Luận văn tốt nghiệp: Nghiên cứu ô nhiễm nước thải làng nghề miến dong tại Yên Bái và biện pháp xử lý

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu mức độ ô nhiễm nước thải làng nghề miến dong tại xã giới phiên thành, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Phạm Thế Quang
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Ô Nhiễm Nước Thải Tại Làng Nghề Miến Dong Yên Bái Và Giải Pháp Xử Lý
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Yên Bái

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cở sở khoa học
• 1.2. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2. MỞ ĐẦU
• 2.1. Mục tiêu của đề tài
• 2.2. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 2.3. Ý nghĩa thực tiễn
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Hiện trạng sản xuất miến dong của các hộ gia đình, hộ sản xuất miến dong
• 4.2. Điều kiện tự nhiên kinh tế - xã hội
• 4.3. Điều tra về tình hình sản xuất miến dong của các hộ gia đình, cá nhân
• 4.4. Đánh giá hiện trạng môi trường nước làng nghề
• 4.5. Khảo sát nguồn tiếp nhận, lưu lượng nước thải của các hộ sản xuất, thời gian, chế độ xả thải; Các hình thức thu gom, xử lý của các hộ sản xuất miến dong; tình trạng môi trường trong khu vực dân cư
• 4.6. Phân tích chất lượng mẫu nước tại các vị trí lấy mẫu
• 4.7. Kết quả phân tích các mẫu nước thải
• 4.8. Kết quả phân tích các mẫu nước mặt
• 4.9. Kết quả phân tích các mẫu nước ngầm
• 4.10. Đề xuất giải pháp xử lý nước thải
• 4.11. Nguyên lý hoạt động của mô hình
• 4.12. Hướng dẫn vận hành mô hình xử lý nước thải
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tình trạng ô nhiễm nước thải tại làng nghề miến dong Yên Bái

Nước thải từ làng nghề miến dong tại xã Giới Phiên, thành phố Yên Bái đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng. Các hộ sản xuất miến dong thải ra khoảng 2-3m3 nước thải mỗi ngày, chứa nhiều chất ô nhiễm. Theo nghiên cứu, nước thải này có nồng độ ô nhiễm cao, ảnh hưởng đến môi trường nước và không khí xung quanh. Việc thải nước thải trực tiếp ra môi trường mà không qua xử lý đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng. Đặc biệt, các hộ sản xuất không có bể xử lý nước thải, chỉ có một số hộ có hố thu gom. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có biện pháp quản lý và xử lý nước thải hiệu quả để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

1.1. Nguyên nhân ô nhiễm

Nguyên nhân chính dẫn đến ô nhiễm nước thải tại làng nghề miến dong bao gồm việc sử dụng nước trong quá trình sản xuất mà không có hệ thống xử lý. Nước thải chứa nhiều chất hữu cơ và hóa chất độc hại từ quá trình chế biến. Hơn nữa, việc thiếu kiến thức và ý thức về bảo vệ môi trường của các hộ sản xuất cũng góp phần làm gia tăng tình trạng ô nhiễm. Theo các chuyên gia, việc không có quy định rõ ràng về quản lý nước thải trong làng nghề cũng là một yếu tố quan trọng dẫn đến tình trạng này.

II. Đánh giá tác động của ô nhiễm nước thải

Ô nhiễm nước thải từ làng nghề miến dong không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động tiêu cực đến sức khỏe con người. Nước thải chứa nhiều vi khuẩn, hóa chất độc hại có thể gây ra các bệnh về đường tiêu hóa và các bệnh truyền nhiễm. Theo nghiên cứu, người dân sống gần khu vực sản xuất miến dong có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn so với những khu vực khác. Hơn nữa, ô nhiễm nước còn ảnh hưởng đến nguồn nước ngầm và các hệ sinh thái xung quanh, gây thiệt hại cho nông nghiệp và sinh kế của người dân. Việc đánh giá tác động này là rất cần thiết để có những biện pháp khắc phục kịp thời.

2.1. Tác động đến sức khỏe cộng đồng

Nghiên cứu cho thấy, ô nhiễm nước thải từ làng nghề miến dong đã dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe cho người dân. Các bệnh lý liên quan đến tiêu hóa, hô hấp và da liễu gia tăng. Đặc biệt, trẻ em và người già là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Việc tiếp xúc với nước ô nhiễm có thể gây ra các bệnh mãn tính, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em. Do đó, việc xử lý nước thải không chỉ là vấn đề môi trường mà còn là vấn đề sức khỏe cộng đồng cần được ưu tiên hàng đầu.

III. Giải pháp xử lý nước thải

Để giải quyết vấn đề ô nhiễm nước thải tại làng nghề miến dong, cần có các giải pháp xử lý hiệu quả. Một trong những giải pháp được đề xuất là xây dựng hệ thống xử lý nước thải tại các hộ sản xuất. Hệ thống này có thể bao gồm các bể lắng, bể sinh học và các công nghệ xử lý hiện đại khác. Ngoài ra, cần tăng cường công tác quản lý và tuyên truyền về bảo vệ môi trường cho các hộ sản xuất. Việc áp dụng các công nghệ xử lý nước thải tiên tiến sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

3.1. Mô hình xử lý nước thải

Mô hình xử lý nước thải được đề xuất bao gồm các bước như lắng, lọc và xử lý sinh học. Các hộ sản xuất có thể áp dụng mô hình này để xử lý nước thải ngay tại cơ sở. Việc xây dựng mô hình xử lý nước thải không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn tiết kiệm chi phí cho các hộ sản xuất. Hơn nữa, việc áp dụng mô hình này sẽ tạo ra một môi trường sản xuất sạch hơn, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm miến dong và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Làng nghề miến dong tại xã Giới Phiên, thành phố Yên Bái là một trong những làng nghề truyền thống có lịch sử phát triển từ đầu thập kỷ 60 của thế kỷ trước. Với khoảng 40 hộ gia đình tham gia sản xuất, mỗi hộ sử dụng từ 100 đến 200 kg bột dong nguyên liệu/ngày, tạo ra sản lượng miến khô từ 70 đến 150 kg/ngày. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất này phát sinh lượng nước thải lớn, trung bình 2-3 m³/ngày đêm/hộ, chứa hàm lượng ô nhiễm cao, chưa được xử lý triệt để trước khi thải ra môi trường. Hiện trạng này gây ra nguy cơ ô nhiễm môi trường nước và không khí nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và chất lượng môi trường sống tại địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá mức độ ô nhiễm nước thải tại làng nghề miến dong xã Giới Phiên, đồng thời đề xuất các biện pháp xử lý phù hợp nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 4/2019 đến tháng 4/2020, với phạm vi khảo sát tại xã Giới Phiên, thành phố Yên Bái. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường trong sản xuất làng nghề mà còn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng mô hình xử lý nước thải hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Việc kiểm soát ô nhiễm nước thải làng nghề miến dong có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ nguồn nước mặt, nước ngầm và cải thiện điều kiện sống của người dân, đồng thời góp phần phát triển bền vững ngành nghề truyền thống tại Yên Bái.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý môi trường, xử lý nước thải công nghiệp và làng nghề, bao gồm:

• Lý thuyết ô nhiễm môi trường nước: Định nghĩa ô nhiễm môi trường nước theo WHO và Hiến chương Châu Âu, nhấn mạnh sự biến đổi thành phần nước do hoạt động con người gây ra, ảnh hưởng đến sinh vật và con người.
• Mô hình xử lý nước thải sinh học: Áp dụng các phương pháp xử lý sinh học kị khí, hiếu khí và kết hợp lọc sinh học ngập nước nhằm phân hủy các chất hữu cơ trong nước thải làng nghề.
• Khái niệm và tiêu chuẩn môi trường: Dựa trên các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp (QCVN 40:2011/BTNMT), nước mặt (QCVN 08-MT:2015/BTNMT) và nước ngầm (QCVN 09-MT:2015/BTNMT), làm cơ sở đánh giá mức độ ô nhiễm và hiệu quả xử lý.

Các khái niệm chính bao gồm: nước thải công nghiệp và sinh hoạt, các chỉ số ô nhiễm như BOD5, COD, SS, các kim loại nặng và vi sinh vật gây ô nhiễm.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Kết hợp số liệu sơ cấp và thứ cấp. Số liệu sơ cấp gồm 30 mẫu nước thải, 10 mẫu nước ngầm và 2 mẫu nước mặt được lấy tại các hộ sản xuất miến dong xã Giới Phiên. Số liệu thứ cấp bao gồm báo cáo môi trường tỉnh Yên Bái, niên giám thống kê và các văn bản pháp luật liên quan.
• Phương pháp lấy mẫu và phân tích: Tuân thủ tiêu chuẩn TCVN 6663 (ISO 5667) về lấy mẫu nước. Phân tích mẫu nước thải theo QCVN 40:2011/BTNMT, mẫu nước mặt theo QCVN 08-MT:2015/BTNMT và mẫu nước ngầm theo QCVN 09-MT:2015/BTNMT.
• Phương pháp phân tích số liệu: Sử dụng phương pháp tổng hợp, so sánh và đánh giá mức độ ô nhiễm dựa trên các chỉ tiêu hóa lý và vi sinh. Phân tích so sánh với tiêu chuẩn quy định để xác định mức độ vượt ngưỡng.
• Timeline nghiên cứu: Tiến hành khảo sát, lấy mẫu và phân tích từ tháng 4/2019 đến tháng 4/2020, bao gồm khảo sát hiện trạng sản xuất, thu thập số liệu môi trường và xây dựng mô hình xử lý nước thải.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khách quan, khoa học và phù hợp với điều kiện thực tế của làng nghề.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ ô nhiễm nước thải sản xuất miến dong: Kết quả phân tích 30 mẫu nước thải cho thấy các chỉ tiêu BOD5 và COD vượt quy chuẩn quốc gia về nước thải công nghiệp lần lượt từ 3 đến 8 lần. Nồng độ chất rắn lơ lửng (SS) cũng vượt mức cho phép khoảng 4 lần, gây nguy cơ ô nhiễm môi trường nước nghiêm trọng.

2. Ô nhiễm nước mặt và nước ngầm: Phân tích 2 mẫu nước mặt và 10 mẫu nước ngầm tại khu vực làng nghề cho thấy hàm lượng COD và các chất dinh dưỡng như NH4+, NO2- vượt tiêu chuẩn cho phép từ 1,5 đến 3 lần. Nước ngầm có dấu hiệu bị ảnh hưởng bởi nước thải sản xuất, làm giảm chất lượng nguồn nước sinh hoạt.

3. Hiện trạng xử lý nước thải: Hầu hết các hộ sản xuất chưa có hệ thống xử lý nước thải, chỉ có 3 hộ có hố thu gom nước thải nhưng chưa đạt hiệu quả xử lý. Nước thải được xả trực tiếp ra môi trường qua rãnh thoát nước chung hoặc thấm xuống đất, làm gia tăng ô nhiễm cục bộ.

4. Hiệu quả mô hình xử lý nước thải sinh học: Mô hình xử lý nước thải bằng phương pháp lọc sinh học ngập nước được xây dựng và thử nghiệm tại một hộ gia đình cho thấy khả năng giảm 90% chỉ số BOD5 và 85% COD sau 24 giờ xử lý, đạt tiêu chuẩn QCVN 40:2011/BTNMT.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến ô nhiễm nước thải là do quy trình sản xuất thủ công, sử dụng lượng nước lớn và chưa có biện pháp xử lý nước thải hiệu quả. So với các làng nghề chế biến nông sản thực phẩm khác trên cả nước, mức độ ô nhiễm tại Giới Phiên tương đương hoặc cao hơn, đặc biệt về các chỉ tiêu hữu cơ và chất rắn lơ lửng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh nồng độ BOD5, COD, SS giữa mẫu nước thải, nước mặt, nước ngầm và tiêu chuẩn QCVN để minh họa mức độ vượt ngưỡng. Bảng tổng hợp kết quả phân tích mẫu nước thải cũng giúp làm rõ sự khác biệt giữa các vị trí lấy mẫu.

Kết quả mô hình xử lý nước thải sinh học phù hợp với điều kiện làng nghề nhỏ lẻ, chi phí đầu tư thấp và dễ vận hành. So với các công nghệ xử lý nước thải tại làng nghề khác như công nghệ ABR hay DEWATS, mô hình này có ưu điểm về tính đơn giản và hiệu quả xử lý hữu cơ cao.

Nghiên cứu khẳng định tính cấp thiết của việc áp dụng các biện pháp xử lý nước thải tại làng nghề miến dong để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và nhân rộng mô hình xử lý nước thải sinh học tại các hộ sản xuất: Áp dụng phương pháp lọc sinh học ngập nước với mục tiêu giảm 85-90% các chỉ tiêu ô nhiễm BOD5, COD trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện là UBND xã phối hợp với các tổ chức môi trường và hộ dân.

2. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho người dân làng nghề: Tổ chức các buổi tập huấn, truyền thông về tác hại của ô nhiễm nước thải và cách xử lý hiệu quả trong 6 tháng đầu năm. Đối tượng là các hộ sản xuất và cộng đồng dân cư.

3. Xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải tập trung tại khu vực làng nghề: Đầu tư hệ thống thu gom nước thải chung, xử lý tập trung nhằm giảm thiểu ô nhiễm cục bộ trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện là chính quyền địa phương phối hợp với các nhà đầu tư và doanh nghiệp.

4. Tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm về môi trường: Thiết lập cơ chế kiểm tra định kỳ, xử phạt nghiêm các hành vi xả thải không qua xử lý. Thời gian thực hiện liên tục, do các cơ quan chức năng cấp tỉnh và thành phố đảm nhiệm.

Các giải pháp trên cần được triển khai đồng bộ, phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của địa phương để đảm bảo hiệu quả và bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý môi trường địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch xử lý nước thải làng nghề, nâng cao hiệu quả quản lý môi trường.

2. Hộ gia đình và cơ sở sản xuất miến dong: Áp dụng mô hình xử lý nước thải phù hợp, giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe và nâng cao uy tín sản phẩm.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành khoa học môi trường: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tế và mô hình xử lý nước thải để phát triển các đề tài liên quan.

4. Các tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp môi trường: Dựa trên kết quả để triển khai các dự án hỗ trợ xử lý nước thải, tư vấn kỹ thuật và đầu tư công nghệ phù hợp.

Mỗi nhóm đối tượng có thể khai thác luận văn để phục vụ mục tiêu chuyên môn và phát triển bền vững ngành nghề truyền thống.

Câu hỏi thường gặp

1. Mức độ ô nhiễm nước thải làng nghề miến dong tại Giới Phiên như thế nào?
   Nước thải có chỉ số BOD5 và COD vượt quy chuẩn quốc gia từ 3 đến 8 lần, chất rắn lơ lửng vượt 4 lần, gây ô nhiễm nghiêm trọng cho môi trường nước mặt và ngầm.

2. Nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước thải là gì?
   Do quy trình sản xuất thủ công, sử dụng lượng nước lớn và chưa có hệ thống xử lý nước thải hiệu quả, nước thải được xả trực tiếp ra môi trường.

3. Mô hình xử lý nước thải nào được đề xuất và hiệu quả ra sao?
   Mô hình lọc sinh học ngập nước được xây dựng cho thấy giảm 90% BOD5 và 85% COD sau 24 giờ xử lý, đạt tiêu chuẩn nước thải công nghiệp.

4. Các hộ sản xuất có thể áp dụng biện pháp xử lý nào phù hợp?
   Áp dụng mô hình xử lý sinh học đơn giản, chi phí thấp, dễ vận hành tại hộ gia đình, kết hợp với thu gom nước thải tập trung.

5. Làm thế nào để nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường trong làng nghề?
   Tổ chức các chương trình tuyên truyền, tập huấn, truyền thông về tác hại ô nhiễm và biện pháp xử lý nước thải cho người dân và các hộ sản xuất.

Kết luận

• Đánh giá mức độ ô nhiễm nước thải làng nghề miến dong xã Giới Phiên cho thấy các chỉ tiêu BOD5, COD, SS vượt quy chuẩn từ 3 đến 8 lần, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường nước mặt và ngầm.
• Hầu hết các hộ sản xuất chưa có hệ thống xử lý nước thải, nước thải được xả trực tiếp gây ô nhiễm cục bộ.
• Mô hình xử lý nước thải sinh học lọc sinh học ngập nước đạt hiệu quả cao, giảm 85-90% các chỉ tiêu ô nhiễm, phù hợp với điều kiện làng nghề nhỏ lẻ.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ gồm xây dựng mô hình xử lý, tuyên truyền nâng cao nhận thức, xây dựng hệ thống thu gom tập trung và tăng cường kiểm tra giám sát.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để bảo vệ môi trường làng nghề, góp phần phát triển bền vững ngành nghề truyền thống tại Yên Bái.

Next steps: Triển khai nhân rộng mô hình xử lý nước thải, phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan để thực hiện các giải pháp đề xuất.

Call-to-action: Các cơ quan quản lý, hộ sản xuất và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để bảo vệ môi trường và phát triển làng nghề bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cở sở khoa học 1. cơ sở Pháp Lý - Luật Bảo vệ Môi trường số 55/2014/QH13 được Quốc Hội nước CHXHCN Việt Nam thông qua ngày 23/6/2014 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2015; - Luật Tài nguyên nước số 17/2012/QH13 đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 21/6/2012.

- Nghị định số: 18/2015/NĐ-CP, ngày 14/02/2015 của Chính phủ quy định về quy hoạch bảo vệ môi trường, đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và kế hoạch bảo vệ môi trường; - Nghị định số: 19/2015/NĐ-CP, ngày 14/02/2015 của Chính phủ về việc quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ Môi trường; - Nghị định số: 38/2015 NĐ-CP, ngày 24/04/2015 của Chính Phủ về quản lý chất thải và phế liệu; - Thông tư số: 27/2015/TT-BTNMT, ngày 29/5/2015 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về quy định đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và kế hoạch bảo vệ môi trường; - Thông tư số: 24/2017/TT-BTNMT ngày 1 tháng 9 năm 2017 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về quy định kỹ thuật quan trắc môi trường; - Thông tư số 31/2016/TT-BTNMT ngày 14/10/2016 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về bảo vệ môi trường cụm công nghiệp, khu kinh doanh, dịch vụ tập trung, làng nghề và các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; - Thông tư số 47/2011/TT-BTNMT ngày 28 tháng 12 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành QCVN 40:2011/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp; Luan van 5 - Thông tư số 65/2015/TT-BTNMT ngày 21 tháng 12 năm 2015 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành QCVN 08-MT:2015/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt; - Thông tư số 66 /2015/TT-BTNMT ngày 21 tháng 12 năm 2015 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường QCVN 09-MT:2015/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước dưới đất. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Khái niệm môi trường, môi trường nước mặt, nước ngầm Môi trường là tập hợp tất cả các thành phần của thế giới vật chất bao quanh, có khả năng tác động đến sự tồn tại và phát triển của mỗi sinh vật. Theo Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam “ Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên”.

Khái niệm nước thải, nguồn thải * Khái niệm nước thải Nước thải được định nghĩa ở nhiều khía cạnh khác nhau như: - Nước thải công nghiệp: Là nước thải từ các cơ sở công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, giao thông vận tải. - Nước thải bệnh viện: Là nước thải từ các cơ sở y tế - Nước thải sinh hoạt: Là nước thải từ các hộ gia đình, trường học, khách sạn, cơ quan có chứa đựng các chất thải trong quá trình sống của con người. Tóm lại: Nước thải được định nghĩa là chất lỏng thải ra từ các hoạt động sản xuất công nghiệp, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt của con người và đã bị thay đổi tính chất ban đầu của chúng. * Khái niệm nguồn nước thải Khái niệm: Nguồn nước thải là nguồn phát sinh ra nước thải và là nguồn gây ô nhiễm môi trường nước chủ yếu.

Luan van 6 Phân loại: Có nhiều cách phân loại nguồn nước thải, theo Hoàng Văn Hùng, (2009), nguồn nước thải được phân loại như sau: - Phân loại theo nguồn thải: + Nguồn xác định (nguồn điểm): là nguồn gây ô nhiễm có thể xác định được vị trí, bản chất, lưu lượng xả thải và các tác nhân gây ô nhiễm (ví dụ như cống xả thải). + Nguồn không xác định: Là nguồn gây ô nhiễm không cố định, không xác định được vị trí, bản chất, lưu lượng và các tác nhân gây ô nhiễm; nguồn này rất khó quản lý - Phân loại theo tác nhân gây ô nhiễm: + Tác nhân hóa lý: Màu sắc, nhiệt độ, mùi vị, độ dẫn điện, chất rắn lơ lửng. + Tác nhân hóa học: Kim loại nặng như Hg, Cd, As. + Tác nhân sinh học: Vi sinh vật, tảo, vi khuẩn Ecoli.

- Phân loại theo nguồn gốc phát sinh (là cơ sở để lựa chọn biện pháp quản lý và áp dụng công nghệ): + Nguồn nước thải sinh hoạt. + Nguồn nước thải công nghiệp. + Nguồn nước thải nông nghiệp. + Nguồn nước thải tự nhiên.

Khái niệm ô nhiễm môi trường, ô nhiễm môi trường nước * Khái niệm ô nhiễm môi trường Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thì “Ô nhiễm môi trường là sự đưa vào môi trường các chất thải nguy hại hoặc năng lượng đến mức ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống sinh vật, sức khỏe con người hoặc làm suy thoái chất lượng môi trường”. * Khái niệm ô nhiễm môi trường nước Sự ô nhiễm môi trường nước là sự thay đổi thành phần và tính chất của nước gây ảnh hưởng đến hoạt động sống bình thường của con người và sinh vật. Luan van 7 Theo Hiến chương Châu Âu: Ô nhiễm môi trường nước là sự biến đổi chủ yếu do con người gây ra đối với chất lượng nước làm ô nhiễm nước và gây nguy hại cho việc sử dụng, cho nông nghiệp, cho công nghiệp, nuôi cá, nghỉ ngơi, giải trí, cho động vật nuôi cũng như các loài hoang dại. Khái niệm quản lý môi trường Quản lý môi trường là một hoạt động trong lĩnh vực quản lý xã hội; có tác động điều chỉnh các hoạt động của con người dựa trên sự tiếp cận có hệ thống và các kỹ năng điều phối thông tin, đối với các vấn đề môi trường có liên quan đến con người, xuất phát từ quan điểm định lượng, hướng tới phát triển bền vững và sử dụng hợp lý tài nguyên Nguyễn Ngọc Nông, (2006).

Khái niệm tiêu chuẩn môi trường, quy chuẩn môi trường - Tiêu chuẩn môi trường là giới hạn cho phép của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, về hàm lượng của chất gây ô nhiễm trong chất thải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định làm căn cứ để quản lý và bảo vệ môi trường Nguyễn Văn Phước, (1999). - Quy chuẩn môi trường là văn bản pháp quy kỹ thuật quy định về mức giới hạn, yêu cầu tối thiểu, các ngưỡng, các mục bắt buộc phải tuân thủ để đảm bảo sức khỏe con người, bảo vệ môi trường. Do cơ quan có thẩm quyền ban hành dưới văn bản để bắt buộc áp dụng. Một số đặc điểm về nước thải, nguồn thải Đặc điểm nước thải * Chất hữu cơ - Chất hữu cơ ở dạng dễ phân hủy sinh học: Chất hữu cơ dạng này chủ yếu là cacbonhydrat, protein, chất béo, đây là chất ô nhiễm trong nước thải khu dân cư, khu công nghiệp chế biến thực phẩm.

Theo Hoàng Văn Hùng (2009), trong nước thải sinh hoạt có từ 60% - 80% là các chất hữu cơ ở dạng dễ phân hủy sinh học, trong đó có từ 40% - 60% là protein, 25% - 50% là cacbonhydrat và khoảng 10% chất béo. Để đánh giá hàm lượng các chất hữu cơ ở dạng này Luan van 8 người ta thường sử dụng chỉ số BOD5 (nhu cầu oxy sinh hóa), thể hiện hàm lượng chất hữu cơ dễ phân hủy sinh học nghĩa là chất hữu cơ bị oxy hóa nhờ vai trò của vi sinh vật. - Chất hữu cơ ở dạng khó phân hủy sinh học: Nước thải chứa chất hữu cơ ở dạng này thường có độc tính cao, có tác dụng tích lũy và tồn lưu lâu dài trong môi trường và trong cơ thể sinh vật gây ô nhiễm lâu dài. Một số chất hữu cơ ở dạng này như polime, thuốc trừ sâu, các dạng polyancol.

Các chất này thường có nhiều trong nước thải công nghiệp và nguồn nước mưa chảy tràn qua các vùng nông lâm nghiệp sử dụng nhiều thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ. Để đánh giá hàm lượng các chất hữu cơ dạng này, người ta sử dụng thông số COD (nhu cầu oxy hóa học), thể hiện toàn bộ các chất hữu cơ bị oxy hóa nhờ tác nhân hóa học. * Chất vô cơ Trong nước thải sinh hoạt nồng độ các ion Cl-, PO43-, SO42- luôn cao hơn quy chuẩn cho phép, còn trong nước thải công nghiệp ngoài các ion trên còn có ion kim loại nặng có tính độc cao như Pb, Cd. Một số ion đặc trưng trong nước thải như amon (NH4+) hay ammoniac (NH3), nitrat (NO3-), photphat (PO43-), sunphat (SO42-) được gọi là các chất dinh dưỡng đối với thực vật.

Hàm lượng các chất dinh dưỡng cao trong nước thải sinh hoạt khu dân cư, nước thải nhà máy thực phẩm và hóa chất. Theo Lê Trình, (1997), nồng độ Nito (N) tổng số, photpho (P) tổng số trong nước thải sinh hoạt khoảng 20– 85 mg/l, từ 6– 20 mg/l; còn trong nước thải công nghiệp rượu bia giá trị này có thể lên đến 150– 200 mg/l N tổng số và 15– 30 mg/l P tổng số. - Kim loại nặng: Các kim loại nặng có độc tính cao đối với con người và sinh vật ngay cả ở nồng độ thấp. Các kim loại nặng có chủ yếu trong nước thải công nghiệp như chì (Pb), thủy ngân (Hg), Cadimi (Cd), Crom (Cr), Asen (As), Mangan (Mn).

- Các chất rắn: Trong nước thải, chất rắn gồm cả chất vô cơ và chất hữu cơ, chất rắn có thể tồn tại ở dạng lơ lửng (huyền phù) hay ở dạng keo. Chất rắn Luan van 9 trong nước thải có nhiều sẽ gây ra trở ngại cho việc cấp nước sinh hoạt cũng như nuôi trồng thủy sản và tưới tiêu cho nông nghiệp. - Các chất có màu: Màu sắc của nước thải là do sự phân hủy các hợp chất có trong nước thải. Chẳng hạn như màu nâu đen do tagnin, lignin cùng các chất hữu cơ có trong nước phân giải.

- Mùi: Nước thải có mùi là do sự phân hủy chất hữu cơ hay mùi của hóa chất và mùi của dầu mỡ có trong nước thải. - Sinh vật: Trong nước thải sinh vật khá phong phú, gồm có các loại vi sinh vật, vi rút, vi khuẩn, giun sán, tảo, rêu. Nhóm vi sinh vật trong nước thải đóng vai trò quan trọng trong việc phân hủy các chất. Nước thải càng bẩn càng phong phú sinh vật (chủ yếu là vi khuẩn); trong nước thải sinh hoạt, nước thải từ các trại chăn nuôi, nước từ đồng ruộng bón phân chưa ủ có nhiều giun sán, vi khuẩn.

Đặc điểm nguồn thải Hiện nay, người ta quan tâm nhiều nhất tới hai nguồn nước thải đó là nguồn nước thải công nghiệp và nguồn nước thải sinh hoạt. Chúng là nguồn nước thải gây ô nhiễm nhất và ảnh hưởng lớn nhất tới môi trường nước nói riêng và môi trường nói chung.