Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khả năng sinh trưởng và phát triển của một số giống lúa chất lượng cao tại huyện định hóa tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển của các giống lúa chất lượng cao tại huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên.

• Tác giả: Nguyễn Quỳnh Thuận
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Văn Phụ
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Trồng trọt
• Đề tài: Nghiên cứu khả năng sinh trưởng và phát triển của một số giống lúa chất lượng cao tại huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1.1. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ NGHIÊN CỨU LÚA TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
• 1.1.1.1. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT LÚA TRÊN THẾ GIỚI
• 1.1.1.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LÚA TRÊN THẾ GIỚI
• 1.1.1.3. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ NGHIÊN CỨU LÚA Ở VIỆT NAM
• 1.1.1.3.1. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT LÚA TRONG NƯỚC
• 1.1.1.3.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LÚA TRONG NƯỚC
• 1.1.1.3.3. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT LÚA GẠO CHẤT LƯỢNG CAO Ở VIỆT NAM
• 1.1.1.3.4. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU, CHẤN TẠO GIỐNG LÚA CHẤT LƯỢNG Ở VIỆT NAM
• 1.1.1.3.5. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT LÚA GẠO CHẤT LƯỢNG CAO Ở THÁI NGUYÊN
• 1.2. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.3. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 2. CHƯƠNG II: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. NỘI DUNG, ĐỐI TƯỢNG VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 2.2. ĐIỀU KIỆN THỬ NGHIỆM
• 2.3. PHƯƠNG PHÁP BỐ TRÍ THỬ NGHIỆM
• 2.4. CÁC CHỈ TIÊU VÀ PHƯƠNG PHÁP THEO DÕI
• 2.4.1. THỜI GIAN SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN
• 2.4.2. CÁC CHỈ TIÊU CHẤT LƯỢNG MẠN
• 2.4.3. CÁC CHỈ TIÊU VỀ KHẢ NĂNG ĐẺ NHANH
• 2.4.4. CHIỀU CAO CÂY CUỐI CÙNG
• 2.4.5. CÁC CHỈ TIÊU VỀ SÂU BỆNH HẠI
• 2.4.6. NĂNG SUẤT VÀ CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH NĂNG SUẤT
• 2.5. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU
• 3. CHƯƠNG III: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. ĐẶC ĐIỂM THỜI TIẾT KHÍ HẬU NĂM 2005
• 3.2. ÊM ĐẾ KHÔNG KHÍ
• 3.3. SÉ GIÊ NẶNG
• 3.4. KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN, CHỊU CHÉNG CHỊU CỦA CÁC GIỐNG LÚA
• 3.4.1. THỜI GIAN SINH TRƯỞNG PHÁT TRIỂN. SINH TRƯỞNG CỦA MẠN VÀ CHIỀU CAO CÂY
• 3.4.2. KHẢ NĂNG ĐẺ NHANH CỦA CÁC GIỐNG LÚA
• 3.4.3. KHẢ NĂNG CHỊU SÂU BỆNH HẠI VÀ ĐIỀU KIỆN BẤT LỢI
• 3.4.4. CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH NĂNG SUẤT CỦA CÁC GIỐNG LÚA
• 3.4.5. PHẦM CHẤT VÀ CHẤT LƯỢNG CÁC GIỐNG LÚA
• 3.4.6. HIỆU QUẢ KINH TẾ
• 3.4.7. THỬ NGHIỆM SẢN XUẤT MỘT SỐ GIỐNG LÚA TRIỂN VẰNG TẠI HUYỆN ĐỊNH HÓA
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 1.1. ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Việc nghiên cứu sinh trưởng và phát triển giống lúa chất lượng cao tại Định Hóa, Thái Nguyên là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Định Hóa là một huyện miền núi có tiềm năng lớn về nông nghiệp, đặc biệt là trong sản xuất lúa gạo. Theo thống kê, diện tích đất nông nghiệp tại huyện này chiếm khoảng 17,61% tổng diện tích tự nhiên. Việc phát triển giống lúa chất lượng cao không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng gạo, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. "Nghiên cứu sinh trưởng và phát triển giống lúa chất lượng cao" không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho nông dân mà còn góp phần đảm bảo an ninh lương thực cho khu vực. Do đó, việc xác định các giống lúa có năng suất và chất lượng tốt là rất cần thiết.

1.1. Mục tiêu yêu cầu của đề tài

Mục tiêu của đề tài là xác định được các giống lúa có năng suất cao, chất lượng tốt, phù hợp với điều kiện gieo trồng tại Định Hóa. Yêu cầu của nghiên cứu bao gồm đánh giá sinh trưởng, phát triển và khả năng chống chịu sâu bệnh của các giống lúa thí nghiệm. Việc lựa chọn giống lúa không chỉ dựa trên năng suất mà còn phải đảm bảo chất lượng gạo, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong và ngoài tỉnh. Đề tài cũng hướng đến việc cải tiến kỹ thuật canh tác nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất lúa gạo tại địa phương.

II. Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung nghiên cứu bao gồm việc khảo sát tình hình sản xuất lúa tại Định Hóa, lựa chọn các giống lúa chất lượng cao để thí nghiệm. Phương pháp nghiên cứu được áp dụng là phương pháp thực nghiệm, trong đó các giống lúa sẽ được trồng trong điều kiện thực tế tại địa phương. Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm thời gian sinh trưởng, năng suất, chất lượng gạo và khả năng chống chịu sâu bệnh. Việc thu thập dữ liệu sẽ được thực hiện qua các bảng biểu và số liệu thống kê, nhằm đảm bảo tính chính xác và khách quan trong kết quả nghiên cứu. "Phương pháp nghiên cứu" sẽ giúp xác định rõ ràng các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của giống lúa, từ đó đưa ra các khuyến nghị phù hợp cho nông dân.

2.1. Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các giống lúa chất lượng cao được trồng tại Định Hóa, Thái Nguyên. Các giống lúa này được lựa chọn dựa trên tiêu chí năng suất, chất lượng gạo và khả năng chống chịu với điều kiện khí hậu khắc nghiệt. Việc lựa chọn giống lúa phù hợp sẽ giúp nông dân tăng cường sản xuất, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Đề tài cũng sẽ xem xét các yếu tố môi trường, đất đai và kỹ thuật canh tác ảnh hưởng đến sự phát triển của giống lúa, từ đó đưa ra các giải pháp tối ưu cho việc sản xuất lúa gạo tại địa phương.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy các giống lúa chất lượng cao có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu của Định Hóa. Năng suất trung bình đạt từ 46,2 tạ/ha đến 47 tạ/ha, cao hơn so với các giống lúa truyền thống. Chất lượng gạo cũng được cải thiện rõ rệt, với tỷ lệ hạt gạo đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. "Kết quả nghiên cứu" không chỉ khẳng định tính khả thi của việc phát triển giống lúa chất lượng cao mà còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp tại Định Hóa. Việc áp dụng các giống lúa này sẽ giúp nông dân tăng cường sản xuất, nâng cao thu nhập và góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

3.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế

Đánh giá hiệu quả kinh tế từ việc áp dụng giống lúa chất lượng cao cho thấy lợi nhuận tăng lên đáng kể so với các giống lúa truyền thống. Nông dân có thể thu được lợi nhuận cao hơn từ 20% đến 30% nhờ vào năng suất và chất lượng gạo tốt hơn. Việc áp dụng các giống lúa này không chỉ giúp cải thiện đời sống của nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của huyện Định Hóa. "Hiệu quả kinh tế" từ việc sản xuất lúa gạo chất lượng cao sẽ là động lực thúc đẩy nông dân tiếp tục đầu tư vào sản xuất, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp tại địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lúa gạo là cây lương thực chủ yếu, chiếm khoảng 90% sản lượng lương thực toàn cầu, đóng vai trò quan trọng trong an ninh lương thực và phát triển kinh tế xã hội. Tại Việt Nam, diện tích đất trồng lúa chiếm khoảng 22% diện tích tự nhiên, với sản lượng lúa gạo năm 2005 đạt 36,28 triệu tấn, tăng 145% so với năm 1995. Huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, nằm trong vùng trung du miền núi phía Bắc, có diện tích đất nông nghiệp 10.169 ha, trong đó diện tích trồng lúa khoảng 7.797 ha với năng suất trung bình 46-47 tạ/ha, tăng gấp 2,5 lần so với 10 năm trước. Tuy nhiên, việc sản xuất lúa gạo chất lượng cao vẫn còn nhiều hạn chế do sử dụng giống truyền thống năng suất thấp, chất lượng gạo chưa đáp ứng nhu cầu thị trường.

Nghiên cứu nhằm đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển, khả năng chống chịu sâu bệnh và chất lượng các giống lúa năng suất cao phù hợp với điều kiện sinh thái huyện Định Hóa. Mục tiêu cụ thể là chọn tạo và thử nghiệm một số giống lúa có năng suất, chất lượng cao, ổn định, thích nghi với điều kiện khí hậu, đất đai địa phương, đồng thời đánh giá hiệu quả kinh tế của các giống này. Thời gian nghiên cứu tập trung vào năm 2005-2006, tại các xã Bảo Cường, Trung Hội, Tân Dương thuộc huyện Định Hóa.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đa dạng hóa nguồn giống lúa chất lượng cao, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững, ổn định đời sống nông dân và mở rộng thị trường xuất khẩu gạo chất lượng cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết sinh trưởng và phát triển cây trồng: Phân tích các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây lúa từ gieo mạ đến thu hoạch, bao gồm thời gian sinh trưởng, chiều cao cây, khả năng đẻ nhánh, thời gian trỗ bông, chín và thu hoạch.

• Mô hình đánh giá chất lượng giống lúa: Đánh giá dựa trên các chỉ tiêu về năng suất, chất lượng hạt gạo (hạt chắc, tỷ lệ gạo nguyên, hàm lượng protein, amyloza), khả năng chống chịu sâu bệnh và thích nghi với điều kiện môi trường.

• Khái niệm về khả năng chống chịu sâu bệnh: Đánh giá mức độ nhiễm bệnh bột trắng, bệnh đạo ôn, sâu cuốn lá, rầy nâu và các loại sâu bệnh khác theo thang điểm chuẩn của Viện Nghiên cứu Lúa Quốc gia và IRRI.

• Mô hình hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp: Tính toán lợi nhuận thuần dựa trên tổng thu nhập từ sản lượng lúa và chi phí đầu tư cho giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhân công.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thu thập từ các thí nghiệm canh tác 6 giống lúa năng suất cao (Thiên Hương LT2, Bắc Thơm số 7, Thơm số 1, Nghi Hương 2308, T10, Khang Dân 18) tại xã Bảo Cường, Trung Hội, Tân Dương, huyện Định Hóa trong năm 2005-2006.

• Phương pháp chọn mẫu: Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp ngẫu nhiên hoàn toàn với 4 lần lặp lại, diện tích mỗi ô thí nghiệm 24 m2, khoảng cách giữa các ô 0,4 m, mật độ gieo 50 khóm/m2, mỗi khóm 2 cây.

• Phương pháp phân tích: Theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng (thời gian sinh trưởng, chiều cao cây, khả năng đẻ nhánh), đánh giá sâu bệnh theo thang điểm chuẩn, phân tích chất lượng hạt gạo (tỷ lệ gạo nguyên, hàm lượng protein, amyloza) tại phòng thí nghiệm Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Việt Nam. Phân tích số liệu bằng phần mềm EXCEL và IRRISAT.

• Timeline nghiên cứu: Thí nghiệm tiến hành trong 2 vụ xuân và mùa năm 2005, theo dõi và thu thập số liệu liên tục từ tháng 1 đến tháng 12 năm 2005, thử nghiệm mở rộng tại 2 xã Trung Hội và Tân Dương vào vụ xuân năm 2006.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thời gian sinh trưởng và phát triển: Các giống lúa có thời gian sinh trưởng từ gieo đến thu hoạch dao động từ 105 đến 135 ngày tùy vụ. Giống Thơm số 1 và Thiên Hương LT2 có thời gian sinh trưởng dài hơn (khoảng 130-135 ngày), trong khi Nghi Hương 2308 và Bắc Thơm số 7 ngắn hơn (khoảng 105-110 ngày). Chiều cao cây trung bình từ 90 đến 120 cm, phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương.

2. Khả năng đẻ nhánh và chống chịu sâu bệnh: Giống Thiên Hương LT2 và Thơm số 1 có khả năng đẻ nhánh tốt, tỷ lệ đẻ nhánh hữu hiệu đạt trên 80%. Các giống đều có khả năng chống chịu tốt với các loại sâu bệnh phổ biến như bệnh bột trắng, bệnh đạo ôn, sâu cuốn lá, với mức độ nhiễm bệnh trung bình dưới 10% diện tích lá bị hại.

3. Năng suất và chất lượng hạt gạo: Năng suất thực thu trung bình các giống đạt từ 45 đến 60 tạ/ha, trong đó Thơm số 1 và Nghi Hương 2308 đạt năng suất cao nhất, khoảng 55-60 tạ/ha. Tỷ lệ gạo nguyên đạt trên 85%, hàm lượng protein trong gạo dao động từ 9% đến 11%, hàm lượng amyloza trung bình 20-23%, phù hợp với tiêu chuẩn gạo chất lượng cao.

4. Hiệu quả kinh tế: Lợi nhuận thuần từ sản xuất lúa giống chất lượng cao tăng từ 15% đến 25% so với giống truyền thống, nhờ năng suất cao và giá bán gạo chất lượng cao tăng khoảng 30-40% so với gạo thường.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy các giống lúa năng suất cao được chọn lọc phù hợp với điều kiện khí hậu, đất đai huyện Định Hóa, có khả năng sinh trưởng ổn định, chống chịu sâu bệnh tốt và cho năng suất cao. Thời gian sinh trưởng phù hợp với chu kỳ canh tác địa phương, giúp nông dân chủ động trong việc bố trí lịch thời vụ. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, năng suất và chất lượng gạo của các giống thử nghiệm tương đương hoặc vượt trội so với các giống phổ biến tại các vùng đồng bằng và trung du miền núi khác.

Việc áp dụng các giống lúa này góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường trong và ngoài tỉnh, đồng thời giảm thiểu rủi ro do sâu bệnh và biến đổi khí hậu. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ năng suất từng giống, bảng so sánh chỉ tiêu chất lượng hạt gạo và biểu đồ mức độ nhiễm bệnh để minh họa rõ nét hiệu quả của từng giống.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Khuyến khích nhân rộng giống lúa năng suất cao: Đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ kỹ thuật và cung cấp giống cho nông dân huyện Định Hóa nhằm mở rộng diện tích trồng các giống lúa chất lượng cao trong vòng 3 năm tới, mục tiêu tăng diện tích lên ít nhất 50% diện tích lúa hiện có.

2. Tăng cường công tác phòng trừ sâu bệnh: Áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý, kết hợp với giống kháng bệnh để giảm thiểu tổn thất, nâng cao năng suất và chất lượng lúa.

3. Nâng cao kỹ thuật canh tác: Đào tạo nông dân về kỹ thuật gieo trồng, bón phân cân đối, quản lý nước hợp lý, đặc biệt chú trọng kỹ thuật chăm sóc trong giai đoạn đẻ nhánh và trỗ bông nhằm tối ưu hóa năng suất.

4. Phát triển thị trường tiêu thụ gạo chất lượng cao: Hỗ trợ xây dựng thương hiệu gạo chất lượng cao của huyện Định Hóa, kết nối với các doanh nghiệp xuất khẩu, mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài tỉnh trong vòng 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân và hợp tác xã nông nghiệp: Áp dụng các giống lúa năng suất cao, kỹ thuật canh tác tiên tiến để nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập và ổn định đời sống.

2. Các nhà nghiên cứu và cán bộ kỹ thuật nông nghiệp: Tham khảo kết quả nghiên cứu về giống lúa, phương pháp đánh giá sinh trưởng, chất lượng và khả năng chống chịu sâu bệnh để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

3. Các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Sử dụng dữ liệu để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển giống lúa chất lượng cao, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp bền vững và an ninh lương thực địa phương.

4. Doanh nghiệp sản xuất giống và chế biến nông sản: Tìm hiểu về các giống lúa có tiềm năng phát triển, chất lượng gạo cao để đầu tư sản xuất, chế biến và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần chọn giống lúa năng suất cao cho huyện Định Hóa?
   Giống lúa năng suất cao giúp tăng sản lượng, cải thiện chất lượng gạo, phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai địa phương, từ đó nâng cao thu nhập cho nông dân và đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng cao.

2. Các giống lúa nào được đánh giá tốt nhất trong nghiên cứu?
   Giống Thơm số 1 và Nghi Hương 2308 cho năng suất cao nhất, khoảng 55-60 tạ/ha, chất lượng gạo tốt với tỷ lệ gạo nguyên trên 85% và hàm lượng protein đạt 10-11%.

3. Làm thế nào để kiểm soát sâu bệnh hiệu quả khi trồng giống lúa mới?
   Áp dụng biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), sử dụng giống kháng bệnh, kết hợp bón phân cân đối và quản lý nước hợp lý giúp giảm thiểu sâu bệnh và tăng năng suất.

4. Năng suất lúa tại huyện Định Hóa so với trung bình cả nước như thế nào?
   Năng suất lúa tại huyện đạt khoảng 46-47 tạ/ha, cao hơn mức trung bình cả nước khoảng 40-42 tạ/ha, cho thấy tiềm năng phát triển giống lúa năng suất cao tại địa phương.

5. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các vùng khác không?
   Các giống lúa và kỹ thuật canh tác được nghiên cứu phù hợp với điều kiện trung du miền núi phía Bắc, có thể tham khảo và điều chỉnh để áp dụng cho các vùng có điều kiện tương tự nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.

Kết luận

• Đã xác định và thử nghiệm thành công 6 giống lúa năng suất cao, chất lượng tốt, phù hợp với điều kiện sinh thái huyện Định Hóa.
• Các giống có thời gian sinh trưởng từ 105-135 ngày, chiều cao cây trung bình 90-120 cm, khả năng đẻ nhánh và chống chịu sâu bệnh tốt.
• Năng suất thực thu đạt 45-60 tạ/ha, chất lượng gạo đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu với tỷ lệ gạo nguyên trên 85%, hàm lượng protein 9-11%.
• Hiệu quả kinh tế tăng 15-25% so với giống truyền thống, góp phần nâng cao thu nhập và ổn định đời sống nông dân.
• Đề xuất nhân rộng giống, nâng cao kỹ thuật canh tác, quản lý sâu bệnh và phát triển thị trường tiêu thụ gạo chất lượng cao trong 3-5 năm tới.

Hành động tiếp theo: Khuyến khích các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và nông dân phối hợp triển khai nhân rộng giống lúa năng suất cao, đồng thời tiếp tục nghiên cứu cải tiến kỹ thuật để phát triển bền vững ngành lúa gạo địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 §¹i häc th¸i nguyªn Tr−êng ®¹i häc n«ng l©m --------# "-------- NguyÔn quúnh thuËn " Nghiªn cøu kh¶ n¨ng sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn cña mét sè gièng lóa chÊt l−îng cao t¹i huyÖn §Þnh Hãa tØnh Th¸i Nguyªn " Chuyªn ngµnh : Trång trät M∙ sè : 60.01 LuËn v¨n th¹c sü khoa häc n«ng nghiÖp H−íng dÉn khoa häc: PGS. Hoµng V¨n Phô PGS. L−¬ng V¨n Hinh Th¸i Nguyªn - n¨m 2006 2 Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan r»ng sè liÖu vµ kÕt qu¶ nghiªn cøu trong luËn v¨n nµy lµ hoµn toµn trung thùc vµ ch−a hÒ sö dông ®Ó b¶o vÖ mét häc vÞ nµo. Mäi sù gióp ®ì cho viÖc hoµn thµnh luËn v¨n ®Òu ®· ®−îc c¶m ¬n.

C¸c th«ng tin tµi liÖu tr×nh bµy trong luËn v¨n nµy ®Òu ®· ®−îc ghi râ nguån gèc. T¸c gi¶ NguyÔn Quúnh ThuËn 3 Lêi c¶m ¬n T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n mäi sù gióp ®ì ®Ó thùc hiÖn thµnh c«ng ®ît thùc tËp nµy. Tr−íc hÕt, t«i xin c¶m ¬n «ng L−êng V¨n V−îng Tr−ëng Phßng NN & PTNT huyÖn §Þnh Hãa, «ng Phan V¨n Long Tr−ëng phßng Thèng kª huyÖn ®· gióp ®ì t«i trong suèt thêi gian thùc tËp. Xin c¶m ¬n c¸c C«, c¸c Chó, anh chÞ lµ c¸n bé phßng N«ng nghiÖp ®· gióp ®ì t«i nhiÖt t×nh trong qu¸ tr×nh thùc tËp.

§Æc biÖt xin c¶m ¬n TS Hoµng V¨n Phô Tr−ëng Ban Quan hÖ Quèc tÕ §¹i häc Th¸i Nguyªn vµ PGS.TS L−¬ng V¨n Hinh §¹i häc Th¸i Nguyªn ng−êi h−íng dÉn khoa häc ®· gióp ®ì t«i tËn t×nh vÒ mÆt ph−¬ng ph¸p luËn, nh÷ng chØ dÉn cÇn thiÕt vµ c¸c lêi khuyªn quÝ b¸u ®Ó hoµn thµnh ®Ò tµi nghiªn cøu nµy. T¸c gi¶ NguyÔn Quúnh ThuËn 4 Môc lôc Lêi cam ®oan Lêi c¶m ¬n Më ®Çu 1 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi 1 2. Môc tiªu, yªu cña ®Ò tµi 3 2.

ý nghÜa khoa häc vµ thùc tiÔn 3 3. ý nghÜa thùc tiÔn 3 Ch−¬ng I: Tæng quan tµi liÖu 5 1. Cë së khoa häc cña ®Ò tµi 5 1. T×nh h×nh s¶n xuÊt vµ nghiªn cøu lóa trªn thÕ giíi vµ ViÖt Nam 8 1.

T×nh h×nh s¶n xuÊt vµ nghiªn cøu lóa trªn thÕ giíi 8 1. T×nh h×nh s¶n xuÊt lóa trªn thÕ giíi 8 1. T×nh h×nh nghiªn cøu lóa trªn thÕ giíi 12 1. T×nh h×nh s¶n xuÊt vµ nghiªn cøu lóa ë ViÖt Nam 15 1.T×nh h×nh s¶n xuÊt lóa trong n−íc 15 1.

T×nh h×nh nghiªn cøu lóa trong n−íc 19 1. T×nh h×nh s¶n xuÊt lóa g¹o chÊt l−îng cao ë ViÖt Nam 23 1. Mét sè nghiªn cøu, chän t¹o gièng lóa chÊt l−îng ë ViÖt Nam 24 1. T×nh h×nh s¶n xuÊt lóa g¹o chÊt l−îng cao ë Th¸i Nguyªn 25 Ch−¬ng II: Néi dung vµ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu 27 2.

Néi dung, ®èi t−îng vµ ®Þa ®iÓm nghiªn cøu 27 2. Néi dung nghiªn cøu 27 2. §èi t−îng nghiªn cøu 27 2. §iÒu kiÖn thÝ nghiÖm 30 2.

§iÒu kiÖn thÝ nghiÖm 30 5 2. Ph−¬ng ph¸p bè trÝ thÝ nghiÖm 31 2. C¸c chØ tiªu vµ ph−¬ng ph¸p theo dâi 32 2. Thêi gian sinh tr−ëng, ph¸t triÓn 32 2.

ChØ tiªu chÊt l−îng m¹ 32 2. ChØ tiªu vÒ kh¶ n¨ng ®Î nh¸nh 32 2. ChiÒu cao c©y cuèi cïng 33 2. C¸c chØ tiªu vÒ s©u bÖnh h¹i 33 2.

N¨ng suÊt vµ c¸c yÕu tè cÊu thµnh n¨ng suÊt 37 2. §¸nh gi¸ phÈm chÊt, chÊt l−îng c¸c gièng lóa 37 2. Ph−¬ng ph¸p sö lý sè liÖu 39 Ch−¬ng III: KÕt qu¶ vµ th¶o luËn 40 3. §Æc ®iÓm thêi tiÕt khÝ hËu n¨m 2005 40 3.

Èm ®é kh«ng khÝ 41 3. Sè giê n¾ng 42 3. Kh¶ n¨ng sinh tr−ëng, ph¸t triÓn, chèng chÞu cña c¸c gièng lóa.1 Thêi gian sinh tr−ëng ph¸t triÓn. Sinh tr−ëng cña m¹ vµ chiÒu cao c©y 44 3.

Kh¶ n¨ng ®Î nh¸nh cña c¸c gièng lóa 46 3. Kh¶ n¨ng chèng chÞu s©u bÖnh h¹i vµ ®iÒu kiÖn bÊt lîi 49 3.3 C¸c yÕu tè cÊu thµnh n¨ng suÊt cña c¸c gièng lóa 51 3. Khèi l−îng ngh×n h¹t 53 3.4 PhÈm chÊt vµ chÊt l−îng c¸c gièng lóa 58 3. HiÖu qu¶ kinh tÕ 61 3.Thö nghiÖm s¶n xuÊt mét sè gièng lóa triÓn väng t¹i huyÖn §Þnh Ho¸ 63 KÕt luËn vµ ®Ò nghÞ 66 1.

§Ò nghÞ 67 Tµi liÖu tham kh¶o 68 6 Phô lôc Mét sè h×nh ¶nh minh ho¹ Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t CV: HÖ sè biÕn ®éng §/C: Gièng khang d©n 18 - Gièng ®−îc chän lµm ®èi chøng IRRI: ViÖn nghiªn cøu lóa quèc tÕ (International Rice Research Institute) LSD: Sai kh¸c nhá nhÊt cã ý nghÜa NTNN: N«ng th«n ngµy nay NSLT: N¨ng suÊt lý thuyÕt NSTT: N¨ng suÊt thùc thu UBND: Uû ban nh©n d©n CIAT: Trung t©m N«ng nghiÖp nhiÖt ®íi quèc tÕ (International Center for Tropical Agriculture) 7 Danh môc c¸c b¶ng biÓu Tªn b¶ng Trang B¶ng 1.DiÖn tÝch, n¨ng suÊt vµ s¶n l−îng lóa cña thÕ giíi tõ n¨m 09 1995-2005 B¶ng 1.T×nh h×nh s¶n xuÊt lóa g¹o cña ViÖt Nam tõ 1995-2005 16 B¶ng 3. DiÔn biÕn thêi tiÕt khÝ hËu ë huyÖn §Þnh Hãa n¨m 2005 40 B¶ng 3. Thêi gian sinh tr−ëng ph¸t triÓn cña c¸c gièng lóa 43 B¶ng 3. Sinh tr−ëng m¹ vµ chiÒu cao cuèi cïng cña c¸c gièng 46 B¶ng 3.

Kh¶ n¨ng ®Î nh¸nh cña c¸c gièng lóa 48 B¶ng 3. T×nh h×nh s©u bÖnh h¹i c¸c gièng lóa 49 B¶ng 3. C¸c yÕu tè cÊu thµnh n¨ng suÊt vµ n¨ng suÊt 55 B¶ng 3. So s¸nh n¨ng suÊt gi÷a c¸c gièng lóa 57 B¶ng 3.

ChÊt l−îng g¹o cña c¸c gièng lóa 58 B¶ng 3. HiÖu qu¶ kinh tÕ c¸c gièng lóa thö nghiÖm 61 B¶ng 3. KÕt qu¶ thö nghiÖm mét sè gièng lóa cã triÓn väng vô xu©n 2006 64 Danh môc biÓu ®å BiÓu ®å biÓu diÔn n¨ng suÊt thùc thu cña c¸c gièng lóa thÝ nghiÖm ë 56 vô xu©n vµ mïa n¨m 2006 8 Më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Cïng víi sù nghiÖp ®æi míi cña ®Êt n−íc, trong nh÷ng n¨m qua nÒn n«ng nghiÖp cña n−íc ta ph¸t triÓn nhanh, liªn tôc vµ toµn diÖn ®· ®¹t ®−îc nh÷ng thµnh tùu to lín.

§Æc biÖt s¶n xuÊt l−¬ng thùc ®· gãp phÇn quan träng vµo æn ®Þnh chÝnh trÞ, kinh tÕ vµ ®êi sèng cña nh©n d©n. ViÖt Nam lµ mét n−íc n«ng nghiÖp. S¶n xuÊt lóa g¹o lu«n lµ vÊn ®Ò quan träng vµ cÊp b¸ch, víi 70% d©n sè sèng ë n«ng th«n, g¾n liÒn víi truyÒn thèng vµ tËp qu¸n s¶n xuÊt l−îng thùc, mµ lóa g¹o lµ chñ yÕu chiÕm tíi 90% s¶n l−îng l−¬ng thùc, trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y khi mµ l−¬ng thùc ®· ®¹t møc d− thõa th× c©u hái lín nhÊt ®èi víi ®a sè hé n«ng d©n, ®Æc biÖt ë vïng ®ång b»ng lµ lµm thÕ nµo ®Ó s¶n xuÊt lóa g¹o thµnh hµng ho¸ vµ tham gia vµo thÞ tr−êng mét c¸ch æn ®Þnh. Tr¶ lêi c©u hái nµy vÉn ®ang lµ vÊn ®Ò nan gi¶i.

Thùc tÕ cho thÊy, c¸c gi¶i ph¸p nÕu chØ tËp trung gióp n«ng d©n gi¶i quyÕt vÊn ®Ò kü thuËt ®¬n thuÇn th× hiÖu qu¶ th−êng thÊp vµ kh«ng bÒn v÷ng. VÊn ®Ò quan träng hiÖn nay lµ ph¶i gióp n«ng d©n th¸o gì ®−îc c¸c khã kh¨n vÒ thÞ tr−êng. ®Ó lµm ®−îc ®iÒu nµy, c¸c ch−¬ng tr×nh dù ¸n nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn cÇn ph¶i cã mét c¸i nh×n tæng thÓ vµ c¸ch lµm phï hîp víi ®iÒu kiÖn ë tõng ®Þa ph−¬ng. ViÖc ®Çu tiªn lµ ph¶i x¸c ®Þnh ®−îc nhu cÇu thùc tÕ cña thÞ tr−êng, dù b¸o xu h−íng ph¸t triÓn cña nã, tiÕp ®ã lµ x¸c ®Þnh c¸c lîi thÕ, khã kh¨n trong s¶n xuÊt cña n«ng hé.

Trªn c¬ së ®ã trî gióp cho ng−êi n«ng d©n ph¸t huy c¸c lîi thÕ vµ th¸o gì c¸c khã kh¨n ®Ó s¶n xuÊt ra s¶n phÈm hµng ho¸ phï hîp víi nhu cÇu cña thÞ tr−êng nh»m gãp phÇn t¨ng hiÖu qu¶ s¶n xuÊt, t¨ng thu nhËp cho hé gia ®×nh n«ng d©n. Do ®ã viÖc nghiªn cøu, øng dông c¸c gièng lóa chÊt l−îng cao vµo s¶n xuÊt nh»m ®¸p øng ®−îc nhu cÇu cña thÞ tr−êng lµ vÊn ®Ò cÇn thiÕt. 9 §Þnh Hãa lµ mét huyÖn miÒn nói n»m ë phÝa T©y B¾c tØnh Th¸i Nguyªn cã tæng diÖn tÝch tù nhiªn lµ 52.075 ha, trong ®ã ®Êt n«ng nghiÖp 10.169 ha chiÕm 17,61% diÖn tÝch ®Êt tù nhiªn, s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cña huyÖn thuÇn n«ng ®éc canh c©y lóa vµ c©y lóa vÉn lµ c©y chñ lùc víi 2 vô xu©n vµ mïa. HuyÖn §Þnh Hãa hiÖn nay ®· æn ®Þnh vÒ l−¬ng thùc víi diÖn tÝch lóa c¶ n¨m lµ 7797 ha, ®¹t s¶n l−îng 36,29 ngh×n tÊn thãc (ch−a kÓ mµu).

Trong ®ã lóa vô xu©n diÖn tÝch 3374 ha n¨ng suÊt 47 t¹/ha, vô mïa 4423 ha n¨ng suÊt b×nh qu©n lµ 46,2 t¹/ha, so víi 10 n¨m tr−íc ®©y n¨ng suÊt vµ s¶n l−îng t¨ng gÊp 2,5 lÇn. Së dÜ ®¹t ®−îc kÕt qu¶ trªn lµ nhê cã c«ng t¸c khuyÕn n«ng ®· ®−a c¸c tiÕn bé khoa häc kü thuËt míi vµo s¶n xuÊt ®Æc biÖt lµ c«ng t¸c gièng. Nh÷ng n¨m gÇn ®©y mÆc dÇu huyÖn ®· ®−a vµo s¶n xuÊt mét sè gièng lóa n¨ng suÊt cao nh−: lóa thuÇn Trung Quèc (KD18, Kim c−¬ng 98, 90, Q5.), lóa lai Trung Quèc (2 dßng) nh− BTST, BT49., tuy nhiªn hÇu hÕt lµ gièng thuÇn, chØ cÊy 1-2 vô lµ biÓu hiÖn tho¸i hãa (trç nhiÒu tÇng), nhiÔm s©u bÖnh, chÊt l−îng g¹o ch−a ngon, do ®ã hµng n¨m còng chØ nh©n réng ®−îc 300 - 500ha [19]. ë §Þnh Hãa cã gièng lóa bao thai ®−îc duy tr× s¶n xuÊt tõ 1976 ®Õn nay.

Song diÖn tÝch 1 n¨m còng chØ ®¹t 40% diÖn tÝch ë vô mïa t−¬ng ®−¬ng víi 1. Lóa s¶n xuÊt ra chñ yÕu lµ dïng t¹i ®Þa ph−¬ng lµ chÝnh. Bao thai lµ gièng lóa cã thêi gian sinh tr−ëng dµi 140- 160 ngµy chØ cÊy ®−îc 1 vô mïa (lµ gièng c¶m quang). Bao thai kh«ng chÞu th©m canh do cao c©y h¬n c¸c gièng kh¸c (15-20cm) dÔ ®æ.

Do ®ã n¨ng suÊt thÊp trung b×nh ®¹t 40-45 t¹/ha, cao nhÊt chØ ®Õn 50 t¹/ha, yÕu ®iÓm n÷a lµ cÊy bao thai ¶nh h−ëng ®Õn viÖc trång c©y vô ®«ng, kh«ng kÞp thêi vô trång khoai t©y, trång ng« vô ®«ng. Do ®ã ®Ó cã gièng lóa võa ®¶m b¶o chÊt l−îng ngon, chÞu th©m canh, n¨ng suÊt cao, kh¶ n¨ng chèng chÞu s©u bÖnh tèt vµ thÝch nghi víi ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh cña §Þnh Hãa, kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn s¶n xuÊt vô 3, lµ yªu cÇu cÇn thiÕt 10 §Ó x¸c ®Þnh ®−îc c¸c gièng lóa chÊt l−îng cao thÝch hîp víi ®iÒu kiÖn ë ®Þa ph−¬ng, chóng t«i thùc hiÖn ®Ò tµi: "Nghiªn cøu kh¶ n¨ng sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn cña mét sè gièng lóa chÊt l−îng cao t¹i huyÖn §Þnh Hãa - tØnh Th¸i Nguyªn n¨m 2005". Môc ®Ých, yªu cÇu cña ®Ò tµi 2. Môc ®Ých Chän ra ®−îc gièng cã n¨ng suÊt, chÊt l−îng cao, æn ®Þnh phï hîp víi ®iÒu kiÖn gieo trång t¹i ®Þa ph−¬ng.

Yªu cÇu - §¸nh gi¸ sinh tr−ëng, ph¸t triÓn vµ kh¶ n¨ng chèng chÞu s©u, bÖnh h¹i cña c¸c gièng lóa thÝ nghiÖm.