Luận án tiến sĩ: Sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8 đến 12 tuổi

Nghiên cứu khám phá mức độ hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8-12 tuổi, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện.

• Tác giả: Ngô Thị Hoàng Giang
• Người hướng dẫn: TS. Trương Khánh Hà
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tâm Lý Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Sự Hài Lòng Với Cuộc Sống Của Trẻ Em Từ 8-12 Tuổi
• Loại tài liệu: Luận Án
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ SỰ HÀI LÒNG VỚI CUỘC SỐNG CỦA TRẺ EM
• 1.1. Nghiên cứu về các mặt biểu hiện sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em
• 1.2. Nghiên cứu về mức độ sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em
• 1.3. Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em
• 1.4. Nghiên cứu xây dựng thang đo đánh giá sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ HÀI LÒNG VỚI CUỘC SỐNG CỦA TRẺ EM TỪ 8 - 12 TUỔI
• 2.1. Các khái niệm cơ bản
• 2.1.1. Sự hài lòng với cuộc sống
• 2.1.2. Sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8 - 12 tuổi
• 2.2. Một số đặc điểm tâm lý của trẻ em từ 8 - 12 tuổi
• 2.3. Biểu hiện của sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8 - 12 tuổi
• 2.4. Một số yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8 - 12 tuổi
• 2.5. Mô hình lý thuyết về sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em
• 2.6. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vài nét về địa bàn và khách thể nghiên cứu
• 3.1.1. Địa bàn nghiên cứu
• 3.1.2. Khách thể nghiên cứu
• 3.2. Tổ chức nghiên cứu
• 3.2.1. Nghiên cứu lý luận
• 3.2.2. Nghiên cứu thực tiễn
• 3.3. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể
• 3.3.1. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
• 3.3.2. Phương pháp phỏng vấn sâu
• 3.3.3. Phương pháp nghiên cứu trường hợp
• 3.3.4. Phương pháp phân tích định tính
• 3.3.5. Phương pháp phân tích thống kê
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VỀ SỰ HÀI LÒNG VỚI CUỘC SỐNG CỦA TRẺ EM TỪ 8 - 12 TUỔI
• 4.1. Thực trạng sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em
• 4.1.1. Đánh giá của trẻ em về mức độ hài lòng với môi trường và mọi người xung quanh
• 4.1.2. Đánh giá của trẻ em về sự hài lòng với cuộc sống nói chung
• 4.2. Thực trạng một số yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em
• 4.2.1. Sự quan tâm, lắng nghe, hỗ trợ của cha mẹ và người thân
• 4.2.2. Sự quan tâm, lắng nghe, tôn trọng của thầy cô và sự giúp đỡ của bạn bè
• 4.2.3. Sự quan tâm, giúp đỡ của mọi người trong khu vực sống
• 4.2.4. Bị bạn bè bắt nạt

Tóm tắt

I. Giới thiệu về sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8 12 tuổi

Nghiên cứu về sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em 8-12 tuổi là một lĩnh vực quan trọng trong tâm lý học. Độ tuổi này là giai đoạn phát triển tâm lý mạnh mẽ, nơi trẻ em bắt đầu hình thành những cảm xúc và nhận thức về bản thân và thế giới xung quanh. Sự hài lòng không chỉ phản ánh trạng thái cảm xúc mà còn ảnh hưởng đến phát triển tâm lý của trẻ. Theo nghiên cứu, trẻ em có mức độ hài lòng cao thường có xu hướng phát triển tốt hơn về mặt xã hội và học tập. Việc đánh giá sự hài lòng của trẻ em giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về môi trường sống và các yếu tố ảnh hưởng đến cuộc sống của trẻ em.

1.1. Tầm quan trọng của sự hài lòng trong cuộc sống trẻ em

Sự hài lòng với cuộc sống là một chỉ số quan trọng trong việc đánh giá hạnh phúc của trẻ em. Trẻ em cảm thấy hài lòng với cuộc sống thường có xu hướng tích cực hơn trong các mối quan hệ xã hội và học tập. Nghiên cứu cho thấy rằng yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng bao gồm môi trường gia đình, bạn bè và trường học. Những trẻ em sống trong môi trường hỗ trợ và yêu thương thường có mức độ hài lòng cao hơn. Điều này cho thấy rằng việc tạo ra một môi trường sống tích cực là rất cần thiết để nâng cao hạnh phúc và sự phát triển của trẻ em.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để thu thập dữ liệu từ trẻ em 8-12 tuổi. Các công cụ khảo sát được thiết kế để đánh giá sự hài lòng với cuộc sống thông qua các chỉ số như cảm xúc, mối quan hệ xã hội và sự phát triển cá nhân. Mẫu nghiên cứu bao gồm trẻ em từ nhiều trường học khác nhau, đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ nhóm đối tượng. Dữ liệu được phân tích bằng phần mềm SPSS để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về cuộc sống của trẻ em và các yếu tố tác động đến sự hài lòng của họ.

2.1. Đối tượng và mẫu nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là trẻ em từ 8-12 tuổi đang theo học tại các trường tiểu học. Mẫu nghiên cứu được chọn ngẫu nhiên từ nhiều trường khác nhau để đảm bảo tính đa dạng và đại diện. Số lượng mẫu tối thiểu được xác định là 300 trẻ em, nhằm đảm bảo độ tin cậy của kết quả. Việc lựa chọn mẫu từ nhiều địa phương khác nhau cũng giúp phản ánh sự khác biệt trong môi trường sống và sự hài lòng của trẻ em. Điều này rất quan trọng để có cái nhìn tổng quát về sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em trong độ tuổi này.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em 8-12 tuổi chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ các yếu tố như môi trường gia đình, sự hỗ trợ từ bạn bè và giáo viên. Trẻ em có mối quan hệ tốt với gia đình và bạn bè thường có mức độ hài lòng cao hơn. Ngoài ra, sự phát triển tâm lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành cảm xúc tích cực. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng những trẻ em tham gia vào các hoạt động ngoại khóa có xu hướng cảm thấy hạnh phúc hơn. Điều này cho thấy rằng việc khuyến khích trẻ tham gia vào các hoạt động xã hội và thể chất là rất cần thiết để nâng cao sự hài lòng trong cuộc sống.

3.1. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng

Phân tích cho thấy rằng yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của trẻ em bao gồm sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè và môi trường học tập. Trẻ em sống trong gia đình có sự gắn kết và hỗ trợ thường cảm thấy hạnh phúc hơn. Ngoài ra, sự tham gia vào các hoạt động xã hội cũng góp phần nâng cao sự hài lòng. Kết quả cho thấy rằng trẻ em có mối quan hệ tốt với bạn bè và giáo viên thường có cảm giác tích cực hơn về cuộc sống. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng môi trường sống tích cực cho trẻ em.

IV. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu về sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em 8-12 tuổi đã chỉ ra rằng việc tạo ra một môi trường sống tích cực là rất quan trọng. Các bậc phụ huynh và giáo viên cần chú ý đến cảm xúc và nhu cầu của trẻ em để hỗ trợ sự phát triển của chúng. Khuyến khích trẻ tham gia vào các hoạt động xã hội và thể chất cũng là một cách hiệu quả để nâng cao sự hài lòng. Nghiên cứu này không chỉ cung cấp cái nhìn sâu sắc về cuộc sống của trẻ em mà còn đưa ra những khuyến nghị thiết thực cho các bậc phụ huynh và nhà giáo dục.

4.1. Khuyến nghị cho phụ huynh và giáo viên

Phụ huynh và giáo viên nên tạo ra một môi trường sống tích cực cho trẻ em. Điều này bao gồm việc lắng nghe và thấu hiểu cảm xúc của trẻ, khuyến khích trẻ tham gia vào các hoạt động ngoại khóa và xây dựng mối quan hệ tốt với bạn bè. Ngoài ra, việc tổ chức các hoạt động nhóm cũng giúp trẻ em phát triển kỹ năng xã hội và cảm thấy hạnh phúc hơn. Những khuyến nghị này không chỉ giúp nâng cao sự hài lòng mà còn hỗ trợ sự phát triển toàn diện của trẻ em.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình "Sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8 - 12 tuổi" là luận án tiến sĩ chuyên ngành Tâm lý học (mã số: 62 31 04 01), được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Ngô Thị Hoàng Giang dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Trương Thị Khánh Hà và PGS.TS. Trịnh Thị Linh tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội (bảo vệ năm 2023). Đề tài được triển khai một phần trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu cơ bản “Cảm nhận hạnh phúc của trẻ em Việt Nam” (mã số 501.300) do Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) tài trợ.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Đảm bảo hạnh phúc và chất lượng cuộc sống cho trẻ em là tiêu chuẩn đánh giá sự phát triển của một quốc gia (James và James, 2012). Mức độ hài lòng với cuộc sống đóng vai trò như tấm khiên tâm lý giúp trẻ chống lại các tác động căng thẳng và ngăn ngừa hành vi tiêu cực (Suldo và Huebner, 2004a). Sự suy giảm mức độ hài lòng có thể dẫn tới nguy cơ khởi phát trầm cảm từ 2 đến 3 năm sau đó (Lewinsohn, Redner và Seeley, 1991; Proctor và đồng nghiệp, 2008), gây tổn hại đến các mối quan hệ liên cá nhân (Furr và Funder, 1998) và làm gia tăng nguy cơ bỏ học (Frisch và đồng nghiệp, 2002).

Phần lớn các nghiên cứu về trẻ em trước đây tập trung vào giai đoạn 6–7 tuổi (bắt đầu đi học) hoặc 12–15 tuổi (dậy thì với nhiều biến đổi tâm sinh lý), trong khi lứa tuổi 8–12 phải đối mặt với áp lực học tập tăng cao, khối lượng kiến thức lớn và sự chuyển cấp từ tiểu học lên trung học cơ sở (THCS). Đồng thời, đa số các công trình được thực hiện dựa trên lăng kính đánh giá của người lớn (chuyên gia, cha mẹ, thầy cô) mà thiếu vắng việc lắng nghe trải nghiệm chủ quan và tiếng nói trực tiếp từ chính trẻ em (Ben-Arieh, 2008, 2010; Casas, 2011, 2016b). Tại Việt Nam, nguồn dữ liệu khoa học về đời sống tâm lý và sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em lứa tuổi 8–12 từ góc độ Tâm lý học còn thiếu vắng.

Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận và thực trạng mức độ hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8 đến 12 tuổi; xác định các yếu tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất hệ thống khuyến nghị đối với gia đình, nhà trường và xã hội nhằm nâng cao mức độ hài lòng với cuộc sống của trẻ.

Giả thuyết nghiên cứu

1. Đa số trẻ em trong độ tuổi từ 8 đến 12 tuổi hài lòng với cuộc sống ở mức cao.
2. Sự quan tâm, lắng nghe, hỗ trợ của cha mẹ và người thân, của thầy cô, của mọi người trong khu vực sống có ảnh hưởng tích cực đến sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em. Trong đó, sự quan tâm, lắng nghe, hỗ trợ của cha mẹ và người thân trong gia đình ảnh hưởng nhiều nhất.
3. Bị bạn bè bắt nạt ảnh hưởng tiêu cực đến sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em.
4. Hoạt động vui chơi, giải trí, giúp đỡ gia đình, chơi thể thao, điều kiện kinh tế có ảnh hưởng tích cực đến sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Sự hài lòng của trẻ em từ 8–12 tuổi về cuộc sống của bản thân, môi trường, những người xung quanh và các yếu tố ảnh hưởng bên ngoài.
• Khách thể khảo sát: 1.321 học sinh trong độ tuổi từ 8 đến 12 tuổi đang theo học tại các trường tiểu học và THCS, cùng 06 giáo viên đang trực tiếp giảng dạy tại các cơ sở giáo dục này. Nghiên cứu không khảo sát nhóm trẻ ngoài nhà trường (trẻ bỏ học, trẻ khuyết tật không đến trường).
• Phạm vi địa bàn:
  • Hà Nội: Trường Tiểu học Khương Đình, Trường THCS Hoàng Mai, Trường Tiểu học Phú Cường, Trường THCS Phú Cường.
  • Bắc Giang: Trường Tiểu học Ngô Sĩ Liên, Trường THCS Ngô Sĩ Liên.
  • Thái Nguyên: Trường Tiểu học Phú Xá, Trường THCS Phú Xá.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án phân tích có hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước, phân định thành bốn hướng nghiên cứu chính:

1. Nghiên cứu về các mặt biểu hiện của sự hài lòng với cuộc sống

Các nghiên cứu quốc tế trong khuôn khổ Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em và báo cáo UNICEF (2007) nhấn mạnh đời sống vật chất, sức khỏe, sự an toàn, chất lượng giáo dục và mối quan hệ xã hội (Bradshaw và đồng nghiệp, 2009). Huebner (1994), Gilman và Huebner (2003) xác định năm lĩnh vực cốt lõi gồm gia đình, bạn bè, trường học, môi trường sống và bản thân. Đề án Tầm nhìn Thế giới (World Vision, 2007), Nick Axford (2009), Bradshaw và Richardson (2009), Rees và đồng nghiệp (2010, 2012) bổ sung các khía cạnh an toàn, sự tự do và nguồn lực vật chất. Dự án Thế giới trẻ em (Casas, 2017; Savahl và đồng nghiệp, 2021) phân định rõ hai chiều cạnh: sự hài lòng với cuộc sống của bản thân trẻ và sự hài lòng với môi trường cùng những người xung quanh.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu ban đầu xuất hiện trong các báo cáo điều tra MICS (2010, 2011, 2012, 2014) và Báo cáo quốc gia về lao động trẻ em (2012). Các công trình tâm lý học tiêu biểu bao gồm: Ngô Thanh Huệ và Lê Thị Mai Liên (2013) khảo sát chất lượng cuộc sống qua thang AUQUEI và KINDL-R; Trương Thị Khánh Hà, Nguyễn Văn Lượt và Trần Hà Thu (2017) khảo sát mối liên hệ giữa môi trường gia đình, trường học với sự hài lòng của trẻ 8–12 tuổi; Lê Thị Mai Liên và đồng nghiệp (2017) tiếp cận tâm lý học xuyên văn hóa Việt - Pháp; Trần Thu Hương và Ngô Thanh Huệ (2018) nghiên cứu cảm nhận hạnh phúc học đường qua thang BE-scol; Nguyễn Văn Lượt và đồng nghiệp (2018) nghiên cứu học sinh THPT; Hồ Văn Dũng (2022) nghiên cứu trên sinh viên sư phạm.

2. Nghiên cứu về mức độ hài lòng với cuộc sống

Ruut Veenhoven (2006) chia sự hài lòng thành bốn cấp độ từ cảm giác thỏa mãn nhất thời đến trạng thái bền vững lâu dài. Đa số khảo sát thực nghiệm chứng minh trẻ em có mức độ hài lòng chung ở mức cao (Gilman và Huebner, 2003; Strózik, 2016 trên 3.157 trẻ Ba Lan; Huebner và đồng nghiệp, 2000a trên 5.544 học sinh Mỹ; Leung và Zhang, 2000; Neto, 1993; Proctor, Linley và Maltby, 2008; Nee và đồng nghiệp, 2016; Savahl và đồng nghiệp, 2017). Tuy nhiên, mức độ hài lòng có xu hướng giảm dần theo độ tuổi (Casas, 2011; Currie và đồng nghiệp, 2012; Goswami, 2014; Holte và đồng nghiệp, 2013; Suldo và Huebner, 2004b; Ullman và Tatar, 2001; Park, 2005; Chang, 2003). Tại Việt Nam, Trương Thị Khánh Hà và đồng nghiệp (2017) ghi nhận điểm hài lòng chung đạt 7,9/10, trong đó trẻ nông thôn hài lòng với người sống cùng cao hơn trẻ thành phố nhưng thấp hơn về điều kiện nhà ở và trường học.

3. Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng

• Gia đình: Sự gắn kết, hỗ trợ từ cha mẹ tác động tích cực và mạnh mẽ nhất đến sự hài lòng (Dew và Huebner, 1994; Burke và Weir, 1978; Shek, 1997–2002; Peterson và Seligman, 2004b; Nguyễn Thị Minh Hằng và đồng nghiệp, 2019; Oliva và Arranz, 2005). Xung đột, ly hôn hoặc sự xa lánh của cha mẹ làm giảm rõ rệt mức độ hài lòng (Demo và Acock, 1996; Greene, 2006; Nickerson và Nagle, 2004).
• Trường học và bạn bè: Hoạt động ngoại khóa và sự nâng đỡ của bạn bè gia tăng cảm nhận hạnh phúc (Gilman, 2003; Maton, 1990; Phan Thị Mai Hương và Nguyễn Thị Thùy Anh, 2017). Sự xa lánh của bạn bè và kết quả học tập kém tạo ra tác động tiêu cực (McCullough, 2000; Ash và Huebner, 2001).
• Môi trường khu vực sống: Môi trường an toàn, ổn định nơi cư trú nâng cao mức độ hài lòng (Proctor và đồng nghiệp, 2008; Brown và Orthner, 1990; Sastre và Ferriere, 2000).
• Bị bạn bè bắt nạt: Tỷ lệ và hậu quả tổn thương tâm lý của bắt nạt học đường được ghi nhận trong nghiên cứu của Rigby (2000), Trần Văn Công và đồng nghiệp (2009, 2017), Nguyễn Thị Thanh Mai và đồng nghiệp (2009), Nguyễn Thị Anh và Nguyễn Thị Sĩ (2010), Phạm Thị Thu Ba và Trần Thị Quỳnh Anh (2016), Barbara Coloroso (2017).
• Hoạt động giải trí, thể thao và giúp đỡ gia đình: Tham gia vui chơi, thể dục thể thao giúp nâng cao sức khỏe tâm thần (Piko và Keresztes, 2006; Rosenblum, Sachs và Schreuer, 2010; Dazord và đồng nghiệp, 2000). Việc phụ giúp gia đình được đề cập trong các báo cáo lao động trẻ em (MICS, 2010–2014).
• Điều kiện kinh tế: Mức độ tương quan giữa điều kiện kinh tế gia đình và sự hài lòng của trẻ em là tương quan thuận nhưng ở mức thấp hoặc khác biệt nhỏ khi các nhu cầu cơ bản đã được đáp ứng (Veenhoven, 1988; Seligson, 2003; Shek, 2003a; Ash và Huebner, 2001).

4. Nghiên cứu xây dựng thang đo đánh giá

Tổng quan chỉ ra sự chuyển biến từ thang đo đơn chiều (SWLS của Diener và đồng nghiệp, 1985; Delighted-terrible scale của Andrews và Withey, 1976; SLSS của Huebner, 1991) sang các thang đo đa chiều có độ giá trị cao hơn: MSLSS 40 mục (Huebner, 1994), MSSHLS-A 53 mục (Gilligan và Huebner, 2002), thang đo rút gọn BMSLSS 5 mục (Seligson và đồng nghiệp, 2003), thang đo PWI-SC (Cummins và Lau, 2005) và thang đo 12 mệnh đề của Dự án Thế giới trẻ em (Casas, 2017; Savahl và đồng nghiệp, 2021).

Khoảng trống nghiên cứu: Tại Việt Nam, chưa có công trình tâm lý học nào đi sâu khảo sát sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em lứa tuổi 8–12 trên cả hai chiều cạnh (bản thân và môi trường/người xung quanh) bằng công cụ đo lường đa chiều chuẩn hóa, dựa hoàn toàn trên sự tự đánh giá của chính trẻ em.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở phương pháp luận

Luận án vận dụng quan điểm duy vật biện chứng và hệ thống các nguyên tắc phương pháp luận của Tâm lý học Mác-xít:

1. Nguyên tắc hoạt động: Tâm lý hình thành, phát triển và bộc lộ thông qua các hoạt động chủ đạo hàng ngày của trẻ như học tập, giao tiếp và vui chơi giải trí.
2. Nguyên tắc tiếp cận hệ thống: Sự hài lòng là một chỉnh thể nhân cách thống nhất, chịu sự chi phối đan xen giữa các yếu tố tâm lý cá nhân, hoàn cảnh gia đình, nhà trường và môi trường xã hội.
3. Nguyên tắc phát triển: Đời sống tâm lý luôn biến đổi; sự hài lòng của trẻ cần được xem xét trong tiến trình biến chuyển theo độ tuổi, giới tính và bối cảnh sống.

Khung lý thuyết và cấu trúc đo lường

Khung lý thuyết của luận án tiếp thu từ Dự án Thế giới trẻ em (Children's Worlds Project - Casas, 2017; Savahl và đồng nghiệp, 2021), đo lường sự hài lòng qua thang điểm 11 bậc (từ 0 = "Hoàn toàn không hài lòng" đến 10 = "Hoàn toàn hài lòng") gồm hai chiều cạnh:

• Chiều cạnh 1: Sự hài lòng với cuộc sống của bản thân trẻ (6 chỉ báo): Cảm nhận về sự an toàn; sự tự do; vẻ bề ngoài; những điều có thể xảy ra sắp tới; sức khỏe; cuộc sống nói chung.
• Chiều cạnh 2: Sự hài lòng với môi trường và mọi người xung quanh (6 chỉ báo): Những người sống cùng trẻ; cuộc sống với tư cách là một học sinh; những điều học được ở trường; bạn bè trong lớp; khu vực nơi trẻ đang sống; sự lắng nghe của người lớn đối với trẻ.

Hệ thống sáu nhóm yếu tố ảnh hưởng bao gồm: (1) Sự quan tâm, lắng nghe, hỗ trợ của cha mẹ và người thân; (2) Sự quan tâm, lắng nghe, tôn trọng của thầy cô và sự giúp đỡ của bạn bè; (3) Sự quan tâm, giúp đỡ của mọi người trong khu vực sống; (4) Bị bạn bè bắt nạt; (5) Hoạt động vui chơi, giải trí, giúp đỡ gia đình và chơi thể thao; (6) Điều kiện kinh tế.

Thiết kế và phương pháp nghiên cứu cụ thể

Luận án sử dụng thiết kế nghiên cứu điều tra chọn mẫu theo lát cắt ngang, phối hợp phương pháp tiếp cận định lượng và định tính:

• Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tổng hợp cơ sở lý luận, tổng quan lịch sử nghiên cứu và xây dựng công cụ đo lường.
• Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Khảo sát diện rộng trên 1.321 học sinh từ 8 đến 12 tuổi tại 8 trường tiểu học và THCS thuộc Hà Nội, Bắc Giang, Thái Nguyên.
• Phương pháp phỏng vấn sâu: Thu thập dữ liệu định tính chuyên sâu trên học sinh và 06 giáo viên phổ thông nhằm làm rõ các khía cạnh tâm lý ẩn sau số liệu thống kê.
• Phương pháp nghiên cứu trường hợp: Khắc họa sâu sắc các bối cảnh cá nhân điển hình.
• Phương pháp phân tích thống kê: Xử lý dữ liệu định lượng trên phần mềm IBM SPSS phiên bản 22.0. Các kỹ thuật thống kê sử dụng bao gồm: thống kê mô tả (điểm trung bình ĐTB, độ lệch chuẩn DLC, phân bố tần số), kiểm định độ tin cậy thang đo (Cronbach's Alpha), kiểm định sai biệt ($t$-test, ANOVA) theo giới tính, độ tuổi, khu vực sống, phân tích tương quan Pearson và mô hình hồi quy tuyến tính đa biến.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu về sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em

Chương 1 hệ thống hóa các tài liệu khoa học quốc tế và Việt Nam theo bốn chủ đề: biểu hiện của sự hài lòng, mức độ hài lòng, các yếu tố tác động và lịch sử phát triển các công cụ đo lường. Chương này chỉ rõ việc đo lường trải nghiệm chủ quan đa bình diện ở trẻ em lứa tuổi 8–12 là một khoảng trống nghiên cứu cần được giải quyết tại Việt Nam.

Chương 2: Cơ sở lý luận về sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8 - 12 tuổi

Chương 2 làm rõ hệ thống khái niệm công cụ: khái niệm sự hài lòng, sự hài lòng với cuộc sống, đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi 8–12 (giai đoạn cuối tiểu học, đầu THCS, bước đầu dậy thì với những biến chuyển về nhận thức, quan hệ xã hội và áp lực học tập). Tác giả thiết lập mô hình lý thuyết gồm 2 chiều cạnh đo lường sự hài lòng (12 chỉ báo) và 6 nhóm yếu tố môi trường tác động (Hình 2.1 của luận án).

Chương 3: Tổ chức và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết địa bàn nghiên cứu (Hà Nội, Bắc Giang, Thái Nguyên), cơ cấu mẫu 1.321 học sinh (Bảng 3.1) và mẫu phỏng vấn sâu giáo viên/học sinh (Bảng 3.2). Xây dựng khung phân tích định tính (Bảng 3.3), quy trình kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha cho các tiểu thang đo (Bảng 3.4), cùng các nguyên tắc đạo đức nghiên cứu (tính tự nguyện của trẻ, sự đồng thuận của phụ huynh và nhà trường).

Chương 4: Kết quả nghiên cứu thực trạng về sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8 - 12 tuổi

Chương 4 trình bày toàn bộ kết quả phân tích định lượng và định tính thu được từ khảo sát thực tế:

Nhóm nội dung phân tích	Bảng biểu tương ứng trong luận án	Nội dung phát hiện chính
Hài lòng với bản thân	Bảng 4.1, 4.2, 4.3, 4.4; Biểu đồ 4.1	Đánh giá mức độ hài lòng về sức khỏe, an toàn, tự do, vẻ bề ngoài, điều sắp tới, cuộc sống chung. So sánh khác biệt theo giới tính và khu vực sống (thành thị - nông thôn).
Hài lòng với môi trường xung quanh	Bảng 4.5, 4.6, 4.7, 4.8; Biểu đồ 4.2	Đánh giá mức độ hài lòng về người sống cùng, tư cách học sinh, điều học ở trường, bạn cùng lớp, nơi sống, sự lắng nghe của người lớn. Phân tích khác biệt nhân khẩu học.
Mức độ hài lòng nói chung	Bảng 4.9; Biểu đồ 4.3	Tổng hợp phân bố điểm hài lòng tổng thể của 1.321 trẻ em.
Các yếu tố ảnh hưởng gia đình, nhà trường, xã hội	Bảng 4.10, 4.11, 4.12, 4.13, 4.14	Đánh giá thực trạng mức độ quan tâm của cha mẹ, thầy cô, bạn bè, khu dân cư; thực trạng và tần suất bị bạn bè bắt nạt; mức độ tham gia vui chơi, thể thao, làm việc nhà.
Ảnh hưởng của kinh tế	Bảng 4.15, 4.16	Đánh giá tác động của điều kiện kinh tế gia đình ở nhóm trẻ 8 tuổi và nhóm trẻ 10–12 tuổi.
Tương quan và Mô hình hồi quy	Hình 4.1; Bảng 4.17, 4.18; Biểu đồ 4.4	Phân tích hệ số tương quan Pearson giữa các yếu tố và mô hình hồi quy tuyến tính đa biến dự báo sự hài lòng với cuộc sống của trẻ.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Luận án hệ thống hóa các trường phái lý thuyết quốc tế về sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em, cung cấp thêm cơ sở khoa học cho các chuyên ngành: Tâm lý học phát triển, Tâm lý học giáo dục, Tâm lý học gia đình và Tâm lý học tích cực tại Việt Nam.
• Xây dựng và thao tác hóa khái niệm "sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8 đến 12 tuổi", xác lập mô hình lý luận đa chiều bao gồm hai chiều cạnh cấu trúc (bản thân trẻ và môi trường/người xung quanh) cùng hệ thống các yếu tố tác động vi mô phù hợp với bối cảnh xã hội Việt Nam.

Đóng góp mới về mặt phương pháp

• Việt hóa, thích ứng và kiểm định độ tin cậy của bộ công cụ đo lường sự hài lòng đa bình diện theo thang điểm 11 bậc (0–10) từ Dự án Thế giới trẻ em (Casas, 2017; Savahl và đồng nghiệp, 2021) cùng các thang đo liên quan (BMSLSS của Seligson và đồng nghiệp, 2003; PWI-SC của Cummins và Lau, 2005) trên mẫu khách thể học sinh tiểu học và THCS Việt Nam.
• Các thang đo thành phần đều đạt độ tin cậy và độ giá trị đo lường, tạo tiền đề công cụ cho các nghiên cứu tâm lý học trẻ em tiếp theo.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Chứng minh bằng số liệu thực nghiệm: Đa số trẻ em Việt Nam từ 8 đến 12 tuổi có mức độ hài lòng cao với cuộc sống của bản thân, môi trường sống và những người xung quanh.
• Xác định quy luật biến thiên theo lứa tuổi: Mức độ hài lòng với cuộc sống của trẻ có xu hướng giảm dần khi độ tuổi tăng lên (từ 8 tuổi đến 12 tuổi).
• Chỉ rõ vai trò của các yếu tố ảnh hưởng:
  • Yếu tố sự quan tâm, lắng nghe, hỗ trợ của cha mẹ và người thân có mối tương quan thuận mạnh mẽ nhất đối với sự hài lòng của trẻ.
  • Sự quan tâm của thầy cô, sự giúp đỡ của bạn bè, sự an toàn của khu dân cư, các hoạt động vui chơi giải trí, rèn luyện thể thao và điều kiện kinh tế gia đình đều tương quan thuận có ý nghĩa thống kê với sự hài lòng.
  • Hành vi bị bạn bè bắt nạt có mối tương quan nghịch, tác động tiêu cực rõ rệt đến cảm nhận về sự an toàn và sự hài lòng chung của trẻ.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất

1. Đối với gia đình: Cha mẹ và người thân cần tăng cường thời gian trò chuyện, chủ động lắng nghe, tôn trọng quan điểm cá nhân của trẻ; thiết lập bầu không khí ấm áp, tránh áp đặt, quát mắng hoặc tạo áp lực học tập quá mức.
2. Đối với nhà trường: Thầy cô giáo cần xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện, tôn trọng học sinh; kịp thời phát hiện và ngăn chặn triệt để các hành vi bắt nạt học đường; tăng cường các hoạt động ngoại khóa, thể dục thể thao và giáo dục kỹ năng xã hội.
3. Đối với xã hội và các nhà hoạch định chính sách: Lắng nghe tiếng nói, nguyện vọng chủ quan của trẻ em khi xây dựng chính sách; đầu tư hoàn thiện không gian vui chơi công cộng an toàn, lành mạnh cho trẻ em tại các khu dân cư.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Phạm vi khảo sát khách thể chỉ giới hạn ở nhóm trẻ đang theo học tại các trường tiểu học và THCS công lập tại ba tỉnh/thành phố (Hà Nội, Bắc Giang, Thái Nguyên); chưa bao quát được nhóm trẻ em ngoài nhà trường (trẻ em lang thang, trẻ em bỏ học hoặc trẻ khuyết tật không thể đến trường).
  • Do đặc thù tâm lý lứa tuổi của trẻ em đòi hỏi bảng hỏi không được quá dài, nghiên cứu chỉ tập trung vào các yếu tố tác động thuộc môi trường bên ngoài mà chưa đi sâu đo lường các yếu tố tâm lý bên trong như di truyền, khí chất, tính cách và năng lực cá nhân của trẻ.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi địa bàn khảo sát trên các vùng kinh tế - xã hội khác nhau (miền núi, hải đảo, các tỉnh phía Nam).
  • Thực hiện các nghiên cứu theo dõi dọc (longitudinal study) để theo dõi sự biến đổi mức độ hài lòng của cùng một nhóm trẻ qua từng giai đoạn phát triển.
  • Mở rộng đối tượng nghiên cứu sang các nhóm trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt ngoài nhà trường và tích hợp thêm các biến số tâm lý cá nhân nội tại.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên khảo hữu ích cho:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên: Chuyên ngành Tâm lý học (Tâm lý học phát triển, Tâm lý học giáo dục, Tâm lý học gia đình, Tâm lý học tích cực), Xã hội học và Công tác xã hội. Công trình cung cấp khung lý thuyết đa chiều và bộ công cụ đo lường thích ứng 11 điểm chuẩn hóa.
• Cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên phổ thông: Tham khảo kết quả khảo sát thực trạng về mối quan hệ thầy trò, bạn bè và nạn bắt nạt học đường để xây dựng mô hình "trường học hạnh phúc" và hoàn thiện công tác tư vấn tâm lý học đường.
• Các nhà hoạch định chính sách và tổ chức bảo vệ trẻ em: Cung cấp cơ sở khoa học thực chứng về đánh giá chủ quan của trẻ em, phục vụ công tác xây dựng các chương trình can thiệp và chính sách bảo vệ, chăm sóc trẻ em cấp quốc gia.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Thang đo đánh giá sự hài lòng của trẻ em trong luận án gồm những chiều cạnh nào?

Luận án sử dụng thang đo đa chiều 11 điểm (từ 0 đến 10) kế thừa từ Dự án Thế giới trẻ em, gồm 12 mệnh đề thuộc 2 chiều cạnh: (1) Hài lòng với bản thân (cảm nhận an toàn, sự tự do, vẻ bề ngoài, điều sắp tới, sức khỏe, cuộc sống chung); (2) Hài lòng với môi trường và người xung quanh (người sống cùng, tư cách học sinh, điều học ở trường, bạn trong lớp, khu vực sống, sự lắng nghe của người lớn).

2. Mức độ hài lòng với cuộc sống của trẻ biến chuyển như thế nào từ 8 đến 12 tuổi?

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm xác nhận sự hài lòng của trẻ em Việt Nam có xu hướng giảm dần theo độ tuổi. Trẻ 8 tuổi có mức độ hài lòng cao nhất, sau đó giảm dần ở các nhóm 10 tuổi và 12 tuổi do sự gia tăng của áp lực học tập, thi cử chuyển cấp và những biến đổi tâm sinh lý đầu tuổi dậy thì.

3. Yếu tố nào có tác động tích cực lớn nhất đến sự hài lòng của trẻ 8–12 tuổi?

Trong số các yếu tố bên ngoài được khảo sát, sự quan tâm, lắng nghe và hỗ trợ của cha mẹ cùng người thân trong gia đình là yếu tố có tương quan thuận mạnh nhất và giữ vai trò dự báo cao nhất đối với sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em.

4. Luận án sử dụng phần mềm và các kỹ thuật thống kê nào để phân tích dữ liệu?

Tác giả sử dụng phần mềm IBM SPSS phiên bản 22.0 để thực hiện các phân tích: thống kê mô tả (ĐTB, DLC), kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha, so sánh khác biệt trung bình ($t$-test, ANOVA theo giới tính, địa bàn, độ tuổi), phân tích tương quan Pearson và mô hình hồi quy tuyến tính đa biến.

5. Khách thể nghiên cứu của luận án có bao gồm toàn bộ trẻ em trong độ tuổi 8–12 tại địa bàn không?

Khách thể nghiên cứu gồm 1.321 học sinh và 06 giáo viên tại các trường tiểu học và THCS ở Hà Nội, Bắc Giang, Thái Nguyên. Đề tài giới hạn trong phạm vi trẻ đang đi học và loại trừ các nhóm trẻ em ngoài nhà trường như trẻ bỏ học hoặc trẻ khuyết tật không đến trường.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8 - 12 tuổi" của tác giả Ngô Thị Hoàng Giang là công trình nghiên cứu thực nghiệm chuyên sâu thuộc chuyên ngành Tâm lý học. Bằng việc kết hợp phương pháp nghiên cứu định lượng (khảo sát 1.321 học sinh trên thang đo đa chiều chuẩn hóa) và định tính, luận án đã làm rõ thực trạng mức độ hài lòng của trẻ em trên hai bình diện bản thân và môi trường xung quanh. Kết quả khẳng định đa số trẻ em có mức độ hài lòng cao nhưng giảm dần theo độ tuổi, đồng thời xác định sự quan tâm của cha mẹ là nhân tố nâng đỡ quan trọng nhất và bắt nạt học đường là rào cản tiêu cực hàng đầu. Các phát hiện và khuyến nghị của luận án cung cấp cơ sở khoa học xác đáng cho gia đình, nhà trường và các nhà quản lý trong việc nâng cao sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống cho trẻ em Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TONG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VE SỰ HAI LONG VỚI CUỘC SÓNG CỦA TRẺ EM Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến sự hài lòng với cuội ng của trẻ em, tác giả nhận thấy đa số các nghiên cứu được tiễn hành ở nước ngoài và còn rat ít nghiên cứu tiền hành ở Việt Nam. Có thé nhóm các nghiên cứu thành các hướng chính như sau: 1. Nghiên cứu về các mặt biểu hiện sự hài lòng với cuộc sống cúa tré em Xác định các biểu hiện của sự hài lòng với cuộc sống trẻ em là một trong những vấn đề được nhiều tác giả quan tâm. Có thể kể đến một số quan điểm, nghiên cứu tiêu biểu: Vấn đề về sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em được giải quyết trong khuôn khổ Công ước của Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em.

Trên cơ sở đó, tổ chức Quỹ nhỉ đồng Liên Hợp Quốc đưa ra mục tiêu chung là vì sự sống còn, phát triển, bảo vệ và tham gia của trẻ em trong khuôn khổ công ước quốc tế về Quyên trẻ em. Nghiên cứu của tổ chức này tập trung vào các vấn đề như vệ sinh môi trường và chăm sóc sức khỏe cho trẻ em, dinh dưỡng cho trẻ, vấn đề giáo dục và trẻ em tàn tật. Theo Công ước của Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em, ngày càng có nhiều nghiên cứu về sự hài lòng với cuộc sống của trẻ - đặc biệt là báo cáo của tổ chức Quy nhi đồng Liên Hợp Quốc năm 2007. Báo cáo đã chỉ ra nhiều khía cạnh quan trọng giúp cho trẻ hài lòng hơn với cuộc sống, đó là đời sống.

vật chất, sức khoẻ, sự an toàn của trẻ, chất lượng giáo dục, chất lượng môi quan hệ gia đình va bạn bè của trẻ (Bradshaw và đồng nghiệp, 2009). Nghiên cứu của Huebner (1994) đã xác định năm mặt biểu hiện của sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em là: Bạn bè, gia đình, trường học, bản thân và môi trường sống. Kết quả nghiên cứu cho thấy, mức độ hài lòng về cuộc sống không liên quan đến lớp/tuôi và giới tính nhưng có liên quan đến sắc tộc, sự khác biệt về giới tính có liên quan đến sự hài lòng về trường học của trẻ em. Nair và Gaither (1999) chỉ ra rằng tình trạng hôn nhân, sw hỗ trợ xã hội và cơ hội hòa nhập với môi trường sống có liên quan chặt chẽ đến sự hài lòng trong cuộc sống.

Qua tổng quan các nghiên cứu, Gilman và Huebner (2003) thấy rằng, hầu hết các nghiên cứu đều đánh giá về sự hài lòng với cuộc sống tông thé của trẻ em. Các nghiên cứu đa chiều này cung cấp cho các nhà nghiên cứu các thông tin cụ thể gop phần đánh giá chính xác cũng như thúc day sự hai lòng với cuộc sống của trẻ em. Từ đó, Gilman và Huebner xây dựng được mô hình gồm năm lĩnh vực cụ thể là gia đình, bạn bè, trường học, môi trường sống, ban thân dé đánh giá sự hài lòng với cuộc sống của trẻ. Tác giả đã nhấn mạnh những trải nghiệm ở nhiều lĩnh Vực cuộc sống của trẻ như gia đình, trường học, nơi sống có liên quan đến sự hài lòng với cuộc sống và sự thích ứng của trẻ với môi trường xung quanh.

Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, nghiên cứu sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em còn cần phải tập trung vào tất cả các điểm mạnh của trẻ như tình yêu, lòng can đảm, kỹ năng giao tiếp, sự kiên trì, hy vọng, sự tha thứ, tài năng và tư duy tương lai. Đến năm 2007, đề án tầm nhìn thế giới lần thứ nhất đã nghiên cứu đến sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em ở nước Đức. Tác giả cho biết, sự hài lòng với cuộc sống được thé hiện qua các khía cạnh liên quan đến quyền, nhu cầu, sự tự tin, an toàn vật chất và xã hội và các mối quan hệ của trẻ em, đặc biệt tác giả nhắn mạnh đến vấn đề trẻ được tự do trong mối quan hệ với cha mẹ, bạn bè và trường học (World Vision, 2007). Nghiên cứu của Brown và Duan (2007) đã đánh giá về sự hài lòng trong cuộc sống thông qua các mặt như nhân khẩu học, đặc điểm tâm lý và sự trải nghiệm cuộc sống.

qua khảo sát 648 học giả làm việc tại các trường Đại học của Thổ Nhĩ Kỳ. Các tác giả Proctor, Linley và Maltby (2008) cũng nghiên cứu về sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em trên cơ sở nghiên cứu thực nghiệm (n = 141). Kết quả cho thay sự hài lòng với cuộc sông của trẻ thé hiện qua các mặt cảm xúc và hành vi. Các đánh giá này là điều kiện xây dựng các chính sách thúc đây sự hài lòng tích cực về cuộc sống của trẻ em.

Nghiên cứu về sự hài lòng với cuộc sống của trẻ, tác giả Nick Axford cũng đưa ra nhiều khía cạnh của sự hài lòng với cuộc sống trẻ em như điều kiện sống và chất lượng cuộc sống của trẻ. Tác giả đã chỉ ra rằng các khía cạnh này có liên quan một cách hệ thống với nhau (Axford, 2009). Nghiên cứu của nhóm tác giả Bradshaw và Richardson (2009) lại đi tìm hiểu đánh giá của trẻ về tất cả các lĩnh vực cuộc sống các em bao gồm: sức khỏe, mỗi quan hệ cá nhân, nguồn lực vật chất, giáo dục, hành vi rủi ro, nhà ở và môi trường. Kết quả cho thấy mối liên hệ tích cực giữa sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em với việc chỉ tiêu cho các lợi ích, dịch vụ gia đình.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ tiêu cực với bắt bình ding trong gia đình. Nhiều tác giả cho rằng sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em có liên quan chặt chẽ đến đời sống vật chất, sự an toàn của bản thân trẻ và sự hòa nhập xã hội. Tổ chức xã hội trẻ em và đại học York đã đề xuất ba khía cạnh sự hai lòng với cuộc sống của trẻ, đó là cơ thể của trẻ, các mối quan hệ và môi trường sống của trẻ. Những nghiên cứu này đặc biệt nhấn mạnh đến sự tham gia, sự an toàn, sự tự do, sự chăm sóc và bảo vệ trẻ để mang lại sự hài lòng với cuộc sống.

cho trẻ em (Rees và đồng nghiệp, 2010; Rees và đồng nghiệp, 2012; Bradshaw và đồng nghiệp, 2010). Một nghiên cứu của Hiệp hội đa quốc gia về các chỉ số trẻ em (ISCI) vào năm 2014 tại Ba Lan đã đi sâu tìm hiểu về sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em thông qua khảo sát 3157 trường hợp trong đó có 1021 trẻ nhóm 8 tuổi, 1119 trẻ nhóm 10 tuổi và 1017 trẻ nhóm 12 tuổi. Trong nghiên cứu này của Strózik (2016), sự hài lòng với cuộc sống của chính bản thân trẻ được đánh giá dựa trên 5 khía cạnh quan trọng là gia đình, trường học, bạn bè, môi trường sống và bản thân trẻ. Nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ em độ tuổi nay tỏ ra hai lòng với cuộc sống của chúng, đặc biệt là khía cạnh liên quan đến gia đình (Strózik và đồng nghiệp, 2016).

Theo các tác giả của dự án Thế giới trẻ em (Casas, 2017; Savahl và đồng nghiệp, 2021), sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em tập trung vào hai lĩnh vực cụ thể. Đó là sự hài lòng với cuộc sống của bản thân trẻ (sự hài lòng với cảm nhận về sự an toàn của trẻ; với sự tự do mà trẻ có; với vẻ bề ngoài của trẻ; với những điều có thể xảy ra sắp tới trong cuộc sống của trẻ; với sức khỏe của trẻ; và với cuộc sống. nói chung của trẻ); sự hài lòng của trẻ về môi trường và mọi người xung quanh trẻ (sự hài lòng của trẻ với những người mà trẻ sống cùng; với cuộc sống của trẻ với tư cách là một học sinh; về những điều trẻ học được ở trường; về bạn bè trong lớp của trẻ; về khu vực nơi trẻ đang sống; với sự lắng nghe của người lớn đối với trẻ). Ngoài ra, theo Milovanska-Farrington & Farrington (2021), các lĩnh vực như: sức khỏe, hoạt động giải trí, gia đình, công việc, tình hình tài chính, các mỗi quan hệ xã hội và giá trị bản thân cũng liên quan đến sự hài lòng trong cuộc sống.

Na- Nan và Wongwiwatthananukit (2020) đã đưa ra một số lĩnh vực liên quan đến sự hài lòng trong cuộc sống mà còn ít các nha nghiên cứu xem xét tới. Theo các tác giả, có ít nhất năm lĩnh vực quan trọng liên quan đến sự hài lòng trong cuộc sống, đó là (1) sự nhiệt tình tham gia các hoạt động và quan tâm đến điều kiện sống của bản thân; (2) quyết tâm và dũng cảm chấp nhận các giá trị cuộc sống; khả năng chịu đựng các vấn dé gặp phải trong cuộc sống và nhận thức các vấn đề như là kinh nghiệm cuộc sống; (3) việc đạt được các mục tiêu để ra được coi như một chỉ số thành công trong cuộc sống; (4) quan niệm về sức khỏe của bản thân và đóng góp có ý nghĩa cho xã hội; (5) điều chỉnh tâm trạng bản thân như một phương tiện để biết cách hạnh phúc, có thái độ tốt và cảm xúc tích cực đối với người khác và môi trường sống và khả năng vượt qua khó khăn. Có nhiều lĩnh vực để đánh giá sự hài lòng trong cuộc sóng đã được đưa ra. Mặc dù chúng khác nhau trong quan niệm của mỗi học giả, nhưng nhìn chung, hai từ khóa được thống nhất coi là lĩnh vực chính của sự hài lòng trong cuộc sống, đó là “hạnh phúc” và “cảm nhận hạnh phúc” (Sholihin và đồng nghiệp, 2022).

Ở Viét Nam, các nghiên cứu về trẻ em chủ yếu được thể hiện trong các báo cáo điều tra gia đình Việt Nam (2006), báo cáo phân tích tình hình trẻ em tại Việt Nam (MICS, 2010, 2012), báo cáo hoàn thiện hệ thống bảo vệ trẻ em ở Việt Nam (2011) do Cục bảo vệ chăm sóc trẻ em thực hiện, báo cáo. điều tra đánh giá các myc tiêu trẻ em và phụ nữ Việt Nam (MICS, 2011, 2014), báo cáo quốc gia về lao động trẻ em (2012) do Viện Khoa học Lao động và xã hội thuộc Bộ Lao động Thương binh Xã hội thực hiện. Các báo cáo chủ yếu tìm hiéu việc thực hiện các mục tiêu về trẻ em ở Việt Nam, đánh giá thực trạng hệ thống bảo vệ ở trẻ em, tình trạng trẻ em tham gia các hoạt động kinh tế, lao động trẻ em theo độ tuổi, tình trạng đi học, quy mô làm việc, điều kiện làm việc của trẻ em khi tham gia lao động, mối quan hệ cha me và con cái cũng như các quyền của trẻ. Các nghiên cứu trên chưa đi tìm hiểu trẻ có thực sự hai lòng về cuộc sống.