MỞ ĐẦU Vấn đề an 10àn vệ sinh thực phẩm ngày càng đojợc quan lâm sởi nó liên quan trực liếp lới sức khỏe của lất cả ngojời liêu dòng. Thời gian vừa qua lr0ng nơjớc liên tiếp phát hiện các vụ ngộ độc thực phẩm lr0ng đó có các vụ ngộ độc myc0l0xin đặc piệt nghiêm lrọng .đã gây ra lâm ly 10 ngại ch0 ngoiời liêu dùng khi lựa chọn thực phẩm cũng nhơi sử dụng thực phẩm thé nà0 là đúng cách. The0 thống kê của cục An 10am thực phẩm về các vụ ngộ độc thực phẩm lr0ng những năm gần đây lrên cả noớc: - Hăm 2009: T0àn quốc xảy ra 147 vụ ngộ độc thực phẩm, có 5026 ngojời mắc; 3958 ngojời nhập viện; 33 ngojời tử vŨng. - Iăm 2010: Tình hình IIĐTP tr0ng năm 2010 phức lạp.
Tàn quốc đã xảy ra 175 vụ ngộ độc lr0ng đó có 34 vụ ngộ độc lrên 30 ngojời làm 5664 ngojời mắc 42 trolờng hợp lử v0ng, s0 sánh với số liệu rung sình lrên năm của giai đ0ạn 2006- 2009, số vụ ngộ độc giảm 9,1%; số mắc giảm 17,6% va số tir vŨng giảm 19,2%. - Hăm 2011: 148 vụ, 4700 ngojời mắc, 27 ngoời tử vŨng. - Hăm 2012: 168 vụ, 5541 ngojời mắc, 34 ngojời tử vŨng. The0 TS Trần Quang Trung, cục lroởng cục An i0àn thực phẩm - bộ V lế, lr0ng 9 tháng của năm 2013, cả nojớc đã có 108 vụ ngộ độc thực phẩm làm hơn 2.800 ngojời mắc, lr0ng đó có 18 ca lử vŨng.
Tr0ng 40 vụ ngộ độc thực phẩm đojợc thống kê lr0ng quý II này thì nguyên nhân d0 vi sinh vật là 23 vụ, d0 độc lố tự nhiên 4 vu, dO hoa chat 2 vu va 11 vu chơIa xác định đơiợc nguyên nhân. các vụ ngộ độc xảy ra khắp nơi, từ gia đình riêng đến tp thé. 0chral0xin là một I0ại độc tố dog sinh ra sởi các chủng nắm mốc lhuộc các giống Aspergilus 0chraceus và Penicillium verrucusum và là l0ại độc lố có tiềm năng gây ung thoi và viêm thận ở ngojời và động vật. Độc lỗ này đã đơjợc phái 9 hiện trên nhiều nông sản khác nhau sa0 gồm ngũ cốc và các sản phẩm của chúng.
Điều đáng l0 ngại là khi chúng †a ăn phải thức ăn bi nhiễm 0chral0xin nó không gây ngộ 10 Luận văn thục sĩ Hguyễn Thị hà bình độc cấp lính mà tích lũy dần lr0ng cơ thể - là nguy cơ tiềm ẩn đe dọa sức khỏe ch0 cOn mgoj0i. Tr0ng số 10.000 10ại nấm mốc khác nhau đojợc siết đến thì có khOdng 50 lOại là có hại đối với gia súc gia cầm và c0n ngojời. các l0ại nắm này sản sinh ra các độc lố đojợc gọi chung là Myc010xin. Myc010xin là chất độc sinh ra từ nắm mốc , đơjợc hình thành khi nắm chuyên hóa các chất dinh dojỡng có lr0ng thức ăn và nguyên liệu.
The0 lỗ chức lojơng thực và nông nghiệp Liên hiệp Quốc (FA0), kh0ảng 25% số ngũ cốc thế giới có chứa một hàm loJợng myc010xin ở một mức độ nàO đó. Tùy và0 địa lý, khả năng nhiễm myc010xin lại khác nhau. Ở điều kiện nhiệt đới và cận nhiệt đới, nguy cơ nhiễm myc010xin càng ca0. Dac thd khi hau va nền sản xuất nông ở Việt Ham lình lrạng độc lố nắm mốc là khá phổ siến.
Sự hình nghiệp nhiêm thành nắm mốc và độc lỗ của chúng có thê sắt đầu từ khi cây còn ở trên đồng, lúc thu h0ạch, tr0ng khi sả0 quản hOặc ngay cả lr0ng quá trình chế biến thức ăn ch0 vật nuôi. IhơI vậy, không nơi nà0 trên thế giới có thể †h0á! khỏi nắm mốc và độc 16 lừ chúng, và tác hại của chúng là vô còng 10 lớn đối với năng suất vật nuôi và sức khỏe cŨN 1g0|ỜI. Đề kiểm s0ái mức độ nhiễm 0chral0xin tr0ng thực phẩm, ở Việt Iam cũng nhọ lrên thế giới đã có nhiều phoJơng pháp phân tích đojợc nghiên cứu và ứng dụng. IIhoIng với những đặc điểm oỊu việt và độ chính xác ca0 nên các pho|ơng pháp phân lích sắc ký lỏng khối phổ đojợc cŨi là phơtơng pháp phân lích có giá tri pháp lý để phát hiện và định lojợng nồng độ 0chral0xin ở lojợng vết hay siêu vết.
Xuất phái lừ lính cấp thiết của xã hội và lính oỊu việt cua phojong pháp phân lích, chúng lôi xây dựng phoJơng pháp nghiên cứu: "Xác định hàm lgợng 0chaal0xin tz0ng thực phẩm wang phaojong pháp sắc ký 11 lỏng hai lần khối phố (Le. Mục liêu của thực hiện đề lài nghiên cứu là: 1. Xây dựng phoJơng pháp xác định hàm loJợng của 0chral0xin lr0ng thực phẩm sa0 gồm: - Kha0 sat cdc điều kiện lrên máy sắc ky lỏng hai lần khối phổ 12 Luận văn thục sĩ Hguyễn Thị hà bình - Khả0 sái các điều kiện xử lý mẫu. - Thẩm định phơojơng pháp đã xây dựng.
Áp dụng photơng pháp xác định 0chral0xin lr0ng ngũ cốc, sản phâm lừ ngũ cốc, rolợu lên men lrên thị irojờng lr0ng ngiớc. 13 Luận văn thục sĩ Hguyễn Thị hà bình chữ|ƠNG 1: TỎIIG QUANH 1. Giới thiệu chung [14-15] 1. Dinh nghĩa Độc lố 0chral0xin, là mội sản phẩm chuyên h0á thứ cấp của một số l0ài mam mốc.
0chral0xin có mặt tr0ng khắp các l0ại nông sản lhực phẩm: ngũ cốc, thaO dojgc, bia, cà phê. lr0ng các sản phẩm có nguồn gốc động vật d0 sị lây nhiễm lrojớc. 0chral0xins đojợc siết đến là sản phẩm của các l0ài nấm Aspergillus va Penicillium va thojong dojgc tim thay tr0ng nhiều lOại sản phẩm lojơng thực và thức ăn chăn nuôi. 0chral0xin A lần đầu liên đojợc ìm thấy ở nấm mốc A.
0chraceus vùng Ham Phi bởi Sc0H (1965) lrên hạt lúa sị nhiễm A. Ở Đức tim thay 0chral0xin thojờng xuyên lr0ng thị! Ở Anh, chúng đojợc tìm lhấy lr0ng đậu nành, sắp bột, ca ca0.IIakajima năm 1997 đã ghi nhận lÿ lệ chiêm 30% ở hàm lơlợng ƠTA từ 0.1 — 17,4 ug/kg 6 47 mau café dojgc mhap va0 That ban hr cdc noj6c Tam Phi , va một số noc ASIATI. Tai Viét Tam, nghién ctru tién hah trên 123 mẫu ngô của 2 xã cán Tỷ và Lòng Tám huyện Quản bạ tỉnh hà Giang. Kết quả ch0 thấy: tr0ng 123 mẫu ngô đơyợc phân tích có lới 50 mẫu (40,7 %) phát hiện có 0chral0xin A, tr0ng số đó có 2 mau (1,6 %) vojgt mirc do lojợng †he0 quy định của bộ V lẽ.
ch0 lới nay đã phái hiện đojợc 3 lOại 0chral0xin khác nhau. Tr0ng khuôn khổ luận văn chúng lôi quan lâm nghiên cứu đến 0chral0xin A và b Og ono ?o OHO 0chral0xin A 0chral0xin b 14 hình 1.1: cdu trúc các 0chral0xins 15 Luận văn thục sĩ Hguyễn Thị hà bình 1. Tính chất hóa lý của 0chral0xins 0chral0xins là đốc lố linh thể không màu, sền với nhiệt, lan lr0ng dung môi hữu cơ phân cực nhơi chl0r0f0rm, methanOl,., í† lan lr0ng nơjớc và lan tr0ng đệm care0nal l0ãng). 0chral0xins rất sền vững với các xử lý nhiệt và hóa chat.
Déc 16 dojoc san sinh nhiều nhất ở nhiệt độ lừ 20-25%. Sự sản sinh 0chral0xins phụ thuộc chủng nấm mốc, h0ạt lính của nơjớc lr0ng hại, cơ chất, nhiệt độ. 0chral0xins dễ sị phân hủy sởi ánh sáng, lr0ng môi lrolờng kiềm hOặc chất lây rửa. 0chral0xin A phái huỳnh quang và hấp thụ UV cực đại lại 365nm.
0chral0xin A có điểm nóng chảy ở 169%c. Phổ hồng ng0ại †r0ng clI0r0f0rm ch0 các pic có độ dài 3380, 1723,1678, 1655 cm 0TA có lính axit yếu pKai = 4,2-4,4 và pK. 0chral0xin A phát huỳnh quang xanh khi dùng thiết sj sắc ký lớp mỏng (TLc) chiếu ña UV ở 366nm. 0chral0xin b có trong lojong phan hr 369,37.
0chral0xin b có thể phái huỳnh quang màu xanh khi chiếu lia UV sơiớc sóng 318 nm. Ihiệt độ nóng chảy khang 221°. cơ chế lác động của 0chral0xins: 0chral0xins gây ức chế sự vận chuyển của ribOnucleic axi! (AT) và các axilamin. 0chral0xins còn ức chế vi khuẩn, nam men va phenylalanine - tATII @ gan.
Tac déng lam we ché sy téng hop protein lr0ng lế sà0 và cơ thề. Sự ức chế miễn dịch của 0chral0xin đojợc siểu hiện làm giảm thực sà0 và ức chế lễ sà0 lymph0. Uc ché tojong tr mhoy trém cdc aminO axit synlaza !ATTI loơng ứng 0chral0xin A gây ức chế hydr0xylase phenylalanine, một nửa phenylalanine của 0chral0xin A là một phần hydr0xyl hóa đề ‡yr0sin gây bệnh các lễ sà0 gan lr0ng cơ thể. 0chral0xin ức chế sự lổng hợp ATTI làm ảnh hong dén cdc pr0lein lr0ng vòng luần h0àn.
Tác động đến các lễ BAO mang ti thé và gây ra các hiệu ứng khác nhau trên li thể. Kích thích sự hình thành ADIT 16 lr0ng thận, gan và lá lách. các ADII này là các sợi đơn bị phá vỡ. các nguyên liệu dễ nhiễm độc lố này nhơi cám gạ0, lúa mì, bội mì, bap, dau mamh, ca phé.
Do lojong OchratOxin cing dog fim thay t1rOng thit heO va thit gia 17 Luận văn thục sĩ Hguyễn Thị hà bình cầm. Độc lố này gây hại đến gan và thận động vật. Với nồng độ lớn hơn 1 ppm có thể làm giảm sản lojong lrứng ở gà đẻ, nồng độ lớn hơn 5 ppm có thể gây nên những lỗổn tholơng ở gan và ruội. Tojơng tự nhoơi Aflal0xin, độc lố này cũng gây nên sự giảm sức đề kháng và là tác nhân gây ung thơi ở ngoJời.
- Gây lốn thoJơng lễ sàO gan: lất cả các lroiờng hợp xác định sự ngộ độc 0chral0xin đều có sệnh lích giống nhau ở chỗ gan sị hơi hại nặng. Tùy the0 mức độ nhiễm í† hay nhiều, lâu hay mau mà tình trạng sệnh lrên gan khác nhau. biểu hiện chung là san đầu gan động vật (điên hình là gà) siến thành màu vàng topoi, mật soIng sau đó gan soIng phòng và sắt đầu nổi các mụn nhỏ trên sề mặt làm ch0 nó gồ ghề đôi khi có những nốt h0ại lử màu trắng, sau cùng d0 nhiễm khuẩn mà gan lrở nên sở và dễ vỡ - Thận song 10 làm ch0 việc đà0 thải chất độc ra khỏi cơ thé trở nên hết sức khó khăn, từ đó làm ch0 †riệu chứng ngộ độc lrở nên tram trong - Làm giảm khả năng đề kháng của động vật, ức chế hệ thống sinh kháng thê, có thể gây lử v0ng ch0 động vậi. Khi nhiễm độc 0chral0xin cơ thé rat man cảm với các lOại bệnh thong thojong - bà0 mòn niêm mạc của ống liêu hóa đ0 lớp lễ sà0 niêm mạc sị chết "0ng ra va bi khô lại hình thành nên một lớp màng sọc làm cản lrở sự chuyên thức ăn đi tr0ng ống liêu hóa - Lam thay d6i h0at động sinh lý sình thoJờng gây rỗi l0ạn sinh sản.
Ở thú mang thai có thể gây chết thai.