Luận văn: Đặc điểm sinh học và biện pháp phòng trừ sâu hại cây keo tai tượng tại Yên Bình

Luận văn thạc sĩ phân tích hay nghiên cứu một số đặc điểm sinh học sinh thái và thử nghiệm một số biện pháp phòng trừ một số, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Trần Bá Thăng
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Bình
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng
• Đề tài: Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, sinh thái và thử nghiệm một số biện pháp phòng trừ một số loài sâu hại chính trên cây keo tai tượng tại huyện Yên Bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về sâu hại Keo tai tượng ở trên thế giới
• 1.2. Thành phần loài sâu hại
• 1.3. Đặc điểm sinh học, sinh thái
• 2. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 3. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên huyện Yên Bình
• 3.2. Vị trí địa lý
• 3.3. Đặc điểm tự nhiên
• 3.4. Đặc điểm tài nguyên
• 3.5. Đặc điểm Kinh tế - Xã hội huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 3.5.1. Dân số, dân tộc
• 3.5.2. Cơ sở hạ tầng
• 4. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 4.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 4.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 4.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 4.3. Nội dung nghiên cứu
• 4.3.1. Điều tra thành phần loài sâu hại trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 4.3.2. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học và sinh thái của một số loài sâu hại chính trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 4.3.3. Nghiên cứu thử nghiệm một số biện pháp phòng trừ một số loài sâu hại chính trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 4.4. Phương pháp nghiên cứu
• 4.4.1. Phương pháp kế thừa
• 4.4.2. Phương pháp điều tra
• 4.4.2.1. Phương pháp điều tra thành phần một số loài sâu hại chính trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 4.4.3. Phương pháp nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, sinh thái của một số loài sâu hại chính Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 4.4.4. Phương pháp nghiên cứu một số biện pháp phòng trừ một số loài sâu hại chính Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.1. Điều tra thành phần loài sâu hại Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 5.1.1. Kết quả điều tra thành phần loài sâu hại Keo tai tượng tại Yên Bình
• 5.1.2. Kết quả điều tra tỷ lệ bị hại và mức độ sâu hại Keo tai tượng tại Yên Bình
• 5.2. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, sinh thái của loài sâu hại chính Keo tai tượng tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái
• 5.2.1. Đặc điểm sinh học của Mọt hại thân Keo tai tượng
• 5.2.2. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh thái của loài Mọt hại thân
• 5.3. Nghiên cứu các biện pháp phòng trừ loài sâu hại chính Keo tai tượng
• 5.3.1. Kết quả thử nghiệm biện pháp lâm sinh phòng trừ Mọt hại thân Keo tai tượng
• 5.3.2. Kết quả thử nghiệm hiệu lực biện pháp sinh học và hóa học phòng trừ Mọt hại thân ở trong phòng thí nghiệm
• 5.3.3. Kết quả thử nghiệm hiệu lực biện pháp sinh học và hóa học phòng trừ Mọt hại thân Keo tai tượng ở ngoài hiện trường
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu sinh học cây keo tai tượng tại Yên Bình

Cây keo tai tượng (Acacia mangium) là một trong những loài cây trồng chủ lực tại huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái. Nghiên cứu sinh học của loài cây này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về đặc điểm sinh trưởng mà còn cung cấp thông tin cần thiết cho việc quản lý và bảo vệ rừng. Việc nghiên cứu các yếu tố sinh học, sinh thái của cây keo tai tượng sẽ giúp xác định các biện pháp phòng trừ sâu hại hiệu quả.

1.1. Đặc điểm sinh học của cây keo tai tượng

Cây keo tai tượng có khả năng sinh trưởng nhanh và thích nghi tốt với điều kiện khí hậu tại Yên Bình. Đặc điểm sinh học của cây bao gồm chiều cao, đường kính thân và khả năng sinh sản. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng gỗ.

1.2. Vai trò của cây keo tai tượng trong nông nghiệp bền vững

Cây keo tai tượng không chỉ cung cấp gỗ mà còn cải thiện chất lượng đất và bảo vệ môi trường. Việc trồng cây keo tai tượng góp phần vào phát triển kinh tế địa phương và bảo vệ tài nguyên rừng.

II. Vấn đề sâu hại trên cây keo tai tượng tại Yên Bình

Sâu hại là một trong những thách thức lớn đối với cây keo tai tượng tại Yên Bình. Các loài sâu hại như mọt đục thân và sâu ăn lá đã gây thiệt hại nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng cây trồng. Việc nhận diện và quản lý sâu hại là rất cần thiết để bảo vệ cây trồng.

2.1. Các loại sâu hại chính trên cây keo tai tượng

Các loài sâu hại chính bao gồm mọt đục thân (Xylosandrus sp.) và sâu ăn lá (Eumeta variegata). Những loài này không chỉ làm giảm năng suất mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển của cây.

2.2. Tác động của sâu hại đến năng suất cây trồng

Sự tấn công của sâu hại có thể làm giảm năng suất cây keo tai tượng từ 10% đến 25%. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến người trồng rừng mà còn đến toàn bộ hệ sinh thái.

III. Phương pháp nghiên cứu sinh học và phòng trừ sâu hại

Nghiên cứu sinh học và các biện pháp phòng trừ sâu hại trên cây keo tai tượng cần được thực hiện một cách hệ thống. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm điều tra hiện trạng sâu hại, phân tích đặc điểm sinh học và thử nghiệm các biện pháp phòng trừ.

3.1. Phương pháp điều tra thành phần loài sâu hại

Phương pháp điều tra bao gồm thu thập mẫu sâu hại và phân tích tỷ lệ bị hại trên cây keo tai tượng. Việc này giúp xác định mức độ thiệt hại và các loài sâu hại chính.

3.2. Thử nghiệm các biện pháp phòng trừ hiệu quả

Các biện pháp phòng trừ bao gồm sử dụng chế phẩm sinh học và hóa học. Thử nghiệm các biện pháp này sẽ giúp tìm ra phương pháp hiệu quả nhất để bảo vệ cây keo tai tượng.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy các biện pháp phòng trừ sâu hại đã mang lại hiệu quả tích cực. Việc áp dụng các biện pháp này không chỉ giúp bảo vệ cây keo tai tượng mà còn nâng cao năng suất và chất lượng gỗ.

4.1. Hiệu quả của biện pháp sinh học trong phòng trừ sâu hại

Biện pháp sinh học đã cho thấy hiệu quả cao trong việc kiểm soát sâu hại. Sử dụng thiên địch và chế phẩm sinh học giúp giảm thiểu thiệt hại mà không gây hại cho môi trường.

4.2. Kết quả thử nghiệm biện pháp hóa học

Thử nghiệm các loại thuốc hóa học cho thấy hiệu quả nhanh chóng trong việc tiêu diệt sâu hại. Tuy nhiên, cần cân nhắc đến tác động lâu dài của hóa chất đối với môi trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho nghiên cứu

Nghiên cứu về sinh học và biện pháp phòng trừ sâu hại trên cây keo tai tượng tại Yên Bình đã mở ra hướng đi mới cho việc bảo vệ cây trồng. Việc tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các biện pháp hiệu quả sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng rừng trồng.

5.1. Tương lai của nghiên cứu sinh học cây keo tai tượng

Nghiên cứu sinh học cây keo tai tượng cần được mở rộng để tìm hiểu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của cây. Điều này sẽ giúp cải thiện các biện pháp quản lý rừng.

5.2. Đề xuất các biện pháp phòng trừ sâu hại bền vững

Cần phát triển các biện pháp phòng trừ sâu hại bền vững, kết hợp giữa biện pháp sinh học và hóa học. Điều này không chỉ bảo vệ cây trồng mà còn bảo vệ môi trường sống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Keo tai tượng (Acacia mangium Wild.) là loài cây trồng rừng kinh tế chủ lực tại các tỉnh miền núi phía Bắc, đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp gỗ lớn, nguyên liệu chế biến bột giấy và phủ xanh đất trống đồi núi trọc. Theo Báo cáo số 33/BC-SNN-KL của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Yên Bái, diện tích rừng trồng keo các loại trên địa bàn tỉnh đạt trên 65.000 ha. Tuy nhiên, giai đoạn gần đây ghi nhận sự xuất hiện và bùng phát bất thường của các loài côn trùng đục thân cành gây héo úa và chết cây, với tỷ lệ cây bị hại phổ biến từ 10% đến 25% tại các vùng trọng điểm như thành phố Yên Bái và huyện Yên Bình. Hiện tượng dịch hại mới này xuất phát một phần từ biến đổi khí hậu cục bộ, đe dọa trực tiếp năng suất của 47.343,9 ha đất lâm nghiệp trên toàn huyện Yên Bình.

Trước thực trạng cấp bách đó, luận văn tập trung giải quyết 3 mục tiêu cụ thể: xác định thành phần loài sâu hại trên cây keo tai tượng; làm rõ đặc điểm sinh học và sinh thái học của loài gây hại chính; thử nghiệm các biện pháp lâm sinh, sinh học và hóa học nhằm xây dựng quy trình quản lý tổng hợp. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại huyện Yên Bình, trọng tâm là xã Tân Hương qua 2 điểm khảo sát thôn Ngòi Vồ và thôn Khuân Giỏ, theo dõi liên tục trong 10 tháng trên 2 cấp tuổi rừng (dưới 3 năm tuổi và trên 3 năm tuổi). Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc giảm tỷ lệ cây bị hại xuống dưới mức 5%, hạn chế tối đa suy giảm sản lượng gỗ thương phẩm từ 15 đến 20 m3/ha, bảo vệ thu nhập bền vững cho người trồng rừng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên 2 nền tảng lý thuyết cốt lõi trong lâm nghiệp: Lý thuyết Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và Lý thuyết Sinh thái học quần xã côn trùng rừng trồng. Lý thuyết IPM nhấn mạnh sự phối hợp hài hòa giữa các biện pháp lâm sinh, sinh học và hóa học nhằm duy trì mật độ sâu hại dưới ngưỡng gây thiệt hại kinh tế. Đồng thời, lý thuyết sinh thái học giúp phân tích mối quan hệ giữa cây chủ keo tai tượng, côn trùng gây hại, thiên địch ký sinh và các yếu tố ngoại cảnh như nhiệt độ 22,9°C và lượng mưa 2.121 mm hàng năm tại địa phương. Mô hình nghiên cứu vận dụng quy trình điều tra côn trùng rừng theo vòng đời biến thái hoàn toàn 4 pha gồm trứng, sâu non, nhộng và trưởng thành. Các khái niệm chính bao gồm: Tỷ lệ cây bị hại (P%), Chỉ số bị sâu hại bình quân (R), Hiệu lực phòng trừ theo phần trăm (E%) và Cấp độ hại theo mật độ lỗ đục trên thân.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập trực tiếp qua hệ thống 12 ô tiêu chuẩn (OTC) định vị ngoài hiện trường với diện tích tiêu chuẩn 1.000 m2 mỗi ô (kích thước 25 m x 40 m) phân bố tại thôn Ngòi Vồ và thôn Khuân Giỏ, kết hợp 10 ô khảo sát mật độ lâm sinh (1.330 cây/ha, 1.660 cây/ha và 2.200 cây/ha) cùng 8 ô thử nghiệm chế phẩm phòng trừ. Phương pháp chọn mẫu áp dụng theo Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 8927:2013 về phòng trừ sâu hại cây rừng, tiến hành lấy mẫu hệ thống phân tầng trên tuyến điều tra dài 2 km đại diện cho 2 nhóm tuổi cây (trên 3 tuổi và dưới 3 tuổi) cùng các dạng địa hình chân đồi, sườn dốc và đỉnh núi. Cây điều tra được đánh dấu cố định bằng sơn đỏ, kiểm tra định kỳ 10 ngày một lần theo quy tắc cách 1 cây lấy 1 cây và cách 1 hàng lấy 1 hàng. Phương pháp phân tích dữ liệu áp dụng công thức Abbott (1925) trong phòng thí nghiệm và công thức Henderson - Tilton ngoài hiện trường nhằm loại trừ sai số do biến động tự nhiên của quần thể côn trùng. Toàn bộ lộ trình nghiên cứu diễn ra liên tục từ tháng 1/2019 đến tháng 10/2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực địa và giám định mẫu tiêu bản đã ghi nhận 30 loài sâu hại thuộc 17 họ và 5 bộ côn trùng khác nhau trên cây keo tai tượng. Trong đó, Bộ Cánh vảy (Lepidoptera) chiếm tỷ trọng lớn nhất với 20 loài (chiếm 66,7% tổng số loài), tiếp theo là Bộ Cánh cứng (Coleoptera) với 4 loài (chiếm 13,3%), Bộ Cánh bằng (Isoptera) với 2 loài (chiếm 6,7%), Bộ Cánh đều (Homoptera) với 2 loài (chiếm 6,7%) và Bộ Cánh nửa cứng (Hemiptera) với 2 loài (chiếm 6,7%). Đa số 28 loài chỉ gây hại ở mức độ nhẹ (+), 1 loài gây hại trung bình là Bọ xít muỗi (Helopeltis theivora) trên rừng keo dưới 3 tuổi (++), và duy nhất 1 loài gây hại nặng (+++) là Mọt hại thân (Euwallacea fornicatus Eichhoff).

Mọt hại thân Euwallacea fornicatus được xác định là loài sâu hại chính nguy hiểm nhất, tấn công cả 2 cấp tuổi rừng keo tại 2 thôn khảo sát. Nuôi cấy nhân tạo trong phòng thí nghiệm ở nhiệt độ 26°C và độ ẩm 80% cho thấy vòng đời trung bình của mọt là 44,2 ngày. Mật độ mọt ngoài tự nhiên tăng cao từ tháng 5 và đạt đỉnh vào tháng 7 với hơn 30 lỗ đục/250 cm2 vỏ thân. Về thử nghiệm phòng trừ, 2 chế phẩm sinh học vi khuẩn Bacillus thuringiensis và vi nấm Beauveria bassiana cho hiệu lực diệt trừ mọt đạt 100% trong phòng thí nghiệm sau 7 ngày, đồng thời ngoài hiện trường giúp giảm mật độ mọt từ 78,5% đến 84,2% sau 9 ngày phun xử lý.

Thảo luận kết quả

Sự bùng phát của mọt Euwallacea fornicatus bắt nguồn từ nền nhiệt ẩm cao tại Yên Bình (nhiệt độ trung bình 22,9°C, độ ẩm 87%), tạo điều kiện tối ưu cho nấm cộng sinh của mọt phát triển trong mạch gỗ. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu của nhiều tác giả lâm nghiệp trong nước khi phân tích hiện tượng mọt nuôi nấm gây hại keo tại các tỉnh trung tâm. Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cơ cấu các bộ côn trùng, đồ thị đường thể hiện mật độ phát sinh mọt theo chu kỳ 10 tháng và bảng so sánh hiệu lực tương đối giữa các công thức xử lý lâm sinh, sinh học và hóa học, cung cấp cơ sở tin cậy cho công tác giám sát dịch hại.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, điều chỉnh mật độ trồng rừng và vệ sinh lâm sinh: Chủ rừng cần thiết lập mật độ trồng hợp lý từ 1.330 đến 1.660 cây/ha, tránh trồng dày 2.200 cây/ha nhằm giảm độ ẩm dưới tán; định kỳ tỉa cành và chặt bỏ 100% cây còi cọc bị sâu bệnh trước mùa mưa, hoàn thành trong quý 1 hàng năm do các hộ gia đình và công ty lâm nghiệp địa phương thực hiện.

Thứ hai, ứng dụng chế phẩm sinh học phòng ngừa định kỳ: Sử dụng chế phẩm vi nấm Beauveria bassiana hoặc vi khuẩn Bacillus thuringiensis phun bao phủ thân cây từ độ cao 0 đến 3 m bằng máy áp lực cao, đặt mục tiêu tiêu diệt trên 80% mọt trưởng thành trong vòng 7 đến 10 ngày sau phun, giao Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp huyện hướng dẫn thực hiện vào tháng 4 và tháng 5.

Thứ ba, can thiệp hóa học khẩn cấp khi xuất hiện ổ dịch: Khi tỷ lệ cây bị hại vượt ngưỡng cảnh báo 25%, tiến hành phun cục bộ các hoạt chất chọn lọc như Cartap (Padan 95SP) hoặc Etofenprox (Trebon 10EC) nồng độ 0,2% nhằm dập tắt dịch trong vòng 48 giờ, do lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách chỉ đạo.

Thứ tư, thiết lập hệ thống dự tính dự báo cấp cơ sở: Hạt Kiểm lâm Yên Bình phối hợp UBND các xã lập trạm quan trắc định kỳ 10 ngày một lần trên địa bàn 25 xã, thị trấn, phát hiện sớm nguy cơ phát sinh dịch hại trước 15 ngày trong suốt giai đoạn 2020 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cán bộ quản lý lâm nghiệp và Chi cục Kiểm lâm: Tiếp cận danh mục chuẩn 30 loài sâu hại và quy trình giám định côn trùng, phục vụ việc ban hành hướng dẫn kỹ thuật quản lý 47.343,9 ha rừng trồng tại tỉnh Yên Bái và các địa phương có điều kiện sinh thái tương đồng.

Chủ rừng, hộ gia đình và doanh nghiệp lâm nghiệp: Áp dụng trực tiếp quy trình tỉa thưa, điều chỉnh mật độ 1.330 - 1.660 cây/ha và kỹ thuật phun chế phẩm sinh học giúp giảm tỷ lệ cây chết, tăng năng suất rừng thêm 10% đến 15%.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Quản lý tài nguyên rừng: Khai thác tài liệu học thuật với đầy đủ thông số thực nghiệm, quy trình nuôi cấy mọt bằng môi trường nhân tạo gồm 75 g mùn cưa và 40 g agar, cùng phương pháp tính toán Abbott và Henderson - Tilton chuẩn xác.

Các đơn vị nghiên cứu và sản xuất thuốc bảo vệ thực vật sinh học: Sử dụng số liệu thử nghiệm hiệu lực của chủng Beauveria bassiana và Bacillus thuringiensis làm căn cứ phát triển sản phẩm thương mại đặc trị côn trùng đục thân gỗ rừng trồng.

Câu hỏi thường gặp

Keo tai tượng tại Yên Bình bị loài sâu hại nào tấn công nghiêm trọng nhất? Nghiên cứu khẳng định Mọt hại thân (Euwallacea fornicatus) là loài dịch hại nguy hiểm nhất với chỉ số bị hại cấp 3 (+++). Mọt đục sâu vào thân cây sống tạo đường hầm mang nấm cộng sinh, làm tắc mạch dẫn khiến cây héo khô, gãy đổ và có thể gây hại tỷ lệ từ 10% đến 25% diện tích rừng khảo sát.

Vì sao rừng keo trồng mật độ cao lại bị mọt gây hại nặng hơn? Rừng keo trồng mật độ dày 2.200 cây/ha khiến tán cây giao nhau sớm, độ ẩm nội tán vượt 87% và cây bị cạnh tranh ánh sáng dẫn đến suy giảm sức đề kháng. Kết quả điều tra thực tế tại 12 ô tiêu chuẩn cho thấy rừng trồng mật độ dày có tỷ lệ cây bị hại cao hơn 30% so với mật độ 1.330 cây/ha.

Vòng đời của loài mọt đục thân kéo dài trong bao lâu? Trong điều kiện phòng thí nghiệm được kiểm soát ở nhiệt độ 26°C và độ ẩm không khí 80%, vòng đời của mọt Euwallacea fornicatus kéo dài trung bình 44,2 ngày trải qua 4 pha phát triển gồm trứng, sâu non, nhộng và trưởng thành. Đây là căn cứ khoa học để xác định chu kỳ phun thuốc nhắc lại sau 40 đến 45 ngày.

Biện pháp sinh học nào mang lại hiệu lực trừ mọt cao nhất? Chế phẩm sinh học chứa vi nấm Beauveria bassiana và vi khuẩn Bacillus thuringiensis cho hiệu lực diệt trừ mọt đạt 100% sau 7 ngày trong phòng thí nghiệm. Khi thử nghiệm ngoài hiện trường, các chế phẩm này duy trì hiệu quả giảm mật độ mọt sống từ 78,5% đến 84,2% sau 9 ngày phun xử lý.

Khi nào cần sử dụng thuốc hóa học để phòng trừ mọt hại keo? Thuốc trừ sâu hóa học như Padan 95SP hoặc Trebon 10EC nồng độ 0,2% chỉ nên sử dụng khẩn cấp khi tỷ lệ cây bị mọt vượt ngưỡng 25% hoặc xuất hiện ổ dịch có nguy cơ lan rộng. Biện pháp này giúp tiêu diệt 100% mọt lộ diện sau 24 giờ, ngăn ngừa dịch bùng phát diện rộng.

Kết luận

• Xác định và phân loại chính xác 30 loài sâu hại thuộc 17 họ và 5 bộ côn trùng, làm rõ Mọt hại thân (Euwallacea fornicatus) là loài gây hại chính nguy hiểm nhất trên keo tai tượng tại Yên Bình.
• Hoàn thiện dẫn liệu sinh học về vòng đời trung bình 44,2 ngày của mọt đục thân trong điều kiện nhiệt độ 26°C và độ ẩm 80%.
• Chứng minh hiệu quả giảm thiểu dịch hại của giải pháp lâm sinh duy trì mật độ tối ưu từ 1.330 đến 1.660 cây/ha kết hợp tỉa cành vệ sinh rừng.
• Xác lập hiệu lực phòng trừ thực địa đạt trên 80% của 2 chế phẩm sinh học thân thiện môi trường gồm Beauveria bassiana và Bacillus thuringiensis.
• Hoàn thiện gói giải pháp kỹ thuật quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) thích ứng với biến đổi khí hậu trên diện tích 47.343,9 ha đất lâm nghiệp địa phương.

Luận văn đã đóng góp hệ thống dữ liệu sinh thái và quy trình phòng trừ mọt nuôi nấm hoàn chỉnh đầu tiên cho vùng trọng điểm keo huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái. Kế hoạch tiếp theo cần nhân rộng mô hình phòng trừ sinh học trong giai đoạn 2020 - 2023 và duy trì quan trắc định kỳ 6 tháng một lần. Các chủ rừng và đơn vị quản lý lâm nghiệp hãy chủ động liên hệ Hạt Kiểm lâm Yên Bình để tiếp nhận chuyển giao quy trình IPM, góp phần bảo vệ bền vững tài nguyên rừng keo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Keo tai tƣợng (Acacia mangium Wild.) đƣợc trồng chủ yếu ở nhiều tại tỉnh Yên Bái với mục tiêu cung cấp gỗ lớn, có thể dùng để đóng đồ gia dụng, ngoài ra còn dùng cho nguyên liệu giấy, sản xuất ván lạng. Theo báo cáo số 33/BC-SNN-KL ngày 30/01/2019 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Yên Bái về báo cáo số liệu hiện trạng rừng và đất rừng của tỉnh Yên ái năm 2018 thì tính đến hết tháng 12 năm 2015 diện tích Keo tai tƣợng, keo lai và Keo lá tràm trên địa bàn tỉnh là 65. Tuy nhiên, hiện nay rừng trồng Keo tai tƣợng và Keo lai đang phải đối mặt với sự tấn công của sâu hại, trong đó gây hại nặng là loài côn trùng mới giống với mọt đục, hại thân cây sống và làm cho cây Keo bị héo, chiếm tỷ lệ bị hại phổ biến từ 10% đến 25% tại huyện Yên Bình và Thành phố Yên Bái, chúng làm ảnh hƣởng đến sinh trƣởng và phát triển của cây, từ đó dẫn đến ảnh hƣởng đến năng suất, chất lƣợng, hiệu quả kinh doanh của rừng Keo và làm giảm thu nhập cho ngƣời trồng rừng. Theo Văn bản số 801/SNN-KH ngày 21/9/2016 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Yên Bái về việc phát hiện loài côn trùng mới gây hại trên cây Keo, thì Loài sâu hại này xuất hiện và gây hại là một phần nguyên nhân do sự biến đổi của khí hậu những năm gần đây, vì từ trƣớc đến nay chúng chƣa từng xuất hiện và gây hại cây Keo.

Tuy nhiên, hiện nay chúng có diễn biến phức tạp, phát triển nhanh trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là huyện Yên Bình, nên việc phòng trừ gặp rất nhiều khó khăn, vì chƣa xác định đƣợc tên loài, chƣa nghiên cứu đặc điểm sinh học, quy luật phát sinh, phát triển và các biện pháp phòng trừ hợp lý. Vì vậy, để phòng trừ loài sâu hại chính trên cây Keo Tai tƣợng cần nghiên cứu về đặc điểm sinh học, sinh thái của loài sâu hại, từ đó làm cơ sở LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 cho biện pháp phòng trừ. Do đó, việc thực hiện đề tài “Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, sinh thái và thử nghiệm một số biện pháp phòng trừ một số loài sâu hại chính trên cây Keo tai tượng tại huyện Yên Bình” là rất cần thiết trên địa bàn trong tình hình hiện nay. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.

Tổng quan về sâu hại Keo tai tƣợng ở trên thế giới 1. Thành phần loài sâu hại Ở Indonesia nghiên cứu về sâu hại keo từ những năm 1934 -1938 đã có trận dịch lớn trên cây keo đó là 2 loài sâu Kèn (Eumeta variegata và E. Claria) đã gây hại hơn 800ha. Tại đảo Sumatra ở rừng keo đã phát hiện 8 loài sâu gây hại, trong đó có loài mối (Coptotermes cutvigrathes) hại rễ rừng trồng 1 năm tuổi, có lệ cây chết từ 10 - 50% (Wylie, 1998)[69].

Tại elwan ở phía ắc Sumatra có 500 - 1,000 ha keo bị sâu đo (Aichaea janata) hại mạnh; vào năm 1977 ở trên đảo Java có 3 loài sâu gây hại keo là loài bọ cánh cứng (Agrilus kalshoveni), loài sâu đục nõn (Hypsipyla robusta) và loài xén tóc (Xystrocera festiva); năm 1999 loài mối (Coptotermes curvignathus) đã tấn công gây hại Keo tai tƣợng làm thiệt hại từ 10-15% sản lƣợng gỗ. Tại Ấn Độ, Sigh và đồng tác giả (1987)[61], cho biết có 58 loài côn trùng hại keo thuộc 5 bộ trong đó bộ cánh cứng Coleoptera có 5 loài, bộ cánh đều Isoptera có 5 loài, bộ cánh nửa Hemiptera có 15 loài, bộ cánh thắng Orthoptera có 4 loài và bộ cánh vẩy Lepidoptera có 15 loài.