Nghiên cứu sinh trưởng và bảo tồn một số loài song mây ở khu vực Mê Linh, Vĩnh Phúc

Luận văn thạc sĩ phân tích hay nghiên cứu sinh trưởng của một số loài song mây ở khu vực trạm đa dạng sinh học mê linh tỉnh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Trịnh Xuân Vịnh
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Phương Anh
• Trường học: Trường đại học lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý bảo vệ tài nguyên rừng
• Đề tài: Nghiên cứu sinh trưởng của một số loài song mây ở khu vực Trạm đa dạng sinh học Mê Linh, tỉnh Vĩnh Phúc nhằm đề xuất mô hình gây trồng và bảo tồn các loài song mây
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học lâm nghiệp
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. VỊ TRÍ ĐỊA LÝ

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu sinh trưởng và bảo tồn loài song mây

Nghiên cứu sinh trưởng và bảo tồn loài song mây tại Mê Linh, Vĩnh Phúc là một chủ đề quan trọng trong việc bảo vệ đa dạng sinh học. Loài song mây không chỉ có giá trị kinh tế mà còn đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái. Việc nghiên cứu này nhằm mục đích hiểu rõ hơn về đặc điểm sinh học và môi trường sống của loài này.

1.1. Đặc điểm sinh học của loài song mây

Loài song mây thuộc họ Arecaceae, có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu nhiệt đới. Chúng thường mọc ở những khu vực ẩm ướt và có ánh sáng đầy đủ. Việc hiểu rõ về đặc điểm sinh học sẽ giúp trong việc bảo tồn và phát triển bền vững loài này.

1.2. Vai trò của song mây trong hệ sinh thái

Song mây không chỉ cung cấp nguyên liệu cho các sản phẩm thủ công mà còn tạo ra môi trường sống cho nhiều loài động thực vật khác. Chúng góp phần duy trì cân bằng sinh thái và bảo vệ đất khỏi xói mòn.

II. Vấn đề và thách thức trong bảo tồn loài song mây

Mặc dù có giá trị cao, loài song mây đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo tồn. Sự khai thác quá mức và biến đổi khí hậu là những yếu tố chính đe dọa đến sự tồn tại của chúng. Việc nhận diện và giải quyết các vấn đề này là rất cần thiết.

2.1. Nguy cơ tuyệt chủng của loài song mây

Nhiều loài song mây đang bị đe dọa do khai thác không bền vững và mất môi trường sống. Việc nghiên cứu và đánh giá tình trạng của chúng là cần thiết để đưa ra các biện pháp bảo tồn hiệu quả.

2.2. Tác động của con người đến môi trường sống của song mây

Hoạt động của con người như chặt phá rừng và phát triển đô thị đã làm giảm diện tích sống của loài song mây. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến loài này mà còn đến toàn bộ hệ sinh thái xung quanh.

III. Phương pháp nghiên cứu sinh trưởng loài song mây hiệu quả

Để nghiên cứu sinh trưởng của loài song mây, cần áp dụng các phương pháp khoa học hiện đại. Việc thu thập dữ liệu và phân tích sẽ giúp hiểu rõ hơn về sự phát triển của chúng trong môi trường tự nhiên.

3.1. Quy trình nghiên cứu sinh trưởng

Quy trình nghiên cứu bao gồm việc thu thập mẫu, theo dõi sự phát triển và phân tích các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến sinh trưởng của loài song mây. Điều này giúp xác định các yếu tố cần thiết cho sự phát triển bền vững.

3.2. Các công cụ hỗ trợ trong nghiên cứu

Sử dụng các công cụ như GPS và phần mềm phân tích dữ liệu sẽ giúp nâng cao độ chính xác trong việc theo dõi và đánh giá sự sinh trưởng của loài song mây.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu sinh trưởng loài song mây

Kết quả từ nghiên cứu sinh trưởng loài song mây có thể được ứng dụng trong việc phát triển các chương trình bảo tồn và phát triển bền vững. Những thông tin này sẽ giúp các nhà quản lý tài nguyên đưa ra quyết định đúng đắn.

4.1. Đề xuất các biện pháp bảo tồn

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các biện pháp bảo tồn như tạo khu bảo tồn và khôi phục môi trường sống sẽ được đề xuất. Điều này nhằm đảm bảo sự tồn tại lâu dài của loài song mây.

4.2. Tăng cường nhận thức cộng đồng

Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của loài song mây là rất quan trọng. Các chương trình giáo dục và tuyên truyền sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc bảo tồn loài này.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu loài song mây

Nghiên cứu sinh trưởng và bảo tồn loài song mây tại Mê Linh, Vĩnh Phúc không chỉ có ý nghĩa về mặt khoa học mà còn góp phần vào việc bảo vệ đa dạng sinh học. Tương lai của loài này phụ thuộc vào các biện pháp bảo tồn hiệu quả và sự hợp tác của cộng đồng.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu lâu dài

Nghiên cứu lâu dài sẽ giúp theo dõi tình trạng sinh trưởng và bảo tồn loài song mây. Điều này cần sự hỗ trợ từ các tổ chức và cơ quan chức năng.

5.2. Hướng đi mới cho bảo tồn loài song mây

Các hướng đi mới trong bảo tồn như phát triển bền vững và du lịch sinh thái sẽ được xem xét. Điều này không chỉ bảo vệ loài song mây mà còn mang lại lợi ích kinh tế cho cộng đồng địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé Gi¸o Dôc vµ ®µo t¹o Bé N«ng nghiÖp vµ PTNT Tr-êng ®¹i häc l©m nghiÖp TrÞnh Xu©n VÞnh Nghiªn cøu sinh tr-ëng cña mét sè loµi song m¢y ë khu vùc Tr¹m ®a d¹ng sinh häc Mª Linh, tØnh VÜnh Phóc nh»m ®Ò xuÊt m« h×nh g©y trång vµ b¶o tån c¸c loµi song m©y Chuyªn ngµnh: Qu¶n lý b¶o vÖ tµi nguyªn rõng M· sè: 60.68 LuËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp Ng-êi h-íng dÉn khoa häc : TS. TrÇn ThÞ Ph-¬ng Anh Hµ Néi - 2010 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bé GI¸O DôC Vµ §µO T¹O Bé N¤NG NGHIÖP Vµ PTNT TR¦êNG §¹I HäC L¢M NGHIÖP TrÞnh Xu©n VÞnh Nghiªn cøu sinh tr-ëng cña mét sè loµi song m¢y ë khu vùc Tr¹m ®a d¹ng sinh häc Mª Linh, tØnh VÜnh Phóc nh»m ®Ò xuÊt m« h×nh g©y trång vµ b¶o tån c¸c loµi song m©y LUËN V¡N TH¹C SÜ KHOA HäC L¢M NGHIÖP Hµ Néi - 2010 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 më ®Çu Song m©y lµ mét trong nh÷ng nhãm l©m s¶n ngoµi gç quan träng vµ ®em l¹i lîi Ých kinh tÕ cao, v× chóng ®-îc dïng lµm ®å gia dông, nguyªn liÖu s¶n xuÊt m©y tre ®an xuÊt khÈu, hµng thñ c«ng mü nghÖ cao cÊp. Song m©y cã ý nghÜa x· héi lín lao v× ®ã lµ nguån thu nhËp cña céng ®ång nh÷ng ng-êi sèng trong rõng vµ gÇn rõng. Trong vßng vµi thËp kû gÇn ®©y, víi nh÷ng b-íc nh¶y vät cña ho¹t ®éng nghiªn cøu ®· dÉn ®Õn sù ®¸nh gi¸ ®óng tÇm quan träng cña Song m©y, ph-¬ng ph¸p g©y trång, thu h¸i ®-îc chó träng h¬n.

Thµnh phÇn loµi Song m©y ë ViÖt Nam rÊt ®a d¹ng, ®Õn nay ®· thèng kª ®-îc kho¶ng 40 loµi. HiÖn nay c¸c loµi Song m©y ®ang bÞ khai th¸c qu¸ møc, thiÕu tæ chøc, cïng víi suy gi¶m diÖn tÝch rõng dÉn ®Õn nguy c¬ c¹n kiÖt nguån tµi nguyªn nµy. ChÝnh v× vËy, ngoµi viÖc t¨ng c-êng c«ng t¸c qu¶n lý vµ nghiªn cøu sö dông, khai th¸c, cÇn cã nh÷ng m« h×nh g©y trång vµ b¶o tån c¸c loµi Song m©y nh»m ph¸t triÓn c¸c loµi Song m©y cã gi¸ trÞ. Tr¹m §a d¹ng sinh häc Mª Linh (VÜnh Phóc) ®-îc thµnh lËp theo quyÕt ®Þnh sè 1063 - Q§-KHCNQG, ngµy 6/8/1999 cña gi¸m ®èc Trung t©m Khoa häc tù nhiªn vµ C«ng nghÖ quèc gia (nay lµ ViÖn Khoa häc vµ C«ng nghÖ ViÖt Nam).

Môc ®Ých cña viÖc thµnh lËp tr¹m lµ lµm hiÖn tr-êng thùc nghiÖm cho c¸c ®Ò tµi nghiªn cøu liªn quan ®Õn ®a d¹ng sinh häc, tµi nguyªn sinh vËt vµ b¶o vÖ m«i tr-êng sinh th¸i cho sinh viªn, nghiªn cøu sinh vµ nh÷ng nhµ nghiªn cøu còng nh- nh÷ng ng-êi yªu thiªn nhiªn, ®ång thêi lµ n¬i nghiªn cøu tÝnh ®a d¹ng cña khu hÖ ®éng vËt vµ thùc vËt vïng nhiÖt ®íi, lµm ®iÓm ®Þnh vÞ nghiªn cøu cÊu tróc hÖ sinh th¸i, quy luËt diÔn thÕ phôc håi hÖ sinh th¸i bÞ suy tho¸i vµ c¸c t¸c nh©n ¶nh h-ëng ®Õn qu¸ tr×nh ®ã. Tr¹m §a d¹ng sinh häc Mª Linh n»m trong vïng khÝ hËu nhiÖt ®íi giã mïa lµ nh©n tè sinh th¸i chÝnh ph¸t sinh c¸c quÇn hÖ rõng rËm th-êng xanh bao phñ toµn bé khu vùc tr-íc khi cã t¸c ®éng cña con ng-êi. Do cã t¸c ®éng cña con ng-êi ®· t¹o nªn c¸c lo¹t diÔn thÕ thø sinh nh©n t¸c-phôc håi, cã tÝnh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 chÊt t-¬ng tù nh- mét sè khu b¶o tån ë miÒn B¾c ViÖt Nam [20]. ViÖc nghiªn cøu c¸c loµi Song m©y, kh¶ n¨ng g©y trång vµ sinh tr-ëng ë ViÖt Nam nãi chung vµ t¹i Tr¹m ®a d¹ng sinh häc Mª Linh nãi riªng lµ mét m¾t xÝch trong viÖc ®Ò xuÊt m« h×nh b¶o tån vµ nh©n nu«i nguån tµi nguyªn thiªn nh»m b¶o tån ®a d¹ng sinh häc, ph¸t triÓn bÒn v÷ng.

Tõ nh÷ng yªu cÇu cÊp b¸ch ®ã, chóng t«i chän ®Ò tµi: "Nghiªn cøu sinh tr-ëng cña mét sè loµi song m©y ë khu vùc Tr¹m ®a d¹ng sinh häc Mª Linh, tØnh VÜnh Phóc nh»m ®Ò xuÊt m« h×nh g©y trång vµ b¶o tån c¸c loµi Song m©y " nh»m môc ®Ých lµm c¬ së ®Ó sö dông hîp lý tµi nguyªn thùc vËt, gãp phÇn vµo c«ng cuéc b¶o tån tÝnh ®a d¹ng sinh häc cña ViÖt Nam còng nh- trong khu vùc. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Ch-¬ng 1 tæng quan tµi liÖu 1. Tæng quan vÒ nghiªn cøu ph©n lo¹i Song m©y Song m©y th-êng lµ c¸c c¸c loµi cã th©n leo vµ cã gai thuéc hä Cau (Arecaceae) ph©n bè ë c¸c vïng nhiÖt ®íi vµ cËn nhiÖt ®íi ë ch©u ¸ vµ ch©u Phi, phÇn lín thuéc ph©n hä Calamoideae, ngoµi ra cßn cã c¸c loµi trong chi Desmoncus (kho¶ng 60 loµi) trong t«ng Cocoeae, ph©n hä Arecoideae vµ Chamaedorea (1 loµi) trong t«ng Hyophorbeae, ph©n hä Ceroxyloideae tuy nhiªn c¸c loµi nµy cho th©n cã chÊt l-îng kÐm, ý nghÜa th-¬ng m¹i nhá [36]. S¶n phÈm quan träng nhÊt cña Song m©y lµ phÇn th©n sau khi ®· t-íc bá hÕt bÑ l¸, sîi Song m©y lu«n ch¾c, ®Æc, dÔ uèn cong.

Sù ®a d¹ng lín nhÊt cña Song m©y tËp trung ë khu vùc §«ng Nam ¸. Nghiªn cøu ph©n lo¹i Song m©y trªn thÕ giíi. Mét trong sè nh÷ng nhµ khoa häc ®Çu tiªn m« t¶ c¸c chi Song m©y cã thÓ kÓ ®Õn Linnaeus (1753) [72], «ng ®· m« t¶ loµi Calamus rotang L. Trong nh÷ng nghiªn cøu gÇn ®©y, sè l-îng c¸c loµi thuéc chi Calamus ®-îc m« t¶ kho¶ng 400 loµi.

Blume (1830), ®· m« t¶ mét sè loµi trong c¸c chi Ceralotobus, Daemonorops vµ Kolthalsia. HiÖn nay sè loµi trong c¸c chi nµy lªn tíi 150 loµi [59]. Martius (1830), ®· m« t¶ loµi Plectocomia elongata lµ mÉu chuÈn cña chi Plectocomia, hiÖn nay sè loµi thuéc chi nµy cã kho¶ng 16 loµi [59] Mann & Wendlan (1864), ®· m« t¶ mét sè loµi thuéc chi Calamus vµ xÕp vµo c¸c d-íi chi lµ Calamus subgenus Laccosperma vµ Calamus subgenus LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Eremospatha, Calamus subgenus Oncocalamus, nay lµ c¸c chi Ermospatha, Laccosperma, Oncocalamus, c¸c chi nµy ph©n bè chñ yÕu ë ch©u Phi [59]. Dransfield (1980, 1982) [59], ®· m« t¶ 3 loµi thuéc chi Pogonotium vµ 1 loµi thuéc chi Retispatha ph©n bè ë b¸n ®¶o Malaxia vµ Borneo, trong ®ã cã 3 loµi lµ loµi ®Æc h÷u cña Borneo.

Trong lÞch sö nghiªn cøu hä Cau, c¸c loµi Song m©y chñ yÕu ®-îc xÕp vµo c¸c t«ng vµ ph©n hä. Trong c¸c hÖ thèng ph©n chia hä Cau thµnh c¸c nhãm t-¬ng ®-¬ng bËc t«ng vµ ®Æt tªn t-¬ng ®-¬ng bËc ph©n t«ng (cã ®u«i - inae) gåm Martius (1831-1850), Kunth (1841), Thwaites (1864), Beccari (1877-1890), Blume (1836) vµ ph©n chia thµnh c¸c t«ng (tribus): tiªu biÓu lµ c¸c t¸c gi¶ Bentham & Hooker (1862-1867), Ridley (1907) vµ Beccari (1908- 1931), Blatter (1926), c¸c chi nµy ®-îc xÕp vµo t«ng Lepidocaryeae hoÆc Calameae, riªng hÖ thèng cña J. C¸ch s¾p xÕp thø 2 lµ ph©n chia hä Cau thµnh c¸c ph©n hä (subfamily) víi c¸c t«ng vµ ph©n t«ng nh- Griffith (1844-1845); Potztal trong c«ng tr×nh cña Engler (1964), Takhtajan (1982, 1987), Whitmore (1970), Johns & Hay (1984), Uhl & Dransfield (1987), D. Trong c¸c hÖ thèng nãi trªn, hÖ thèng ph©n chia hä Cau cña Uhl & Dransfield (1987) cã -u ®iÓm h¬n c¸c hÖ thèng kh¸c lµ ®· dùa vµo ®Æc ®iÓm cña hoa vµ côm hoa ®Ó ph©n chia thµnh c¸c ph©n hä vµ trËt tù cña c¸c ph©n hä t-¬ng ®èi phï hîp víi xu h-íng tiÕn ho¸ nªn ®-îc nhiÒu nhµ nghiªn cøu trªn thÕ giíi ñng hé.

Theo hÖ thèng nµy c¸c chi Song m©y ®-îc s¾p xÕp nh- sau (B¶ng 1. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. C¸ch s¾p xÕp c¸c chi Song m©y theo hÖ thèng cña Uhl & Dransfield (1987) Subfam. Ancistrophyllinae Lacosperma (Mann & Wendl.) Drude Eremospatha (Mann & Wendl.

Metroxylinae Korthalsia Blume Subtrib. Calamineae Daemonorops Blume Calamus L. Calospatha Blume Ceratolobus Blume Retispatha Dransf. Plectocomiinae Myrialepis Becc.

Oncocalamus Oncocalamus (Mann & Wendl. C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu hä Song m©y ë c¸c vïng l©n cËn ViÖt Nam, cã Dransfield (1979) ®· m« t¶ 9 chi, 94 loµi thuéc c¸c chi Song m©y ë vïng Malay peninsula [30]. Whitmore (1970), m« t¶ 9 chi, 65 loµi thuéc c¸c chi Song m©y ë vïng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Pei, Chen & Tong (1991), m« t¶ 3 chi, 44 loµi Song m©y ë Trung Quèc [68].

Dransfield et al. Evans et al. Nghiªn cøu ph©n lo¹i Song m©y ë ViÖt Nam. Ng-êi ®Çu tiªn nghiªn cøu hä Cau nãi chung vµ c¸c loµi Song m©y nãi riªng ë §«ng D-¬ng ph¶i kÓ ®Õn Loureiro (1790), «ng ®· m« t¶ 6 loµi thuéc chi Calamus [73].

C¸c chi Song m©y ë §«ng D-¬ng Beccari (1911) Magalon (1930) Gagnepain & Conrard (1937) Subfam. LepidocaryÐes Trib. Calameae Korthalsia Korthalsia Korthalsia Plectocomia Plectocomia Plectocomia Plectocomiopsis Plectocomiopsis Calamus Calamus Calamus Daemonorops Daemonorops Daemonorops Myrialepis Bejaudia LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Nh÷ng nghiªn cøu tiÕp theo ë §«ng D-¬ng cã Beccari (1910) [70], Magalon (1930) [66], Gagnepain & Conrard (1937) trong c«ng tr×nh do Lecomte chñ biªn [64] ®· m« t¶ mét sè chi thuéc Song m©y. TrËt tù c¸c chi vµ quan ®iÓm s¾p xÕp cña c¸c t¸c gi¶ ®-îc thÓ hiÖn trong B¶ng 1.

Trong c¸c c«ng tr×nh trªn, ®¸ng chó ý nhÊt lµ c«ng tr×nh do Lecomte (1937) chñ biªn [64], trong ®ã Gagnepain & Conrard ®· ®-a ra khãa ®Þnh lo¹i vµ m« t¶ 8 chi, 33 loµi Song m©y kh¸ chi tiÕt. MÆc dï cßn nhiÒu h¹n chÕ vµ thiÕu sãt nh- danh ph¸p cña mét sè loµi ®· thay ®æi, nh-ng ®©y vÉn lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu quan träng cho nh÷ng ng-êi quan t©m ®Õn hä Cau nãi chung vµ c¸c loµi Song m©y nãi riªng. Ph¹m Hoµng Hé lµ t¸c gi¶ ng-êi ViÖt Nam cã nh÷ng nghiªn cøu vÒ hä Cau, trong ®ã cã c¸c loµi Song m©y kh¸ chi tiÕt. N¨m 1972 [12], t¸c gi¶ m« t¶ ng¾n gän 5 chi, 10 loµi loµi cã ë miÒn Nam.

N¨m 1993 [13], 2000 [14], t¸c gi¶ m« t¶ ng¾n gän vµ cã h×nh vÏ minh häa ®¬n gi¶n cho 7 chi vµ 35 loµi c¸c loµi Song m©y ë ViÖt Nam. H¹n chÕ cña c¸c c«ng tr×nh nµy lµ kh«ng cã khãa ®Þnh lo¹i vµ danh ph¸p cã nhiÒu thay ®æi, tuy nhiªn ®©y lµ tµi liÖu quan träng vµ cã gi¸ trÞ trong viÖc x¸c ®Þnh s¬ bé c¸c loµi cã ë ViÖt Nam. Mét sè c«ng tr×nh kh¸c ph©n lo¹i kh¸c nh- Lª Kh¶ KÕ (chñ biªn) n¨m 1975 [16] míi chØ ®-a ra khãa ®Þnh lo¹i cña 2 chi vµ m« t¶ 4 loµi Song m©y th-êng thÊy ë ViÖt Nam. TrÇn ThÞ Ph-¬ng Anh (2008) [4], ®· lËp khãa ®Þnh lo¹i, cã h×nh vÏ vµ ¶nh minh häa cho 31 loµi Song m©y thuéc 6 chi ë ViÖt Nam.

Tuy nhiªn, cho ®Õn nh÷ng n¨m gÇn ®©y, danh ph¸p mét sè loµi còng cã sù thay ®æi vµ còng ®· cã nhiÒu loµi míi ®-îc ph¸t hiÖn ë ViÖt Nam [45]. Ngoµi ra cßn mét sè c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ gi¸ trÞ sö dông kh¸c cña mét sè loµi Song m©y ë ViÖt Nam.