Nghiên Cứu Thành Phần Hóa Học và Hoạt Tính Sinh Học của Tinh Dầu Củ Gừng (Zingiber Officinale)

Chuyên khảo hóa học phân tích Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của tinh dầu củ gừng zingiber officinale rosc ở, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngần
• Trường học: Đại Học Công Nghiệp Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Thành Phần Hóa Học và Hoạt Tính Sinh Học của Tinh Dầu Củ Gừng ở Miền Nam Việt Nam
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết đề tài khoa học
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: KÉT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu tổng quát
• 1.3. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Tổng kết về kết quả nghiên cứu
• 1.5.1. Thành phần hóa học của tinh dầu gừng thuộc 13 tỉnh miền Nam
• 1.5.2. Hoạt tính kháng khuẩn của tinh dầu gừng
• 1.5.2.1. Khả năng kháng khuẩn
• 1.5.2.2. Chỉ số MIC
• 1.5.3. Hoạt tính chống oxi hóa
• 1.5.3.1. DPPH
• 1.5.3.2. ABTS
• 1.5.4. Khảo sát mô hình gây bỏng nhiệt bằng hơi nước

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Tinh Dầu Gừng Miền Nam Giá Trị Vượt Trội

Việt Nam, với khí hậu nhiệt đới gió mùa, là môi trường lý tưởng cho sự phát triển đa dạng của thảm thực vật, trong đó có gừng. Gừng không chỉ là gia vị quen thuộc mà còn là vị thuốc quý trong Đông y, có khả năng hỗ trợ điều trị các bệnh tim mạch và tiểu đường. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tinh dầu gừng chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học cao, như khả năng chống oxy hóa, kháng khuẩn và kháng ung thư. Tuy nhiên, thành phần và hoạt tính của tinh dầu gừng có thể thay đổi tùy thuộc vào điều kiện thổ nhưỡng. Đề tài này tập trung vào việc nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của tinh dầu gừng ở một số tỉnh miền Nam, nơi mà các nghiên cứu về vấn đề này còn hạn chế. Mục tiêu là xác định những giá trị tiềm năng và khác biệt của tinh dầu gừng từ các vùng khác nhau.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Tinh Dầu Gừng Việt Nam

Nghiên cứu tinh dầu gừng ở Việt Nam có ý nghĩa quan trọng trong việc khai thác và phát huy giá trị của nguồn tài nguyên bản địa. Việc xác định thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của tinh dầu gừng từ các vùng khác nhau giúp tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao trong các lĩnh vực thực phẩm, dược phẩm và mỹ phẩm. Hơn nữa, nghiên cứu này góp phần vào việc bảo tồn và phát triển bền vững nguồn cây gừng ở Việt Nam, đồng thời thúc đẩy sự phát triển kinh tế của các vùng trồng gừng.

1.2. Sự Khác Biệt Về Thành Phần Tinh Dầu Gừng Theo Vùng Miền

Thành phần tinh dầu gừng chịu ảnh hưởng lớn bởi điều kiện địa lý và thổ nhưỡng. Sự khác biệt này có thể dẫn đến sự khác biệt về hoạt tính sinh học của tinh dầu gừng. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng tinh dầu gừng từ các vùng khác nhau có hàm lượng các hợp chất như zingiberene, curcumene và β-bisabolene khác nhau. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc xác định sự khác biệt về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của tinh dầu gừng từ các tỉnh miền Nam, từ đó đưa ra những kết luận có giá trị khoa học và thực tiễn.

II. Thách Thức Biến Động Thành Phần Hóa Học Tinh Dầu Gừng

Mặc dù tinh dầu gừng mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc kiểm soát chất lượng và đảm bảo tính ổn định của thành phần hóa học là một thách thức lớn. Thành phần của tinh dầu gừng có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm giống gừng, điều kiện canh tác, phương pháp chiết xuất và bảo quản. Điều này dẫn đến sự biến động về hoạt tính sinh học của tinh dầu gừng, gây khó khăn cho việc ứng dụng trong thực tiễn. Do đó, cần có các nghiên cứu sâu rộng để hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến thành phần hóa học của tinh dầu gừng, từ đó đưa ra các giải pháp kiểm soát và tối ưu hóa chất lượng tinh dầu.

2.1. Ảnh Hưởng Của Điều Kiện Canh Tác Đến Chất Lượng Gừng

Đất đai, khí hậu, và kỹ thuật canh tác có vai trò quan trọng trong việc quyết định chất lượng củ gừng và thành phần tinh dầu. Việc sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu, và phương pháp tưới tiêu khác nhau có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của cây gừng và hàm lượng các hợp chất trong tinh dầu. Nghiên cứu cần đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố này để đề xuất các biện pháp canh tác phù hợp, đảm bảo chất lượng gừng và tinh dầu.

2.2. Tối Ưu Hóa Quy Trình Chiết Xuất Tinh Dầu Gừng

Phương pháp chiết xuất ảnh hưởng đáng kể đến thành phần và hiệu suất thu hồi tinh dầu. Các phương pháp chiết xuất khác nhau, như chưng cất lôi cuốn hơi nước, chiết xuất bằng dung môi, và chiết xuất bằng CO2 siêu tới hạn, có thể cho ra tinh dầu với thành phần hóa học và hoạt tính sinh học khác nhau. Cần nghiên cứu và tối ưu hóa quy trình chiết xuất để thu được tinh dầu có chất lượng cao, đồng thời đảm bảo tính kinh tế và thân thiện với môi trường. Phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước đã được sử dụng trong nghiên cứu này [17].

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Thành Phần Hóa Học Tinh Dầu Gừng

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước để chiết xuất tinh dầu gừng từ 13 tỉnh miền Nam. Thành phần hóa học của tinh dầu được phân tích bằng sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS). Hoạt tính kháng khuẩn được đánh giá bằng phương pháp khuếch tán giếng thạch trên 5 chủng vi khuẩn gây bệnh. Khả năng chống oxy hóa được đo bằng phương pháp DPPH và ABTS. Mô hình gây bỏng trên chuột được sử dụng để đánh giá khả năng trị bỏng của tinh dầu gừng. Các kết quả thu được sẽ được phân tích và so sánh để đánh giá sự khác biệt về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của tinh dầu gừng từ các vùng khác nhau.

3.1. Chiết Xuất Tinh Dầu Gừng Bằng Phương Pháp Lôi Cuốn Hơi Nước

Phương pháp lôi cuốn hơi nước là phương pháp chiết xuất tinh dầu truyền thống và phổ biến. Phương pháp này dựa trên nguyên tắc hơi nước sẽ kéo theo các hợp chất dễ bay hơi trong củ gừng, sau đó ngưng tụ và tách tinh dầu ra khỏi nước. Phương pháp này có ưu điểm là đơn giản, dễ thực hiện và chi phí thấp. Tuy nhiên, cần kiểm soát nhiệt độ và thời gian chưng cất để tránh làm biến đổi các hợp chất trong tinh dầu.

3.2. Phân Tích GC MS Để Xác Định Thành Phần Hóa Học

Sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS) là phương pháp phân tích hiện đại và hiệu quả để xác định thành phần hóa học của tinh dầu. Phương pháp này cho phép phân tách và định danh các hợp chất trong tinh dầu dựa trên khối lượng phân tử và đặc tính hóa học của chúng. Kết quả phân tích GC-MS cung cấp thông tin chi tiết về thành phần hóa học của tinh dầu, giúp đánh giá chất lượng và xác định các hợp chất có hoạt tính sinh học.

3.3. Đánh Giá Hoạt Tính Sinh Học Kháng Khuẩn Chống Oxi Hóa

Hoạt tính kháng khuẩn và chống oxi hóa là hai hoạt tính sinh học quan trọng của tinh dầu gừng. Phương pháp khuếch tán giếng thạch được sử dụng để đánh giá khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn. Phương pháp DPPH và ABTS được sử dụng để đánh giá khả năng loại bỏ các gốc tự do, một trong những nguyên nhân gây lão hóa và bệnh tật. Kết quả đánh giá hoạt tính sinh học giúp xác định tiềm năng ứng dụng của tinh dầu gừng trong các lĩnh vực khác nhau.

IV. Kết Quả Thành Phần và Hoạt Tính Tinh Dầu Gừng Miền Nam

Kết quả nghiên cứu cho thấy tinh dầu gừng từ các tỉnh miền Nam chứa nhiều hợp chất terpenoid, bao gồm monoterpenes và sesquiterpenes. Các hợp chất chính được xác định là α-pinene, camphene, β-myrcene, eucalyptol, α-curcumene, (-)-zingiberene, β-bisabolene và sesquiphellandrene. Thành phần và hàm lượng các hợp chất này có sự khác biệt giữa các tỉnh. Tinh dầu gừng từ Bến Tre có khả năng kháng khuẩn mạnh nhất đối với các chủng Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis và Streptococcus pyogenes. Tinh dầu từ Cần Thơ và Cà Mau có hoạt tính chống oxy hóa tốt nhất. Mô hình gây bỏng trên chuột cho thấy tinh dầu gừng có tác dụng làm giảm diện tích bỏng nhanh hơn so với lô chứng.

4.1. So Sánh Thành Phần Tinh Dầu Gừng Giữa Các Tỉnh

Phân tích thành phần hóa học của tinh dầu gừng từ 13 tỉnh miền Nam cho thấy sự khác biệt đáng kể về hàm lượng các hợp chất. Ví dụ, tinh dầu gừng từ Tiền Giang, Bạc Liêu, Sóc Trăng, An Giang, Long An có khoảng 20-30 hợp chất, trong khi tinh dầu gừng từ Hậu Giang, Cần Thơ, Đồng Tháp, Trà Vinh, Bến Tre có hơn 30-45 hợp chất. Tinh dầu gừng từ Vĩnh Long chỉ có 6 hợp chất. Sự khác biệt này có thể là do điều kiện khí hậu và nguồn gốc địa lý của cây gừng.

4.2. Đánh Giá Khả Năng Kháng Khuẩn Của Tinh Dầu Gừng

Thử nghiệm khả năng kháng khuẩn của tinh dầu gừng trên 5 chủng vi khuẩn gây bệnh cho thấy tinh dầu gừng có khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn. Tinh dầu gừng từ Bến Tre có khả năng kháng khuẩn mạnh nhất, có thể ức chế sự phát triển của cả vi khuẩn Gram dương và Gram âm. Các tinh dầu khác có khả năng kháng khuẩn khác nhau đối với các chủng vi khuẩn khác nhau. Tuy nhiên, một số tinh dầu không thể hiện khả năng kháng Escherichia coli và Pseudomonas aeruginosa.

4.3. Kết Quả Về Hoạt Tính Chống Oxi Hóa Của Tinh Dầu

Đánh giá hoạt tính chống oxy hóa của tinh dầu gừng bằng phương pháp DPPH và ABTS cho thấy tinh dầu có khả năng loại bỏ các gốc tự do. Tinh dầu gừng từ Cần Thơ và Cà Mau có hoạt tính chống oxy hóa tốt nhất, có khả năng bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do gây ra. Các tinh dầu khác có hoạt tính chống oxy hóa thấp hơn. Khả năng bắt gốc tự do ABTS của các tinh dầu gừng thuộc các tỉnh khác nhau gần bằng nhau, chia thành 2 nhóm: Ben Tre, Cần Thơ, Cà Mau, Đồng Tháp, Bạc Liêu và Trà Vinh (tốt hơn); Tiền Giang, Long An, Kiên Giang (yếu hơn).

V. Ứng Dụng Tinh Dầu Gừng Hướng Đi Mới Trị Bỏng Hiệu Quả

Nghiên cứu này cũng đánh giá khả năng trị bỏng của tinh dầu gừng trên mô hình gây bỏng ở chuột. Kết quả cho thấy tinh dầu gừng có tác dụng làm giảm diện tích bỏng nhanh hơn so với lô chứng. Sau 14 ngày điều trị, tổn thương bỏng ở các lô được điều trị bằng tinh dầu gừng gần như đã lành hoàn toàn. Kết quả này cho thấy tinh dầu gừng có tiềm năng ứng dụng trong việc điều trị bỏng.

5.1. Tác Dụng Phục Hồi Tổn Thương Da Do Bỏng Của Gừng

Việc sử dụng tinh dầu gừng giúp đẩy nhanh quá trình phục hồi da bị tổn thương do bỏng. Các hợp chất trong tinh dầu gừng có tác dụng kháng viêm, giảm đau và kích thích tái tạo tế bào da mới. Kết quả nghiên cứu cho thấy tinh dầu gừng có thể được sử dụng như một phương pháp điều trị bổ trợ cho bỏng.

5.2. Tiềm Năng Phát Triển Sản Phẩm Chăm Sóc Da Từ Gừng

Kết quả nghiên cứu mở ra tiềm năng phát triển các sản phẩm chăm sóc da từ tinh dầu gừng, đặc biệt là các sản phẩm điều trị bỏng và các tổn thương da khác. Các sản phẩm này có thể được sử dụng để giảm đau, kháng viêm, kích thích tái tạo da và bảo vệ da khỏi nhiễm trùng.

VI. Kết Luận và Triển Vọng Phát Triển Bền Vững Gừng Miền Nam

Nghiên cứu này đã cung cấp những thông tin quan trọng về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của tinh dầu gừng từ các tỉnh miền Nam. Kết quả cho thấy tinh dầu gừng từ các vùng khác nhau có thành phần và hoạt tính khác nhau. Tinh dầu gừng từ Bến Tre có khả năng kháng khuẩn mạnh nhất, trong khi tinh dầu từ Cần Thơ và Cà Mau có hoạt tính chống oxy hóa tốt nhất. Tinh dầu gừng có tiềm năng ứng dụng trong việc điều trị bỏng và các bệnh nhiễm trùng. Cần có các nghiên cứu sâu hơn để đánh giá đầy đủ tiềm năng của tinh dầu gừng và phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

6.1. Định Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Tinh Dầu Gừng

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc xác định các hợp chất có hoạt tính sinh học cụ thể trong tinh dầu gừng và cơ chế tác dụng của chúng. Cần có các nghiên cứu lâm sàng để đánh giá hiệu quả và an toàn của tinh dầu gừng trong việc điều trị các bệnh khác nhau. Ngoài ra, cần nghiên cứu các phương pháp tối ưu hóa quy trình chiết xuất và bảo quản tinh dầu gừng để đảm bảo chất lượng và ổn định.

6.2. Đề Xuất Phát Triển Sản Xuất và Kinh Doanh Tinh Dầu Gừng

Kết quả nghiên cứu cho thấy tiềm năng phát triển sản xuất và kinh doanh tinh dầu gừng ở miền Nam. Cần xây dựng các mô hình sản xuất gừng theo hướng bền vững, đảm bảo chất lượng và an toàn. Cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ chế biến tinh dầu gừng hiện đại để tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Đồng thời, cần xây dựng thương hiệu và quảng bá tinh dầu gừng Việt Nam trên thị trường trong và ngoài nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: ĐẶT VẮN ĐÈ 1.1 Lý do chọn đề tài Zingiber officinale Roscoe, thường được gọi là gừng, thuộc họ Zingeberaceae [1, 2]. Loại cây này được sử dụng rộng rãi như một loại gia vị trong văn hóa ẩm thực Đông và Đông Nam Á và cũng được đánh giá cao vì đặc tính chữa bệnh của nó, mang lại nhiều lợi ích sức khỏe khác nhau [3], Theo truyền thống, gừng được sử dụng để làm giảm các biến chứng về đường tiêu hóa, buồn nôn, cảm lạnh thông thường, sỏi thận, bệnh tim và sốt [4, 5]. Hon nữa, một số nghiên cứu chỉ ra rằng chiết xuất gừng có đặc tính kháng khuẩn, chống viêm và chống ung thư, khiến nó trở thành nguồn hợp chất hoạt tính sinh học tiềm năng để điều trị các bệnh truyền nhiễm và liên quan đến ung thư [6-8]. Ở cấp độ phân tử, gừng chứa nhiều hợp chất có tác dụng sinh học, dễ bay hơi và không bay hơi.

Monoterpenes (như pinene, camphene, eucalyptol, curcumene, v.) được đặc trưng bởi các đơn vị isoprene hoặc isoprene liên kết với cyclopropane, cyclohexane, cyclobutane và đã được chứng minh là có tác dụng chống viêm tụy, bảo vệ thần kinh, giải lo âu và bảo vệ dạ dày khi được sử dụng làm tinh dầu hoặc hương vị [9, 10]. Các hợp chat phenolic thuộc về các hợp chất không bay hơi được tìm thấy trong chiết xuất gừng. Chúng được đặc trưng bởi sự hiện diện của các nhóm hydroxyl và nổi tiếng với hoạt động chống oxy hóa. Trong số các hợp chất này, shogaols là một trong những hợp chất có hoạt tính sinh học chính của gừng.

Chúng được tạo ra thông qua quá trình chuyển đổi gingerol ở nhiệt độ và thời gian thích hợp trong quá trình chiết xuất, điều này đã được chứng minh là có tác dụng ngăn chặn sự phát triển của tế bào ung thư và có đặc tính chống viêm. Hơn nữa, shogaol đã cho thấy tác dụng tiềm tàng chống lại COVID-19 [11-13]. p-sitosterol thuộc nhóm phytosterol và được tìm thấy trong nhiều loại thực vật. Nó đã được chứng minh trong nhiều nghiên cứu là có đặc tính chống ung thư, chống viêm, cũng như có tác dụng bảo vệ chống lại NAFLD và các bệnh về đường hô hấp.

Ngoài ra, nó còn cho thấy các đặc tính bảo vệ gan, trong số những đặc tính khác [14]. Gần đây, gừng và các dẫn xuất của nó đã cho thấy tiềm năng to lớn và được sử dụng làm thực phẩm chức năng nhờ khả năng giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh, như đã được chứng minh ở cấp độ phân tử in vitro và in vivo. Ngày càng có nhiều bằng chứng ủng hộ lợi ích sức khỏe của gừng. Tuy nhiên, việc sử dụng gừng trong ngành dược phẩm và thực phẩm còn ở mức độ vừa phải và chưa tương xứng với tiềm năng, chủ yếu do thiếu thông tin về chất lượng nguyên liệu đầu vào, đặc biệt đối với gừng được trồng ở các vùng khác nhau của Việt Nam.

20 Ngoài ra, gừng là một trong những cây trồng chiến lược được trồng nhiều thế kỷ ỏ Việt Nam và đóng góp 5 triệu đô la Mỹ cho nền kinh tế Việt Nam vào năm 2018 [15]. Theo Văn và cộng sự. Đe thiết lập cơ sở dữ liệu toàn diện về ứng dụng và lựa chọn gừng trong ngành dược phẩm và thực phẩm, chúng tôi đã tiến hành một nghiên cứu. Nghiên cứu này bao gồm việc điều tra các hợp chất dễ bay hơi của gừng từ một số địa điểm ở miền Nam, Việt Nam và kiểm tra hoạt tính chống vi khuẩn của tinh dầu cũng như khả năng trị bỏng trên mô hình chuột của tinh dầu gừng.2 Mục tiêu của đề tài 1.1 Mục tiêu tổng quát Xác định được thành phần hóa, hàm lượng của các chất trong tinh dầu từ củ gừng của một số tỉnh miền Nam.

Thử khả năng kháng khuẩn, chống oxi hóa và khả năng trị bỏng của tinh dầu gừng.2 Mục tiêu cụ thễ - Thu được mẫu gừng (củ) ở một số tỉnh miền Nam - Chiết xuất tinh dầu từ các mẫu thu thập được bằng phương pháp cất lôi cuốn hơi nước - Khảo sát thành phần của tinh dầu bằng phương pháp GC-MS - Khảo sát hoạt tính chống oxi hóa và kháng một số loại vi khuẩn của các mẫu tinh dầu - Thử khả năng trị bỏng trên chuột 1.3 Đối tượng nghiên cứu Gừng (Zingiber officinale Roscoe) ở một số tỉnh miền Nam gồm An Giang, Bạc Liêu, Cà Mau, Cần Thơ, Đồng Tháp, Hậu Giang, Kiên Giang, Long An, Sóc Trăng, Tiền Giang, Trà Vinh, Ben Tre, Vĩnh Long.4 Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu là củ gừng thu thập ở các tỉnh phía Nam như An Giang, Bạc Liêu, Cà Mau, Cần Thơ, Đồng Tháp, Hậu Giang, Kiên Giang, Long An, Sóc Tráng, Tiền Giang, Trà Vinh, Ben Tre, Vĩnh Long. 21 Quá trình nghiên cứu và hoàn thành đề tài được tiến hành tại phòng thí nghiệm Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (F4-F7), Khoa Công nghệ Hóa học (F2). TÔNG QUAN TÀI LIỆU 1.5 Khái quát về cây gùng (Zingiber officinale RoscoeJ 1.6 Phân loại Cây gừng (Zingiber offcinale Roscoe.) thuộc: Họ (familia) : Zingiberaceae Chi (genus) : Zingiber Loài (species) : Zingiber officinale Roscoe. Tên thông thường: gừng, khương, Ingvver (Đức), Imbir (Ba Lan), halia (Mã Lai), le gingembre (Pháp), gember (Hà Lan),.7 Nguồn gốc Gừng có tên khoa học Vã Zingiber officinale.

Tên được đưa ra bởi nhà thực vật học người Anh, William Roscoe (1753 - 1831) trong ấn phẩm Transactions of the Linnean Society of London 8 năm 1807 [18]. Gừng đã được biết đến ở Ân Độ cổ đại, được coi là có nguồn gốc từ Áo. Sau đó rễ cây được đưa sang trồng ở Đông Phi vào thế kỉ 13, và phát triển rộng ra ở các nước khác vào thế kỉ 19 nhờ ứng dụng trong thực phẩm và dược liệu. Gừng tuy trồng phổ biến ỏ hầu hết các nước nhiệt đới nhưng chỉ được xuất khẩu ở một số nước nhất định như Ân Độ, Trung Quốc, Việt Nam [19].

Ở Việt Nam, gừng được trồng ở khắp mọi nơi, từ Bắc vào Nam. Ở các địa phương có một mùa khô kéo dài và khắc nghiệt thì phải trồng gừng trên loại đất ẩm. Gừng được trồng phổ biến từ độ cao 700- 800m trở xuống [17] 1.8 Đặc tính thực vật Gừng là loài cây thảo, sống lâu năm, cao 0,6 - Im. Thân rễ tích chứa nhiều chất dinh dưỡng phồng to lên thành củ.

Củ chỉ phát triển ở trên lớp đất mặt. Lá không có cuống, mọc so le, có bẹ ôm sát thân cây, màu xanh đậm, mặt nhẵn bóng, hình lưỡi mác, dài 15-20cm, rộng 2cm, gân lá có màu nhạt hơn phiến lá, vò ra có hương thơm. Lá xanh thường dựng thẳng nên độ che phủ mặt đất không cao. ít khi gặp gừng ra hoa.

Trục hoa mọc từ gốc dài 15-20cm, hoa tự mọc xít nhau thành bông, hoa đơn có 3 cánh, dài 4- 5cm, rộng 2-3cm, màu vàng xanh, mép cánh hoa và nhị hoa màu tím [17] 22 Hình 2-1 Hình ảnh cây gừng.9 Công dụng của gừng Trong thực phẩm gừng được xem là một loại gia vị đặc trưng khi chế biến các món ăn nhờ vào vị cay và mùi thom và hương vị đậm đà của nó. Gừng được dùng làm kẹo, mứt, trà và nước uống có gas. Trong Đông y, cây gừng cho các vị thuốc sau: + Sinh khương: Gừng tươi, vị cay, tính hơi ôn, có tác dụng tán ôn giải biểu, được dung trong cảm mạo phong hàn, ngoài ra còn dungf để giải độc thức ăn, ấm dạ dày, cầm mửa, tiêu nước, dịu ho. + Tiên khương: Gừng khô sao.

Nó có tác dụng giảm đau bụng, cầm máu + Khương bì: Vỏ gừng tươi, vị cay mát, có tác dụng lọi tiểu + Ổi khương: Gừng sống vùi nhẹ lửa cho chín (hoặc nướng chín), có tác dụng ấm bụng, trừ hàn. + Can khương: Thân rễ gừng phoi sấy khô. Can khương là thuốc ôn trung khử hàn dung khi nội hàn hoặc bênh trúng hàn, ấm trung tiêu, táo thấp, tiêu hóa. + Bào khương: Can khương thái phiến, đem sao cho phồng rộp rồi phun nước cho nguội.

Trị trầm hàn cố lạnh trong tạng phu, làm ấm nguyên dương can, tỳ, thận, sinh huyết, chỉ huyết, giảm đau. + Thán khương: Còn gọi là hắc khương hoặc gừng cháy. Đây là can khương thái phiến dày, sao cho cháy đen bên ngoài nhung bên trong còn màu hồng sẫm (gọi là đốt tồn 23 tính). Có tác dụng cầm máu trong các bài thuốc trị băng huyết, thổ huyết, tiêu ra máu, tiểu ra máu, lỵ ra máu [19,20].

Theo Tây y: Các hợp chất trong gừng có tính chất ngăn ngừa ung thư và chống viêm [6, 7].10 Tình hình nghiên cứu quốc tế Gừng (Zingiber officinale Rose.) rất phổ biến ở Việt Nam và nhiều nước trên thế giói, phần củ của gừng được sử dụng rộng rãi làm gia vị, thuốc dân gian để điều trị nhiều loại bệnh khác nhau như đau bụng ỏ trẻ so sinh, ho, cảm, nấc cụt, hen suyễn, chống buồn nôn. Trong Y học cổ truyền Trung Quốc, gừng tươi được cho là có tính khí ấm áp nhẹ, trong khi những loại khô và rang được coi là ấm và nóng [21] Trong khảo sát về hàm lượng tinh dầu gừng (phần củ) năng suất của tinh dầu của gừng (Zingiber officinale Rose.), các nhà khoa học cho thấy hàm lượng tinh dầu thay đổi từ 1,0 đến 3%, tùy thuộc vào nguồn gốc của gừng [22]. Ngoài sản lượng tinh dầu, các thành phần hóa học của tinh dầu gừng cũng bị ảnh hưởng bởi nguồn gốc, gừng ở dạng tươi hay gừng khô và phương pháp chiết xuất của nó. Do tầm quan trọng của sản lượng và thành phần hóa học của tinh dầu, những yếu tố ảnh hưởng đã được khảo sát và liệt kê trong bảng dưới đây.

24 Table 1 The chemical composition of Zingiber officinale essential oil from different geographical region Yield Rhizomes Components Location Ref 1.6%) Fresh Zingiberene 4- zingiberol (38.7%), Bangalore Market [16] p-sesquiphellandrene+p-bisabolene (11%), p-phellandrene (4.2% Dried Zingiberene (32%), p-sesquiphellandrene (15.6%), p-bisabolene market Iran 117] (93%), ar-curcumene (15. unpeeled rhizomes cultivars Camphene (8.96%) • Zj ng i berene( 105-16.8%), India [21] P-Sesqui phellandrene (55-7.1%), p-btsabolene, geranyl acetate (67%), Alergia [23] p-Sesquiphellandrene (5. Theo kết quả của các nghiên cúu trên, gùng khô có hàm luọng tinh dầu cao hon gừng tuơi và hàm luọng chất p- zingiberene cũng cao hon. Hon nữa, phu ong pháp làm khô đấ mang lại hiệu quả cao về sản luợng tinh dầu và thành phần hóa học của tinh dầu phần củ gừng, làm khô phần củ ở nhiệt độ thấp hon 70°C sẽ làm tăng hiệu suất của tinh dầu gừng mà không có bất kỳ ảnh huỏng nào đến 25 chuyển hóa từ 6-gingerol đến 6-shogaol, trong khi nhiệt độ cao hon 70oC thúc đẩy chuyển đổi 6-gingerol thành 6-shogaol [25].