Nghiên Cứu Thành Phần Hóa Học Của Cây Cát Sâm (Millettia speciosa Champ.)

Nghiên cứu thành phần hóa học của phân đoạn dịch chiết ethylacetat từ rễ củ cây cát sâm millettia speciosa champ mang lại thông tin quý giá cho y học.

• Tác giả: Phạm Phương Thảo
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Vi Đắc Lợi
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Thành Phần Hóa Học Của Cây Cát Sâm (Millettia speciosa Champ.)
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về chi Millettia
• 1.2. Tổng quan về cây Cát sâm (Millettia speciosa Champ.)
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ
• 3.1. Chiết xuất và phân lập được các hợp chất từ rễ củ cây Cát sâm
• 3.2. Xác định được cấu trúc các hợp chất
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Hợp chất rutin
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu thành phần hóa học cây Cát Sâm

Cây Cát Sâm (Millettia speciosa Champ.) là một loài thực vật thuộc họ Đậu (Fabaceae) và được biết đến với nhiều tác dụng dược lý. Nghiên cứu thành phần hóa học của cây Cát Sâm không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc hóa học mà còn mở ra cơ hội ứng dụng trong y học cổ truyền và hiện đại. Các hợp chất có trong cây Cát Sâm đã được chứng minh có khả năng kháng viêm, kháng khuẩn và nhiều tác dụng sinh học khác.

1.1. Đặc điểm thực vật và phân bố của cây Cát Sâm

Cây Cát Sâm có kích thước trung bình, thường mọc ở các vùng núi Tây Bắc và miền Trung Việt Nam. Rễ củ của cây được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền để điều trị nhiều bệnh lý khác nhau.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu thành phần hóa học

Nghiên cứu thành phần hóa học của cây Cát Sâm giúp xác định các hợp chất có hoạt tính sinh học, từ đó phát triển các sản phẩm dược phẩm mới. Điều này không chỉ nâng cao giá trị của cây thuốc mà còn góp phần bảo tồn nguồn gen thực vật quý hiếm.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu cây Cát Sâm

Mặc dù cây Cát Sâm có nhiều tiềm năng, nhưng việc nghiên cứu thành phần hóa học của nó vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu tài liệu nghiên cứu, phương pháp chiết xuất chưa tối ưu và sự biến đổi của thành phần hóa học theo điều kiện môi trường là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Thiếu tài liệu và nghiên cứu trước đây

Nhiều nghiên cứu về cây Cát Sâm còn hạn chế, dẫn đến việc thiếu thông tin về các hợp chất có trong cây. Điều này gây khó khăn trong việc xác định các hoạt chất chính và tác dụng của chúng.

2.2. Biến đổi thành phần hóa học theo môi trường

Thành phần hóa học của cây Cát Sâm có thể thay đổi theo điều kiện sinh trưởng, như độ ẩm, ánh sáng và loại đất. Việc nghiên cứu cần được thực hiện trong nhiều điều kiện khác nhau để có cái nhìn toàn diện hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu thành phần hóa học cây Cát Sâm

Để nghiên cứu thành phần hóa học của cây Cát Sâm, các phương pháp chiết xuất và phân tích hiện đại được áp dụng. Các phương pháp như sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) và phổ hồng ngoại (IR) giúp xác định cấu trúc hóa học của các hợp chất trong cây.

3.1. Phương pháp chiết xuất hợp chất từ cây Cát Sâm

Chiết xuất bằng dung môi như ethyl acetate giúp tách biệt các hợp chất có hoạt tính sinh học. Phương pháp này cho phép thu được các hợp chất tinh khiết để phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo.

3.2. Phân tích cấu trúc hóa học của hợp chất

Sử dụng các kỹ thuật phân tích như NMR và MS để xác định cấu trúc hóa học của các hợp chất đã chiết xuất. Điều này giúp hiểu rõ hơn về tính chất và hoạt tính của chúng.

IV. Kết quả nghiên cứu thành phần hóa học cây Cát Sâm

Nghiên cứu đã phân lập được nhiều hợp chất từ cây Cát Sâm, trong đó có flavonoid và alkaloid. Các hợp chất này đã được chứng minh có nhiều tác dụng sinh học, từ kháng viêm đến kháng khuẩn, mở ra hướng đi mới cho việc phát triển thuốc từ thiên nhiên.

4.1. Các hợp chất chính được phân lập

Các hợp chất như rutin và quercetin đã được phân lập từ cây Cát Sâm. Những hợp chất này có khả năng chống oxy hóa và kháng viêm, rất có giá trị trong y học.

4.2. Tác dụng sinh học của các hợp chất

Nghiên cứu cho thấy các hợp chất từ cây Cát Sâm có khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn và virus, đồng thời hỗ trợ điều trị các bệnh lý như viêm gan và viêm phế quản.

V. Ứng dụng thực tiễn của cây Cát Sâm trong y học

Cây Cát Sâm không chỉ được sử dụng trong y học cổ truyền mà còn có tiềm năng lớn trong y học hiện đại. Các sản phẩm chiết xuất từ cây có thể được phát triển thành thuốc điều trị nhiều bệnh lý khác nhau.

5.1. Ứng dụng trong y học cổ truyền

Cây Cát Sâm đã được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền để điều trị các bệnh như đau lưng, viêm khớp và các bệnh về hô hấp. Sự kết hợp giữa y học cổ truyền và hiện đại có thể mang lại hiệu quả cao hơn.

5.2. Tiềm năng phát triển sản phẩm dược phẩm

Với các hợp chất có hoạt tính sinh học cao, cây Cát Sâm có thể được phát triển thành các sản phẩm dược phẩm mới, phục vụ cho nhu cầu điều trị bệnh ngày càng tăng cao.

VI. Kết luận và tương lai của nghiên cứu cây Cát Sâm

Nghiên cứu thành phần hóa học của cây Cát Sâm mở ra nhiều cơ hội mới trong việc phát triển thuốc từ thiên nhiên. Tương lai của nghiên cứu này cần được tiếp tục để khai thác tối đa tiềm năng của cây thuốc quý này.

6.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về cây Cát Sâm để xác định rõ hơn về các hợp chất và tác dụng của chúng. Điều này sẽ giúp nâng cao giá trị của cây thuốc trong y học.

6.2. Hướng đi mới cho nghiên cứu dược liệu

Nghiên cứu cây Cát Sâm có thể là một phần trong chiến lược phát triển dược liệu từ thiên nhiên, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển nền y học hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đ¾I HàC QUàC GIA HÀ NàI TR¯ỜNG Đ¾I HàC Y D¯þC ---------Āÿ--------- PH¾M PH¯¡NG THÀO NGHIÊN CĄU THÀNH PHÄN HÓA HàC CĂA PHÂN ĐO¾N DÞCH CHI¾T ETHYLACETAT TĆ RÞ CĂ CÂY CÁT SÂM (Millettia speciosa Champ.) KHÓA LU¾N TàT NGHIàP Đ¾I HàC NGÀNH D¯þC HàC HÀ NÞI - 2023 Đ¾I HàC QUàC GIA HÀ NàI TR¯ỜNG Đ¾I HàC Y D¯þC PH¾M PH¯¡NG THÀO NGHIÊN CĄU THÀNH PHÄN HÓA HàC CĂA PHÂN ĐO¾N DÞCH CHI¾T ETHYLACETAT TĆ RÞ CĂ CÂY CÁT SÂM (Millettia speciosa Champ.) KHÓA LU¾N TàT NGHIàP Đ¾I HàC NGÀNH D¯þC HàC KHÓA: QH.Y NG¯ỜI H¯àNG DẪN: PGS. TS Vi ĐĄC LþI ThS. NGUYÞN THÞ MAI HÀ NÞI – 2023 LỜI CÀM ¡N Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện khóa luận của em t¿i Trưßng Đ¿i hác Y Dược, Đ¿i hác Quác gia Hà Nái và thực hành t¿i Viện Hóa sinh biển, Viện Hàn lâm Khoa hác và Công nghệ Việt Nam, em xin gửi lßi c¿m ¢n sâu sắc tới PGS.TS Vj Đąc Lÿi 3 Phó Trưáng Khoa Dược kiêm Trưáng bá môn Dược cổ truyền 3 Hác viện Y Dược hác cổ truyền Việt Nam và Th.S Nguyßn Thß Mai 3 Gi¿ng viên bá môn Dược hác cổ truyền, Trưßng ĐH Y Dược, Đ¿i hác Quác gia Hà Nái, những ngưßi thầy đã tận tâm hướng dẫn chỉ b¿o và t¿o mái điều kiện tát nhÁt giúp em hoàn thành khóa luận này. Em xin chân thành c¿m ¢n các Thầy cô trong Bá môn Dược liệu 3 Dược cổ truyền Trưßng Đ¿i hác Y Dược, Đ¿i hác Quác gia Hà Nái đã t¿o điều kiện thuận lợi giúp đỡ em trong quá trình hác tập, rèn luyện, nghiên cứu trong suát quá trình làm khóa luận.

Em cũng xin gửi lßi c¿m ¢n sâu sắc tới ThS. Lê Hßng D°¢ng, Bá môn Dược liệu 3 DHCT, ThS. Nguyßn Xuân Tùng, Bá môn Bào chế và CNDP, Trưßng Đ¿i hác Y dược, Đ¿i hác Quác gia Hà Nái đã hướng dẫn chỉ b¿o em để em hoàn thành tát khóa luận này. Em xin gửi lßi tri ân sâu sắc tới tập thể quý thầy cô Ban Giám hiệu Trưßng Đ¿i hác Y Dược, Đ¿i hác Quác gia Hà Nái đã t¿o điều kiện tát nhÁt giúp em trau dồi kiến thức, rèn luyện kỹ năng trong suát thßi gian hác tập nghiên cứu t¿i trưßng.

Cuái cùng em xin bày tß lòng biết ¢n chân thành tới gia đình, b¿n bè đã luôn bên c¿nh đáng viên, ủng há và giúp đỡ em trong thßi gian qua. Trong quá trình thực hiện đề tài khóa luận không tránh khßi thiếu sót, em rÁt mong nhận được sự góp ý và c¿m thông từ Thầy cô để khóa luận của em được hoàn thiện h¢n. Em xin chân thành c¿m ¢n! Hà Nái, ngày 20 tháng 05 năm 2023 Sinh viên Ph¿m Phư¢ng Th¿o MĀC LĀC LỜI CÀM ¡N MĀC LĀC DANH MĀC CHĀ VI¾T TÀT, CÁC KÍ HIàU DANH MĀC CÁC HÌNH DANH MĀC CÁC BÀNG ĐẶT VÂN ĐÀ. 1 CH¯¡NG 1: TàNG QUAN.

Tổng quan về chi Millettia. Tổng quan về cây Cát sâm (Millettia speciosa Champ. 12 CH¯¡NG 2: ĐàI T¯þNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĄU. Đái tượng nghiên cứu.

Nái dung nghiên cứu. Phư¢ng pháp nghiên cứu. 20 CH¯¡NG 3: K¾T QUÀ. Chiết xuÁt và phân lập được các hợp chÁt từ rễ củ cây Cát sâm.

Xác đßnh được cÁu trúc các hợp chÁt. 24 CH¯¡NG 4: BÀN LU¾N. Hợp chÁt rutin. 33 K¾T LU¾N VÀ KI¾N NGHÞ.

35 TÀI LIàU THAM KHÀO PHĀ LĀC DANH MĀC CHĀ VI¾T TÀT, CÁC KÍ HIàU STT Chā vi¿t tÁt Ý nghĩa 1 Phổ cáng hưáng từ h¿t nhân proton (1H Nuclear 1 H-NMR Magnetic Resonance Spectroscopy) 13 Phổ cáng hưáng từ h¿t nhân cacbon-13 (13C Nuclear 2 C-NMR Magnetic Resonance Spectroscopy) 3 CDCl3 Deuterated chloroform Phổ DEPT (Distortionless Enhancement by 4 DEPT Polarization Transfer) 5 ESI-MS Electronspray Ionization Mass Spectrum 6 EtOAc Ethyl acetate Phổ tư¢ng quan đa liên kết h¿t nhân (Heteronuclear 7 HMBC Multiple Bond Correlation) Sắc ký lßng hiệu năng cao (High Performance Liquid 8 HPLC Chromatography) Phổ tư¢ng tác di ḥ ¿t nhân qua mát liên kết 9 HSQC (Heteronuclear Single Quantum Correlation) 10 IL Interleukin 11 IR Phổ hồng ngo¿i (Infrared Spectroscopy) 12 J (Hz) Hằng sá ghép (J coupling constant) 13 MeOH Methanol Phổ cáng hưáng từ h¿t nhân (Nuclear Magnetic 14 NMR Resonance Spectroscopy) 15 TLC Sắc ký lớp mßng (Thin Layer Chromatography) 16 TNF Tumor Necrosis Factors 17 v/v Thể tích/thể tích DANH MĀC CÁC HÌNH STT Tên hình Trang 1 Hình 1. Sự phát triển hoa á cây há Đậu [7] 4 Hình 1. Mát sá cÁu trúc hóa hác của các hợp chÁt được 2 9 phân lập từ các loài Millettia khác nhau [10] Hình 1. Hình ¿nh cây Cát sâm và phân bá của nó á Việt 3 12 Nam [21] Hình 1.

CÁu trúc hóa hác của các hợp chÁt được phân 4 14 lập từ rễ của Milletia speciose [2] Hình 3. Quy trình chiết xuÁt cao tổng và các cao phân 5 22 đo¿n cây Cát sâm Hình 3. Quy trình phân lập các hợp chÁt từ cắn EtOAc 6 23 của cây Cát sâm Hình 3. CÁu trúc hóa hác của Rutin (quercetin-3-O-[³- 7 26 L-rhamnopyranosyl-(1-6)-β-D glucopyranosid) 8 Hình 3.

Hình ¿nh của acid margaric 28 Hình 3. Hình ¿nh của acid 3β-hydroxyurs-12-en-28- 9 30 oic hay acid ursolic DANH MĀC CÁC BÀNG STT Tên bÁng Trang 1 BÁng 1. Đặc điểm phân biệt các phân há Đậu 5 2 BÁng 1. Công dụng cổ truyền của mát sá loài thuác chi 7 Millettia [10] BÁng 3.1: Dữ liệu phổ DEPT, 1H- và 13C-NMR của CS5 3 24 và chÁt tham kh¿o đo trong DMSO-d6 BÁng 3.2: Dữ liệu phổ DEPT, 1H- và 13C-NMR của CS6 4 27 và chÁt tham kh¿o [25] BÁng 3.3: Dữ liệu phổ DEPT, 1H- và 13C-NMR của CS7 5 28 và chÁt tham kh¿o [2] ĐẶT VÂN ĐÀ Điều trß bằng th¿o dược là mát món quà thiên nhiên mà con ngưßi dùng để c¿i thiện sức khße của mình.

Từ thßi cổ đ¿i, các loài thực vật và hợp chÁt trong chúng đã được sử dụng cho mục đích y hác. Trong vài thập niên gần đây, các nhà khoa hác từ nhiều quác gia khác nhau đang tập trung nghiên cứu các loài đáng thực vật nhằm tìm kiếm các hợp chÁt tiềm năng phát triển thành thuác cho nhân lo¿i. Mßi khu vực và lãnh thổ đßa cầu đều có các đặc điểm về khí hậu, thổ nhưỡng khác nhau nên t¿o ra sự đa d¿ng cũng như hàm lượng các chÁt đặc trưng cho mßi loài. Theo các sá liệu đã được tháng kê, Việt Nam thuác top 25 quác gia có đá đa d¿ng sinh hác cao nhÁt thế giới, chiếm 6.5% sá loài trên đßa cầu.

Nhß có vß trí đßa lý khí hậu thuận lợi và kiến trúc đßa tầng phân hóa từ núi cao tới đồng bằng kết lãnh thổ tr¿i dài trên nhiều vĩ đá khiến cho th¿m thực vật á nước ta vô cùng phong phú. Đây rõ ràng là tiềm năng to lớn trong phát triển nghiên cứu những s¿n phẩm có ích cho con ngưßi. Việt Nam là mát trong các quác gia tham gia vào ho¿t đáng nghiên cứu, chiết xuÁt, phân lập và đánh giá các ho¿t chÁt tiềm năng có trong các loài sinh vật nằm nâng cao cuác sáng của con ngưßi, đặc biệt chú tráng tới lĩnh vực y tế, các thuác chữa bệnh, c¿i thiện sức khße. Các triển váng về khái ngành sức khße ngày càng được nâng cao nhß quá trình phân lập và thử nghiệm nhiều hợp chÁt mới.

Há Fabaceae là mát há thực vật lớn, phân bá ráng khắp các châu lục, ngo¿i trừ Nam Cực và sáng trong nhiều môi trưßng từ các hồ nước ngát tới các rừng nhiệt đới và cận nhiệt đới hay tồn t¿i á c¿ các th¿m thực vật vùng núi cao đến sa m¿c. Lý do dẫn đến sự đa d¿ng sinh thái này được đề xuÁt là do kh¿ năng hình thành nát sần á rễ với các vi khuẩn cá đßnh đ¿m. Các chÁt hóa hác quan tráng trong há này bao gồm flavonoid, lectin, saponin, alkaloid, carotenoid, acid phenolic và hầu hết chúng đều có giá trß tuyệt vßi [1]. 1 Cây Cát sâm (Millettia speciosa Champ.) là mát loài thuác chi Millettia thuác há Fabaceae được sử dụng ráng rãi như mát lo¿i thuác bổ.

Rễ của nó được dùng để gi¿m đau thắt lưng, điều trß thÁp khớp giúp c¢ xư¢ng chắc khße, chữa trß bệnh viêm phế qu¿n m¿n tính, viêm gan. Cây Cát sâm phát triển ráng rãi á nhiều tỉnh của Việt Nam tập trung á vùng núi Tây Bắc, trung du miền núi Bắc Bá và phía Bắc Trung Bá [2]. Hiện nay loài thực vật này đã được quy ho¿ch và đưa vào các dự án phát triển cây thuác tiềm năng. Để tiếp nái các nghiên cứu về loài thực vật này nhằm mục đích mang đến nhiều ứng dụng thực tiễn h¢n nữa, chúng tôi đã lựa chán và triển khai khóa luận với đề tài: <Nghiên cąu thành phÅn hóa hác căa phân đo¿n dßch chi¿t Ethylacetat tć rß că cây Cát sâm (Millettia speciosa Champ.

)= với các mục tiêu chính như sau: 1. Phân lập được một số hợp chất trong phân đoạn dịch chiết ethylacetat từ rễ củ cây Cát sâm. Xác định được cấu trúc các hợp chất đã phân lập. 2 CH¯¡NG 1: TàNG QUAN 1.

Táng quan vÁ chi Millettia 1. Vị trí phân loại chi Millettia Theo hệ tháng phân lo¿i thực vật APG IV (Hệ tháng phân lo¿i thực vật h¿t kín - Angiosperm Phylogeny Group) [3] và hệ tháng phân lo¿i thực vật có hoa của Armen Takhtajan [4], chi Millettia thuác: Giới: Thực vật (Plantae) Ngành: Ngác Lan (Magnoliopsida) Lớp Ngác Lan (Magnoliopsida) Phân lớp Hoa hồng (Rosidae) Bá Đậu (Fabales) Há Đậu (Fabaceae) Phân há Đậu (Faboideae) Chi Thàn mát (Millettia) 1. Đặc điểm thực vật và sự phân bố của cây họ Đậu (Fabaceae) 1. Đặc điểm thực vật Há Đậu (Fabaceae) hay há Cánh bướm là mát trong ba há thực vật có hoa lớn nhÁt trong giới thực vật, chỉ sau há Phong và há Cúc.

Sá lượng loài trong há kho¿ng 19.300 loài trong 750 chi xuÁt hiện dưới d¿ng th¿o mác, cây bụi, dây leo hoặc cây gß trong các môi trưßng sáng chủ yếu trên c¿n và là thành phần của hầu hết các kiểu th¿m thực vật trên thế giới. Hiện nay, há đậu được chia thành 3 phân há là Caesalpinioideae, Mimosoideae và Faboideae [5, 6]. 3 Hầu hết các loài cây há đậu có thể cá đßnh nit¢ trong khí quyển (N2) thông qua vi khuẩn cáng sinh trong các nát sần á rễ và điều này có thể mang l¿i lợi thế cho chúng trong điều kiện đ¿m (N) trong đÁt thÁp nếu các yếu tá khác thuận lợi cho sự phát triển [6]. Sự phát triển hoa á cây há Đậu [7] Lá điển hình thuác d¿ng lá kép lông chim 1-2 lần, đôi khi chỉ có 3 lá chét hoặc thu hẹp thành vòi cuán và có lá kèm.

Lá và lá chét thưßng có cử đáng thức ngủ, lá kèm có thể biến thành gai [8]. Hoa thưßng mác d¿ng chùm, tán, đầu hoặc d¿ng bông. Hoa có thể mác đều hoặc không đều, cánh hoa rßi hoặc dính nhau mát phần.