Luận văn thạc sĩ vnua thành phần sâu mọt trên một số loại đậu đỗ nhập khẩu tại cửa khẩu tân thanh lạng sơn năm 2015 đặc điểm sinh vật học sinh thái học của loài mọt đậu xanh callosobruchus chinensis linnaeus

Nghiên cứu thành phần sâu mọt trên đậu đỗ nhập khẩu tại Tân Thanh, Lạng Sơn năm 2015 và đặc điểm sinh học, sinh thái của Callosobruchus chinensis.

• Tác giả: Trần Văn Hiếu
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Thị Thu Giang
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Thành phần sâu mọt trên một số loại đậu, đỗ nhập khẩu tại cửa khẩu Tân Thanh, Lạng Sơn năm 2015; Đặc điểm sinh học, sinh thái học của loài mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis Linnaeus
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Lạng Sơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục bảng
• 1.4. Danh mục hình
• 1.5. Trích yếu luận văn
• 1.6. Thesis abstract
• 1.7. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.8. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.9. Phạm vi nghiên cứu
• 1.10. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.11. Tổng quan tài liệu
• 1.11.1. Cơ sở khoa học
• 1.11.2. Tình hình nghiên cứu ở ngoài nước
• 1.11.3. Nghiên cứu về họ Bruchidae hại hạt trong kho bảo quản
• 1.11.4. Nghiên cứu về mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis
• 1.11.5. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.11.6. Nghiên cứu về họ Bruchidae hại hạt trong kho bảo quản
• 1.11.7. Nghiên cứu về mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis
• 1.12. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.12.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.12.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.12.3. Đối tượng/vật liệu nghiên cứu
• 1.12.4. Nội dung nghiên cứu
• 1.12.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.12.5.1. Điều tra thành phần và diễn biến sâu mọt hại trên một số loại đậu đỗ nhập khẩu từ Trung Quốc vào Việt Nam tại cửa khẩu Tân Thanh, Lạng Sơn
• 1.12.5.2. Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái của mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis L.
• 1.12.5.3. Nghiên cứu tỷ lệ tăng tự nhiên của mọt đậu xanh C.chinensis trong môi trường ký chủ đậu xanh
• 1.12.5.4. Nghiên cứu tỷ lệ hao hụt trọng lượng hạt đậu xanh
• 1.12.5.5. Ảnh hưởng của cạnh tranh khác loài đến sức đẻ trứng của mọt đậu xanh C. chinensis trong điều kiện sống cạnh tranh với mọt đậu đỏ C.
• 1.12.5.6. Biện pháp phòng trừ mọt đậu xanh C. chinensis bằng thuốc hóa học Quickphos 56%
• 1.12.6. Phương pháp xử lý và bảo quản mẫu vật
• 1.12.7. Chỉ tiêu theo dõi và phương pháp tính toán
• 1.13. Kết quả và thảo luận
• 1.13.1. Kết quả nghiên cứu
• 1.13.1.1. Thành phần sâu mọt gây hại trên hạt đỗ xanh, đỗ tương nhập khẩu và tại chợ Kỳ Lừa, Lạng Sơn
• 1.13.1.2. Diễn biến mật độ mọt đậu xanh C. chinensis gây hại trên hạt đậu xanh nhập khẩu và tại chợ Kỳ Lừa, Lạng Sơn
• 1.13.1.3. Đặc điểm hình thái của mọt Callosobruchus chinensis L.
• 1.13.1.4. Một số đặc điểm sinh vật học, sinh thái học của mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis L.
• 1.13.1.5. Tập tính đẻ trứng của mọt đậu xanh C.
• 1.13.1.6. Mức độ hao hụt trọng lượng do mọt đậu xanh C. chinensis gây ra
• 1.13.1.7. Ảnh hưởng của cạnh tranh khác loài đến sức đẻ trứng của mọt đậu xanh C. chinensis trong điều kiện sống cạnh tranh với mọt đậu đỏ C.
• 1.13.1.8. Biện pháp phòng trừ mọt đậu xanh C. chinensis bằng thuốc hóa học Quickphos 56%
• 1.14. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu thành phần sâu mọt đậu đỗ nhập khẩu tại Lạng Sơn năm 2015

Nghiên cứu thành phần sâu mọt trên đậu đỗ nhập khẩu tại Lạng Sơn năm 2015 là một vấn đề quan trọng trong bảo vệ thực vật. Đậu đỗ là nguồn thực phẩm thiết yếu, nhưng sự xâm nhập của sâu mọt có thể gây thiệt hại lớn về chất lượng và số lượng. Nghiên cứu này nhằm xác định các loài sâu mọt gây hại và mức độ phổ biến của chúng.

1.1. Đậu đỗ nhập khẩu và vai trò của chúng trong nền kinh tế

Đậu đỗ nhập khẩu từ Trung Quốc đóng vai trò quan trọng trong cung cấp thực phẩm cho người tiêu dùng Việt Nam. Chúng không chỉ cung cấp protein mà còn là nguyên liệu cho nhiều ngành công nghiệp chế biến thực phẩm.

1.2. Tình hình sâu mọt hại đậu đỗ tại Lạng Sơn

Tình hình sâu mọt hại đậu đỗ tại Lạng Sơn đã trở thành mối quan tâm lớn. Các loài sâu mọt như mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis gây hại nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý sâu mọt đậu đỗ nhập khẩu

Quản lý sâu mọt trên đậu đỗ nhập khẩu gặp nhiều thách thức. Sự đa dạng của các loài sâu mọt và khả năng sinh sản nhanh chóng của chúng làm cho việc kiểm soát trở nên khó khăn. Các biện pháp hiện tại chưa đủ hiệu quả để ngăn chặn sự lây lan.

2.1. Các loài sâu mọt phổ biến gây hại

Các loài sâu mọt như mọt đậu xanh, mọt đậu đỏ và mọt đậu tằm thường xuyên xuất hiện trên đậu đỗ nhập khẩu. Chúng không chỉ gây hại trong quá trình bảo quản mà còn trong quá trình tiêu thụ.

2.2. Tác động của sâu mọt đến chất lượng đậu đỗ

Sâu mọt gây ra tổn thất lớn về chất lượng và số lượng đậu đỗ. Chúng làm giảm giá trị thương phẩm và ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

III. Phương pháp nghiên cứu thành phần sâu mọt trên đậu đỗ

Nghiên cứu thành phần sâu mọt được thực hiện thông qua các phương pháp điều tra và phân tích mẫu. Việc thu thập dữ liệu từ các lô hàng nhập khẩu giúp xác định mức độ phổ biến của các loài sâu mọt.

3.1. Quy trình điều tra và thu thập mẫu

Quy trình điều tra bao gồm việc lấy mẫu từ các lô hàng đậu đỗ nhập khẩu tại cửa khẩu Tân Thanh. Các mẫu được phân tích để xác định thành phần sâu mọt.

3.2. Phân tích đặc điểm sinh học của sâu mọt

Phân tích đặc điểm sinh học của các loài sâu mọt giúp hiểu rõ hơn về chu kỳ sống và khả năng sinh sản của chúng, từ đó đưa ra biện pháp quản lý hiệu quả.

IV. Kết quả nghiên cứu về thành phần sâu mọt trên đậu đỗ

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều loài sâu mọt gây hại trên đậu đỗ nhập khẩu. Mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis là loài phổ biến nhất, với mật độ cao trong các lô hàng.

4.1. Thành phần sâu mọt gây hại trên đậu đỗ nhập khẩu

Nghiên cứu xác định được 6 loài sâu mọt thuộc 2 bộ, 4 họ. Mọt đậu xanh là loài chiếm ưu thế, gây thiệt hại lớn cho đậu đỗ.

4.2. Mật độ và diễn biến sâu mọt trong năm 2015

Mật độ sâu mọt trên đậu đỗ nhập khẩu có sự biến động theo thời gian. Các số liệu cho thấy sự gia tăng đáng kể trong các tháng cao điểm nhập khẩu.

V. Biện pháp phòng trừ sâu mọt đậu đỗ hiệu quả

Để quản lý sâu mọt hiệu quả, cần áp dụng các biện pháp phòng trừ tích cực. Sử dụng thuốc hóa học và biện pháp sinh học là những phương pháp được khuyến nghị.

5.1. Sử dụng thuốc hóa học trong phòng trừ

Thuốc Quickphos 56% đã được thử nghiệm và cho thấy hiệu quả cao trong việc tiêu diệt sâu mọt. Liều lượng và thời gian sử dụng cần được điều chỉnh để đạt hiệu quả tối ưu.

5.2. Biện pháp sinh học và quản lý tổng hợp

Kết hợp các biện pháp sinh học và quản lý tổng hợp giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào thuốc hóa học, bảo vệ môi trường và sức khỏe con người.

VI. Kết luận và triển vọng nghiên cứu sâu mọt đậu đỗ

Nghiên cứu thành phần sâu mọt trên đậu đỗ nhập khẩu tại Lạng Sơn năm 2015 đã cung cấp thông tin quan trọng cho công tác quản lý dịch hại. Cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các biện pháp phòng trừ hiệu quả hơn.

6.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu sâu mọt

Nghiên cứu sâu mọt không chỉ giúp bảo vệ chất lượng đậu đỗ mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường.

6.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu về các loài sâu mọt mới và phát triển các biện pháp phòng trừ hiệu quả hơn để bảo vệ sản phẩm nông sản nhập khẩu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tổn thất lương thực trong quá trình bảo quản sau thu hoạch là thách thức nghiêm trọng đối với an ninh lương thực và thương mại nông sản toàn cầu. Theo ước tính của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), tỷ lệ hao hụt lương thực trong kho bảo quản trên thế giới dao động từ 6% đến 10%, trong đó tại các quốc gia có khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, mức độ tổn thất có thể lên đến 20%. Tại Việt Nam, các nghiên cứu thực nghiệm ngành lương thực chỉ ra rằng sự thiếu hụt trong công tác kiểm soát côn trùng kho gây hao hụt từ 3% đến 10% tổng khối lượng nông sản dự trữ hàng năm. Đậu đỗ là nhóm nông sản giàu hàm lượng protein thực vật cao, có giá trị thương phẩm ổn định nhưng lại rất dễ bị tấn công bởi các loài côn trùng chuyên tính thuộc họ Bruchidae.

Nghiên cứu được triển khai tại cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn và khu vực chợ đầu mối Kỳ Lừa trong suốt 12 tháng của năm 2015. Mục tiêu trọng tâm là xác định thành phần loài sâu mọt hại đậu đỗ nhập khẩu từ hai vùng xuất xứ chính của Trung Quốc là tỉnh An Huy và tỉnh Hắc Long Giang; đồng thời phân tích sâu các đặc tính sinh vật học, sinh thái học của loài mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis Linnaeus. Trên cơ sở đó, công trình đánh giá hiệu lực phòng trừ của chế phẩm thuốc xông hơi Quickphos 56% nhằm cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học tin cậy phục vụ công tác kiểm dịch thực vật tại biên giới, ngăn chặn sự xâm nhiễm của dịch hại nguy hiểm, bảo vệ nền sản xuất nông nghiệp nội địa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết phân loại nhóm côn trùng hại kho theo cơ chế xâm nhiễm sơ cấp và thứ cấp của các chuyên gia bảo vệ thực vật hàng đầu trong nước. Theo đó, nhóm mọt họ Bruchidae, điển hình là Callosobruchus chinensis, thuộc nhóm dịch hại sơ cấp có khả năng tấn công trực tiếp các hạt nông sản nguyên vẹn ngay từ ngoài đồng ruộng hoặc trong kho.

Để đánh giá tiềm năng tăng trưởng quần thể của mọt đậu xanh, đề tài áp dụng mô hình bảng sống và lý thuyết gia tăng tự nhiên của Birch (1948), xác định các chỉ số sinh thái cốt lõi gồm: tỷ lệ tăng tự nhiên (r), hệ số nhân của thế hệ (Ro), thời gian của một thế hệ (T, Tc), chỉ số giới hạn gia tăng (lambda) và thời gian tăng đôi số lượng quần thể (DT). Bên cạnh đó, lý thuyết cạnh tranh liên loài giữa Callosobruchus chinensis và Callosobruchus maculatus được đưa vào khảo sát để phân tích ưu thế thích nghi thức ăn và không gian sống. Tỷ lệ hao hụt khối lượng khô của hạt đậu xanh được lượng hóa chính xác qua công thức chuẩn của Kenton và Lindbland (1976), trong khi hiệu lực diệt trừ của hoạt chất khử trùng được xử lý qua phương trình tính độc tính chuẩn Abbott (1925).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế và thực hiện nghiêm ngặt theo hệ thống Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về Kiểm dịch thực vật:

• Phương pháp điều tra và lấy mẫu đậu đỗ nhập khẩu: Thực hiện theo quy chuẩn QCVN 01-141:2013/BNNPTNT và QCVN 01-23:2010/BNNPTNT. Cỡ mẫu đại diện được lấy theo sơ đồ đường chéo 5 điểm tại các lô hàng nhập khẩu hàng tháng từ Hắc Long Giang và An Huy, kết hợp khảo sát định kỳ 7 ngày một lần tại chợ Kỳ Lừa. Toàn bộ mẫu được sàng tuyển qua bộ rây chuyên dụng để tách lọc côn trùng sống và lưu giữ theo quy chuẩn QCVN 01-175:2014/BNNPTNT.
• Phương pháp nghiên cứu sinh vật học, sinh thái học: Khảo sát chi tiết trên cỡ mẫu n = 210 hạt đậu xanh mang trứng đơn để theo dõi thời gian phát dục của từng pha (trứng, ấu trùng 4 tuổi, nhộng, trưởng thành). Đo đếm kích thước hình thái thực hiện trên n = 30 cá thể cho mỗi pha phát dục dưới kính lúp điện tử và kính hiển vi soi nổi. Thí nghiệm sức sinh sản và tuổi thọ được bố trí theo cặp (1 đực : 1 cái) với 10 lần lặp lại trên nguồn hạt đậu có độ ẩm chuẩn 17%.
• Phương pháp thử nghiệm hiệu lực hóa học: Đánh giá tác động xông hơi của Quickphos 56% theo QCVN 01-19:2010/BNNPTNT trên 100 cá thể trưởng thành cho mỗi công thức liều lượng (0,5 g/m3, 1,0 g/m3, 2,0 g/m3) với các mốc thời gian kiểm tra sau 2 giờ, 24 giờ và 72 giờ.
• Lý do chọn phương pháp phân tích: Dữ liệu được xử lý thống kê bằng phần mềm chuyên ngành IRRISTAT 5.0 và Starview nhằm đảm bảo tính chuẩn xác, khách quan của các giá trị trung bình, sai số chuẩn và kiểm định so sánh t-test ở mức ý nghĩa p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thành phần sâu mọt gây hại trên nông sản đậu đỗ nhập khẩu và tại thị trường nội địa cho thấy sự phong phú về chủng loài nhưng có sự phân hóa rõ rệt theo nguồn gốc xuất xứ:

• Đậu đỗ nhập khẩu từ tỉnh An Huy ghi nhận 6 loài côn trùng gây hại thuộc 4 họ, 2 bộ (Coleoptera và Lepidoptera). Trong khi đó, đậu đỗ từ tỉnh Hắc Long Giang ghi nhận 5 loài thuộc 3 họ của bộ Coleoptera. Mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis là loài xuất hiện phổ biến nhất với tần suất bắt gặp vượt trội (OD > 50%).
• Tại chợ Kỳ Lừa, thành phần sâu mọt phong phú hơn với 11 loài thuộc 7 họ, 2 bộ côn trùng. Callosobruchus chinensis tiếp tục giữ vai trò loài gây hại chiếm ưu thế tuyệt đối.
• Diễn biến mật độ mọt tăng mạnh theo mùa vụ: Trong 6 tháng đầu năm 2015, mật độ mọt đậu xanh trên hạt đậu xanh nhập khẩu từ An Huy đạt trung bình 7,17 ± 0,43 con/kg (đạt đỉnh 11,8 con/kg vào cuối tháng 6); từ Hắc Long Giang đạt trung bình 6,96 ± 0,49 con/kg (đạt đỉnh 12,6 con/kg). Tại chợ Kỳ Lừa, mật độ trung bình lên đến 9,07 ± 0,55 con/kg (cao nhất 14,6 con/kg). Mật độ trên đậu xanh luôn cao hơn từ 28% đến 40% so với trên đậu tương.
• Đặc điểm sinh học và tiềm năng sinh sản: Ở điều kiện nhiệt độ 26,8°C và độ ẩm 87,48%, chu kỳ sống của mọt Callosobruchus chinensis kéo dài trung bình 22,4 ngày. Trưởng thành cái được cung cấp đầy đủ thức ăn có sức đẻ trứng trung bình đạt 56,8 ± 5,14 trứng/con, cao hơn gấp 81 lần so với cá thể không được cung cấp thức ăn (chỉ đạt 0,7 ± 0,4 trứng/con). Tỷ lệ gia tăng tự nhiên của quần thể đạt r = 0,14 ngày^-1.
• Hiệu lực diệt trừ của Quickphos 56%: Ở nồng độ 2 g/m3, thuốc đạt hiệu lực tiêu diệt 100% mọt trưởng thành chỉ sau 24 giờ xử lý, vượt trội hoàn toàn so với nồng độ 1 g/m3 vốn cần tới 72 giờ mới đạt hiệu quả tương đương.

Thảo luận kết quả

Sự biến động mật độ mọt qua các tháng phản ánh quy luật phụ thuộc chặt chẽ vào yếu tố vi khí hậu. Giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6 có nền nhiệt độ và độ ẩm không khí tăng cao, tạo điều kiện tối ưu để mọt rút ngắn thời gian phát dục và gia tăng tốc độ đẻ trứng. Đậu xanh có cấu trúc vỏ mỏng và thành phần dinh dưỡng thuận lợi cho ấu trùng xâm nhập hơn so với hạt đậu tương có lớp vỏ dày, giải thích vì sao mật độ mọt trên đậu xanh luôn cao hơn rõ rệt.

Dữ liệu diễn biến mật độ theo thời gian rất thích hợp để mô hình hóa qua biểu đồ đường đa trục (multi-line chart), thể hiện sự tương quan trực quan giữa biến thiên nhiệt độ - độ ẩm với đường cong phát triển mật độ cá thể từ tháng 1 đến tháng 6. Đồng thời, bảng số liệu ma trận sống cùng đồ thị cột so sánh hiệu lực chết của mọt theo các dải nồng độ thuốc Quickphos 56% (0,5 g/m3, 1,0 g/m3, 2,0 g/m3) theo thời gian tiếp xúc sẽ làm nổi bật ngưỡng liều lượng tối ưu trong thực hành kiểm dịch.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm kiểm soát triệt để mọt đậu xanh và các loài dịch hại nguy hiểm trên đậu đỗ nhập khẩu, bốn giải pháp trọng tâm cần được triển khai đồng bộ:

1. Tăng cường quy trình kiểm tra, giám sát kiểm dịch thực vật tại cửa khẩu biên giới: Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng 7 chủ trì siết chặt quy trình lấy mẫu kiểm tra 100% các lô hàng hạt đậu đỗ nhập khẩu qua cửa khẩu Tân Thanh theo tiêu chuẩn QCVN 01-141:2013/BNNPTNT, đặc biệt là giai đoạn cao điểm từ tháng 4 đến tháng 7 hàng năm, nhằm đưa tỷ lệ lọt lưới dịch hại xuống dưới mức 0,1%.
2. Áp dụng chuẩn hóa quy trình xử lý xông hơi khử trùng Quickphos 56%: Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu phối hợp cùng đơn vị khử trùng áp dụng nghiêm ngặt liều lượng 2 g/m3 trong thời gian ủ kín tối thiểu 24 giờ cho tất cả các lô hàng phát hiện có mọt sống, đảm bảo tỷ lệ diệt trừ triệt để 100% trước khi cho phép thông quan.
3. Nâng cấp điều kiện bảo quản tại kho bãi và hệ thống chợ đầu mối: Ban quản lý chợ Kỳ Lừa và các thương nhân kinh doanh nông sản tiến hành vệ sinh khử trùng kho định kỳ, kiểm soát độ ẩm hạt đậu đỗ lưu kho ở mức an toàn dưới 12%, duy trì nhiệt độ bảo quản dưới 20°C để ức chế khả năng sinh sản của mọt, giảm tỷ lệ hao hụt khối lượng hạt xuống dưới 1% sau 90 ngày lưu kho.
4. Nghiên cứu và mở rộng ứng dụng biện pháp sinh học, thảo mộc thân thiện môi trường: Học viện Nông nghiệp Việt Nam cùng các viện nghiên cứu tiếp tục khảo sát việc ứng dụng ong ký sinh Dinarmus basalis và các hoạt chất thảo mộc (chiết xuất lá neem, hạt tiêu đen) đạt hiệu quả ức chế sinh sản trên 80% trong lộ trình 2026-2028 nhằm giảm phụ thuộc vào thuốc hóa học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật to lớn cho nhiều nhóm độc giả chuyên ngành:

• Cán bộ kiểm dịch thực vật và lực lượng hải quan cửa khẩu: Sử dụng làm tài liệu tra cứu hình thái, bảng phân loại sâu mọt và căn cứ pháp lý kỹ thuật để xây dựng quy trình giám định, kiểm dịch nhanh nông sản nhập khẩu từ Trung Quốc.
• Doanh nghiệp kinh doanh, xuất nhập khẩu nông sản: Ứng dụng các thông số về liều lượng thuốc xông hơi Quickphos 56% và kỹ thuật bảo quản hạt để hạn chế rủi ro hư hỏng hàng hóa, tránh bị ách tắc hoặc tiêu hủy tại cửa khẩu.
• Giảng viên, nghiên cứu viên và học viên ngành Bảo vệ thực vật, Côn trùng học: Làm tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp thiết lập bảng sống của côn trùng theo Birch (1948), phương pháp nghiên cứu cạnh tranh sinh thái và động thái quần thể dịch hại kho.
• Chủ kho bãi và tiểu thương kinh doanh nông sản tại các chợ đầu mối: Nắm bắt đặc điểm phát sinh của mọt theo mùa vụ để chủ động điều chỉnh lịch nhập hàng, áp dụng các biện pháp vệ sinh kho bãi ngăn ngừa lây lan chéo.

Câu hỏi thường gặp

1. Loài sâu mọt nào gây hại nguy hiểm và phổ biến nhất trên đậu đỗ nhập khẩu tại cửa khẩu Tân Thanh? Mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis là loài gây hại nguy hiểm nhất với độ thường gặp vượt trên 50% ở tất cả các lô hàng đậu đỗ khảo sát từ An Huy và Hắc Long Giang. Chúng có khả năng đục rỗng hạt từ giai đoạn ấu trùng, làm suy giảm nghiêm trọng trọng lượng và chất lượng hạt.

2. Mật độ mọt đậu xanh biến động như thế nào trong 6 tháng đầu năm? Mật độ mọt có xu hướng tăng mạnh từ tháng 1 đến tháng 6. Điển hình trên đậu xanh từ Hắc Long Giang, mật độ tăng từ mức 0,8 con/kg vào đầu tháng 1 lên mức đỉnh điểm 12,6 con/kg vào cuối tháng 6 do nhiệt độ và độ ẩm mùa hè tăng cao thúc đẩy mọt sinh sản.

3. Chu kỳ sống và sức sinh sản của mọt Callosobruchus chinensis diễn ra trong bao lâu? Ở điều kiện nhiệt độ 26,8°C và độ ẩm 87,48%, vòng đời của mọt hoàn thành trung bình trong 22,4 ngày. Khi có ký chủ thích hợp, một con mọt cái có thể đẻ trung bình 56,8 ± 5,14 trứng với tỷ lệ tăng tự nhiên của quần thể đạt r = 0,14 ngày^-1.

4. Nồng độ và thời gian xử lý thuốc xông hơi Quickphos 56% nào mang lại hiệu quả diệt mọt tối ưu nhất? Xử lý Quickphos 56% ở liều lượng 2 g/m3 trong thời gian 24 giờ đạt tỷ lệ tiêu diệt mọt 100%. Liều lượng này tối ưu hơn mức 1 g/m3 vốn cần tới 72 giờ xử lý để đạt hiệu quả tương đương.

5. Vì sao thành phần sâu mọt tại chợ Kỳ Lừa lại phong phú hơn so với tại cửa khẩu Tân Thanh? Tại chợ Kỳ Lừa ghi nhận tới 11 loài sâu mọt so với 5-6 loài tại cửa khẩu do chợ đầu mối là nơi tập kết đa dạng các mặt hàng nông sản từ nhiều vùng khác nhau, tạo điều kiện thuận lợi cho sự giao thoa, tích lũy và lây lan chéo của các loài côn trùng kho.

Kết luận

• Điều tra đã ghi nhận 6 loài sâu mọt trên đậu đỗ nhập khẩu từ An Huy, 5 loài từ Hắc Long Giang và 11 loài tại chợ Kỳ Lừa, trong đó Callosobruchus chinensis là loài chiếm ưu thế tuyệt đối (OD > 50%).
• Mật độ mọt đậu xanh biến động tăng dần từ tháng 1 đến tháng 6, đạt mức cao nhất 12,6 con/kg trên hàng nhập khẩu và 14,6 con/kg tại chợ nội địa.
• Xác định chu kỳ sống của mọt Callosobruchus chinensis là 22,4 ngày, sức đẻ trứng đạt 56,8 trứng/cái và tỷ lệ gia tăng tự nhiên r = 0,14.
• Khẳng định biện pháp xông hơi Quickphos 56% với liều 2 g/m3 trong 24 giờ mang lại hiệu lực diệt trừ 100%.
• Công trình cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học thiết yếu phục vụ công tác kiểm dịch thực vật và bảo quản nông sản an toàn tại khu vực biên giới phía Bắc.

Các cơ quan quản lý kiểm dịch, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các nhà nghiên cứu cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ để ứng dụng hiệu quả các quy chuẩn kỹ thuật và giải pháp xử lý đã được đề xuất trong luận văn vào thực tiễn sản xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN VĂN HIẾU THÀNH PHẦN SÂU MỌT TRÊN MỘT SỐ LOẠI ĐẬU, ĐỖ NHẬP KHẨU TẠI CỬA KHẨU TÂN THANH, LẠNG SƠN NĂM 2015; ĐẶC ĐIỂM SINH VẬT HỌC, SINH THÁI HỌC CỦA LOÀI MỌT ĐẬU XANH CALLOSOBRUCHUS CHINENSIS LINNAEUS Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60.12 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Hồ Thị Thu Giang NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được ghi rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Trần Văn Hiếu i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự cố gắng nỗ lực của bản thân, tôi còn nhận được rất nhiều sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình của cơ quan, các thầy cô, bạn bè và người thân. Trước tiên, tôi xin được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới Cô giáo PGS. Hồ Thị Thu Giang – Trưởng Bộ môn Côn trùng – Khoa Nông học – Học viện nông nghiệp Việt Nam đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành bản luận văn này. Tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ của tập thể các thầy, cô giáo bộ môn Côn trùng – Khoa Nông học, Ban đào tạo Sau đại học – Học viện nông nghiệp Việt Nam đã giúp đỡ và tạo điều kiện tốt cho tôi trong suốt quá trình học tập.

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới ThS. Nguyễn Thị Hà – Chi cục trưởng Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng 7 - Cục Bảo vệ thực vật, người đã giúp đỡ hết sức tận tình, chu đáo và tạo điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt quá trình học tập. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến sự giúp đỡ nhiệt tình của Ban lãnh đạo và tập thể cán bộ Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng 7– Cục Bảo vệ thực vật đã động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành khóa học và thực hiện đề tài nghiên cứu. Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn của mình đến tất cả bạn bè, người thân và gia đình đã luôn động viên giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận văn này.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Trần Văn Hiếu ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục bảng .v Danh mục hình. vi Trích yếu luận văn.

vii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học. Tình hình nghiên cứu ở ngoài nước.

Nghiên cứu về họ Bruchidae hại hạt trong kho bảo quản. Nghiên cứu về mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis. Tình hình nghiên cứu trong nước. Nghiên cứu về họ Bruchidae hại hạt trong kho bảo quản.

Nghiên cứu về mọt đậu xanh Callosobruchus chinensis. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Đối tượng/vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Điều tra thành phần và diễn biến sâu mọt hại trên một số loại đậu đỗ nhập khẩu từ Trung Quốc vào Việt Nam tại cửa khẩu Tân Thanh, Lạng Sơn.