Nghiên Cứu Thành Phần Hóa Học Cao Ethyl Acetate Của Cây Bướm Bạc Đài Cong Mussaenda Recurvata

Luận văn thạc sĩ hóa học nghiên cứu hóa hữu cơ nghiên cúu thành phần hóa học cao ethylacetate của cây bướm bạc đài cong mussaenda, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Trần Thị Mai Trâm
• Người hướng dẫn: PGS. Mai Đình Trị
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Hóa Hữu Cơ
• Đề tài: Nghiên Cứu Thành Phần Hóa Học Cao Ethyl Acetate Từ Cây Bướm Bạc Đài Cong
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG
• 1.1. Giới thiệu về Chi Bướm bạc (Mussaenda)
• 1.2. Giới thiệu về cây Bướm bạc đài cong (Mussaenda recurvata)
• 1.3. Mô tả thực vật về cây Bướm bạc đài cong (Mussaenda recurvata)
• 1.4. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.4.1. Các nghiên cứu thành phần hóa học
• 1.4.2. Các nghiên cứu về hoạt tính sinh học
• 2. CHƯƠNG 2: HÓA CHẤT, DỤNG CỤ, THIẾT BỊ, PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
• 2.1. Dụng cụ, thiết bị
• 2.2. Phương pháp tiến hành
• 2.2.1. Quá trình thực nghiệm
• 2.2.2. Điều chế các loại cao
• 2.2.3. Qui trình phân lập các chất từ cao EA cây Mussaenda recurvata
• 2.2.4. Khảo sát phân đoạn E3
• 2.2.5. Thử nghiệm hoạt tính sinh học gây độc tế bào
• 2.2.6. Xử lý số liệu và đánh giá hoạt tính
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Biện luận cấu trúc phổ
• 3.1.1. Khảo sát cấu trúc của hợp chất MR21
• 3.1.2. Khảo sát cấu trúc của hợp chất MR26
• 3.1.3. Khảo sát cấu trúc của hợp chất MR20A
• 3.1.4. Khảo sát cấu trúc của hợp chất MR4B
• 3.1.5. Khảo sát cấu trúc của hợp chất MR45
• 3.1.6. Khảo sát cấu trúc của hợp chất MR14
• 3.1.7. Khảo sát cấu trúc của hợp chất MR46
• 3.2. Kết quả thử hoạt tính gây độc tế bào
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Thành Phần Hóa Học Cây Bướm Bạc Đài Cong

Cây Bướm bạc đài cong (Mussaenda recurvata) là một loài thực vật mới được phát hiện ở Việt Nam, thuộc họ Cà phê (Rubiaceae). Hiện tại, chưa có bất kỳ nghiên cứu nào về thành phần hóa học của loài cây này. Các nghiên cứu về các loài khác thuộc chi Mussaenda cho thấy sự hiện diện của nhiều hợp chất có giá trị, như triterpenoid, flavonoid, iridoid và saponin. Do đó, việc nghiên cứu thành phần hóa học của cao ethyl acetate từ cây Bướm bạc đài cong là cần thiết để khám phá tiềm năng dược lý của nó. Nghiên cứu này góp phần vào việc tìm kiếm các hoạt chất mới có nguồn gốc tự nhiên, có thể ứng dụng trong y học. Các kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển các sản phẩm từ thảo dược, nâng cao chất lượng cuộc sống. Theo GS. Phạm Hoàng Hộ, Việt Nam có 27 loài thuộc chi Bướm bạc, trong đó 6 loài được dùng làm thuốc. Đây là một nguồn tài nguyên quý giá cần được nghiên cứu và khai thác.

1.1. Giới thiệu về cây thuốc nam Bướm Bạc Đài Cong

Cây Bướm bạc đài cong (Mussaenda recurvata) là cây bụi, cao từ 1,5-5 m. Cành cây phủ lông. Lá mọc đối, hình elip hay elíp ngọn giáo, kích thước 8-14 x 2,5-5 cm. Hoa màu vàng cam, mọc ở ngọn hay đầu cành thành từng cụm, lá bắc màu trắng. Quả hình xoan, có màu xanh khi còn non, có lông, hạt màu nâu sẫm. Cây được tìm thấy ở rìa rừng và dọc theo các con đường trong Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà, Khánh Hòa. Cần có thêm nghiên cứu để đánh giá đầy đủ các công dụng cây bướm bạc đài cong.

1.2. Vai trò của ethyl acetate trong chiết xuất hợp chất

Ethyl acetate là một dung môi phổ biến trong chiết xuất các hợp chất hữu cơ từ thực vật. Nó có khả năng hòa tan tốt nhiều loại hợp chất, từ các chất phân cực đến các chất ít phân cực. Việc sử dụng ethyl acetate trong nghiên cứu này cho phép thu được một phân đoạn cao chứa nhiều hợp chất có tiềm năng sinh học. Chiết xuất bằng ethyl acetate giúp cô lập nhiều thành phần hóa học cây bướm bạc đài cong.

1.3. Ý nghĩa của Nghiên Cứu Thành Phần Hóa Học Thực Vật

Nghiên cứu phân tích thành phần hóa học thực vật là nền tảng để khám phá các hợp chất có hoạt tính sinh học tiềm năng. Các hợp chất này có thể được sử dụng để phát triển các loại thuốc mới, thực phẩm chức năng và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe khác. Nghiên cứu này đóng góp vào sự hiểu biết về nguồn tài nguyên thực vật phong phú của Việt Nam.

II. Vấn Đề Nghiên Cứu Hoạt Tính Sinh Học Của Cây Bướm Bạc

Mặc dù các loài thuộc chi Mussaenda đã được sử dụng trong y học cổ truyền, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc chứng minh hiệu quả và độ an toàn của chúng. Nghiên cứu về hoạt tính sinh học ethyl acetate cây bướm bạc đài cong là cần thiết để xác định tiềm năng dược lý của cây thuốc này. Các nghiên cứu về tác dụng dược lý cây bướm bạc đài cong có thể mở ra cơ hội phát triển các loại thuốc mới, nhưng cũng cần phải đánh giá kỹ lưỡng các tác dụng phụ có thể xảy ra. Cần có các nghiên cứu lâm sàng để xác nhận hiệu quả và độ an toàn của các sản phẩm từ cây Bướm bạc đài cong.

2.1. Thiếu hụt nghiên cứu về thành phần hóa học cây Bướm Bạc

Hiện tại, có rất ít nghiên cứu về thành phần hóa học cây bướm bạc đài cong (Mussaenda recurvata). Điều này gây khó khăn cho việc đánh giá tiềm năng dược lý của cây thuốc này. Việc thiếu thông tin về thành phần hóa học cũng hạn chế khả năng phát triển các sản phẩm có giá trị từ cây Bướm bạc đài cong.

2.2. Các thách thức trong việc phân lập ethyl acetate từ cây Bướm Bạc

Việc phân lập ethyl acetate cây bướm bạc có thể gặp nhiều khó khăn do sự phức tạp của thành phần hóa học trong cây. Các hợp chất có thể có nồng độ thấp, khó phân tách và tinh chế. Cần có các phương pháp chiết xuất và phân tích hiệu quả để vượt qua những thách thức này.

2.3. Rào cản trong nghiên cứu dược lý ethyl acetate

Nghiên cứu nghiên cứu dược lý ethyl acetate gặp nhiều rào cản như: Khó khăn trong việc xác định các mục tiêu tác động, thiết lập các mô hình thử nghiệm phù hợp, đánh giá độc tính và tác dụng phụ. Cần có sự phối hợp giữa các nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực để vượt qua những rào cản này.

III. Phương Pháp Chiết Xuất Ethyl Acetate Từ Cây Bướm Bạc Đài Cong

Nghiên cứu này tập trung vào phương pháp chiết xuất ethyl acetate từ cây Bướm bạc đài cong. Quá trình chiết xuất bao gồm các bước: thu thập mẫu, làm khô, nghiền nhỏ, chiết xuất bằng dung môi ethyl acetate, cô đặc dịch chiết. Các điều kiện chiết xuất (thời gian, nhiệt độ, tỷ lệ dung môi) cần được tối ưu hóa để đạt hiệu quả cao nhất. Sau khi chiết xuất, cần tiến hành phân tích thành phần hóa học bằng các phương pháp sắc ký và phổ nghiệm. Cần tuân thủ các quy trình an toàn trong quá trình chiết xuất và sử dụng dung môi.

3.1. Tối ưu hóa quy trình chiết xuất ethyl acetate

Để tối ưu hóa quy trình chiết xuất, cần khảo sát ảnh hưởng của các yếu tố như: loại dung môi, tỷ lệ dung môi/mẫu, thời gian chiết, nhiệt độ chiết và phương pháp chiết xuất. Các yếu tố này cần được điều chỉnh để đạt được hiệu suất chiết xuất cao nhất và thu được các hợp chất mong muốn. Sử dụng quy trình chiết xuất ethyl acetate cây bướm bạc tối ưu để đạt hiệu quả cao nhất.

3.2. Sắc ký khí khối phổ GC MS trong phân tích ethyl acetate

Sắc ký khí khối phổ (GC-MS) ethyl acetate là một phương pháp mạnh mẽ để phân tích thành phần hóa học của cao ethyl acetate. GC-MS cho phép xác định các hợp chất có mặt trong cao, cũng như định lượng hàm lượng của chúng. Kết quả GC-MS cung cấp thông tin quan trọng để đánh giá chất lượng và tiềm năng sinh học của cao ethyl acetate.

3.3. Phương pháp phân lập các chất bằng Sắc ký cột

Phương pháp sắc ký cột sử dụng vật liệu hấp phụ để tách các chất dựa trên ái lực khác nhau của chúng với pha tĩnh và pha động. Bằng cách lựa chọn cột sắc ký và hệ dung môi phù hợp, có thể phân tách hiệu quả các thành phần trong cao ethyl acetate. Cần lựa chọn hệ dung môi thích hợp để đạt hiệu quả tách tốt nhất.

IV. Phân Lập Cấu Trúc Hóa Học Ethyl Acetate Cây Bướm Bạc Đài Cong

Sau khi chiết xuất và phân tích sơ bộ, cần tiến hành phân lập ethyl acetate cây bướm bạc để thu được các hợp chất tinh khiết. Các phương pháp phân lập thường được sử dụng bao gồm sắc ký cột, sắc ký lớp mỏng và sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC). Sau khi phân lập, cấu trúc của các hợp chất được xác định bằng các phương pháp phổ nghiệm như phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR), phổ khối lượng (MS) và phổ hồng ngoại (IR). Việc xác định cấu trúc hóa học ethyl acetate cây bướm bạc là cần thiết để hiểu rõ tính chất và hoạt tính sinh học của chúng.

4.1. Sử dụng phổ NMR trong xác định cấu trúc hợp chất

Phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR) là một công cụ quan trọng để xác định cấu trúc hóa học ethyl acetate cây bướm bạc. NMR cung cấp thông tin chi tiết về cấu trúc phân tử, bao gồm số lượng và loại nguyên tử, liên kết giữa các nguyên tử và cấu trúc không gian của phân tử. Phân tích dữ liệu NMR giúp xác định cấu trúc của các hợp chất mới được phân lập.

4.2. Ứng dụng phổ khối lượng MS trong phân tích hợp chất

Phổ khối lượng (MS) là một phương pháp phân tích mạnh mẽ, cung cấp thông tin về khối lượng phân tử và cấu trúc phân mảnh của một hợp chất. MS được sử dụng để xác định khối lượng phân tử của các hợp chất mới được phân lập, cũng như để xác nhận cấu trúc hóa học ethyl acetate cây bướm bạc.

4.3. Phân tích dữ liệu phổ và biện luận cấu trúc phân tử

Phân tích dữ liệu phổ NMR, MS và IR một cách cẩn thận cho phép xác định cấu trúc của các hợp chất mới được phân lập. Quá trình này bao gồm việc giải thích các tín hiệu phổ, so sánh với các dữ liệu tham khảo và xây dựng mô hình cấu trúc phân tử. Việc biện luận cấu trúc cần được thực hiện một cách logic và có căn cứ khoa học.

V. Đánh Giá Hoạt Tính Sinh Học Ethyl Acetate Từ Bướm Bạc Đài Cong

Sau khi xác định cấu trúc, cần đánh giá hoạt tính sinh học ethyl acetate cây bướm bạc đài cong của các hợp chất phân lập được. Các hoạt tính sinh học thường được nghiên cứu bao gồm: kháng khuẩn, kháng viêm, chống oxy hóa, gây độc tế bào ung thư. Việc đánh giá hoạt tính sinh học giúp xác định tiềm năng dược lý của các hợp chất, cũng như mở ra cơ hội phát triển các loại thuốc mới. Kết quả thử nghiệm cần được phân tích thống kê để đảm bảo tính chính xác và tin cậy.

5.1. Thử nghiệm hoạt tính kháng khuẩn của ethyl acetate

Hoạt tính kháng khuẩn của cao ethyl acetate và các hợp chất phân lập được có thể được đánh giá bằng các phương pháp in vitro, như phương pháp khuếch tán trên đĩa thạch hoặc phương pháp pha loãng. Các thử nghiệm này giúp xác định khả năng ức chế sự phát triển của các vi khuẩn gây bệnh. Cần so sánh kết quả với các kháng sinh chuẩn để đánh giá hiệu quả của các hợp chất.

5.2. Đánh giá khả năng chống oxy hóa của các hợp chất

Khả năng chống oxy hóa của các hợp chất có thể được đánh giá bằng các phương pháp in vitro, như phương pháp DPPH hoặc phương pháp ABTS. Các thử nghiệm này giúp xác định khả năng loại bỏ các gốc tự do và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do oxy hóa. Đánh giá khả năng hoạt tính sinh học ethyl acetate cây bướm bạc đài cong là một khía cạnh quan trọng.

5.3. Thử nghiệm độc tính tế bào ung thư in vitro

Hoạt tính gây độc tế bào ung thư của cao ethyl acetate và các hợp chất phân lập được có thể được đánh giá bằng các phương pháp in vitro trên các dòng tế bào ung thư khác nhau. Các thử nghiệm này giúp xác định khả năng ức chế sự phát triển và tiêu diệt tế bào ung thư. Cần so sánh kết quả với các thuốc chống ung thư chuẩn để đánh giá hiệu quả của các hợp chất.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Ethyl Acetate Cây Bướm Bạc

Nghiên cứu về thành phần hóa học ethyl acetate cây bướm bạc đài cong mở ra nhiều triển vọng trong việc khám phá các hợp chất mới có hoạt tính sinh học. Các kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển các sản phẩm từ thảo dược, có tiềm năng ứng dụng trong y học. Cần tiếp tục nghiên cứu về độc tính và cơ chế tác dụng của các hợp chất phân lập được để đảm bảo an toàn và hiệu quả khi sử dụng. Ứng dụng ethyl acetate từ cây bướm bạc đài cong hứa hẹn nhiều tiềm năng. Cần có sự hợp tác giữa các nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực để khai thác tối đa tiềm năng của cây Bướm bạc đài cong.

6.1. Tóm tắt kết quả chính và ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu này đã chiết xuất, phân lập và xác định cấu trúc một số hợp chất từ cao ethyl acetate của cây Bướm bạc đài cong. Các hợp chất này có tiềm năng hoạt tính sinh học, như kháng khuẩn, chống oxy hóa và gây độc tế bào ung thư. Kết quả này đóng góp vào sự hiểu biết về nguồn tài nguyên thực vật phong phú của Việt Nam, cũng như mở ra cơ hội phát triển các loại thuốc mới.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về ethyl acetate cây Bướm Bạc

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể bao gồm: Nghiên cứu về cơ chế tác dụng của các hợp chất phân lập được, đánh giá độc tính in vivo, phát triển các công thức bào chế và thử nghiệm lâm sàng. Cần có sự phối hợp giữa các nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực để khai thác tối đa tiềm năng của cây Bướm bạc đài cong. Cần nghiên cứu sâu hơn về tác dụng dược lý cây bướm bạc đài cong.

6.3. Triển vọng ứng dụng trong y học và dược phẩm

Các hợp chất phân lập từ cây Bướm bạc đài cong có tiềm năng ứng dụng trong y học và dược phẩm, đặc biệt trong điều trị các bệnh nhiễm trùng, viêm nhiễm và ung thư. Cần có các nghiên cứu sâu hơn để phát triển các sản phẩm thuốc có hiệu quả và an toàn. Chiết xuất ethyl acetate cây bướm bạc có thể trở thành nguồn dược liệu quý giá.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam với khí hậu nhiệt đới gió mùa sở hữu nguồn dược liệu phong phú, ước tính khoảng 5.000 loài thực vật bậc cao được sử dụng trong y học cổ truyền. Trong đó, chi Bướm bạc (Mussaenda) thuộc họ Cà phê (Rubiaceae) là nhóm thực vật có nhiều tiềm năng dược liệu với khoảng 160 loài phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới châu Phi, châu Á, Australia và Đông Nam Á. Tại Việt Nam, có 27 loài Mussaenda được ghi nhận, trong đó 6 loài đã được sử dụng làm thuốc dân gian. Cây Bướm bạc đài cong (Mussaenda recurvata) là loài mới được phát hiện tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà, tỉnh Khánh Hòa năm 2017, chưa có nghiên cứu nào về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học trên thế giới.

Luận văn tập trung nghiên cứu thành phần hóa học của cao ethyl acetate từ cây Bướm bạc đài cong thu hái tháng 3 năm 2020 tại Khánh Hòa. Mục tiêu chính là phân lập, xác định cấu trúc các hợp chất trong cao ethyl acetate và đánh giá hoạt tính sinh học gây độc tế bào ung thư. Nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ thành phần hóa học của loài mới, mở rộng kho tàng dược liệu quý, đồng thời tạo cơ sở khoa học cho phát triển các sản phẩm có nguồn gốc thiên nhiên an toàn, hiệu quả trong điều trị bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Hóa học tự nhiên và hóa hữu cơ: Phân tích cấu trúc các hợp chất triterpenoid, flavonoid, iridoid và phenol từ chi Mussaenda, tập trung vào các khung ursane, oleanane và cycloartane.
• Phân tích phổ hiện đại: Sử dụng phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR), phổ khối HR-ESI-MS, sắc ký lớp mỏng (TLC), sắc ký cột silica gel để phân lập và xác định cấu trúc hợp chất.
• Đánh giá hoạt tính sinh học: Phương pháp thử độc tế bào in vitro dựa trên kỹ thuật nhuộm Sulforhodamine B (SRB) đo mật độ quang học (OD) nhằm xác định khả năng ức chế tế bào ung thư.

Các khái niệm chính bao gồm: triterpenoid saponin, iridoid glycoside, hoạt tính gây độc tế bào, sắc ký phân đoạn, phổ NMR và HR-ESI-MS.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Toàn bộ phần trên mặt đất của cây Mussaenda recurvata thu hái tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà, Khánh Hòa, tháng 3 năm 2020. Mẫu được định danh khoa học bởi Viện Sinh học Nhiệt đới TP. Hồ Chí Minh.
• Phương pháp chiết xuất và phân lập: Sử dụng phương pháp ngâm chiết với ethanol 96%, chiết lỏng-lỏng với các dung môi n-hexane, chloroform, ethyl acetate. Cao ethyl acetate được phân đoạn bằng sắc ký cột silica gel pha thường và pha đảo RP-18, kết hợp sắc ký lớp mỏng để thu nhận các phân đoạn tinh khiết.
• Phân tích cấu trúc: Áp dụng phổ NMR (^1H, ^13C, DEPT, COSY, HMBC, HSQC, NOESY) và phổ khối HR-ESI-MS để xác định cấu trúc các hợp chất phân lập.
• Thử nghiệm hoạt tính sinh học: Đánh giá độc tính tế bào trên dòng tế bào ung thư gan HepG2 và ung thư vú MCF-7 bằng phương pháp nhuộm SRB, đo OD ở bước sóng 540 nm. Giá trị IC50 được xác định bằng phần mềm TableCurve 2Dv4. Phép thử được lặp lại 3 lần để đảm bảo tính chính xác.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập mẫu tháng 3/2020, chiết xuất và phân lập trong vòng 6 tháng, phân tích cấu trúc và thử nghiệm hoạt tính trong 6 tháng tiếp theo, hoàn thiện luận văn năm 2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân lập và xác định cấu trúc 7 hợp chất triterpenoid từ cao ethyl acetate: Bao gồm pololic acid (MR21), quinovic acid (MR26), quinovic acid 28-O-β-D-glucopyranosyl ester (MR20A), 3-O-β-D-glucopyranosylquinovic acid (MR4B), 3-O-α-L-rhamnopyranosylquinovic acid 28-O-β-D-glucopyranosyl ester (MR45), 3-O-β-D-glucopyranosylquinovic acid 28-O-β-D-glucopyranosyl ester (MR14), và recurvataside (MR46). Các hợp chất này lần đầu tiên được phát hiện trong loài Mussaenda recurvata.

2. Cấu trúc hóa học chi tiết: Các hợp chất thuộc nhóm triterpenoid khung ursane với các nhóm chức hydroxyl và carboxyl đặc trưng, kèm theo các đơn vị đường D-glucose hoặc L-rhamnose gắn vào vị trí C-3 hoặc C-28. Ví dụ, MR20A có 36 carbon, gồm 2 carbonyl, 1 carbon oxy methine và 1 đơn vị đường D-glucopyranosyl gắn vào C-28.

3. Hoạt tính gây độc tế bào ung thư: Cao ethyl acetate và một số hợp chất phân lập thể hiện khả năng ức chế sự phát triển tế bào ung thư gan HepG2 và ung thư vú MCF-7 với giá trị IC50 dưới 20 µg/mL, đạt tiêu chuẩn hoạt tính sinh học tốt theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ. So sánh với chất đối chứng dương ellipticine, các hợp chất cho thấy tiềm năng phát triển thuốc chống ung thư từ nguồn tự nhiên.

4. So sánh với các nghiên cứu trước: Các hợp chất triterpenoid saponin tương tự đã được báo cáo có hoạt tính kháng khuẩn, chống oxy hóa và bảo vệ gan ở các loài Mussaenda khác. Kết quả nghiên cứu này mở rộng thêm hiểu biết về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của loài mới Mussaenda recurvata, góp phần vào kho tàng dược liệu quý của Việt Nam.

Thảo luận kết quả

Việc phân lập thành công 7 hợp chất triterpenoid từ cao ethyl acetate của Mussaenda recurvata khẳng định tiềm năng dược liệu của loài mới này. Cấu trúc các hợp chất được xác định rõ ràng nhờ phổ NMR và HR-ESI-MS, cho thấy sự đa dạng về nhóm chức và đơn vị đường, góp phần vào hoạt tính sinh học. Hoạt tính gây độc tế bào trên dòng ung thư HepG2 và MCF-7 chứng minh khả năng ứng dụng trong phát triển thuốc chống ung thư.

So với các nghiên cứu trên các loài Mussaenda khác, kết quả phù hợp với xu hướng các hợp chất triterpenoid saponin có tác dụng sinh học đa dạng như kháng khuẩn, chống viêm, bảo vệ gan và gây độc tế bào ung thư. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh giá trị IC50 của các hợp chất với chất đối chứng, hoặc bảng tổng hợp cấu trúc và hoạt tính sinh học.

Nghiên cứu góp phần làm rõ thành phần hóa học của loài mới, đồng thời mở ra hướng nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động và phát triển sản phẩm dược liệu từ Mussaenda recurvata.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tiếp tục nghiên cứu cơ chế tác động sinh học: Thực hiện các thử nghiệm in vitro và in vivo để làm rõ cơ chế gây độc tế bào của các hợp chất triterpenoid, nhằm nâng cao hiệu quả và an toàn khi ứng dụng. Thời gian đề xuất 1-2 năm, do các viện nghiên cứu dược liệu và trường đại học chuyên ngành hóa hữu cơ thực hiện.

2. Phát triển quy trình chiết xuất và tinh chế quy mô lớn: Xây dựng quy trình công nghiệp chiết xuất cao ethyl acetate và phân lập các hợp chất hoạt tính với hiệu suất cao, đảm bảo chất lượng ổn định. Mục tiêu giảm chi phí sản xuất, thời gian 1 năm, phối hợp doanh nghiệp dược liệu và viện nghiên cứu.

3. Nghiên cứu phát triển sản phẩm dược liệu và thực phẩm chức năng: Dựa trên hoạt tính sinh học đã chứng minh, phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị ung thư hoặc bảo vệ gan từ cao ethyl acetate Mussaenda recurvata. Thời gian 2-3 năm, phối hợp các công ty dược phẩm và viện nghiên cứu.

4. Mở rộng khảo sát đa dạng sinh học và hoạt tính sinh học của các loài Mussaenda khác tại Việt Nam: Thu thập mẫu, phân tích thành phần hóa học và đánh giá hoạt tính để khai thác tiềm năng dược liệu phong phú. Thời gian liên tục, do các trường đại học và viện sinh học thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu dược liệu và hóa học tự nhiên: Tài liệu cung cấp dữ liệu chi tiết về thành phần hóa học và phương pháp phân lập các hợp chất triterpenoid từ loài mới, hỗ trợ nghiên cứu phát triển thuốc từ thiên nhiên.

2. Giảng viên và sinh viên chuyên ngành hóa hữu cơ, dược học: Là nguồn tham khảo về kỹ thuật phân tích cấu trúc hợp chất bằng phổ NMR, HR-ESI-MS và phương pháp thử hoạt tính sinh học in vitro.

3. Doanh nghiệp sản xuất dược liệu và thực phẩm chức năng: Cung cấp cơ sở khoa học để phát triển sản phẩm mới từ cao ethyl acetate Mussaenda recurvata với tiềm năng chống ung thư và bảo vệ gan.

4. Cơ quan quản lý và phát triển nguồn gen dược liệu: Thông tin về loài mới, thành phần hóa học và hoạt tính sinh học giúp hoạch định chính sách bảo tồn và khai thác bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn cao ethyl acetate để nghiên cứu thành phần hóa học?
   Cao ethyl acetate chứa nhiều hợp chất trung tính và bán phân cực như triterpenoid, flavonoid, phù hợp cho việc phân lập các hợp chất hoạt tính sinh học. Phương pháp chiết xuất này giúp thu nhận thành phần đa dạng và tinh khiết hơn so với dung môi khác.

2. Các hợp chất phân lập có hoạt tính sinh học như thế nào?
   Các hợp chất triterpenoid phân lập cho thấy khả năng ức chế tế bào ung thư gan HepG2 và ung thư vú MCF-7 với IC50 dưới 20 µg/mL, đạt tiêu chuẩn hoạt tính sinh học tốt theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ, cho thấy tiềm năng phát triển thuốc chống ung thư.

3. Phương pháp xác định cấu trúc hợp chất được thực hiện ra sao?
   Sử dụng phổ cộng hưởng từ hạt nhân (^1H-NMR, ^13C-NMR, DEPT, COSY, HMBC, HSQC, NOESY) kết hợp phổ khối HR-ESI-MS để xác định cấu trúc chi tiết, vị trí nhóm chức và đơn vị đường trong hợp chất.

4. Nghiên cứu có thể ứng dụng thực tiễn như thế nào?
   Kết quả nghiên cứu tạo cơ sở khoa học để phát triển các sản phẩm dược liệu, thực phẩm chức năng có nguồn gốc thiên nhiên an toàn, hiệu quả trong hỗ trợ điều trị ung thư và bảo vệ gan, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

5. Có thể mở rộng nghiên cứu sang các loài Mussaenda khác không?
   Hoàn toàn có thể. Việt Nam có nhiều loài Mussaenda chưa được nghiên cứu kỹ về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học, mở ra nhiều cơ hội khai thác tiềm năng dược liệu quý từ thiên nhiên.

Kết luận

• Phân lập thành công 7 hợp chất triterpenoid từ cao ethyl acetate của cây Bướm bạc đài cong Mussaenda recurvata, lần đầu tiên phát hiện trong loài.
• Xác định cấu trúc chi tiết các hợp chất bằng phổ NMR và HR-ESI-MS, chủ yếu thuộc nhóm ursane với các đơn vị đường gắn kèm.
• Cao ethyl acetate và các hợp chất phân lập thể hiện hoạt tính gây độc tế bào ung thư gan HepG2 và ung thư vú MCF-7 với IC50 < 20 µg/mL.
• Nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ thành phần hóa học và tiềm năng dược liệu của loài mới, mở rộng kho tàng hoạt chất thiên nhiên tại Việt Nam.
• Đề xuất tiếp tục nghiên cứu cơ chế tác động, phát triển quy trình chiết xuất quy mô lớn và sản phẩm dược liệu ứng dụng trong 1-3 năm tới.

Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà khoa học, doanh nghiệp dược liệu và cơ quan quản lý trong lĩnh vực phát triển nguồn dược liệu tự nhiên. Để khai thác tối đa tiềm năng của Mussaenda recurvata, cần phối hợp nghiên cứu đa ngành và đầu tư phát triển sản phẩm ứng dụng thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRUONG ĐẠI HỌC SƯ PHAM THÀNH PHO HO CHÍ MINH NGHIÊN CỨU THÀNH PHAN HÓA HOC CAO ETHYL ACETATE CUA CÂY BUOM BAC DAI CONG MUSSAENDA RECURVATA LUẬN VAN THAC Si KHOA HỌC VAT CHAT Thanh phố Hồ Chi Minh - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRUONG ĐẠI HỌC SƯ PHAM THÀNH PHO HO CHÍ MINH NGHIÊN CỨU THÀNH PHẢN HÓA HỌC CAO ETHYL ACETATE CỦA CÂY BƯỚM BẠC ĐÀI CONG MUSSAENDA RECURVATA Chuyên ngành: Hóa Hữu Cơ Mã số: 8440114 LUẬN VĂN THAC SĨ KHOA HỌC VAT CHAT NGƯỜI HƯỚNG DÁN KHOA HỌC: PGS. MAI ĐÌNH TRỊ Thành phố Hồ Chi Minh - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là Trần Thị Mai Trâm, hiện dang 1a học viên cao học chuyên ngành Hóa hữu cơ trường Đại học sư phạm TP. Hỗ Chí Minh. Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ ngành hóa hữu cơ với dé tài “Nghién cứu thành phan hóa học cao ethyl acetate của cây bướm bạc đài cong Mussaenda recurvafa” là công trình khoa học do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.

Mai Đình Trị. Các số liệu, kết quả nghiên cứu của luận văn hoàn toàn khách quan, trung thực và chính xác. Hà Chí Minh, tháng 11 năm 2021 Học viên cao học Trần Thị Mai Trâm LỜI CẢM ƠN Dé có thé hoàn thành tốt bài luận văn tốt nghiệp chuyên ngành Hóa hữu cơ là kết quả quá trình cỗ gắng không ngừng của bản thân cùng với sự giúp đỡ, động viên khích lệ của các thây, cô, bạn bè và người thân. Qua trang viết này tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới những người đã giúp đỡ tôi trong thời gian nghiên cứu và hoàn thiện luận văn này.

Đầu tiên tôi xin tỏ lòng biết ơn và kính trọng sâu sắc tới PGS. Mai Dinh Trị. Thầy đã trực tiếp chi bao, hướng dẫn nhiệt tình và cho tôi những góp ý quý báu trong suốt quá trình tôi thực hiện nghiên cứu. Xin cảm ơn các anh/chị ở Phòng thí nghiệm công nghệ các chất có hoạt tính sinh học cũng như Viện Công nghệ Hóa học - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã luôn hỗ tre, đông hành, tạo điều kiện thuận lợi dé tôi có thé hoàn thành nghiên cứu của mình.

Tôi cũng xin cảm ơn đến quý thầy, cô bộ môn Hóa hữu cơ trường Đại học sư phạm TP. Hỗ Chí Minh đã nhiệt tình giảng dạy, hướng dẫn, quan tâm và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã luôn ủng hộ và động viên tinh than dé tôi hoàn thành tốt bài luận văn này. Mặc dù đã có gắng dé thực hiện để tài một cách hoàn chỉnh nhất, nhưng không tránh khỏi những sai sót.

Tôi rat mong được sự góp ý của quý thầy, cô và những ai quan tâm đến dé tài này dé luận văn được hoàn chỉnh hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn. Hỗ Chí Minh, tháng 11 năm 2021 Học viên cao học Trần Thị Mai Trâm MỤC LỤC Lai 001111112 000 àn i 101:CAIH/OT.:22:222112221221452:2422122122231228031441320302532021303449231621313491213823912314242114312144318425 180236: li MUG NG :c:ccczcic2c:c222022022221222122310250621302210523305818ã6685508ã83585515250883858806255558385335058588368ã8182838 lil Đanh mage các ký biện VA từ Vibti tht cccassssssssasssssssssssssesssssssnrssssaassarcsssissnvssasssasssasssasics v Danh mục các bảng biểu. 2222 S22222222EEZ2E3E2312212212212117211711171022122-21221 ce vil Danh muc C&¢ $0 G6 8 8.

viii Danh mục các hình ảnh. ee ix OS uuaaanenaanorsrnrruoraraotuerronirttirttroinisttietisttiitieittoaitlattpreeiiee | Chai TÔNG QUẦN: its ssc ssc cascnisncssnssnasaseansnasznsssvasonsisnasascaasnaaanazincsaneians 3 1. Giới thiệu về Chi Bướm bạc (Äfissaendi4). Giới thiệu về cây Bướm bạc đài cong (Mussaenda reCcu?Ydt4}.

Giới thiệu GÏHfiB:.:-::::-::ccci2cii22it2200240115122313251253353311535523359555235523388865745353 3 1. Mô tả thực vật về cây Bướm bạc đài cong (Mussaenda recurvat4). Tình hình nghiên cứu trong và ngoải nước. Các nghiên cứu thành phan hóa học.

Các nghiên cứu vẻ hoạt tính sinh học.2-- 22222ze+czxeec2zvzee 17 pei a SS 19 2. Hoá chat, dung cụ, thiết bị, phương pháp tiến hành.---52 5s 555: 19 BUDD TPUGGA CRAY occcseeesesescecassrescocseressscoseesereszsoeanseszsssecescscstesavosusessaseceesstecoseescivay: 19 2. Dụng cụ, thiết bị. ¿1:22 022192110211211121110112102 TH ghế 12 cceg 19 2.

Phương pháp tiến hành.----2-©2=©Cze+zxetxeecvxeevvxecrxecrrrecrrxee 19 2:2 Quai tinh thực nghiỆD):::::o:cc:ccccsgcsiioisiiiniotiiniii111011018154158231866156551651631853588655 20 2222101NGUYỂT||HHỆN:;¿::;2:-:;:222225262415141842)58253E22512535545303483413823gE2383233694g3821814838=453233838 20 2. Diều chế các loại cao. 2-2 st222EE1 E1 S1215511 211224212111 211221112117 xxx 20 2. Qui trình phân lập các chat từ cao EA cây Mussaenda recurvafa.

Khảo sát phân đoạn E3. Thử nghiệm hoạt tính sinh học gây độc tế bào.Scc c2 n2 1 ce 26 PIN X::ẢẮẶẶ.3: Thực hiện (iíngiỆNH:.:::‹:;-::-:c:-cc:-c<cpccppc2ip2t02E002g01S0122801. Xứ lý số liệu và đánh giá hoạt tính. KET QUA VA BAN LUẬN.

Biện luận cầu trúc phô. Khảo sát cầu trúc của hợp chất MR21. Khảo sát cấu trúc của hợp chất MR26. Khao sát cầu trúc của hợp chất MR20A.

Khảo sát cầu trúc của hợp chất MR4B. Khảo sát cầu trúc của hợp chất MR45. Khảo sát cầu trúc của hợp chất MR 14.2- 222 S2z22xec cv cxesseccez 43 3. Khảo sát cau trúc của hợp chất MR46.

Kết quả thử hoạt tính gây độc tế bào. 51 KET LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ,. 22-22212221 22112122110721121112 212212 212 1i e 53 DANH MỤC CÔNG TRINH CUA TÁC GIA. 55 TÀI LIEU THAM KHẢO.

22 2222202 001111111 1n 1nỰ HH HH n0 1 xxx ao 7 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ TỪ VIET TAT IR Infrared spectroscopy (Pho hap thu hông ngoại) UV-VIS Ultraviolet — Visible spectroscopy (Phô hap thu tử ngoại và khả kiến) Nuclear Magnetic Resonance spectrocopy (Pho cộng hưởng từ hạt N ‘H-NMR “INE Proton Nuclear Magnetic Resonance SC-NMR Carbon 13 Nuclear Magnetic Resonance Heteronuclear Single Quantum Correlation (Tương quan !H—›'*C qua l nôi) Heteronuclear Multiple Bond Correlation (Tương quan !H—>!ŠC qua 2 hoặc 3 nỗi) Tia cực tím (Ultra violet) Sac ký cột Sắc ký lớp mỏng Correlation Spectroscopy Distortionless Enhancement by Polarization Transfer HR-ESI-MS | Pho khôi lượng phun mù điện phân giải cao một lần NOESY Nuclear overhauser effect spectroscopy Stereospermum Chloroform Ethyl acetate Methanol Human hepatocarcinoma (ung thư gan ở người) Human breast carcinoma (ung thu vú ở người) năng ức chế 50% gốc tự đo) DPPH ` 2,2-diphenyl-1-picrylhdrazyl Singlet (Mũi đơn) Doublet (Mũi đôi) Doublet of doublet (Mũi đôi đôi) Triplet (Mũi ba) Multipplet (Mũi đa) DANH MUC CAC BANG BIEU Bang 1. Các hợp chat khung ursane phân lập từ chi Mussdenda. Các hợp chất khung oleanane phân lập từ chỉ Äf#ssaendi4'. Các hợp chất khung cycloartane phan lập từ chỉ Mussœenuda.

Các hợp chất khung flavonoid phân lập từ chi Äfssaend«. Các hợp chat phenol phân lập từ chỉ Muss@enda. Dữ liệu phô 'H-NMR va “C-NMR của MR21 va pololic acid. Dữ liệu phô "H-NMR va C-NMR của MR26 và quinovic acid.

Dữ liệu phô 'H-NMR và !*C-NMR của MR20A và quinovic acid 28-0-/- E):8I0GðDVTAIOSVII€SEET ¿eicciiiiioiiioiioiiiiioiiioititiitiiiitiitttiiti1t1401411016018138361568 36 Bang 3. Dữ liệu phô 'H-NMR và C-NMR của MR4B và 3-Ó-/-D-glueopyranosyl MUMOVIC ACID | sisi 39 Bang 3. Dữ liệu phố ‘H-NMR va “C-NMR của MR45 và 3-Ø-z-L- thamnopyranosvl quinovic acid 28-O0-f-D-glucopyranosyl ester. Dữ liệu phố 1H-NMR và 13C-NMR của MRI4 với 3-O-J-D- glucopyranosylquinovic acid 28-O-B-D-glucopyranosyl ester.

Dữ liệu phô 'H-NMR và °C-NMR của MR46 và MRIA. Kết quả thử hoạt tính gây độc tế bào ưng thư MCF7, HepG2. 52 DANH MỤC CÁC SƠ ĐÒ Sơ dé 2. Quy trình điều chế các loại cao từ cây Mussaenda recurvata.

Quy trình phân lập phân đoạn E3. Quy trình phân lập phân đoạn E3. Quy trình phân lập phân đoạn E3. Quy trình phân lập phân đoạn EG.

Quy trình phân lập phân đoạn E6. Quy trình phân lập phân đoạn B6.ccooeooooooooeoe 25 DANH MỤC CÁC HÌNH ANH Hình 3. Cau trúc hóa học của bảy hợp chất đã cô lập từ cây Bướm bạc đài cong. Cau trúc hợp chat MR2I va tương quan HMBC.

Cấu trúc hợp chất MR26 và IItGHE đuanIHNMIBE. Cau trúc hợp chất MR20A và tương quan HMBC. Cau trúc hợp chat MR4B và tương quan HMBC. Cau tric hop chất MR4S va tương quan HMBC.

Cau trúc hợp chất MR14 và tương quan HMBC. Cau trúc hợp chat MR46 va tương quan HMBC, COSY va NOESY. Lí do chọn đề tài Hiện nay, trong phòng và chữa bệnh, con người có xu hướng “quay về với tự nhiên", dùng sản phẩm có nguồn gốc từ thiên nhiên nhờ ưu điểm có thẻ sử dụng lâu dài, tính an toàn cao, ít tác dụng phụ không mong muốn. Do đó, việc nghiên cứu tìm kiếm các hợp chất mới trong tự nhiên có hoạt tính sinh học cao và chứng minh một cách khoa học, có hệ thông vẻ hiệu quả trị bệnh của các cây thuốc dân gian là xu hướng phô biến trên thé giới nói chung và Việt Nam nói riêng.

Với khí hậu nhiệt đới gió mùa, Việt Nam có nguồn được liệu phong phú và đa dạng gồm trên 12.000 loài thực vật bậc cao có mach, trong đó ước tính khoảng 5.000 loài được sử dụng trong y học cô truyền. [1] Chi Bướm bạc Mussaenda là một chi lớn thuộc họ Cà phê (Rubiaceae), đã và đang được các nhà khoa học trên thé giới quan tâm nghiên cứu, một số cây trong chi này được sử dung như thảo được truyền thống trên thế giới và thẻ hiện nhiều hoạt tính quý báu: gây độc tế bào. bảo vệ gan. giảm đau, diệt khuẩn, kháng sinh, chống oxi hóa, hạ đường huyết và hen suyễn.

Mở rộng nghiên cứu về thành phần hóa học của chỉ Mussaenda, đã xác định được các hợp chất như: monoterpen, triterpen, saponin triterpen, flavonoid, iridoid, hợp chất phenol,. Bướm bạc đài cong (Mussaenda recurvata) là loài mới được phát hiện ở Khu Bao tồn thiên nhiên Hòn Bà, tỉnh Khánh Hòa vào năm 2017 [4]. Hiện chưa có bất kỳ nghiên cứu nào về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của loài mới Mussaenda recurvata ở Việt Nam và trên thé giới. Do vậy, chúng tôi tiến hành thực hiện đẻ tài *'NGHIÊN CỨU THÀNH PHAN HÓA HỌC CAO ETHYL ACETATE CỦA CÂY BƯỚM BẠC ĐÀI CONG MUSSAENDA RECURVATA" nhằm góp phan vào kho tàng cây thuốc quý, nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.

Mục tiêu nghiên cứu Tìm hiểu thành phần hóa học và xác định cau trúc các hợp chat trong cao ethyl acetate của cây Bướm bac đài cong Mussaenda recurvata. Đối tượng và phạm ví nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: phần trên mặt dat của cây Bướm bạc đài cong Mussaenda recurvata thu hái vào tháng 3 năm 2020 ở Khu Bảo tôn thiên nhiên Hòn Bà, tinh Khánh Hòa. phía Nam Việt Nam và định danh khoa học bởi TS. Đặng Văn Sơn - Viện Sinh học Nhiệt đới - TP.

- Pham vi nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu thành phần hóa học của cây Bướm bạc dai cong Mussaenda recurvata ở phan đoạn cao ethyl acetate. Ý nghĩa khoa hoc và thực tiễn của đề tài nghiên cứu Các loài Mussaenda là đối tượng quan tâm của nhiều nhà khoa học trên thé giới, cho đến nay đã có một số nghiên cứu về một số loài thuộc chi này, những thông tin nghiên cứu các đỗi tượng thuộc chi Mussaenda ở Việt Nam hạn chế. hiện nay chưa có bat ky công trình nghiên cứu nào trên thé giới về thành phan hóa học và hoạt tính sinh học của cây Bướm bạc dai cong Mussaenda recurvata.