Luận văn thạc sĩ về mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai ở Đông Nam Á

Luận văn thạc sĩ phân tích mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai tại các nước Đông Nam Á qua dữ liệu bảng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Lan Hương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Giả Thuyết Thâm Hụt Kép: Mối Quan Hệ Giữa Thâm Hụt Ngân Sách Và Thâm Hụt Tài Khoản Vãng Lai
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 1.1. Chính sách tài khóa
• 1.2. Tài khoản vãng lai
• 1.3. Mô hình Mundell-Fleming
• 1.4. Lý thuyết thâm hụt kép
• 1.5. Các kết quả nghiên cứu thực nghiệm
• 1.5.1. Mối quan hệ một chiều từ thâm hụt ngân sách đến thâm hụt tài khoản vãng lai
• 1.5.2. Không có mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai
• 1.5.3. Mối quan hệ một chiều từ thâm hụt tài khoản vãng lai đến thâm hụt ngân sách
• 1.5.4. Mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai
• 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.1.1. Kiểm định nghiệm đơn vị (unit root test)
• 2.1.2. Kiểm định đồng liên kết (cointegration test)
• 2.1.3. Kiểm định nhân quả Granger (DOLS Panel VAR Estimator)
• 2.2. Mô tả số liệu
• 2.2.1. Mô tả mẫu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kiểm định tính dừng
• 3.2. Kiểm định đồng liên kết cho dữ liệu bảng
• 3.3. Hồi quy đồng liên kết dữ liệu bảng DOLS
• 3.4. Kiểm định Casality với mô hình VAR Granger
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nghiên cứu về thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai đã trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh kinh tế Đông Nam Á. Mối quan hệ giữa hai loại thâm hụt này, được gọi là thâm hụt kép, không chỉ ảnh hưởng đến sự ổn định kinh tế mà còn tác động đến chính sách tài chính của các quốc gia trong khu vực. Nghiên cứu này nhằm mục đích làm rõ mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai thông qua phân tích dữ liệu bảng ở các nước Đông Nam Á. Việc hiểu rõ mối quan hệ này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn sâu sắc hơn về tác động của chính sách tài chính đến cán cân tài khoản.

II. Tổng quan các nghiên cứu trước đây

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng chính sách tài chính có thể ảnh hưởng đến cán cân tài khoản. Các lý thuyết như mô hình Mundell-Fleming và giả thuyết thâm hụt kép đã được áp dụng để giải thích mối quan hệ này. Theo lý thuyết, khi thâm hụt ngân sách gia tăng, nó có thể dẫn đến sự gia tăng thâm hụt tài khoản vãng lai do áp lực lên lãi suất và tỷ giá hối đoái. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy có sự tồn tại của mối quan hệ một chiều từ thâm hụt ngân sách đến thâm hụt tài khoản vãng lai ở một số quốc gia, trong khi ở những nơi khác, mối quan hệ này có thể là hai chiều. Điều này cho thấy sự phức tạp trong mối quan hệ giữa hai loại thâm hụt này và cần có thêm nghiên cứu để làm rõ.

III. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng để phân tích mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai ở các nước Đông Nam Á. Dữ liệu được thu thập từ năm 1996 đến 2014, bao gồm các biến như thâm hụt ngân sách, tài khoản vãng lai, tỷ giá hối đoái và lãi suất. Các phương pháp kiểm định như kiểm định nghiệm đơn vị, kiểm định đồng liên kết và kiểm định nhân quả Granger được áp dụng để xác định mối quan hệ giữa các biến. Kết quả cho thấy có sự tồn tại của mối quan hệ hai chiều giữa thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai, điều này phù hợp với lý thuyết thâm hụt kép.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ nhân quả giữa thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai ở các nước Đông Nam Á. Cụ thể, thâm hụt ngân sách có thể dẫn đến thâm hụt tài khoản vãng lai do tác động của lãi suất và tỷ giá hối đoái. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các yếu tố như lãi suất và tỷ giá hối đoái có tác động đáng kể đến thâm hụt tài khoản vãng lai. Điều này cho thấy rằng việc cải thiện chính sách tài chính có thể có tác động tích cực đến cán cân tài khoản trong dài hạn, đặc biệt là ở Việt Nam, nơi mà thâm hụt ngân sách đã ảnh hưởng đến tài khoản vãng lai trong nhiều năm.

V. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu này đã làm rõ mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai ở các nước Đông Nam Á. Kết quả cho thấy rằng thâm hụt ngân sách không chỉ ảnh hưởng đến cán cân tài khoản mà còn có thể dẫn đến những biến động trong lãi suất và tỷ giá hối đoái. Do đó, các nhà hoạch định chính sách cần chú ý đến mối quan hệ này khi xây dựng chính sách tài chính. Việc cải thiện thâm hụt ngân sách sẽ góp phần ổn định tài khoản vãng lai, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững cho khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam và các nước Đông Nam Á trải qua nhiều biến động kinh tế vĩ mô từ năm 1996 đến 2014, thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai trở thành những vấn đề trọng tâm được quan tâm. Theo số liệu từ IMF và Bộ Tài chính Việt Nam, thâm hụt ngân sách Việt Nam trong giai đoạn 2008 – 2014 dao động từ 4,19% đến 5,45% GDP, trong khi cán cân vãng lai có xu hướng cải thiện, đạt thặng dư khoảng 5,2% GDP năm 2013. Mối quan hệ giữa hai thâm hụt này, được gọi là giả thuyết thâm hụt kép, là chủ đề nghiên cứu nhằm làm rõ tác động qua lại giữa chính sách tài khóa và cán cân thanh toán quốc tế.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào: (1) tổng hợp các lý thuyết và nghiên cứu trước đây về chính sách tài khóa, tài khoản vãng lai và giả thuyết thâm hụt kép; (2) phân tích mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai ở các nước Đông Nam Á thông qua dữ liệu bảng từ năm 1996 đến 2014; (3) kiểm định mối quan hệ nhân quả giữa hai thâm hụt tại Việt Nam và so sánh với các quốc gia trong khu vực. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 9 quốc gia Đông Nam Á: Brunei, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách nhằm kiểm soát thâm hụt ngân sách và cải thiện cán cân tài khoản vãng lai, từ đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng bền vững trong khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết kinh tế chủ đạo:

• Mô hình Mundell-Fleming: Mô hình này phân tích tác động của chính sách tài khóa và tiền tệ trong nền kinh tế mở, đặc biệt nhấn mạnh vai trò của lãi suất và tỷ giá hối đoái trong việc cân bằng cán cân thanh toán và tổng cầu. Theo mô hình, thâm hụt ngân sách làm tăng lãi suất, thu hút vốn nước ngoài, dẫn đến tăng giá đồng nội tệ và làm gia tăng thâm hụt tài khoản vãng lai.

• Giả thuyết thâm hụt kép (Twin Deficit Hypothesis): Giả thuyết này cho rằng có mối quan hệ nhân quả giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai, có thể là một chiều hoặc hai chiều. Ngoài ra, giả thuyết cân bằng Ricardo (Ricardian Equivalence Hypothesis - REH) được xem xét như một quan điểm đối lập, cho rằng thâm hụt ngân sách không ảnh hưởng đến thâm hụt tài khoản vãng lai do sự bù đắp tiết kiệm tư nhân.

Các khái niệm chính bao gồm: thâm hụt ngân sách (BD), thâm hụt tài khoản vãng lai (CAD), tỷ giá hối đoái (EXC), lãi suất (IR), tiết kiệm quốc gia, và chính sách tài khóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng của 9 nước Đông Nam Á trong giai đoạn 1996-2014. Bộ dữ liệu gồm các biến: thâm hụt tài khoản vãng lai, thâm hụt ngân sách, tỷ giá hối đoái và lãi suất, được thu thập từ IMF và Ngân hàng Thế giới.

Các bước phân tích bao gồm:

• Kiểm định tính dừng (Unit Root Test): Sử dụng phương pháp Im, Pesaran và Shin (IPS) để xác định tính ổn định của các biến.

• Kiểm định đồng liên kết (Cointegration Test): Áp dụng phương pháp Pedroni để kiểm tra mối quan hệ dài hạn giữa các biến.

• Ước lượng hồi quy đồng liên kết (DOLS - Dynamic Ordinary Least Squares): Để ước tính các hệ số tác động giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai.

• Kiểm định nhân quả Granger (VAR Granger Causality Test): Sử dụng phương pháp Toda – Yamamoto để xác định chiều nhân quả giữa các biến.

Cỡ mẫu gồm 9 quốc gia với tổng số quan sát khoảng 198 cho mỗi biến, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả. Phương pháp phân tích được lựa chọn nhằm xử lý dữ liệu bảng có tính chất chuỗi thời gian và đa quốc gia, phù hợp với mục tiêu nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quan hệ hai chiều giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai ở Đông Nam Á: Kết quả hồi quy DOLS cho thấy tồn tại mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa BD và CAD trong khu vực, phù hợp với các nghiên cứu của Khalid và Teo (1999), Lau và cộng sự (2006). Ví dụ, khi thâm hụt ngân sách tăng 1% GDP, thâm hụt tài khoản vãng lai cũng tăng tương ứng, và ngược lại.

2. Tác động của lãi suất và tỷ giá hối đoái đến thâm hụt tài khoản vãng lai: Lãi suất và tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng đáng kể đến CAD, thể hiện qua các hệ số hồi quy có ý nghĩa thống kê ở mức 5%. Điều này phù hợp với lý thuyết Mundell-Fleming, cho thấy chính sách tiền tệ và tỷ giá là các kênh quan trọng ảnh hưởng đến cán cân vãng lai.

3. Mối quan hệ nhân quả một chiều tại Việt Nam: Kiểm định VAR Granger với phương pháp Toda – Yamamoto cho thấy mối quan hệ nhân quả một chiều chạy từ thâm hụt ngân sách đến thâm hụt tài khoản vãng lai tại Việt Nam, tương tự như Brunei và Indonesia. Cụ thể, thâm hụt ngân sách tăng sẽ dẫn đến thâm hụt tài khoản vãng lai tăng trong dài hạn.

4. So sánh với các nước trong khu vực: Việt Nam có đặc điểm tương đồng với một số quốc gia láng giềng về mối quan hệ nhân quả, tuy nhiên mức độ tác động và cơ chế có sự khác biệt do đặc thù kinh tế và chính sách quốc gia.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của mối quan hệ hai chiều ở khu vực Đông Nam Á có thể do sự phụ thuộc lẫn nhau giữa chính sách tài khóa và cán cân thanh toán trong nền kinh tế mở. Thâm hụt ngân sách làm tăng lãi suất, thu hút vốn nước ngoài, gây áp lực lên tỷ giá và ảnh hưởng đến cán cân vãng lai. Ngược lại, thâm hụt tài khoản vãng lai có thể tác động đến nguồn thu ngân sách thông qua ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và thu thuế.

Kết quả tại Việt Nam phản ánh thực trạng chính sách tài khóa mở rộng trong giai đoạn nghiên cứu, với thâm hụt ngân sách duy trì ở mức 4,19%-5,45% GDP. Mối quan hệ một chiều từ BD đến CAD cho thấy chính sách tài khóa có vai trò quyết định trong việc điều chỉnh cán cân vãng lai, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát thâm hụt ngân sách để ổn định kinh tế vĩ mô.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này phù hợp với các nghiên cứu tại Thái Lan, Campuchia và một số nước Đông Nam Á khác, đồng thời phản bác giả thuyết cân bằng Ricardo trong bối cảnh khu vực. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hồi quy DOLS và bảng kiểm định nhân quả Granger để minh họa rõ ràng mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường kiểm soát thâm hụt ngân sách: Chính phủ cần áp dụng chính sách tài khóa thận trọng, giảm bội chi xuống dưới mức 3% GDP trong vòng 3-5 năm tới nhằm giảm áp lực lên cán cân vãng lai. Chủ thể thực hiện là Bộ Tài chính phối hợp với Ngân hàng Nhà nước.

2. Ổn định và linh hoạt chính sách tỷ giá hối đoái: Duy trì cơ chế tỷ giá linh hoạt có kiểm soát để giảm thiểu biến động quá mức, hỗ trợ xuất khẩu và cân bằng cán cân thanh toán. Ngân hàng Nhà nước cần theo dõi sát sao diễn biến thị trường ngoại hối và điều chỉnh chính sách kịp thời.

3. Kiểm soát lãi suất hợp lý: Chính sách tiền tệ cần duy trì lãi suất ở mức phù hợp để vừa kích thích đầu tư trong nước, vừa hạn chế dòng vốn đầu cơ gây bất ổn tỷ giá và cán cân vãng lai. Ngân hàng Nhà nước nên phối hợp với Bộ Tài chính để điều tiết lãi suất qua các công cụ chính sách.

4. Thúc đẩy xuất khẩu và cải thiện cơ cấu kinh tế: Chính phủ cần đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu, phát triển công nghiệp chế biến và dịch vụ có giá trị gia tăng cao nhằm tăng thu ngoại tệ và giảm nhập siêu. Thời gian thực hiện trong 5 năm tới, với sự phối hợp của Bộ Công Thương và các địa phương.

5. Nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách và thuế: Cải thiện hệ thống thu thuế, chống thất thu và tăng cường quản lý chi tiêu công để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, góp phần giảm thâm hụt. Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan cần triển khai các biện pháp này ngay trong năm tài chính tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách tài chính và tiền tệ: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách tài khóa và tiền tệ phù hợp, giúp cân bằng ngân sách và cán cân vãng lai, từ đó ổn định kinh tế vĩ mô.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô và tài chính quốc tế: Tài liệu phân tích sâu về mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai, phương pháp phân tích dữ liệu bảng và kiểm định nhân quả, hữu ích cho nghiên cứu học thuật.

3. Các tổ chức tài chính và ngân hàng: Hiểu rõ tác động của chính sách tài khóa và tỷ giá đến cán cân thanh toán giúp các tổ chức này đưa ra quyết định đầu tư và quản lý rủi ro hiệu quả hơn.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và thực tiễn kinh tế khu vực Đông Nam Á, hỗ trợ học tập và nghiên cứu chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Giả thuyết thâm hụt kép là gì?
   Giả thuyết thâm hụt kép đề cập đến mối quan hệ nhân quả giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai, trong đó sự gia tăng thâm hụt ngân sách có thể dẫn đến thâm hụt tài khoản vãng lai tăng theo, hoặc ngược lại.

2. Tại sao lãi suất và tỷ giá hối đoái lại ảnh hưởng đến thâm hụt tài khoản vãng lai?
   Lãi suất cao thu hút vốn nước ngoài, làm tăng giá đồng nội tệ (tỷ giá), từ đó làm giảm sức cạnh tranh xuất khẩu và tăng nhập khẩu, dẫn đến thâm hụt tài khoản vãng lai gia tăng.

3. Phương pháp DOLS có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   DOLS giúp ước lượng chính xác các hệ số trong mô hình đồng liên kết với dữ liệu bảng, xử lý được vấn đề biến số không dừng và mối quan hệ dài hạn giữa các biến kinh tế.

4. Mối quan hệ nhân quả một chiều tại Việt Nam có ý nghĩa gì?
   Mối quan hệ này cho thấy chính sách tài khóa có ảnh hưởng trực tiếp đến cán cân vãng lai, do đó việc kiểm soát thâm hụt ngân sách là cần thiết để duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.

5. Làm thế nào để chính phủ giảm thâm hụt ngân sách hiệu quả?
   Chính phủ có thể tăng thuế hợp lý, cắt giảm chi tiêu không hiệu quả, nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế để tăng nguồn thu ngân sách.

Kết luận

• Nghiên cứu xác nhận tồn tại mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai ở khu vực Đông Nam Á, trong khi tại Việt Nam là mối quan hệ một chiều từ ngân sách đến tài khoản vãng lai.
• Lãi suất và tỷ giá hối đoái đóng vai trò trung gian quan trọng trong mối quan hệ này, phù hợp với mô hình Mundell-Fleming.
• Kết quả nghiên cứu phản bác giả thuyết cân bằng Ricardo trong bối cảnh các nước đang phát triển Đông Nam Á.
• Đề xuất các giải pháp chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm kiểm soát thâm hụt ngân sách và cải thiện cán cân vãng lai.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và phân tích tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô khác.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu nên áp dụng kết quả này để thiết kế chính sách phù hợp, đồng thời tiếp tục theo dõi và phân tích dữ liệu kinh tế nhằm đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ LAN HƢƠNG GIẢ THUYẾT THÂM HỤT KÉP: MỐI QUAN HỆ GIỮA THÂM HỤT NGÂN SÁCH VÀ THÂM HỤT TÀI KHOẢN VÃNG LAI THÔNG QUA PHÂN TÍCH DỮ LIỆU BẢNG Ở CÁC NƢỚC ĐÔNG NAM Á LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh - Năm 2015 123doc BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ LAN HƢƠNG GIẢ THUYẾT THÂM HỤT KÉP: MỐI QUAN HỆ GIỮA THÂM HỤT NGÂN SÁCH VÀ THÂM HỤT TÀI KHOẢN VÃNG LAI THÔNG QUA PHÂN TÍCH DỮ LIỆU BẢNG Ở CÁC NƢỚC ĐÔNG NAM Á Chuyên ngành:Tài chính – Ngân hàng Mã số :60340201 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS.

NGUYỄN KHẮC QUỐC BẢO TP. Hồ Chí Minh – Năm 2015 123doc LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, luận văn “Giả thuyết thâm hụt kép: mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai thông qua phân tích dữ liệu bảng ở các nước Đông Nam Á” là công trình nghiên cứu của chính tác giả. Nội dung được đúc kết trong quá trình học tập và kết quả nghiên cứu thực tiễn trong thời gian thực hiện luận văn. Các thông tin dữ liệu được sử dụng trong luận văn là trung thực, các nội dung trích dẫn đều có nguồn gốc rõ ràng và các kết quả trình bày trong luận văn chưa được công bố tại bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.

Luận văn được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo.HCM, ngày 19 tháng 05 năm 2015 Học viên Nguyễn Thị Lan Hương 123doc MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG, HÌNH TÓM TẮT. 3 2 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY .1 Chính sách tài khóa .2 Tài khoản vãng lai: .3 Mô hình Mundell-Fleming .4 Lý thuyết thâm hụt kép: .2 Các kết quả nghiên cứu thực nghiệm: .1 Mối quan hệ một chiều từ thâm hụt ngân sách đến thâm hụt tài khoản vãng lai: .2 Không có mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai: .3 Mối quan hệ một chiều từ thâm hụt tài khoản vãng lai đến thâm hụt ngân sách: .4 Mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai:. 40 3 PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU .1 Phương pháp nghiên cứu: .1 Kiểm định nghiệm đơn vị (unit root test): .2 Kiểm định đồng liên kết (cointegration test): .3 Kiểm định nhân quả Granger (DOLS Panel VAR Estimator) : .2 Mô tả số liệu: .1 Mô tả mẫu :.

51 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU: .1 Kiểm định tính dừng: .2 Kiểm định đồng liên kết cho dữ liệu bảng: .3 Hồi quy đồng liên kết dữ liệu bảng DOLS: .4 Kiểm định Casality với mô hình VAR Granger:. 64 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 123doc DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Diễn giải 1 ADB Ngân hàng phát triển châu Á 2 ADF Augmented Dickey – Fuller 3 BD Thâm hụt ngân sách 4 CAD Thâm hụt tài khoản vãng lai 5 DOLS Dynamic Ordinary Least Square 6 EXC Tỷ giá hối đoái 7 IMF Quỹ tiền tệ thế giới 8 IR Lãi suất 9 OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế 10 REH Ricardian Equivalence Hypothesis 11 TDH Twin Deficit Hypothesis 123doc DANH MỤC BẢNG, HÌNH Hình 1.1: Thâm hụt ngân sách/GDP ở Việt Nam giai đoạn 1990 – 1996.2: Thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai ở Việt Nam giai đoạn 1990 – 1996.3: Thâm hụt ngân sách/GDP ở Việt Nam giai đoạn 1997 – 2001.4: Thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai ở Việt Nam giai đoạn 1997 – 2001.5: Thâm hụt ngân sách/GDP ở Việt Nam giai đoạn 2002 – 2007.6: Thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai ở Việt Nam giai đoạn 2002 – 2007.7: Thâm hụt ngân sách/GDP ở Việt Nam giai đoạn 2002 – 2014.8: Thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai ở Việt Nam giai đoạn 2008 – 2014.1: Tác động của chính sách trong cơ chế tỷ giá cố định.2: Tác động của chính sách trong cơ chế tỷ giá linh hoạt.3: Bốn mối quan hệ có thể có của thâm hụt kép.4: Mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách, thâm hụt tài khoản vãng lai, lãi suất và tỷ giá.1: Các giá trị thống kê mô tả các biến.2: Kết quả kiểm định tính dừng.3: Kết quả kiểm định đồng liên kết Pedroni.4: Kết quả hồi quy đồng liên kết DOLS.5: Kết quả kiểm định nhân quả Granger với phương pháp Toda – Yamamoto (1995) đối với các biến CAD, BD.6: Kết quả kiểm định nhân quả Granger với phương pháp Toda – Yamamoto (1995) đối với các biến CAD, IR, EXC. 123doc 1 TÓM TẮT Trong đề tài này, tác giả tập trung vào vấn đề thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai nhằm tìm ra mối quan hệ giữa chúng. Bài viết nhắm đến các mục tiêu: (1) Khái quát những vấn đề cơ bản về chính sách tài khóa, tài khoản vãng lai, các nghiên cứu về thâm hụt kép; (2) Xem xét mối quan hệ, tác động giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai ở các nước Đông Nam Á bằng nghiên cứu định lượng; (3) Xem xét mối quan hệ nhân quả giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai tại Việt Nam và so sánh với các nước trong khu vực.

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu đề ra, tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính thông qua việc tìm hiểu các nghiên cứu trước đây, các lý luận cơ bản về chính sách tài khóa, tài khoản vãng lai, giả thuyết thâm hụt kép và mối quan hệ giữa các yếu tố này. Bên cạnh đó, tác giả sử dụng phương pháp định lượng nhằm xem xét mối quan hệ giữa tài khoản vãng lai và thâm hụt ngân sách ở các nước khu vực Đông Nam Á bao gồm: Brunei, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thailand và Việt Nam. Tác giả sử dụng bộ dữ liệu theo năm của các nước, thời gian chuỗi dữ liệu từ năm 1996 đến năm 2014 với các biến tài khoản vãng lai, ngân sách nhà nước, tỷ giá hối đoái và biến lãi suất. Tác giả tiến hành kiểm định tính dừng (unit root test) của các biến bằng phương pháp của Im, Pesaran và Shin (IPS), kiểm định đồng liên kết bằng phương pháp Pedroni, sử dụng phương pháp Dynamic Ordinary Least Square (DOLS) để ước tính các hệ số và sử dụng mô hình VAR Granger để xác định mối quan hệ nhân quả giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai.

Kết quả nghiên cứu định lượng cho thấy có quan hệ hai chiều giữa biến thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai tại khu vực các nước Đông Nam Á. Kết quả này tương tự với các nghiên cứu trước đó của Khalid và Teo (1999), Lau và 123doc 2 cộng sự (2006), Sadullah Celik and Pınar Deniz (2009) và Akbar Zamanzadeh et al. Ngoài ra, kết quả nghiên cứu thực nghiệm cũng cho thấy lãi suất và tỷ giá hối đoái đều có tác động đến thâm hụt tài khoản vãng lai đối với các nước Đông Nam Á. Kết quả này là phù hợp với lý thuyết của Mundell-Fleming.

Đối với Việt Nam, kết quả kiểm định mối quan hệ nhân quả Var Granger với phương pháp Toda – Yamamoto cho thấy có mối quan hệ nhân quả một chiều chạy từ thâm hụt ngân sách đến thâm hụt tài khoản vãng lai. Kết quả này tương tự như trường hợp của các quốc gia láng giềng trong khu vực Đông Nam Á: Brunei và Indonesia. Tương tự kết quả kiểm định cho mẫu 9 nước Đông Nam Á, lãi suất, tỷ giá hối đoái ở Việt Nam cũng có mối quan hệ nhân quả một chiều đối với tài khoản vãng lai. Kết quả này một lần nữa thể hiện tầm quan trọng của tác động của ngân sách đến tài khoản vãng lai.

Do đó, những cải thiện trong ngân sách sẽ tác động tích cực đến tài khoản vãng lai trong dài hạn đối với trường hợp ở Việt Nam. 123doc 3 1 GIỚI THIỆU Nền kinh tế Việt Nam trong hai thập kỉ vừa qua đã có những bước chuyển mình vượt bậc. Từ một đất nước theo chế độ bao cấp, chúng ta đã tiến hành mở cửa, chuyển sang xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Ngày 28/07/1995, Việt Nam gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, ngày 07/11/2006 Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của tổ chức thương mại thế giới WTO.

Kể từ khi chúng ta bắt đầu của chính sách mở cửa, nền kinh tế Việt Nam đã trở nên năng động hơn nhiều. Như một kết quả của hội nhập kinh tế quốc tế, một loạt các thuế quan và hàng rào phi thuế quan đối với thương mại đã được giảm hoặc loại bỏ. Trong những năm gần đây, nền kinh tế đã trải qua một loạt các thay đổi cấu trúc bao gồm một loạt các chương trình cổ phần hóa quy mô lớn, chuyển đổi khác của các doanh nghiệp nhà nước. Các chính sách mở cửa nhằm mục đích để Việt Nam thành một nền kinh tế hướng về xuất khẩu, dẫn đầu là ngành công nghiệp xuất khẩu được xác định để hỗ trợ sự phát triển của ngành công nghiệp khác trong nền kinh tế.

Để hiện thực ý định này, chính phủ Việt Nam đã thành lập nhiều khu chế xuất và khu công nghiệp, các khu chế xuất và khu công nghiệp nhận được rất nhiều các biện pháp ưu đãi như thuế và cắt giảm thuế quan và miễn thuế, để thu hút doanh nghiệp nước ngoài. Hội nhập thương mại đem đến cho chúng ta nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức. Hội nhập cũng làm cho tỷ giá trở thành một trong những chỉ số kinh tế quan trọng trong quá trình phát triển. Giáo dục ngày càng được quan tâm, Việt Nam đang tiến hành đẩy mạnh hoàn thành mục tiêu phổ cập giáo dục bậc trung học cơ sở, đồng thời, chất lượng giáo dục cũng ngày một nâng cao.

Hệ thống tài chính ngân hàng ngày càng phát triển, đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước. Nhiều ngân hàng nước ngoài và các trung gian tài chính lựa chọn Việt Nam là điểm đến. Các chính sách tiền tệ trở thành một phần quan trọng của chính sách kinh tế vĩ mô. NHNN tập trung vào thiết kế chính sách tiền tệ phù hợp can thiệp vào nền kinh tế để đáp ứng một số mục tiêu nhất định.

Các công cụ chính sách tiền tệ liên quan đến 123doc 4 lãi suất, tỷ giá hối đoái, lãi suất tái chiết khấu, và các yêu cầu dự trữ đã được dần dần được thiết kế và được áp dụng.