhà nước và những người có thâm quyền dé những quy định của pháp luật đi vào cuộc song, nham dat được mục đích điều chỉnh của pháp luật vì lợi ích của mỗi thành viên cũng như của cả cộng đồng xã hoi’. Ngoài các công trình nêu trên, khái niệm THPL cũng được nhiều chuyên gia, nhà khoa học quan tâm nêu quan điểm nghiên cứu trong các bài viết đăng trên tạp chí chuyên ngành luật, bài tham luận trong các hội nghị, hội thảo, tọa đàm khoa học. Cụ thể là: Trong bài viết “Ban về khái niệm thi hành pháp luật"'` (2009), tác giả Nguyễn Thị Hồi cho răng việc phân chia các hình thức thực hiện pháp luật chỉ có tính chất tương đối, chủ yếu có ý nghĩa về mặt lý luận.
Trong thực tế, các thuật ngữ tuân theo, thi hành, sử dụng va áp dụng pháp luật nhiều khi được dùng đồng nghĩa với nhau, đều biéu thị một nội dung là pháp luật phải được tôn trọng va được thực hiện nghiêm chỉnh bởi tất cả các chủ thể trong xã hội. Tác giả Dương Thị Thanh Mai trong bài viết “Một số luận điểm khoa học hoàn thiện chính sách, pháp luật về tổ chức thi hành pháp luật” (2019) quan niệm THPL là mọi hoạt động nhằm đưa pháp luật vào cuộc sống, biến quy định của pháp luật trở thành hành vi hợp pháp của các chủ thể (cá nhân, tổ chức, cơ quan nhà nước thực hiện các quyền, nghĩa vụ pháp lý), làm cho pháp luật phát huy hiệu lực thực tế. THPL là giai đoạn tiếp nối của xây dựng pháp luật Ý. Tác giả Tô Văn Hòa trong bài viết “Quan niệm, nhu cau và một số định hướng chính sách lớn của Luật Tổ chức thi hành pháp luật" (2019) cho rang THPL là các hoạt động của các cơ quan nhà nước, các tô chức, cá nhân thực hiện một cách chủ động theo quy định của pháp luật qua đó làm cho pháp luật được tuân thủ trong thực tiễn.
Các hoạt động của các cơ quan nhà nước có thể là thi hành các quyền, nghĩa vụ được quy định trong pháp luật mà mình là đối tượng điều chỉnh hoặc thực hiện quyền áp dụng chế tài theo quy định của pháp luật để buộc các chủ thể khác 12. Đề tài khoa học 01X-11/01/2013-2, Sở Khoa học và công nghệ - UBND thành phố Hà Nội (Tống Thị Thanh Nam, chủ nhiệm đề tài), Hà Nội, 2014, tr. Nguyễn Thị Hồi, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật - Bộ Tư pháp, Số chuyên đề tháng 9/2009, tr. Dương Thị Thanh Mai, Tham luận Hội nghị “Đánh giá thực trạng công tác tổ chức thi hành pháp luật ở Việt Nam và đề xuất, kiến nghị xây dựng, hoàn thiện pháp luật" do Bộ Tư pháp tô chức ngày 30/10/2019 tại Hà Nội.
II tuân thủ pháp luật. Các hoạt động của các tô chức, cá nhân chỉ là thi hành các quyên, nghĩa vụ được quy định trong pháp luật mà họ là đối tượng điều chỉnh `Š. Tác giả Nguyễn Van Năm trong bài viết “Theo doi thi hành pháp luật - Một nội dung của tổ chức thi hành pháp luật” (2020) quan niệm THPL có ý nghĩa tương tự như thực hiện pháp luật, THPL được hiểu là những hành động, lời nói, việc làm (hành vi) của cá nhân, tổ chức phù hợp với các quy định của pháp luật, theo đúng các quy định của pháp luật. Nói cách khác, đó chính là việc các chủ thể thực hiện các quyền và nghĩa vụ, trách nhiệm pháp lý của mình ý.
Tứ hai, kết quả nghiên cứu về khái niệm theo doi THPL. Cuốn sách “Một số vấn dé pháp lý và thực tiễn về theo dõi thi hành pháp luáf” quan niệm theo dõi THPL có thể coi là việc thu thập một cách hệ thong cac thông tin (thông qua các chỉ số được thiết kế nhằm vào mục đích cụ thé), phan tích so sánh giữa mục tiêu đề ra (quy định của pháp luật đi vào cuộc sống) với thực tế đạt được (thực tế tuân thủ, áp dụng quy định của pháp luật) và chỉ ra sự tác động của quy định pháp luật cùng những tồn tại, bat cập do các nguyên nhân nào dé có những kiến nghị sửa đối, bổ sung hay tăng cường cho phù hợp mục tiêu mong muốn”. Đề tài cấp bộ “Hoàn thiện cơ chế tô chức theo doi thi hành pháp luật ở Việt Nam” quan niệm theo dõi THPL là hoạt động xem xét, đánh giá của các co quan nhà nước và người có thâm quyền đối với quá trình t6 chức thi hành, đưa pháp luật vào thực hiện trong đời sống xã hội và thực hiện pháp luật của các cơ quan nhà nước, tô chức và cá nhân. Qua đó, phát hiện những vướng mắc, bất cập phát sinh trong thực tiễn tổ chức THPL và kiến nghị các giải pháp khắc phục, tháo gỡ để nâng cao hiệu quả THPL và hoàn thiện hệ thong pháp luật, dam bảo trật tự ky cương luật pháp và phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong quản lý nhà nước và xã hội Š.