Luận văn thạc sỹ prototypes of basic colour terms in english and vietnamese from a cognitive linguistics perspective

Nghiên cứu hệ thống về các nguyên mẫu thuật ngữ màu cơ bản trong tiếng Anh và tiếng Việt từ góc độ ngôn, phương pháp định lượng kết hợp định tính,

• Đề tài: Nghiên Cứu Về Các Nguyên Mẫu Thuật Ngữ Màu Cơ Bản Trong Tiếng Anh Và Tiếng Việt Từ Góc Độ Ngôn Ngữ Học Nhận Thức

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nghiên cứu về các nguyên mẫu thuật ngữ màu cơ bản trong tiếng Anh và tiếng Việt từ góc độ ngôn ngữ học nhận thức đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu cách mà con người nhận thức và biểu đạt màu sắc trong ngôn ngữ. Tài liệu này khảo sát sự khác biệt và tương đồng trong cách mà hai ngôn ngữ này sử dụng các thuật ngữ màu, từ đó làm nổi bật những khía cạnh văn hóa và nhận thức liên quan. Các nguyên mẫu thuật ngữ màu cơ bản được phân tích trong bối cảnh văn hóa và ngôn ngữ, cho thấy sự ảnh hưởng của ngữ cảnh xã hội đến việc sử dụng màu sắc trong giao tiếp. Theo Berlin và Kay, các màu cơ bản không chỉ đơn thuần là những từ vựng mà còn mang ý nghĩa sâu sắc trong việc phản ánh nhận thức và trải nghiệm của con người.

II. Cơ sở lý thuyết

Phần này cung cấp cái nhìn tổng quan về các nghiên cứu trước đó liên quan đến nguyên mẫu thuật ngữ màu. Các lý thuyết như của Berlin và Kay về phân loại màu sắc trong ngôn ngữ và nghiên cứu của các tác giả khác như Mundy, Magnus, và Wooten sẽ được trình bày. Việc so sánh giữa các nguyên mẫu thuật ngữ màu trong tiếng Anh và tiếng Việt sẽ giúp làm rõ cách mà hai ngôn ngữ này thể hiện màu sắc. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, trong khi tiếng Anh có một số thuật ngữ màu sắc nhất định, tiếng Việt lại có những cách diễn đạt phong phú hơn, phản ánh sự đa dạng văn hóa và nhận thức. Một trong những điểm nổi bật là cách mà các ngôn ngữ này sử dụng từ vựng màu để tạo ra hình ảnh và cảm xúc trong giao tiếp.

III. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong tài liệu này bao gồm phân tích định tính và định lượng các nguyên mẫu thuật ngữ màu trong tiếng Anh và tiếng Việt. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn khác nhau, bao gồm văn bản, hội thoại và tài liệu nghiên cứu trước đó. Sử dụng phần mềm SPSS để phân tích dữ liệu giúp xác định các xu hướng và mẫu trong việc sử dụng màu sắc. Phương pháp này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cách mà các thuật ngữ màu được sử dụng trong từng ngôn ngữ mà còn cho phép so sánh một cách có hệ thống giữa hai ngôn ngữ. Kết quả từ phương pháp nghiên cứu này sẽ cung cấp những cái nhìn sâu sắc về ngôn ngữ và văn hóa, cũng như sự khác biệt trong nhận thức màu sắc giữa người nói tiếng Anh và tiếng Việt.

IV. Phân loại và phân nhóm thuật ngữ màu

Trong phần này, các thuật ngữ màu được phân loại và phân nhóm theo các tiêu chí nhất định, từ đó giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc và cách sử dụng trong từng ngôn ngữ. Việc phân loại này không chỉ đơn thuần là một phương pháp tổ chức mà còn làm nổi bật những nguyên tắc nhận thức mà con người sử dụng để phân biệt và nhận diện màu sắc. Các nhóm màu cơ bản như đỏ, xanh, vàng, và những sắc thái của chúng sẽ được phân tích kỹ lưỡng. Điều này không chỉ giúp làm rõ sự khác biệt trong cách mà các ngôn ngữ này thể hiện màu sắc mà còn chỉ ra những yếu tố văn hóa ảnh hưởng đến sự lựa chọn và sử dụng thuật ngữ màu trong giao tiếp hàng ngày.

V. So sánh các nguyên mẫu thuật ngữ màu

Phần so sánh này sẽ đi sâu vào việc phân tích các nguyên mẫu thuật ngữ màu giữa tiếng Anh và tiếng Việt. Sự khác biệt trong cách mà hai ngôn ngữ này sử dụng màu sắc sẽ được làm rõ thông qua các ví dụ cụ thể. Nghiên cứu chỉ ra rằng, trong khi tiếng Anh có xu hướng sử dụng các thuật ngữ màu sắc một cách chính xác hơn, tiếng Việt lại thể hiện sự phong phú và đa dạng trong cách diễn đạt. Các thuật ngữ màu sắc trong tiếng Việt thường mang theo những ý nghĩa văn hóa sâu sắc, phản ánh sự kết nối giữa con người và thiên nhiên. Điều này cho thấy rằng, ngôn ngữ và văn hóa không thể tách rời, và việc hiểu biết về các nguyên mẫu thuật ngữ màu có thể giúp cải thiện giao tiếp liên văn hóa.

VI. Kết luận

Nghiên cứu về các nguyên mẫu thuật ngữ màu cơ bản trong tiếng Anh và tiếng Việt từ góc độ ngôn ngữ học nhận thức không chỉ giúp làm rõ sự khác biệt trong cách mà hai ngôn ngữ này thể hiện màu sắc mà còn mở ra những hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực ngôn ngữ học. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng, màu sắc không chỉ là một phần của ngôn ngữ mà còn là một phần quan trọng trong văn hóa và nhận thức của con người. Việc hiểu rõ về các thuật ngữ màu có thể giúp cải thiện khả năng giao tiếp và hiểu biết giữa các nền văn hóa khác nhau. Điều này có thể được áp dụng trong giáo dục, dịch thuật và nghiên cứu văn hóa, từ đó tạo ra một cầu nối giữa các nền văn hóa khác nhau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HANOI OPEN UNIVERSITY NGUYÊN ĐÔNG PHƯƠNG TIÊN PROTOTYPES OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE FROM A COGNITIVE LINGUISTICS PERSPECTIVE (TINH DIEN DANG CUA CAC MAU CO BAN TRONG TIENG ANH VA TIENG VIET DƯỚI GOC ĐỘ NGON NGỮ HỌC TRI NHAN) MAJOR: ENGLISH LINGUISTICS CODE: 9220201 A dissertation submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in English Linguistics Hanoi, 2021 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HANOI OPEN UNIVERSITY NGUYÊN ĐÔNG PHƯƠNG TIÊN PROTOTYPES OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE FROM A COGNITIVE LINGUISTICS PERSPECTIVE (TINH DIEN DANG CUA CAC MAU CO BAN TRONG TIENG ANH VA TIENG VIET DƯỚI GOC ĐỘ NGON NGU HỌC TRI NHẬN) MAJOR: ENGLISH LINGUISTICS CODE: 9220201 A dissertation submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in English Linguistics Supervisor: Assoc. HOANG TUYET MINH Hanoi, 2021 STATEMENT OF AUTHORSHIP The thesis entitled “Prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese from a cognitive linguistics perspective” has been submitted for the degree of Doctor of Philosophy. I, the undersigned, hereby declare that I am the sole author of this thesis, I have fully acknowledged and referenced the ideas and work of others, whether published or unpublished, in my thesis. The thesis does not contain work extracted from a thesis, dissertation or research paper previously presented for another degree or diploma at this or any other university.

Signature NGUYEN BONG PHUONG TIEN ABSTRACT This dissertation, with the aim of identifying the prototypes of black/den, white/trắng, red/do, yellow/vang, green/blue/xanh, grey/xdm colour terms, attempts to clarify the similarities and the differences among the prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese data with further explanations from cognitive and cultural perspectives. Data is collected with as + basic colour terms + as/nhw + object referent X structure in English and Vietnamese data from literary works. Combined research methods are adopted in the following means: percentage identification of individual object referent is based on quantitative method whereas further explanations concerning distinctive features depend on qualitative method as well as the similarities and the differences among these prototypes count on contrastive method. The findings show: night as prototype of black colour term, snow as prototype of white colour term, blood and rose as two prototypes of red colour term, corn as prototype of yellow colour term, emerald as prototype of green colour term, sapphire as prototype of blue colour term, badger as prototype of grey colour term, muc as prototype of den colour term, nga as prototype of /rắng colour term, son as prototype of do colour term, nghé as prototype of vàng colour term, tau /d as prototype of xanh colour term, /rø/gio as prototype of xám colour term.

Theoretically, this dissertation provides comprehensible explanations of cultural and cognitive characteristics of English and Vietnamese nations. Practically, the study results are helpful for English and Vietnamese learners in translating or interpreting these prototypes correctly from cultural and cognitive viewpoints. Profound knowledge of English and Vietnamese linguistic systems is beneficial for language learners for a more detailed description of the similarities and the differences. Last but not least, native readers or speakers understand the similarities and distinguish the differences for the appropriate daily usage.

LIST OF FIGURES AND TABLES Figure 1.3: Theoretical framework of dissertation.2: Data analysis procedure ofdissertation.1: Prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese data .2: Objects as culture-specific referents of basic colour terms in English data and Vietnamese data.3: Research outcome comparison about the most representative object referents or prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese data. 170 APPENDIX |: LITERATURE REVIEW.1: Main development representatives in terms of prototype & categories.2: Researches in English regarding lexicon research direction .3: Researches in English related to semantics research direction.4: Researches in English from culture research direction.5: Researches in English on the subject of cognition research direction .6: Researches in Vietnamese in regard to lexicon research direction.7: Researches in Vietnamese in terms of semantics research direction Appendix 1.8: Researches in Vietnamese connected to culture research direction. APPENDIX 2: OBJECT REFERENTS OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DATA 188 Table 2.1: Objects referents of black colour term in English data.3: Objects referents of red colour term in English data .4: Objects referents ofyel/ow colour term in English data.5: Objects referents ofgreen colour term in English.6: Objects referents of biue colour term in English data.7: Objects referents of grey colour term in English data .8: Objects referents of den colour term in Vietnamese data Table 2.9: Objects referents of ding colour term in Vietnamese data.10: Objects referents of do colour term in Vietnamese data.11: Objects referents of vang colour term in Vietnamese data.12: Objects referents ofxanh colour term in Vietnamese data.13: Objects referents ofxd colour term in Vietnamese data. s7) APPENDIX 3: TABLES OF OBJECT REFERENTS AND 06-CLASS CLASSIFICATION AND CATEGORY SUB-CLASSIFICATION OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DATA.1: 27 English authors, 169 literary works and 430 tokens regarding blackWwhite/red/vellow/green/blue/grey colour terms.2: 52 Vietnamese authors, 219 literary works and 443 tokens regarding den/triing/do/vengxanh/xém colour terms.1: Object referents of black colour term in English data .2: 06-Class classification and category sub-classification of black colour term in English data Table 3.3: Object referents of white colour term in English data Table 3.4: -Class classification and category sub-classification of white colour term in English data 336 Table 3.5: Object referents of red colour term in English data 339 Table 3.6: 06-Class classification and category sub-classification of red colour term in English data 340 Table 3.7: Object referents ofyellow colour term in English data 341 Table 3.8: 06-Class classification and category sub-classification ofyellow colour term in English data Table 3.9: Object referents of green colour term in English data.10: 06-Class classification and category sub-classification ofgreen colour term in English data Table 3.11: Object referents of bive colour term in English.12: 06-Class classification and category sub-classification of blue colour term in English data Table 3.13: Object referents ofgrey colour term in English data.14: 06-Class classification and category sub-classification of grey colour term in English data 348 Table 3.15: Object referents of den colour term in Vietnamese data.16: 06-Class classification and category sub-classification of den colour term in ‘Vietnamese data.17: Object referents of øắng colour term in Vietnamese data .18: 06-class classification and category sub-classification of #ăng colour term in Vietnamese data.19: Object referents of do colour term in Vietnamese data.20: 06-class classification and category sub-classification of do colour term in Vietnamese data.21: Object referents of vang colour term in Vietnamese data .22: 06-class classification and category sub-classification of vang colour term in Vietnamese data, 364 Table 3.27: Object referents ofxanh colour term in Vietnamese data 366 Table 3.28: 06-class classification and category sub-classification of xanh colour term in Vietnamese data.29: Object referents ofxam colour term in Vietnamese data 369 Table 3.30: 06-class classification and category sub-classification of xdm colour term in Vietnamese data.

369 TABLE OF CONTENTS STATEMENT OF AUTHORSHIP. i ABSTRACT ii PART 1. 1 lBdaởiã Aims and Objectives. Scope of the stud) Methodology of the study Significance of the study Des Structure of the study PART 2.

REVIEW ON PREVIOUS STUDIES. In Việt Nam. Language-cognition-culture relation. An introduction of Category.

Prototype and Prototype theory. An overview of Prototype terminology. Viewpoints on Prototype theory 1. An overview of basic colour terms.

Physical features and linguistic criteria of basic colour terms. Physical features ofa basic colour term 1. Linguistic criteria of a basic colour term vi 1. Basic colour terms in English 1.

Basic colour terms in Vietnamese. Theoretical framework ofdissertation. Mixed research approach 2. Comparative-contrastive approach.

Mixed research method. Comparative-contrastive method. Procedures of data collection and data analysi: 2. Summary CHAPTER 3: CLASS CLASSIFICATION AND CATEGORY SUB-CLASSIFICATION OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DAT, 3.

Class classification and category sub-classification of basic colour terms in English data 83 3. Class and category classification of b/ack colour terms in English data. Class and category classification of white colour term in English data. Class and category classification of red colour term in English data.

Class and category classification ofyel/ow colour term in English 3. Class and category classification of green colour terms in English data. Class and category classification of grey colour term in English data. Class classification and category sub-classification of basic colour terms in ‘Vietnamese data.

Class and category classification of đen colour term in Vietnamese data. Class and category classification of #rding colour term in Vietnamese data. Class and category classification of do colour term in Vietnamese data. Class and category classification of vdng colour term in Vietnamese data.

Class and category classification of xanh colour term in Vietnamese data. Class and category classification of xdm colour term in Vietnamese data. COMPARISON OF PROTOTYPES OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DATA 124 4. Prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese data.

Comparison of prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese data 132 4. Prototype of black colour term in English compared to prototype of den colour term in Vietnamese. Prototype of white colour term in English compared to prototype of trang colour term in Vietnamese. Prototype of red colour term in English compared to prototype of do colour term in Vietnamese.

Prototype ofyellow colour term in English compared to prototype of vàng colour term in Vietnamese 140 4. Prototype of green colour term and prototype of b/„e colour term in English compared to prototype of xanh colour term in Vietnamese. Prototype of grey colour term in English compared to prototype of xdm colour term in Vietnamese. Limitations and suggestions for further study.

157 viii English references. 157 Vietnamese references 164 RESEARCHER’S ARTICLES RELATED TO THE DISSERTATION. APPENDICES 170 APPENDIX |: LITERATURE REVIEW 170 APPENDIX 2: OBJECT REFERENTS OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DATA. 188 APPENDIX 3: TABLES OF OBJECT REFERENTS AND 06-CLASS CLASSIFICATION AND CATEGORY SUB-CLASSIFICATION OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DATA 294 PART 1.

Rationale The view on this diverse world results in different colour pictures, which clearly reflects the distinctive values in cognition and culture of one nation itself. In other words, colour terms, besides the usual daily semantically expressive viewpoint, should be explored from deeper cognitive views underneath (Vũ Phuong Anh, 2011) so as to explore the connections between one colour term and the equivalent prototypes in human beings’ cognition. In the world, the issue of colour terms has been studied from various research aspects as follows: In terms of lexical aspect, the role of culture has been emphasized in researching colour terminologies, rather than researching colour terminologies in separation. Studies by Geiger (1869); Conklin (1955); Lakoff (1987); Kay & Maffi (1999) have influenced this current dissertation since cultural element used to be ignored in considering the connection between colour terminologies and their usage.

In Vietnamese, Trinh Thi Minh Huong (1999) paid more attention to lexical aspect, mainly towards one colour term or some basic colour terms in Vietnamese language. Regarding semantic viewpoint, Kövecses (1986) and Lucy (1992) lay the foundation in which colour prototypes should be performed based on the semantic features of colour category. In Viét Nam, Hoang Van Hanh (1982), Nguyén Hoang Phuong Linh (2014) and Lé Phuong Thao (2018) compare and contrast the semantic values and meanings between colour terms in Vietnamese and English. Concerning culture factor, Chevalier and Gheerbrant (1997) as well as Wierzbicka (2006) provide knowledge about the role of culture in the diverse international system of colour symbols around the world.

Nguyén Khanh Ha (1995) confirms the existence of the parallel connection between one particular linguistic expression (a lexical word unit) and its associated typical cultural national characteristics. In respect of cognitive viewpoint, this research direction has been increasingly popular and widely applied.