Nghiên Cứu Sản Xuất Giống Nhân Tạo Cá Còm (Chitala ornata) Tại Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo cá còm chitala ornata gray 1831 tại hà nội, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực

• Tác giả: Hoàng Thế Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Tuấn
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản
• Đề tài: Nghiên Cứu Sản Xuất Giống Nhân Tạo Cá Còm Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. SỰ CẦN THIẾT CỦA NGHIÊN CỨU
• 7. MỤC TIÊU ĐỀ TÀI
• 7.1. Mục tiêu chung
• 7.2. Mục tiêu cụ thể
• 8. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 9. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 9.1. ĐẶC ĐIỂM PHÂN LOẠI CÁ CÒM
• 9.2. ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI
• 9.3. ĐẶC ĐIỂM PHÂN BỐ VÀ MÔI TRƯỜNG SỐNG
• 9.4. ĐẶC ĐIỂM SINH TRƯỞNG
• 9.5. ĐẶC ĐIỂM DINH DƯỠNG
• 9.6. ĐẶC ĐIỂM SINH SẢN
• 9.7. CÁC NGHIÊN CỨU VỀ KỸ THUẬT SẢN XUẤT GIỐNG NHÂN TẠO CÁ CÒM TRONG NƯỚC VÀ TRÊN THẾ GIỚI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Sản Xuất Giống Cá Còm Tại Hà Nội

Nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo cá Còm (Chitala ornata) tại Hà Nội là một hướng đi đầy tiềm năng. Cá Còm, hay còn gọi là cá Thát Lát cườm, là loài cá có giá trị kinh tế cao, vừa là thực phẩm thơm ngon, vừa là cá cảnh được ưa chuộng. Tuy nhiên, do khai thác quá mức, cá Còm đã trở nên quý hiếm và cần được bảo tồn. Việc nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo tại Hà Nội không chỉ giúp khôi phục nguồn lợi cá Còm mà còn mở ra cơ hội phát triển nghề nuôi trồng thủy sản hiệu quả ở miền Bắc. Nghiên cứu này được tài trợ bởi Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, thể hiện sự quan tâm đến việc phát triển các đối tượng nuôi mới, có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện sinh thái của địa phương. Mục tiêu là hoàn thiện quy trình sản xuất giống, chủ động nguồn cung cấp giống, và phục vụ nhu cầu nuôi thương phẩm.

1.1. Sự Cần Thiết Nghiên Cứu Cá Còm Giống Tại Hà Nội

Trước đây, cá Còm trong tự nhiên khá phong phú, nhưng do khai thác quá mức nên hiện nay trở nên rất hiếm và được xếp trong danh mục các loài thủy sinh quý hiếm. Việc khôi phục, phát triển loài cá này trong khu hệ cá nước ngọt nước ta có ý nghĩa rất quan trọng. Hiện nay sản xuất giống nhân tạo cá Còm đã có kết quả tốt, có thể chủ động sản xuất giống để phát triển nuôi cá Còm với sản lượng lớn nhằm cung cấp loại thực phẩm có giá trị cao trên thị trường. Khu vực phía Bắc, cá Còm bắt đầu mới được người dân đưa vào nuôi trong vài năm trở lại đây. Vì vậy các nghiên cứu trên đối tượng này tài khu vực phía Bắc còn rất hạn chế.

1.2. Mục Tiêu Cụ Thể Của Đề Tài Nghiên Cứu Cá Còm

Đề tài tập trung vào ba mục tiêu chính: xác định khẩu phần ăn tối ưu cho cá bố mẹ trong quá trình nuôi vỗ thành thục, tìm ra phương pháp sinh sản phù hợp nhất (tự nhiên hay nhân tạo), và xác định mật độ ương nuôi cá bột lên cá giống cỡ 3cm để đạt hiệu quả cao nhất về tăng trưởng và tỷ lệ sống. Theo tài liệu gốc, nghiên cứu này nhằm "hoàn thiện quy trình sản xuất giống cá Còm" và "làm phong phú đối tượng nuôi nước ngọt" tại miền Bắc.

II. Thách Thức Trong Sản Xuất Giống Nhân Tạo Cá Còm

Mặc dù kỹ thuật nuôi cá Còm đã phát triển ở miền Nam, việc áp dụng quy trình này ở miền Bắc gặp nhiều thách thức do sự khác biệt về điều kiện sinh thái. Các nghiên cứu về cá Còm Hà Nội còn hạn chế, đặc biệt là về quy trình sản xuất giống. Một trong những khó khăn là tỷ lệ thụ tinh thấp trong quá trình sản xuất giống nhân tạo. Bên cạnh đó, việc tối ưu hóa các yếu tố như thức ăn, mật độ nuôi, và quản lý môi trường cũng đòi hỏi nghiên cứu kỹ lưỡng để đảm bảo hiệu quả kinh tế và tính bền vững của nghề nuôi. Theo nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 1 năm 2013, tỷ lệ thụ tinh thấp là một trong những vấn đề cần giải quyết để nâng cao hiệu quả sản xuất giống.

2.1. Ảnh Hưởng Của Điều Kiện Khí Hậu Miền Bắc Đến Cá Còm

Điều kiện khí hậu lạnh hơn ở miền Bắc so với miền Nam có thể ảnh hưởng đến quá trình sinh sản và phát triển của cá Còm. Nhiệt độ thấp có thể làm chậm quá trình thành thục của cá bố mẹ, giảm tỷ lệ đẻ và nở của trứng. Do đó, cần có các biện pháp kỹ thuật để điều chỉnh nhiệt độ và các yếu tố môi trường khác để tạo điều kiện thuận lợi cho cá Còm sinh sản.

2.2. Vấn Đề Thức Ăn Và Dinh Dưỡng Cho Cá Còm Bố Mẹ

Việc lựa chọn thức ăn phù hợp và đảm bảo dinh dưỡng cho cá Còm bố mẹ là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng trứng và tinh trùng. Thức ăn cần đảm bảo đủ protein, lipid, vitamin và khoáng chất để cá bố mẹ phát triển tốt và sinh sản hiệu quả. Cần nghiên cứu các loại thức ăn tự nhiên và thức ăn công nghiệp phù hợp với đặc điểm dinh dưỡng cá Còm.

2.3. Quản Lý Môi Trường Nuôi Cá Còm Giống Hiệu Quả

Môi trường nuôi có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và sự phát triển của cá Còm. Cần kiểm soát chặt chẽ các yếu tố như nhiệt độ, pH, oxy hòa tan, và độ trong của nước để đảm bảo môi trường sống tốt nhất cho cá. Việc quản lý chất thải và phòng ngừa dịch bệnh cũng là những yếu tố quan trọng để đảm bảo thành công của quá trình sản xuất giống.

III. Phương Pháp Nuôi Vỗ Cá Bố Mẹ Còm Đạt Hiệu Quả Cao Nhất

Nghiên cứu tập trung vào việc xác định khẩu phần ăn tối ưu cho cá Còm bố mẹ trong quá trình nuôi vỗ thành thục. Việc tăng khẩu phần ăn trong giai đoạn nuôi vỗ tích cực có thể làm tăng tốc độ sinh trưởng và hệ số thành thục của cá. Tuy nhiên, cần có sự cân đối giữa các thành phần dinh dưỡng để đảm bảo sức khỏe và chất lượng sinh sản của cá. Thí nghiệm được bố trí để so sánh các khẩu phần ăn khác nhau và đánh giá ảnh hưởng của chúng đến các chỉ tiêu sinh trưởng và sinh sản của cá bố mẹ. Theo trích yếu luận văn, "Tăng khẩu phần ăn trong quá trình nuôi vỗ tích cực cá Còm bố mẹ sẽ làm tăng tốc độ sinh trưởng và hệ số thành thục."

3.1. Xác Định Khẩu Phần Ăn Tối Ưu Cho Cá Còm Bố Mẹ

Nghiên cứu so sánh các khẩu phần ăn khác nhau, bao gồm thức ăn tự nhiên (cá tạp) và thức ăn công nghiệp, với các tỷ lệ protein, lipid, và carbohydrate khác nhau. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm tốc độ tăng trưởng, hệ số thành thục, và chất lượng trứng và tinh trùng. Mục tiêu là tìm ra khẩu phần ăn giúp cá Còm bố mẹ phát triển tốt nhất và sinh sản hiệu quả nhất.

3.2. Ảnh Hưởng Của Chế Độ Dinh Dưỡng Đến Chất Lượng Trứng Cá Còm

Chế độ dinh dưỡng có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng trứng của cá Còm. Trứng có chất lượng tốt sẽ có tỷ lệ thụ tinh và nở cao hơn, và cá con sẽ khỏe mạnh hơn. Nghiên cứu đánh giá chất lượng trứng dựa trên các chỉ tiêu như kích thước trứng, hàm lượng protein và lipid, và tỷ lệ dị hình.

3.3. Quản Lý Ao Nuôi Vỗ Cá Còm Bố Mẹ Đúng Kỹ Thuật

Quản lý ao nuôi vỗ là yếu tố quan trọng để đảm bảo sức khỏe và sự phát triển của cá Còm bố mẹ. Cần kiểm soát chặt chẽ các yếu tố môi trường như nhiệt độ, pH, oxy hòa tan, và độ trong của nước. Việc thay nước định kỳ và phòng ngừa dịch bệnh cũng là những biện pháp quan trọng để duy trì môi trường sống tốt cho cá.

IV. Lựa Chọn Phương Pháp Sinh Sản Nhân Tạo Cá Còm Phù Hợp

Nghiên cứu so sánh hai phương pháp sinh sản: sinh sản tự nhiên và gieo tinh nhân tạo. Kết quả cho thấy cả hai phương pháp đều cho tỷ lệ đẻ tương đương nhau. Việc lựa chọn phương pháp nào phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của từng trại sản xuất giống. Gieo tinh nhân tạo có ưu điểm là kiểm soát được quá trình thụ tinh và giảm thiểu rủi ro do các yếu tố môi trường. Tuy nhiên, sinh sản tự nhiên có thể tiết kiệm chi phí và công sức. Theo trích yếu luận văn, "Sinh sản tự nhiên và gieo tinh nhân tạo cho kết quả về tỷ lệ đẻ tương đương nhau."

4.1. Ưu Điểm Và Nhược Điểm Của Sinh Sản Tự Nhiên Cá Còm

Sinh sản tự nhiên là phương pháp đơn giản, ít tốn kém, và không đòi hỏi kỹ thuật cao. Tuy nhiên, phương pháp này phụ thuộc nhiều vào điều kiện môi trường và khó kiểm soát được quá trình thụ tinh. Tỷ lệ thụ tinh và nở có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như nhiệt độ, pH, và sự cạnh tranh giữa các cá thể.

4.2. Quy Trình Gieo Tinh Nhân Tạo Cho Cá Còm Chi Tiết

Gieo tinh nhân tạo là phương pháp chủ động, kiểm soát được quá trình thụ tinh và giảm thiểu rủi ro. Quy trình bao gồm các bước: thu tinh trùng và trứng, trộn tinh trùng và trứng, và ấp trứng trong điều kiện kiểm soát. Cần có kỹ thuật viên có kinh nghiệm và trang thiết bị phù hợp để thực hiện quy trình này.

4.3. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tỷ Lệ Thụ Tinh Cá Còm

Tỷ lệ thụ tinh là chỉ tiêu quan trọng đánh giá hiệu quả của quá trình sinh sản. Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ thụ tinh bao gồm chất lượng tinh trùng và trứng, thời gian bảo quản tinh trùng, và điều kiện môi trường trong quá trình thụ tinh. Cần tối ưu hóa các yếu tố này để đạt được tỷ lệ thụ tinh cao nhất.

V. Mật Độ Ương Cá Còm Bột Lên Giống 3cm Tối Ưu Nhất

Nghiên cứu xác định mật độ ương nuôi cá Còm từ giai đoạn bột lên cá giống cỡ 3cm phù hợp nhất. Mật độ ương ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ sống, và chất lượng cá giống. Mật độ quá cao có thể gây cạnh tranh thức ăn, ô nhiễm môi trường, và tăng nguy cơ dịch bệnh. Mật độ quá thấp có thể lãng phí diện tích và nguồn lực. Kết quả cho thấy mật độ 30 cá bột/l là phù hợp nhất về tăng trưởng chiều dài và tỷ lệ sống. Theo trích yếu luận văn, "Ương nuôi cá Còm từ giai đoạn bột đến giai đoạn 3cm với các mật độ 30 cá bột/l là phù hợp nhất về tăng trưởng chiều dài và tỷ lệ sống."

5.1. Ảnh Hưởng Của Mật Độ Ương Đến Tăng Trưởng Cá Còm

Mật độ ương có ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ tăng trưởng của cá Còm. Mật độ quá cao có thể làm chậm quá trình tăng trưởng do cạnh tranh thức ăn và ô nhiễm môi trường. Mật độ quá thấp có thể không tận dụng được hết tiềm năng tăng trưởng của cá.

5.2. Tỷ Lệ Sống Của Cá Còm Ở Các Mật Độ Ương Khác Nhau

Tỷ lệ sống là chỉ tiêu quan trọng đánh giá hiệu quả của quá trình ương nuôi. Mật độ ương có ảnh hưởng đến tỷ lệ sống của cá Còm. Mật độ quá cao có thể làm tăng nguy cơ dịch bệnh và giảm tỷ lệ sống. Mật độ quá thấp có thể không tạo được môi trường cạnh tranh tự nhiên, ảnh hưởng đến sức khỏe của cá.

5.3. Quản Lý Thức Ăn Và Môi Trường Ương Cá Còm Bột

Quản lý thức ăn và môi trường ương là yếu tố quan trọng để đảm bảo sức khỏe và sự phát triển của cá Còm bột. Cần cung cấp thức ăn đầy đủ và phù hợp với kích thước miệng của cá. Môi trường ương cần được kiểm soát chặt chẽ về nhiệt độ, pH, oxy hòa tan, và độ trong của nước.

VI. Kết Luận Và Hướng Phát Triển Nghiên Cứu Cá Còm Tại Hà Nội

Nghiên cứu đã đạt được những kết quả quan trọng trong việc hoàn thiện quy trình sản xuất giống cá Còm tại Hà Nội. Các kết quả này có thể được ứng dụng vào thực tế sản xuất, giúp chủ động nguồn cung cấp giống và phát triển nghề nuôi cá Còm hiệu quả ở miền Bắc. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu để tối ưu hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng cá giống, và phát triển các mô hình nuôi thương phẩm phù hợp với điều kiện địa phương. Nghiên cứu này mở ra hướng đi mới cho việc phát triển các đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành thủy sản.

6.1. Ứng Dụng Thực Tế Kết Quả Nghiên Cứu Cá Còm

Các kết quả nghiên cứu về khẩu phần ăn, phương pháp sinh sản, và mật độ ương có thể được áp dụng vào thực tế sản xuất giống cá Còm tại các trại giống ở Hà Nội và các tỉnh lân cận. Điều này giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí, và tăng lợi nhuận cho người nuôi.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Cá Còm Giống

Cần có thêm các nghiên cứu về di truyền giống để chọn tạo ra các dòng cá Còm có năng suất cao, chất lượng tốt, và khả năng chống chịu bệnh tật tốt. Nghiên cứu về dinh dưỡng và thức ăn cũng cần được tiếp tục để tìm ra các loại thức ăn phù hợp và hiệu quả hơn.

6.3. Phát Triển Mô Hình Nuôi Cá Còm Thương Phẩm Bền Vững

Cần phát triển các mô hình nuôi cá Còm thương phẩm phù hợp với điều kiện địa phương, đảm bảo tính bền vững về kinh tế, xã hội, và môi trường. Các mô hình này cần được thiết kế để tối ưu hóa năng suất, giảm thiểu tác động đến môi trường, và đảm bảo an toàn thực phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cá Còm (Chitala ornata Gray, 1831), hay còn gọi là cá Thát Lát cườm, là loài thủy sản nước ngọt có giá trị thương phẩm và thẩm mỹ vượt trội với giá bán cao gấp 2 đến 3 lần so với các loài cá truyền thống. Do áp lực khai thác cạn kiệt ngoài tự nhiên, loài cá này đã được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam từ năm 1992 ở mức đe dọa bậc T. Trước đây, nghề nuôi cá Còm phát triển chủ yếu tại Nam Bộ nhờ điều kiện khí hậu ấm áp quanh năm. Tại khu vực phía Bắc, việc phát triển đối tượng nuôi đặc sản này gặp trở ngại lớn do nguồn con giống hoàn toàn phụ thuộc vào việc vận chuyển xa từ miền Nam, làm tăng chi phí vận chuyển lên 25% đến 30% và tỷ lệ hao hụt con giống khi thả nuôi thường vượt quá 40%.

Nhằm giải quyết triệt để sự thiếu hụt con giống và thích ứng với điều kiện khí hậu mùa đông lạnh đặc thù của miền Bắc, nghiên cứu đã được triển khai từ tháng 9 năm 2016 đến tháng 5 năm 2017 tại thành phố Hà Nội và tỉnh Bắc Ninh. Mục tiêu cốt lõi của đề tài là hoàn thiện quy trình công nghệ sản xuất giống nhân tạo cá Còm thông qua việc giải quyết ba bài toán kỹ thuật trọng tâm: xác định khẩu phần ăn thích hợp trong giai đoạn nuôi vỗ thành thục cá bố mẹ, lựa chọn phương pháp sinh sản tối ưu và tìm ra mật độ ương nuôi phù hợp nhất cho cá bột phát triển lên cỡ giống 3 cm. Kết quả thực nghiệm trên 250 cặp cá bố mẹ đã làm chủ thành công quy trình với tỷ lệ sống cá bố mẹ đạt trên 90%, tỷ lệ nở của phôi đạt từ 85,45% đến 90,50%, tạo tiền đề vững chắc để cung ứng hàng vạn con giống chất lượng cao cho ngành nuôi trồng thủy sản miền Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nguyên lý sinh lý học sinh sản thủy sản và sinh thái học môi trường nước ngọt. Trong đó, hệ số thành thục tuyến sinh dục (GSI), sức sinh sản tuyệt đối và sức sinh sản tương đối là các chỉ tiêu then chốt phản ánh mức độ tích lũy dinh dưỡng và độ chín muồi của sản phẩm sinh dục. Quá trình kích thích sinh sản nhân tạo ứng dụng cơ chế tác động của trục nội tiết Não bộ - Tuyến yên - Tuyến sinh dục, sử dụng phức hệ kích dục tố tổng hợp LHRHa kết hợp chất kháng Dopamine (DOM) nhằm thúc đẩy noãn bào rụng đồng loạt. Bên cạnh đó, lý thuyết tăng trưởng cá giai đoạn sớm chỉ rõ sự chuyển đổi hình thái tiêu hóa từ dinh dưỡng noãn hoàng sang ăn thức ăn ngoài (động vật phù du và thức ăn công nghiệp), đòi hỏi sự cân bằng nghiêm ngặt về hàm lượng protein từ 35% đến 40% cùng các yếu tố môi trường như ngưỡng nhiệt độ thích hợp (20 đến 30 độ C) và hàm lượng oxy hòa tan duy trì trên 5 mg/l.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng tổng cộng 250 cặp cá bố mẹ khỏe mạnh, trọng lượng trung bình trên 500 g/con và chiều dài tối thiểu 18 cm, được tuyển chọn kỹ lưỡng và nuôi vỗ trong 6 giai lưới (kích thước 10 x 5 x 1,5 m) đặt tại ao đất diện tích 1500 m2 với mật độ 4 con/m2. Các thí nghiệm ương nuôi cá bột được bố trí trong 9 bể kính thể tích chuẩn với 3 mật độ khác nhau: 20 con/lít, 30 con/lít và 40 con/lít, mỗi nghiệm thức lặp lại 3 lần độc lập.

Dữ liệu môi trường gồm nhiệt độ, oxy hòa tan, pH và hàm lượng NH3 được đo đạc định kỳ 2 lần/ngày vào lúc 6h và 14h bằng nhiệt kế thủy ngân, máy đo oxy chuyên dụng và bộ kiểm tra môi trường Sera của Đức. Tốc độ tăng trưởng về chiều dài và khối lượng được theo dõi bằng cách lấy mẫu ngẫu nhiên 40 đến 50 cá thể theo chu kỳ 10, 20 và 30 ngày thông qua thước đo chia vạch chính xác 0,01 mm và cân điện tử độ nhạy cao. Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý bằng phương pháp phân tích phương sai một nhân tố (One-way ANOVA) và kiểm định sâu Tukey (Tukey's HSD test) ở mức ý nghĩa p < 0,05 trên phần mềm Minitab 16. Phương pháp phân tích phương sai được lựa chọn vì tính chính xác cao trong việc kiểm soát sai số ngẫu nhiên giữa các nghiệm thức lặp lại, đảm bảo độ tin cậy tuyệt đối cho các kết luận khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận ba nhóm kết quả then chốt:

1. Nuôi vỗ cá bố mẹ: Ở giai đoạn nuôi vỗ thành thục, nghiệm thức sử dụng khẩu phần ăn 3% trọng lượng thân (NT2) cho kết quả vượt trội rõ rệt so với khẩu phần 1% (NT1). Tốc độ tăng trưởng trung bình ngày của cá cái ở NT2 đạt 0,70%/ngày (so với 0,66%/ngày ở NT1) và cá đực đạt 0,63%/ngày (so với 0,59%/ngày ở NT1). Hệ số thành thục ở tháng thứ 4 của NT2 đạt 5,07 ± 0,03%, cao hơn có ý nghĩa thống kê so với mức 4,81 ± 0,03% của NT1 (p < 0,05). Tỷ lệ sống của cá bố mẹ ở cả hai nghiệm thức đều duy trì ở mức rất cao, lần lượt đạt 91,25% và 90,83%.

2. Phương pháp sinh sản nhân tạo: Tỷ lệ cá đẻ giữa hai phương pháp sinh sản tự nhiên (NT1) và gieo tinh nhân tạo (NT2) tương đương nhau, lần lượt đạt 87,50 ± 1,44% và 88,33 ± 1,67% (p > 0,05). Tuy nhiên, phương pháp gieo tinh nhân tạo đạt tỷ lệ thụ tinh cao hơn có ý nghĩa thống kê với 90,82 ± 0,48% so với 86,23 ± 0,63% của sinh sản tự nhiên (p < 0,05). Ngược lại, tỷ lệ nở ở sinh sản tự nhiên đạt 90,50 ± 0,31%, cao hơn mức 85,45 ± 0,20% của phương pháp gieo tinh nhân tạo (p < 0,05). Tỷ lệ cá dị hình ở cả hai phương pháp đều duy trì ở mức rất thấp, chỉ từ 1,21% đến 1,23%.

3. Ương nuôi cá bột lên cá giống 3 cm: Sau 30 ngày ương, cá ở mật độ 20 con/lít và 30 con/lít đạt chiều dài thân lần lượt là 3,45 ± 0,01 cm và 3,40 ± 0,01 cm, tốc độ tăng trưởng đạt 4,12%/ngày và 4,08%/ngày (không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê, p > 0,05). Tuy nhiên, tỷ lệ sống ở mật độ 30 con/lít đạt mức cao 84,20 ± 0,01%, tương đương mật độ 20 con/lít (85,93 ± 0,01%), nhưng vượt trội hơn hẳn so với mật độ 40 con/lít (chỉ đạt 74,16 ± 0,01%, p < 0,05).

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng khẩu phần thức ăn công nghiệp chứa 40% protein lên mức 3% trong giai đoạn nuôi vỗ tích cực đã cung cấp đủ nguồn năng lượng và lipid thiết yếu để chuyển hóa vào noãn hoàng, giúp tuyến sinh dục phát triển nhanh chóng đến giai đoạn IV và V ngay trong điều kiện miền Bắc. Giai đoạn tháng 12 đến tháng 2 có nhiệt độ nước giảm xuống 19 đến 20 độ C khiến cá giảm ăn tạm thời, nhưng nhờ chế độ chăm sóc ổn định nên cá nhanh chóng phục hồi sinh trưởng vào mùa xuân khi nhiệt độ đạt ngưỡng 25 đến 30 độ C.

Các phát hiện về tỷ lệ sống cá bố mẹ (>90%) cao hơn đáng kể so với các đợt thử nghiệm trước đây tại Hà Nội vốn chỉ đạt dưới 80%, khẳng định quy trình quản lý môi trường và khử trùng định kỳ bằng BKC phát huy hiệu quả tốt. Tỷ lệ thụ tinh vượt trên 90% ở phương pháp gieo tinh nhân tạo cho thấy việc mổ lấy tinh sào nghiền nát kết hợp dung dịch khử dính tananh 0,15% giúp hạt tinh trùng tiếp xúc tối đa với lỗ noãn của trứng. Sự phân bố dữ liệu sinh trưởng và tỷ lệ sống có thể được biểu diễn trực quan thông qua biểu đồ cột so sánh sai số chuẩn giữa 3 mức mật độ, và diễn biến nhiệt độ ao nuôi trong suốt 26 tuần được minh họa sinh động qua biểu đồ đường biến thiên theo thời gian.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa quy trình dinh dưỡng nuôi vỗ cá bố mẹ: Áp dụng khẩu phần thức ăn viên nổi công nghiệp chứa 40% protein với định mức 5% trọng lượng thân trong 2 tháng đầu nuôi vỗ tích cực, sau đó duy trì mức 3% trọng lượng thân trong giai đoạn thành thục. Mục tiêu nhằm nâng hệ số thành thục của cá cái đạt trên 5,0% vào tháng 4 hàng năm. Trách nhiệm thực hiện thuộc về các kỹ thuật viên tại các trung tâm giống và trang trại thủy sản miền Bắc, triển khai định kỳ từ tháng 10 năm trước đến tháng 4 năm sau.

2. Áp dụng linh hoạt kỹ thuật sinh sản nhân tạo theo quy mô sản xuất: Sử dụng kích dục tố LHRHa liều lượng 150 µg kết hợp 10 mg DOM cho mỗi kg cá cái, tiêm chia làm hai lần cách nhau 24 giờ. Khuyến nghị các trại giống lớn trang bị bình vây áp dụng phương pháp gieo tinh nhân tạo khử dính bằng tananh 0,15% để nâng tỷ lệ thụ tinh lên trên 90%. Các cơ sở sản xuất quy mô vừa và nhỏ nên áp dụng hình thức cho đẻ tự nhiên trên giá thể bèo lục bình để tối ưu hóa tỷ lệ nở đạt trên 90% và giảm thiểu hao hụt đàn cá đực. Thời gian thực hiện từ tháng 4 đến tháng 8 hàng năm do cán bộ kỹ thuật chuyên trách đảm nhiệm.

3. Thiết lập mật độ ương cá bột chuẩn ở mức 30 con/lít: Triển khai ương cá bột trong bể kính hoặc bể xi măng với mật độ tối ưu 30 con/lít, kết hợp quy trình cho ăn chuyển tiếp 3 giai đoạn (10 ngày đầu dùng 100% động vật phù du; 10 ngày tiếp theo kết hợp 60% thức ăn mảnh 35% protein và 40% sinh vật phù du; 10 ngày cuối chuyển hoàn toàn sang thức ăn công nghiệp). Mục tiêu đảm bảo tỷ lệ sống đạt trên 84% và kích cỡ chiều dài đạt 3,4 cm sau 30 ngày. Cơ sở thực hiện là các hộ ươm giống thủy sản thương phẩm.

4. Mở rộng nghiên cứu kỹ thuật đẻ bán tự nhiên và lưu giống qua đông: Tiếp tục nghiên cứu cải tiến kỹ thuật vuốt tinh nhân tạo không cần mổ cá đực nhằm bảo toàn 100% đàn cá bố mẹ qua nhiều mùa vụ sinh sản. Đồng thời xây dựng mô hình nhà màng kết hợp sục khí nâng nhiệt để lưu giữ cá giống qua mùa đông lạnh tại miền Bắc. Chủ thể đề xuất là Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 1 phối hợp cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hà Nội, thực hiện trong lộ trình 2024 đến 2026.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ nghiên cứu và giảng viên chuyên ngành Nuôi trồng Thủy sản: Tài liệu cung cấp hệ thống số liệu thực chứng chi tiết về chu kỳ phát triển tuyến sinh dục, mô học noãn sào và biến thiên sinh thái của loài cá Còm tại miền Bắc. Đây là nguồn tài liệu quý để phục vụ công tác giảng dạy, biên soạn giáo trình và phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về nội tiết sinh sản thủy sản bản địa.

2. Kỹ sư kỹ thuật và chủ trang trại sản xuất giống thủy sản: Cung cấp trọn bộ thông số kỹ thuật chuẩn hóa từ liều lượng kích dục tố LHRHa + DOM, thời gian hiệu ứng thuốc đến phương pháp khử dính trứng bằng dung dịch tananh. Kỹ sư có thể ứng dụng ngay vào thực tế sản xuất để xây dựng quy trình nhân giống thương mại với tỷ lệ thụ tinh trên 90%.

3. Hộ nuôi cá thương phẩm và người chơi cá cảnh cao cấp: Giúp người nuôi nắm vững các đặc tính dinh dưỡng ăn động vật, ngưỡng nhiệt độ chịu đựng từ 20 đến 30 độ C và kỹ thuật chuyển đổi thức ăn công nghiệp. Từ đó, người nuôi có thể tối ưu hóa quy trình quản lý chất lượng nước, giảm hệ số chuyển đổi thức ăn và nâng cao tỷ lệ sống của cá thương phẩm lên trên 90%.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và khuyến nông địa phương: Cung cấp cơ sở khoa học tin cậy để các Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn xây dựng đề án tái cơ cấu giống thủy sản, bảo tồn nguồn gen cá quý hiếm theo Sách Đỏ Việt Nam và chuyển giao công nghệ làm giàu cho nông dân vùng Đồng bằng sông Hồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần sản xuất giống nhân tạo cá Còm trực tiếp tại Hà Nội thay vì nhập giống từ miền Nam? Việc tự chủ sản xuất giống tại chỗ giúp giảm từ 25% đến 30% chi phí vận chuyển đường hàng không và hạn chế tỷ lệ cá chết do sốc nhiệt độ khi thay đổi môi trường đột ngột. Cá giống sinh sản tại miền Bắc đã thích nghi với biên độ nhiệt dao động 2 đến 7 độ C, giúp tỷ lệ sống khi thả nuôi thương phẩm đạt trên 90%.

2. Khẩu phần ăn nào mang lại hiệu quả nuôi vỗ cá bố mẹ thành thục cao nhất? Khẩu phần thức ăn viên công nghiệp chứa 40% protein với định mức 3% trọng lượng thân trong giai đoạn nuôi vỗ thành thục mang lại hiệu quả tối ưu. Nghiên cứu chứng minh khẩu phần này giúp cá cái đạt hệ số thành thục 5,07 ± 0,03% và tốc độ tăng trưởng 0,70%/ngày, cao hơn rõ rệt so với khẩu phần 1%.

3. Nên áp dụng phương pháp sinh sản tự nhiên hay gieo tinh nhân tạo? Tùy thuộc vào điều kiện cơ sở vật chất của trại giống để lựa chọn. Phương pháp gieo tinh nhân tạo cho tỷ lệ thụ tinh vượt trội đạt 90,82% nhưng đòi hỏi phải mổ cá đực lấy tinh sào. Phương pháp sinh sản tự nhiên đạt tỷ lệ nở cao hơn (90,50%) và bảo vệ được đàn cá đực bố mẹ cho các mùa vụ sau.

4. Mật độ ương nào giúp cá bột đạt tỷ lệ sống và tăng trưởng tốt nhất sau 30 ngày? Mật độ 30 con/lít là mật độ tối ưu nhất về mặt kỹ thuật và hiệu quả kinh tế. Ở mật độ này, cá đạt chiều dài 3,40 cm và tỷ lệ sống đạt 84,20%, tương đương với mật độ thưa 20 con/lít (85,93%) nhưng cho sản lượng con giống thu hoạch cao gấp 1,5 lần trên cùng một đơn vị thể tích bể ương.

5. Cần kiểm soát các thông số môi trường nước như thế nào trong quá trình ấp trứng cá Còm? Nhiệt độ nước ấp trứng cần duy trì ổn định trong khoảng 24 đến 29 độ C, pH từ 7,5 đến 8,5 và hàm lượng oxy hòa tan luôn đạt từ 5 đến 6 mg/l thông qua hệ thống sục khí liên tục. Nguồn nước cấp phải được lọc qua túi mắt lưới 200 µm và khử trùng bể bằng dung dịch sát khuẩn trước khi đưa trứng vào ấp.

Kết luận

• Đề tài đã hoàn thiện quy trình công nghệ sản xuất giống nhân tạo cá Còm (Chitala ornata) tại Hà Nội, đạt tỷ lệ sống cá bố mẹ sau nuôi vỗ trên 90,83%.
• Xác định chế độ nuôi vỗ thành thục tối ưu với thức ăn 40% protein ở mức 3% trọng lượng thân, giúp hệ số thành thục cá cái đạt 5,07 ± 0,03% vào tháng 4.
• Làm chủ kỹ thuật kích thích sinh sản bằng LHRHa (150 µg/kg) kết hợp DOM (10 mg/kg), đạt tỷ lệ cá đẻ từ 87,50% đến 88,33% và tỷ lệ thụ tinh đạt 90,82%.
• Chuẩn hóa mật độ ương cá bột lên cá giống 3 cm ở mức 30 con/lít, đảm bảo tỷ lệ sống đạt 84,20% và tốc độ tăng trưởng chiều dài đạt 4,08%/ngày sau 30 ngày nuôi.
• Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là xóa bỏ hoàn toàn sự phụ thuộc vào nguồn giống miền Nam, giải quyết bài toán thuần dưỡng và sinh sản loài cá quý hiếm này trong điều kiện khí hậu miền Bắc.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2024 đến 2026, các đơn vị nghiên cứu cần tiếp tục hoàn thiện kỹ thuật đẻ bán tự nhiên và xây dựng mô hình lưu giống qua đông quy mô lớn. Các cơ sở sản xuất và hộ nuôi thủy sản tại Hà Nội cũng như các tỉnh lân cận nên nhanh chóng tiếp nhận, áp dụng quy trình công nghệ này vào thực tiễn để nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững nghề nuôi cá đặc sản bản địa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG THẾ ANH NGHIÊN CỨU SẢN XUẤT GIỐNG NHÂN TẠO CÁ CÒM (Chitala ornata Gray, 1831) TẠI HÀ NỘI Ngành: Nuôi trồng thủy sản Mã số: 60 62 03 01 Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Ngọc Tuấn 2. Trần Thị Thúy Hà NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu sử dụng trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong công trình nghiên cứu nào khác Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ để thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và thông tin trích dẫn tong luận văn đều được nêu rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Hoàng Thế Anh i c LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn đến Ban giám hiệu Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản I, Viện Đào tạo sau đại học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tổ chức và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành khóa đào tạo Thạc sỹ Nuôi trồng thủy sản niên khóa 2015-2017.

Tôi xin chân thành cảm ơn tới TS. Nguyễn Ngọc Tuấn, TS. Trần Thị Thuý Hà đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt thời gian thực hiện nghiên cứu này. Tôi xin chân thành cảm ơn tới: ThS.

Nguyễn Thị Biên Thùy, TS. Lê Văn Khôi, ThS. Trần Thị Mai Hương, KS. Cao Phan Thưởng, KS.

Đặng Thị Hợi - cán bộ nghiên cứu tại Trung tâm Công nghệ sinh học thủy sản - Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản I đã giúp đỡ trong công việc chuẩn bị ao thí nghiệm. Lời cám ơn cũng xin được gửi đến các anh chị cán bộ nghiên cứu tại Trung tâm Trung tâm Giống thủy sản Hà Nội đã giúp đỡ trong công việc chuẩn bị ao thí nghiệm, thu mẫu và hỗ trợ theo dõi. Có được thành công ngày hôm nay, tôi cũng xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những người thân đã luôn bên cạnh động viên, giúp đỡ để tôi yên tâm học tập, nghiên cứu. Nghiên cứu này được thực hiện bằng kinh phí của Đề tài “Nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo giống cá Còm (Chitala ornata Gray, 1831) tại Hà Nội” do Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội tài trợ.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Hoàng Thế Anh ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng.

vi Danh mục hình. Sự cần thiết của nghiên cứu. Mục tiêu đề tài. Mục tiêu chung.

Mục tiêu cụ thể. Nội dung nghiên cứu. Tổng quan tài liệu. Đặc điểm phân loại cá còm.

Đặc điểm hình thái. Đặc điểm phân bố và môi trường sống. Đặc điểm sinh trưởng. Đặc điểm dinh dưỡng.

Đặc điểm sinh sản. Các nghiên cứu về kỹ thuật sản xuất giống nhân tạo cá còm trong nước và trên thế giới. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Nội dung và phương pháp nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Bố trí thí nghiệm.

Kết quả và thảo luận. Kết quả nuôi vỗ cá bố mẹ. Kết quả phương pháp cho đẻ nhân tạo. Kết quả ương từ cá bột lên cá giống cỡ 3cm/con theo các mật độ khác nhau.

Kết luận và kiến nghị. 31 Tài liệu tham khảo. 34 iv c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng việt MD20 Mật độ 20 cá bột/L MD30 Mật độ 30 cá bột/L MD40 Mật độ 40 cá bột/L NT1 Khẩu phần ăn 1% khối lượng thân NT2 Khẩu phần ăn 3% khối lượng thân v c DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Tăng trưởng và tỷ lệ sống cá bố mẹ nuôi vỗ.

Hệ số thành thục cá bố mẹ. Tỷ lệ đẻ, tỷ lệ thụ tinh, tỷ lệ nở và tỷ lệ dị hình của trứng cá Còm. Tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng tương đối theo ngày về chiều dài của cá. 29 vi c DANH MỤC HÌNH Hình 2.

Bản đồ phân bố cá Còm ở khu vực châu Á. Sơ đồ bố trí thí nghiệm nuôi vỗ cá bố mẹ giai đoạn thành thục. Sơ đồ bố trí thí nghiệm ương cá Còm. Biến động nhiệt độ nước trong thời nuôi vỗ tích cực.

Biến động pH nước ao nuôi vỗ tích cực cá bố mẹ. Hàm lượng ô xy nước ao nuôi vỗ cá bố mẹ. Hệ số thành thục cá Còm cái. Tuyến sinh dục đực (tinh sào) cá Còm ở giai đoạn III chụp ở vật kính 10 (trái) và Chụp ở vật kính 40 (phải).

Tuyến sinh dục cái (buồng trứng) cá Còm: Trứng giai đoạn IV và Trứng ở giai đoạn V. Tỷ lệ đẻ, tỷ lệ thụ tinh, tỷ lệ nở và tỷ lệ dị hình của trứng cá Còm. Biến động nhiệt độ nước trong thời gian ương cá Còm. Hàm lượng ôxy nước ao ương nuôi cá Còm giai đoạn cá bột lên cỡ 2-3cm.

Biến động pH nước ao ương nuôi cá Còm giai đoạn cá bột lên cỡ 2-3cm. Tăng trưởng về chiều dài sau 30 ngày ương. Tỷ lệ sống (%) của cá Còm ở các mật độ ương. 30 vii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Luận văn này cung cấp những thông tin khoa học về hoàn thiện quy trình sản xuất giống cá Còm ở Hà Nội.

Đề tài tập trung nghiên cứu 3 vấn đề: Xác định khẩu phần ăn trong quá trình nuôi vỗ thành thục cá bố mẹ; xác định được phương pháp sinh sản phù hợp; xác định mật độ ương nuôi cá bột lên cá giống cỡ 3 cm phù hợp. Đề tài đã đạt được những kết quả như sau: Về khẩu phần ăn trong quá trình nuôi vỗ thành thục cá bố mẹ: Tăng khẩu phần ăn trong quá trình nuôi vỗ tích cực cá Còm bố mẹ sẽ làm tăng tốc độ sinh trưởng và hệ số thành thục. Về xác định được phương pháp sinh sản phù hợp: Sinh sản tự nhiên và gieo tinh nhân tạo cho kết quả về tỷ lệ đẻ tương đương nhau. Cả hai phương pháp có tỷ lệ ra bột như nhau, nên tùy vào điều kiện cụ thể của tưng trại sản xuất giống khác nhau mà áp dụng phương pháp thụ tinh cho phù hợp.

Về xác định mật độ ương nuôi cá bột lên cá giống cỡ 3 cm phù hợp: Ương nuôi cá Còm từ giai đoạn bột đến giai đoạn 3cm với các mật độ 30 cá bột/l là phù hợp nhất về tăng trưởng chiều dài và tỷ lệ sống. viii c ABSTRACT OF THE THESIS This dissertation provides scientific information on how to complete the producing process of COM fish (Chitala ornata ) in Hanoi. The subject will focus on studying three issues: Determination of the diet in the process of breeding mature of the broodstock; Identification of suitable reproduction methods; Determination of the nursing density of baby fish to fingerlings of 3 cm in size. The subject has achieved the following results: Regarding the diets during broodstock maturation: Increasing the diet during aggressive parental feeding of Chitala ornata broodstock will increase growth and maturation.

Determination of suitable reproductive methods: Natural reproduction and artificial insemination have resulted in similar birth rates. Both methods have the same hatching rate, so dependent on the specific conditions of different hatcheries, the fertilization method is applied accordingly. Determination of the nursing density of baby fish to fingerlings of 3 cm in size, it was found that the growth of breeding the Chitala ornata from the period of the baby fish to 3cm one with densities of 30 baby fish / l was the most suitable for growth of length and living rate. SỰ CẦN THIẾT CỦA NGHIÊN CỨU Cá Còm Chitala ornata (Gray, 1831) hay còn có tên gọi khác là cá Thát Lát cườm, cá Nàng hai.

Cá có phân bố rộng rãi từ Nam Trung Bộ đến Đồng bằng sông Cửu Long (Nguyễn Văn Hảo, 2005). Cá Còm có hình dạng giống như cá Thát Lát nhưng có kích cỡ cơ thể lớn và tăng trọng nhanh hơn. Cá Còm có giá trị kinh tế rất cao, thịt thơm ngon, có thể chế biến được nhiều món ăn như làm chả cá, kho tộ. được người tiêu dùng rất ưa chuộng.

Ngoài giá trị làm thực phẩm, cá Còm còn được nuôi làm cá cảnh với giá trị cao do hình dạng thân khá đặc biệt, cơ thể mềm mại và vây bơi uốn lượn hình gợn sóng. Trước đây, cá Còm trong tự nhiên khá phong phú, nhưng do khai thác quá mức nên hiện nay trở nên rất hiếm và được xếp trong danh mục các loài thủy sinh quý hiếm, trong danh mục sách đỏ Việt Nam được xếp ở mức đe dọa bậc T (Sách Đỏ Việt Nam, 1992). Việc khôi phục, phát triển loài cá này trong khu hệ cá nước ngọt nước ta có ý nghĩa rất quan trọng. Hiện nay sản xuất giống nhân tạo cá Còm đã có kết quả tốt, có thể chủ động sản xuất giống để phát triển nuôi cá Còm với sản lượng lớn nhằm cung cấp loại thực phẩm có giá trị cao trên thị trường.

Tuy nhiên, nghề nuôi cá Còm mới chỉ phát triển ở các tỉnh phía Nam, quy trình kỹ thuật chưa được phổ biến rộng và cần thay đổi cho phù hợp đối với từng vùng miền bởi sự khác nhau về điều kiện sinh thái. Khu vực phía Bắc, cá Còm bắt đầu mới được người dân đưa vào nuôi trong vài năm trở lại đây. Vì vậy các nghiên cứu trên đối tượng này tài khu vực phía Bắc còn rất hạn chế. Năm 2013, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 1 đã thực hiện đề tài “Nghiên cứu nuôi thương phẩm và thử nghiệm sản xuất giống cá Còm tại Hà Nội”.

Đề tài đã tập trung giải quyết các vấn đề liên quan đến thuần hóa, thức ăn, lưu giống qua đông, quản lý sức khỏe, dịch bệnh và đã thăm dò thành công sản xuất giống cá Còm ở quy mô thí nghiệm tuy nhiên tỷ lệ thụ tinh còn thấp. Đã thành công ương cá từ 3cm lên 10 cm và nuôi thương phẩm giai đoạn nuoi thương phẩm. Từ đó mở ra hướng nuôi thương phẩm giống cá Còm đồng thời giải tỏa sức ép đối tượng nuôi mới ở miền Bắc. Đề tài “Nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo giống cá Còm (Chitala ornata Gray,1831) tại Hà Nội” được thực hiện nhằm hoàn thiện quy trình sản 1 c suất giống cá Còm.

Đồng thời làm phong phú đối tượng nuôi nước ngọt, giúp chủ động phát triển giống và phục vụ nghề nuôi thủy sản hiệu quả ở miền Bắc. MỤC TIÊU ĐỀ TÀI 1. Mục tiêu chung Có được công trình công nghệ sản sản xuất giống cá Còm miền Bắc nhằm chủ động nguồn giống phục vụ sản xuất 1.