Đ¾I HàC QUàC GIA HÀ NàI TR¯àNG Đ¾I HàC Y D¯þC ---------Āÿ--------- NGUYÄN THÞ THÀO VY NGHIÊN CĄU THÀNH PHÄN HÓA HàC CĂA PHÂN ĐO¾N DÞCH CHI¾T N-HEXAN TĆ CÂY THÀI LÀI TRÂNG (Commelina diffusa Burm.) KHÓA LUÀN TÞT NGHIÆP Đ¾I HàC NGÀNH D¯þC HàC HÀ NÞI – 2023 Đ¾I HàC QUàC GIA HÀ NàI TR¯àNG Đ¾I HàC Y D¯þC ---------Āÿ--------- NGUYÄN THÞ THÀO VY NGHIÊN CĄU THÀNH PHÄN HÓA HàC CĂA PHÂN ĐO¾N DÞCH CHI¾T N-HEXAN TĆ CÂY THÀI LÀI TRÂNG (Commelina diffusa Burm.) KHÓA LUÀN TÞT NGHIÆP Đ¾I HàC NGÀNH D¯þC HàC Khóa: QH.Y Ng°ái h°ßng d¿n: PGS. NGUYÄN XUÂN TÙNG HÀ NÞI – 2023 LàI CÀM ¡N Trên thực tế, không có sự thành công nào không gắn liền với sự giúp đỡ dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp từ các cá nhân, tá chức. Với lòng tri ân chân thành nhÁt, em xin gửi lßi c¿m ¡n sâu sắc nhÁt đến PGS. Vũ Đức Lợi và ThS.
Nguyễn Xuân Tùng, những ng°ßi thầy đã hết lòng h°ớng dẫn, nhiệt tình giúp đỡ và t¿o mái điều kiện giúp đỡ em trong suát quá trình hác tập, nghiên cứu và hoàn thiện khoá luận tát nghiệp. Em xin gửi lßi c¿m ¡n chân thành đến những thầy cô trong Bá môn D°ợc liệu và D°ợc cá truyền, Tr°ßng Đ¿i hác Y D°ợc, Đ¿i hác Quác gia Hà Nái (ĐHQGHN) đã hß trợ em rÁt nhiều trong quá trình làm khoá luận. Em xin gửi lßi c¿m ¡n sâu sắc đến tập thể quý thầy cô Tr°ßng Đ¿i hác Y D°ợc, ĐHQGHN đã dìu dắt và trang bß kiến thức cho em suát 5 năm hác qua. Em xin chân thành c¿m ¡n Ban Giám hiệu Tr°ßng Đ¿i hác Y D°ợc, ĐHQGHN đã t¿o điều kiện tát nhÁt cho em trong suát thßi gian hác tập t¿i tr°ßng.
Em xin gửi lßi c¿m ¡n đến những anh chß trong Viện Hóa Sinh Biển - Viện Hàn lâm Khoa hác và Công nghệ Việt Nam đã giúp đỡ và hß trợ t¿o điều kiện thuận lợi giúp đỡ em trong quá trình thực hiện khóa luận. Và cuái cùng, em xin bày tß lòng biết ¡n sâu sắc tới gia đình, b¿n bè đã luôn á bên đáng viên, ủng há và giúp đỡ em trong thßi gian qua. Em kính mong nhận đ°ợc ý kiến đóng góp của các thầy cô trong Hái đßng để khóa luận của em đ°ợc hoàn thiện h¡n. Em xin trân tráng c¿m ¡n! Hà Nội, ngày 27 tháng 4 năm 2023 Sinh viên NguyÅn Thß ThÁo Vy DANH MĀC CÁC KÝ HIÆU, CHþ VI¾T TÂT STT Chÿ vi¿t tÃt Ý nghĩa 1 δ (ppm) Đá dßch chuyển hóa hác Phá cáng h°áng từ h¿t nhân proton (1H Nuclear 1 2 H-NMR Magnetic Resonance Spectroscopy) Phá cáng h°áng từ h¿t nhân cacbon-13 (13C Nuclear 13 3 C-NMR Magnetic Resonance Spectroscopy) 4 DCM/ CH2Cl2 Dichloromethane Phá DEPT (Distortionless Enhancement by 5 DEPT Polarization Transfer) 6 ESI-MS Ph°¡ng pháp phá khái l°ợng 7 EtOAc Ethyl acetate 8 MeOH Methanol Phá t°¡ng quan đa liên kết h¿t nhân (Heteronuclear 9 HMBC Multiple Bond Correlation) Sắc ký lßng hiệu năng cao (High Performance 10 HPLC Liquid Chromatography) Phổ t°¡ng tác di ḥ ¿t nhân qua mát liên kê t 11 HSQC (Heteronuclear Single Quantum Correlation) 12 IR Phá hßng ngo¿i (Infrared Spectroscopy) 13 J (Hz) Hằng sá ghép (J coupling constant) Phá cáng h°áng từ h¿t nhân (Nuclear Magnetic 14 NMR Resonance Spectroscopy) 15 TLC Sắc ký lớp mßng (Thin Layer Chromatography) 16 v/v Thể tích / Thể tích DANH MĀC BÀNG BIÂU STT Tên bÁng Trang 1 B¿ng 1.
Phân bá các loài thuác chi Commelina á Việt Nam 4 2 B¿ng 1. Thành phần hóa hác của mát sá loài thuác chi 6 Commelina 3 B¿ng 3. Dữ liệu phá 1H-NMR và 13C-NMR của TLT1 và 26 chÁt tham kh¿o 4 B¿ng 3. Dữ liệu phá 1H-NMR và 13C-NMR và HMBC của 29 TLT2 và chÁt tham kh¿o 5 B¿ng 3.
Dữ liệu phá 1H-NMR và 13C-NMR của TLT3 và 31 chÁt tham kh¿o DANH MĀC HÌNH ÀNH STT Tên hình Trang 1 Hình 1. Hình ¿nh toàn cây, thân và hoa của Thài lài trắng 9 Hình 1. CÁu trúc hóa hác của mát sá hợp chÁt từ loài C. Máy đo phá cáng h°áng từ h¿t nhân Bruker 3 19 Avance 500 MHz Hình 2.
S¡ đß chiết xuÁt cao táng và các cao phân đo¿n 4 21 từ cây Thài lài trắng Hình 2. S¡ đß phân lập các hợp chÁt từ cắn n-hexan của 5 24 Thài lài trắng 6 Hình 3. CÁu trúc của hợp chÁt TLT1 ( Acid tricosanoic) 26 Hình 3. CÁu trúc hóa hác của hợp chÁt TLT2 (Benzyl-7-O- 7 28 β-D-glucopyranoside) Hình 3.
CÁu trúc hóa hác của hợp chÁt TLT3 ( Acid 8 30 corosolic) MĀC LĀC Mâ ĐÄU. 1 CH¯¡NG 1 - TÞNG QUAN. Tßng quan vÁ chi Commelina L. Vß trí phân lo¿i.
Tßng quan vÁ cây Thài lài trÃng (Commelina diffusa Burm. Tßng quan các nghiên cąu vÁ cây Thài lài trÃng t¿i ViÇt Nam. 17 CH¯¡NG 2 - ĐÞI T¯þNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĄU. Hóa chÃt, trang thi¿t bß.
Ph°¢ng pháp nghiên cąu. Ph°¢ng pháp chi¿t xuÃt. Ph°¢ng pháp phân lÁp các hÿp chÃt. Ph°¢ng pháp xác đßnh cÃu trúc các hÿp chÃt phân lÁp đ°ÿc.
K¿t quÁ xác đßnh cÃu trúc các hÿp chÃt phân lÁp đ°ÿc. Hÿp chÃt TLT1: Acid tricosanoic. Hÿp chÃt TLT2: Benzyl-7-O-β-D-glucopyranoside/ Benzyl-O-β-D- glucopyranoside. Hÿp chÃt TLT3: Acid corosolic.
30 CH¯¡NG 4 – BÀN LUÀN. 33 K¾T LUÀN VÀ ĐÀ XUÂT. 36 TÀI LIÆU THAM KHÀO. Mâ ĐÄU Trên thế giới, °ớc tính có kho¿ng 250.000 loài thực vật, trong đó có kho¿ng 35.000 loài đ°ợc sử dụng làm thuác [1].
à Việt Nam, °ớc tính có h¡n 12.000 loài thực vật bậc cao, trong đó có kho¿ng 4.000 loài đ°ợc dùng làm thuác [1]. Ngày nay, với sự tiến bá của khoa hác công nghệ và nhu cầu sử dụng thuác có ngußn gác từ d°ợc liệu ngày càng cao, các nhà khoa hác trên thế giới đã tập trung sàng lác, nghiên cứu các ho¿t chÁt, chiết xuÁt các d°ợc chÁt có ho¿t tính, sinh kh¿ dụng cao từ thực vật. Gần đây, sự phát triển của các lo¿i thuác th¿o d°ợc cho thÁy những lợi ích mà nó có thể mang l¿i, gßm tác dụng điều trß tiềm năng, đác tính và chi phí nghiên cứu thÁp h¡n so với các chÁt táng hợp hóa hác. Thài lài trắng, tên khoa hác là Commelina diffusa Burm., thuác chi Commelina - mát trong những chi lớn nhÁt của há Thài lài (Commelinaceae) [2].
Loài này đã đ°ợc sử dụng trong nhiều thế kỷ nh° mát lo¿i th¿o d°ợc để điều trß các bệnh về đ°ßng hô hÁp, nhiễm khuẩn đ°ßng niệu 3 sinh dục, viêm ruát thừa cÁp, lỵ, sßi thận, cao huyết áp và bệnh lậu. Mát sá nghiên cứu đã tiến hành sàng lác, đßnh tính các thành phần hóa hác trong các lo¿i dßch chiết của C. diffusa và cho thÁy sự hiện diện của các nhóm hợp chÁt quan tráng gßm alcaloid, flavonoid, glycosid, phlobatannin, saponin, sterol và tanin [13]. Ngoài ra, Thài lài trắng còn chứa nhiều lo¿i vitamin và khoáng chÁt thiết yếu nh° vitamin C, vitamin B3, vitamin B2, canxi, magie,& [14].
Sự hiện diện của các hợp chÁt này cho thÁy C. diffusa là mát ngußn th¿o d°ợc có giá trß tiềm năng và khẳng đßnh thêm các tác dụng d°ợc lý của loài này. 1 Nhìn chung, Thài lài trắng đã có lßch sử sử dụng lâu đßi và đ°ợc nghiên cứu ráng rãi á nhiều n¡i trên thế giới. Tuy nhiên, nghiên cứu về Thài lài trắng á Việt Nam còn t°¡ng đái ít và ch°a đầy đủ.
Vì vậy, cần tiến hành thêm các nghiên cứu để xác đßnh, phân lập các hợp chÁt có tác dụng sinh hác từ loài cây này và chứng minh tác dụng d°ợc lý liên quan đến mục đích điều trß. Trên c¡ sá đó, đề tài: <Nghiên cąu thành phÅn hóa hác căa phân đo¿n dßch chi¿t n- hexan tć cây Thài lài trÃng (Commelina diffusa Burm.)= đã đ°ợc thực hiện với những mục tiêu cụ thể sau: 1. Chi¿t xuÃt, phân lÁp mßt sß hÿp chÃt tć dßch chi¿t n-hexan căa cây Thài lài trÃng. Xác đßnh cÃu trúc hóa hác căa các hÿp chÃt phân lÁp đ°ÿc.
2 CH¯¡NG 1 - TÞNG QUAN 1. Tßng quan vÁ chi Commelina L. Vß trí phân lo¿i Theo hệ tháng phân lo¿i thực vật có hoa Cronquist (hệ tháng phân lo¿i thực vật có hoa do Arthur Cronquist phát triển)[15], chi Commelina có vß trí phân lo¿i nh° sau: Giới: Thực vật (Plantae) Phân giới: Thực vật có m¿ch (Tracheobionta) Trên ngành: Thực vật có h¿t (Spermatophyta) Ngành: Ngành Ngác lan (Magnoliophyta) Lớp: Lớp hành (Liliopsida) Phân lớp: Thài lài (Commelinidae) Bá: Thài lài (Commelinales) Há: Thài lài (Commelinaceae) Chi: Commelina L. Đặc điÃm phân bß Commelina L.
là chi lớn nhÁt trong há Commelinaceae, bao gßm kho¿ng 205 3 215 loài [16]. Đây cũng là mát trong sáu chi có sự phân bá toàn cầu, là chi phân bá phức t¿p nhÁt trong Há Thài Lài [17] phân bá chủ yếu á vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới [4]. Mát sá loài phá biến của chi này là C. benghalensis đ°ợc tìm thÁy á vùng cận nhiệt châu Á và châu Phi, C.
erecta đ°ợc thÁy á châu Mỹ, vùng Sahara á châu Phi và phía Nam Arabian Peninsula. Trong sá các loài của chi Commelina thì loài C. dielsii là loài duy nhÁt chỉ đ°ợc tìm thÁy á đúng mát n¡i trên thế 3 giới. Loài này đ°ợc phát hiện đầu tiên vào năm 1940 và mới chỉ đ°ợc tìm thÁy á Concepción del Uruguay, tỉnh Entre Ríos, vùng đông bắc Argentina [18,19].
T¿i Việt Nam, tám loài của chi Commelina L. Sự phân bá của các loài này đ°ợc trình bày chi tiết trong B¿ng 1. Phân bố các loài thuộc chi Commelina ở Việt Nam [3,20] Tên loài Tên gái khác Phân bß Thài lài, Commelina Rau trai, Khắp các vùng trên c¿ n°ớc communis L. Trai th°ßng, Cß chân vßt.
Commelina Thài lài lá dài, Thài lài lá Hà Nái (Ba Vì), Đßng Nai, longifolia liễu, Trai lá dài, Kiên Giang, Tp. Hß Chí Minh Lam. Lào Cai, L¿ng S¡n, Bắc Giang, Commelina Thài lài lông, Đầu riều, Hà Nái, H¿i D°¡ng, Ninh benghalensis Trai Àn, Bình, Thừa Thiên 3 Huế, Đà L. Chích th¿o.
Nẵng, Qu¿ng Nam, Tp. Hß Chí Minh Commelina Thài lài n°ớc, Trai n°ớc, Hà Nái, Lâm Đßng, các tỉnh paludosa Trúc diệp thái Nam bá Blume 1. Đặc điÃm thực vÁt Các loài thuác chi Commelina là cây thân th¿o, cao từ 30 3 60 cm hoặc cao h¡n, sáng hàng năm hoặc lâu năm. Rễ th°ßng á d¿ng sợi, hiếm khi có củ hoặc thân rễ.
Thân cây leo hoặc mác thẳng, thân cây nhẵn, gần nh° không có lông, có rễ á các mÁu. Lá cây th°ßng mác thành hai hàng hoặc theo hình xoắn ác, không có cuáng hoặc có mát cuáng lá. Lá thon, chóp nhán, bẹ có rìa lông ôm lÁy thân, dài 2 3 6 cm, ráng 1 3 2 cm [4,22]. 4 Cụm hoa là mát lá bắc ráng nh° mo, mßi mo chứa 3 3 5 hoa nhß.
Hoa mác trên cuáng hoa và đái xứng hai bên (zygomorphic). Cụm hoa mác á ngán thân và nách lá, trên cùng mát mÁu với lá.