Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Cơ sở lý luận về sự hài lòng người lao động trong công việc, sự gắn kết nhân viên với tổ chức Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và kiến nghị. 123doc 6 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2. Sự hài lòng trong công việc của ngƣời lao động 2. Khái niệm sự hài lòng của ngƣời lao động trong công việc Một trong các khái niệm đầu tiên về sự hài lòng của người lao động trong công việc và được trích dẫn nhiều nhất có thể kể đến là định nghĩa của Robert Hoppock (1935, trích dẫn bởi Scott và đồng sự, 1960).
Tác giả cho rằng, việc đo lường sự hài lòng của người lao động trong công việc bằng hai cách: (a) đo lường sự thỏa mãn công việc nói chung và (b) đo lường sự thỏa mãn công việc ở các khía cạnh khác nhau liên quan đến công việc. Ông cũng cho rằng sự sự hài lòng của người lao động trong công việc nói chung không phải chỉ đơn thuần là tổng cộng sự hài lòng của các khía cạnh khác nhau, mà sự hài lòng công việc nói chung có thể được xem như một biến riêng. Theo Spector (1997) sự hài lòng của người lao động trong công việc đơn giản là việc người ta cảm thấy thích công việc của họ và các khía cạnh công việc của họ như thế nào. Vì nó là sự đánh giá chung, nên nó là một biến về thái độ.
Còn Ellickson và Logsdon (2001) thì cho rằng sự hài lòng của người lao động trong công việc được định nghĩa chung là mức độ người lao động yêu thích công việc của họ, đó là thái độ dựa trên sự nhận thức của người lao động (tích cực hay tiêu cực) về công việc hoặc môi trường làm việc của họ. Nói đơn giản hơn, môi trường làm việc càng đáp ứng được các nhu cầu, giá trị và tính cách của người lao động thì độ hài lòng công việc càng cao. Schemerhon (1993, được trích dẫn bởi Luddy, 2005) định nghĩa sự hài lòng của người lao động trong công việc như là sự phản ứng về mặt tình cảm và cảm xúc đối với các khía cạnh khác nhau của công việc của nhân viên. Tác giả nhấn mạnh các nguyên nhân của sự hài lòng của người lao động trong công việc bao gồm vị trí công việc, sự giám sát của cấp trên, mối quan hệ với đồng nghiệp, nội dung công việc, sự đãi ngộ, và các phần thưởng gồm thăng tiến, điều kiện vật chất của môi trường làm việc, cũng như cơ cấu của tổ chức.
123doc 7 Theo Kreitner và Kinicki (2007), sự hài lòng của người lao động trong công việc chủ yếu phản ánh mức độ một cá nhân yêu thích công việc của mình. Đó chính là tình cảm hay cảm xúc của người nhân viên đó đối với công việc của mình. Như vậy, có rất nhiều các định nghĩa khác nhau về sự hài lòng của người lao động trong công việc nhưng chúng ta có thể rút ra được rằng một người được xem là có sự hài lòng công việc thì người đó sẽ có cảm giác thoái mái, dễ chịu đối với công việc của mình. Liên quan đến nguyên nhân nào dẫn đến sự thỏa mãn công việc thì mỗi nhà nghiên cứu sẽ đề cập đến các lý thuyết cùng với các nghiên cứu thực tiễn liên quan đến sự hài lòng công việc.
Các nhân tố tác động tới sự hài lòng của ngƣời lao động trong công việc Theo Kreitner & Kinicki (2007) và Alam & Kamal (2006) có năm nhân tố dẫn đến sự hài lòng của người lao động trong công việc: - Thứ nhất là sự đáp ứng về các nhu cầu. Các nhu cầu này không chỉ dừng lại ở các nhu cầu để hoàn thành tốt công việc mà phải bao gồm cả các nhu cầu cá nhân và gia đình của người lao động. - Nhân tố thứ hai dẫn đến sự hài lòng của người lao động trong công việc đó là mức độ giữa những mong đợi của người lao động và những gì họ có được từ công ty. Khi mong đợi vượt xa thực tế nhận được, nhân viên sẽ có cảm giác bất mãn.
Ngược lại nếu người lao động nhận được nhiều thứ vượt xa mong đợi của họ thì sẽ dẫn đến sự hài lòng rất cao. - Nguyên nhân thứ ba của sự hài lòng của người lao động trong công việc việc đến từ việc nhận thức của cá nhân về giá trị công việc. Như vậy, người lao động sẽ thỏa mãn khi công việc mang lại cho họ một giá trị quan trọng mang tính cá nhân nào đó. Để tăng cường sự hài lòng cho người lao động, nhà quản lý cần xây dựng môi trường làm việc tốt với chế độ đãi ngộ và công nhận sự đóng góp của người lao động.
- Sự công bằng là nhân tố thứ tư dẫn đến sự hài lòng của người lao động trong công việc. Người lao động sẽ so sánh công sức họ bỏ ra và thành tựu họ đạt được với công sức và thành tựu của người khác. Nếu người lao động cảm thấy mình được đối xử công bằng thì họ sẽ cảm thấy hài lòng. 123doc 8 - Nhân tố di truyền được xem là nhân tố cuối cùng ảnh hưởng đến sự hài lòng của người lao động trong công việc.
Nếu như ở bốn nhân tố trên người sử dụng lao động có thể tác động ít nhiều đến chúng thì đối với nhân tố này, họ hầu như không thể tác động được. Do đặc điểm di truyền hay do cá tính của mỗi con người khác nhau mà cùng một năng lực và sự đãi ngộ như nhau nhưng hai người với cá tính khác nhau sẽ có mức độ hài lòng khác nhau. McClelland (1988) thì nhắc nhở chúng ta về các nhân tố ảnh hưởng tới sự hài lòng trong công việc của người lao động bao gồm: nhu cầu về sự thành đạt, thành công và quyền lực của con người, những thứ mà nhiều người nỗ lực hết sức để đạt được nó. Herzberg (1959) thì đưa ra hai nhóm nhân tố có ảnh hưởng tới sự hài lòng của người lao động trong công việc bao gồm: nhóm loại duy trì và nhóm động viên nhưng mục tiêu cuối cùng cũng là thỏa mãn nhu cầu của người lao động.
Nhóm nhân tố duy trì: (1) Phương pháp giám sát; (2) Hệ thống phân phối thu nhập; (3) Quan hệ với đồng nghiệp; (4) Chính sách của doanh nghiệp; (5) Điều kiện làm việc. Nhóm nhân tố động viên: (1) Sự thách thức trong công việc; (2) Công việc tạo sự thăng tiến; (3) Công việc có ý nghĩa và giá trị cao.1: Các nhân tố ảnh hƣởng tới sự hài lòng của ngƣời lao động trong công việc Nhân tố ảnh hƣởng Nguồn Sự đáp ứng về các nhu cầu của người lao động Kreitner & Kinicki (2007) và Khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế Alam & Kamal (2006 Nhận thức cá nhân về giá trị công việc Sự công bằng Nhân tố di truyền Nhu cầu về sự thành đạt và thành công McClelland (1988) Nhu cầu về quyền lực Thành tựu Herzberg (1959) – Các nhân tố Sự công nhận cho sự hài lòng Bản thân công việc Trách nhiệm Tiến bộ Sự phát triển Chính sách công ty Herzberg (1959) – Các nhân tố Mối quan hệ với người giám sát và đồng nghiệp cho sự không hài lòng Điều kiện làm việc Lương Trạng thái Sự bảo vệ Sự giám sát Kỳ vọng Vroom (1964) Tính chất công cụ Giá trị Sự công bằng trong lương, thưởng, ghi nhận thành Adam (1963) tích Công việc phù hợp Hackman và Oldham (1975) Nguồn: Tổng hợp của học viên 123doc 10 Vroom (1964) thì lại cho rằng động lực của người lao động phụ thuộc vào nhận thức của họ đối với nỗ lực, kết quả và phần thưởng nhưng cuối cùng thì cái mà người nhân viên quan tâm cũng là phần thưởng có phù hợp với mục tiêu (nhu cầu) của họ hay không. Adam (1963) thì nhấn mạnh đến nhu cầu đòi hỏi về sự đối xử công bằng của người quản lý đối với người nhân viên cấp dưới. Còn Hackman và Oldham (1975) thì cho rằng người lao động đòi hỏi công việc của họ cần được thiết kế một cách khoa học hợp lý mới có thể có được sự hài lòng của nhân viên trong công việc.
Từ các học thuyết trên, ta thấy rằng các nhà nghiên cứu khác nhau có cái nhìn khác nhau về các nhân tố mang lại sự hài lòng của người lao động trong công việc. Tuy nhiên, qua các học thuyết trên, ta thấy được điểm chung của các tác giả từ các học thuyết này. Tất cả họ đều cho rằng để mang lại sự hài lòng công việc thì nhà quản lý cần phải mang lại sự thỏa mãn nhu cầu nào đó của người lao động. Đối với Maslow và Alderfer thì nhu cầu đó là nhu cầu được sống, ăn no mặc ấm, được an toàn, được giao kết bạn bè, được tôn trọng và tự thể hiện mình, v.
Sự phân chia nhóm và cấp bậc của các nhu cầu của hai ông là khác nhau nhưng các loại nhu cầu là tương đồng nhau. Sự gắn kết nhân viên với tổ chức 2. Khái niệm sự gắn kết nhân viên với tổ chức Mặc dù có rất nhiều nghiên cứu về ý thức gắn kết của nhân viên đối với tổ chức nhưng vẫn có sự bất đồng sâu sắc về định nghĩa và cách đo lường ý thức gắn kết của nhân viên đối với tổ chức (Meyer và Herscovitch, 2001). Theo Northcraft và Neale (1996), sự gắn kết của nhân viên đối với tổ chức là biểu hiện của cá nhân với tổ chức thể hiện lòng trung thành và niềm tin vào các giá trị của tổ chức.
(2003) cho rằng gắn kết của nhân viên đối với tổ chức là sự quyết tâm của một cá nhân tham gia tích cực trong một tổ chức cụ thể. 123doc 11 Theo nghiên cứu của Ilies, R. (2003) thì gắn kết của nhân viên đối với tổ chức được định nghĩa như là sự sẵn sàng nỗ lực hết mình vì sự phát triển của tổ chức, đồng nhất mục tiêu của tổ chức với mục tiêu của chính mình. Còn theo Allen & Meyer (1990) thì sự gắn kết của gắn kết của nhân viên đối với tổ chức là một trạng thái tâm lý buộc chặt cá nhân với tổ chức, liên hệ mật thiết đến quyết định có tiếp tục là thành viên của tổ chức hay không.
Khái niệm của Allen và Meyer (1990) được chấp nhận và được sử dụng rộng rãi trong các nghiên cứu hiện nay (Mayer, 1992; Benkhoff, 1996). Trong đó, khái niệm của Allen và Meyer (1990) chú trọng vào trạng thái tâm lý: tình cảm tự nguyện muốn gắn kết với tổ chức; cần phải gắn kết với tổ chức; và nên gắn kết với tổ chức.