Luận văn thạc sỹ prototypes of basic colour terms in english and vietnamese from a cognitive linguistics perspective

Nghiên cứu hệ thống về các nguyên mẫu thuật ngữ màu cơ bản trong tiếng Anh và tiếng Việt từ góc độ ngôn, phương pháp định lượng kết hợp định tính,

• Đề tài: Nghiên Cứu Về Các Nguyên Mẫu Thuật Ngữ Màu Cơ Bản Trong Tiếng Anh Và Tiếng Việt Từ Góc Độ Ngôn Ngữ Học Nhận Thức

Mục lục chi tiết

• STATEMENT OF AUTHORSHIP
• ABSTRACT
• 1. PART 1: RATIONALE
• 1.1. Rationale
• 1.2. Aims and Objectives
• 1.3. Research questions
• 1.4. Scope of the study
• 1.5. Methodology of the study
• 1.6. Significance of the study
• 1.7. Structure of the study
• 2. PART 2: REVIEW ON PREVIOUS STUDIES
• 2.1. In Việt Nam
• 2.2. Language-cognition-culture relation
• 2.3. An introduction of Category
• 2.4. Prototype and Prototype theory
• 2.4.1. An overview of Prototype terminology
• 2.4.2. Viewpoints on Prototype theory
• 2.5. An overview of basic colour terms
• 2.5.1. Physical features and linguistic criteria of basic colour terms
• 2.5.1.1. Physical features of a basic colour term
• 2.5.1.2. Linguistic criteria of a basic colour term
• 2.5.2. Basic colour terms in English
• 2.5.3. Basic colour terms in Vietnamese
• 2.6. Theoretical framework of dissertation
• 2.6.1. Mixed research approach
• 2.6.2. Comparative-contrastive approach
• 2.6.3. Mixed research method
• 2.6.4. Comparative-contrastive method
• 2.6.5. Procedures of data collection and data analysis
• 2.7. Summary
• 3. CHAPTER 3: CLASS CLASSIFICATION AND CATEGORY SUB-CLASSIFICATION OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DATA
• 3.1. Class classification and category sub-classification of basic colour terms in English data
• 3.1.1. Class and category classification of black colour terms in English data
• 3.1.2. Class and category classification of white colour term in English data
• 3.1.3. Class and category classification of red colour term in English data
• 3.1.4. Class and category classification of yellow colour term in English data
• 3.1.5. Class and category classification of green colour terms in English data
• 3.1.6. Class and category classification of grey colour term in English data
• 3.2. Class classification and category sub-classification of basic colour terms in Vietnamese data
• 3.2.1. Class and category classification of đen colour term in Vietnamese data
• 3.2.2. Class and category classification of trắng colour term in Vietnamese data
• 3.2.3. Class and category classification of đỏ colour term in Vietnamese data
• 3.2.4. Class and category classification of vàng colour term in Vietnamese data
• 3.2.5. Class and category classification of xanh colour term in Vietnamese data
• 3.2.6. Class and category classification of xám colour term in Vietnamese data
• 4. CHAPTER 4: COMPARISON OF PROTOTYPES OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DATA
• 4.1. Prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese data
• 4.2. Comparison of prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese data
• 4.2.1. Prototype of black colour term in English compared to prototype of đen colour term in Vietnamese
• 4.2.2. Prototype of white colour term in English compared to prototype of trắng colour term in Vietnamese
• 4.2.3. Prototype of red colour term in English compared to prototype of đỏ colour term in Vietnamese
• 4.2.4. Prototype of yellow colour term in English compared to prototype of vàng colour term in Vietnamese
• 4.2.5. Prototype of green colour term and prototype of blue colour term in English compared to prototype of xanh colour term in Vietnamese
• 4.2.6. Prototype of grey colour term in English compared to prototype of xám colour term in Vietnamese
• 4.3. Limitations and suggestions for further study
• English references
• Vietnamese references
• RESEARCHER’S ARTICLES RELATED TO THE DISSERTATION
• APPENDIX 1: LITERATURE REVIEW
• APPENDIX 2: OBJECT REFERENTS OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DATA
• APPENDIX 3: TABLES OF OBJECT REFERENTS AND 06-CLASS CLASSIFICATION AND CATEGORY SUB-CLASSIFICATION OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DATA

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nghiên cứu về các nguyên mẫu thuật ngữ màu cơ bản trong tiếng Anh và tiếng Việt từ góc độ ngôn ngữ học nhận thức đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu cách mà con người nhận thức và biểu đạt màu sắc trong ngôn ngữ. Tài liệu này khảo sát sự khác biệt và tương đồng trong cách mà hai ngôn ngữ này sử dụng các thuật ngữ màu, từ đó làm nổi bật những khía cạnh văn hóa và nhận thức liên quan. Các nguyên mẫu thuật ngữ màu cơ bản được phân tích trong bối cảnh văn hóa và ngôn ngữ, cho thấy sự ảnh hưởng của ngữ cảnh xã hội đến việc sử dụng màu sắc trong giao tiếp. Theo Berlin và Kay, các màu cơ bản không chỉ đơn thuần là những từ vựng mà còn mang ý nghĩa sâu sắc trong việc phản ánh nhận thức và trải nghiệm của con người.

II. Cơ sở lý thuyết

Phần này cung cấp cái nhìn tổng quan về các nghiên cứu trước đó liên quan đến nguyên mẫu thuật ngữ màu. Các lý thuyết như của Berlin và Kay về phân loại màu sắc trong ngôn ngữ và nghiên cứu của các tác giả khác như Mundy, Magnus, và Wooten sẽ được trình bày. Việc so sánh giữa các nguyên mẫu thuật ngữ màu trong tiếng Anh và tiếng Việt sẽ giúp làm rõ cách mà hai ngôn ngữ này thể hiện màu sắc. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, trong khi tiếng Anh có một số thuật ngữ màu sắc nhất định, tiếng Việt lại có những cách diễn đạt phong phú hơn, phản ánh sự đa dạng văn hóa và nhận thức. Một trong những điểm nổi bật là cách mà các ngôn ngữ này sử dụng từ vựng màu để tạo ra hình ảnh và cảm xúc trong giao tiếp.

III. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong tài liệu này bao gồm phân tích định tính và định lượng các nguyên mẫu thuật ngữ màu trong tiếng Anh và tiếng Việt. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn khác nhau, bao gồm văn bản, hội thoại và tài liệu nghiên cứu trước đó. Sử dụng phần mềm SPSS để phân tích dữ liệu giúp xác định các xu hướng và mẫu trong việc sử dụng màu sắc. Phương pháp này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cách mà các thuật ngữ màu được sử dụng trong từng ngôn ngữ mà còn cho phép so sánh một cách có hệ thống giữa hai ngôn ngữ. Kết quả từ phương pháp nghiên cứu này sẽ cung cấp những cái nhìn sâu sắc về ngôn ngữ và văn hóa, cũng như sự khác biệt trong nhận thức màu sắc giữa người nói tiếng Anh và tiếng Việt.

IV. Phân loại và phân nhóm thuật ngữ màu

Trong phần này, các thuật ngữ màu được phân loại và phân nhóm theo các tiêu chí nhất định, từ đó giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc và cách sử dụng trong từng ngôn ngữ. Việc phân loại này không chỉ đơn thuần là một phương pháp tổ chức mà còn làm nổi bật những nguyên tắc nhận thức mà con người sử dụng để phân biệt và nhận diện màu sắc. Các nhóm màu cơ bản như đỏ, xanh, vàng, và những sắc thái của chúng sẽ được phân tích kỹ lưỡng. Điều này không chỉ giúp làm rõ sự khác biệt trong cách mà các ngôn ngữ này thể hiện màu sắc mà còn chỉ ra những yếu tố văn hóa ảnh hưởng đến sự lựa chọn và sử dụng thuật ngữ màu trong giao tiếp hàng ngày.

V. So sánh các nguyên mẫu thuật ngữ màu

Phần so sánh này sẽ đi sâu vào việc phân tích các nguyên mẫu thuật ngữ màu giữa tiếng Anh và tiếng Việt. Sự khác biệt trong cách mà hai ngôn ngữ này sử dụng màu sắc sẽ được làm rõ thông qua các ví dụ cụ thể. Nghiên cứu chỉ ra rằng, trong khi tiếng Anh có xu hướng sử dụng các thuật ngữ màu sắc một cách chính xác hơn, tiếng Việt lại thể hiện sự phong phú và đa dạng trong cách diễn đạt. Các thuật ngữ màu sắc trong tiếng Việt thường mang theo những ý nghĩa văn hóa sâu sắc, phản ánh sự kết nối giữa con người và thiên nhiên. Điều này cho thấy rằng, ngôn ngữ và văn hóa không thể tách rời, và việc hiểu biết về các nguyên mẫu thuật ngữ màu có thể giúp cải thiện giao tiếp liên văn hóa.

VI. Kết luận

Nghiên cứu về các nguyên mẫu thuật ngữ màu cơ bản trong tiếng Anh và tiếng Việt từ góc độ ngôn ngữ học nhận thức không chỉ giúp làm rõ sự khác biệt trong cách mà hai ngôn ngữ này thể hiện màu sắc mà còn mở ra những hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực ngôn ngữ học. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng, màu sắc không chỉ là một phần của ngôn ngữ mà còn là một phần quan trọng trong văn hóa và nhận thức của con người. Việc hiểu rõ về các thuật ngữ màu có thể giúp cải thiện khả năng giao tiếp và hiểu biết giữa các nền văn hóa khác nhau. Điều này có thể được áp dụng trong giáo dục, dịch thuật và nghiên cứu văn hóa, từ đó tạo ra một cầu nối giữa các nền văn hóa khác nhau.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Bức tranh màu sắc trong ngôn ngữ phản ánh những giá trị đặc thù trong tư duy tri nhận và văn hóa của mỗi dân tộc. Các thuật ngữ chỉ màu sắc không chỉ đảm nhận chức năng định danh và biểu đạt ngữ nghĩa thông thường mà còn phản ánh sâu sắc mối liên hệ giữa các biểu thức ngôn ngữ và nguyên mẫu (prototype) tương đương trong tâm trí con người (Vũ Phương Anh, 2011). Luận án tiến sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học tiếng Anh (Mã số: 9220201) của nghiên cứu sinh Nguyễn Đồng Phương Tiên với đề tài “Prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese from a cognitive linguistics perspective” (Tính điển dạng của các màu cơ bản trong tiếng Anh và tiếng Việt dưới góc độ ngôn ngữ học tri nhận), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Hoàng Tuyết Minh, được hoàn thành năm 2021 tại Trường Đại học Mở Hà Nội.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án chỉ ra xuất phát từ thực tế: các công trình nghiên cứu trước đây tại Việt Nam và trên thế giới về từ ngữ chỉ màu sắc thường tiếp cận đơn lẻ theo hướng cấu trúc từ vựng, ngữ nghĩa học truyền thống hoặc nghiên cứu trên phạm vi hẹp ở một số màu sắc riêng biệt mà chưa xây dựng một hệ thống đối chiếu toàn diện về nguyên mẫu màu sắc giữa tiếng Anh và tiếng Việt dựa trên lý thuyết điển dạng kết hợp với các bình diện văn hóa và tri nhận.

Mục tiêu tổng quát của luận án là so sánh và đối chiếu các nguyên mẫu của các thuật ngữ chỉ màu cơ bản (black/đen, white/trắng, red/đỏ, yellow/vàng, green/blue/xanh, grey/xám) trong ngữ liệu tiếng Anh và tiếng Việt từ góc độ tri nhận và văn hóa.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận án gồm ba nhiệm vụ:

1. Phân loại các sở chỉ thực thể (object referents) đóng vai trò là vật quy chiếu màu sắc của các thuật ngữ màu cơ bản trong ngữ liệu tiếng Anh và tiếng Việt thành 06 lớp và các tiểu nhóm phạm trù.
2. Xác định các nguyên mẫu của các thuật ngữ màu cơ bản trong ngữ liệu tiếng Anh và tiếng Việt dựa trên lý thuyết điển dạng.
3. Chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt về nguyên mẫu của các thuật ngữ màu cơ bản giữa ngữ liệu tiếng Anh và tiếng Việt từ góc độ tri nhận và văn hóa.

Để đạt được các mục tiêu trên, luận án giải quyết 03 câu hỏi nghiên cứu:

1. Các lớp và các phạm trù của các thuật ngữ màu cơ bản trong ngữ liệu tiếng Anh và tiếng Việt là gì?
2. Các nguyên mẫu của các thuật ngữ màu cơ bản trong ngữ liệu tiếng Anh và tiếng Việt là gì?
3. Những điểm tương đồng và khác biệt của các nguyên mẫu thuật ngữ màu cơ bản trong ngữ liệu tiếng Anh và tiếng Việt từ góc độ tri nhận và văn hóa là gì?

Về phạm vi và đối tượng nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thuật ngữ màu cơ bản theo các tiêu chí ngôn ngữ học của Berlin và Kay (1969). Ban đầu, hệ thống gồm 11 màu cơ bản trong tiếng Anh (white, black, red, yellow, blue, green, brown, purple, pink, grey, orange) và 11 màu trong tiếng Việt (trắng, đen, đỏ, vàng, xanh da trời/xanh dương, xanh lá cây, nâu, tím, hồng, xám, cam). Tuy nhiên, do xanh da trời/xanh lá cây không thỏa mãn tiêu chí từ đơn độc lập nên được quy về thuật ngữ xanh. Đồng thời, qua khảo sát sơ bộ ngữ liệu, các cặp màu brown/nâu (17/01 token), purple/tím (04/02 token), pink/hồng (02/10 token), orange/cam (01/00 token) có tần số xuất hiện dưới ngưỡng tin cậy 10 token ở một trong hai ngôn ngữ, không đủ điều kiện để so sánh đối chiếu nguyên mẫu. Do đó, đối tượng nghiên cứu chính thức được xác định gồm 07 thuật ngữ màu tiếng Anh (black, white, red, yellow, green, blue, grey) và 06 thuật ngữ màu tiếng Việt (đen, trắng, đỏ, vàng, xanh, xám).
• Phạm vi ngữ liệu: Các thành ngữ so sánh có cấu trúc as + basic colour term + as + object referent X trong tiếng Anh và như + object referent X trong tiếng Việt được thu thập từ các tác phẩm văn học.
• Phạm vi tư liệu: Ngữ liệu tiếng Anh gồm 430 token trích xuất từ 169 tác phẩm văn học của 27 tác giả; ngữ liệu tiếng Việt gồm 443 token trích xuất từ 219 tác phẩm văn học của 52 tác giả.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tiến hành tổng quan hệ thống các nghiên cứu về thuật ngữ màu sắc qua bốn hướng tiếp cận chính trong cả hai ngữ cảnh tiếng Anh và tiếng Việt:

1. Các nghiên cứu bằng tiếng Anh

• Hướng từ vựng: Gladstone (1858) và Geiger (1869) khởi xướng việc phân tích từ vựng màu trong các tác phẩm cổ điển (sử thi Homer, thơ Vệ Đà tiếng Phạn, Cựu Ước tiếng Do Thái, kinh Quran tiếng Ả Rập, sử thi Sagas tiếng Iceland) và đề xuất mô hình tiến hóa sinh học - ngôn ngữ; Magnus (dẫn theo Biggam, 2012) phát triển mô hình lịch đại; Klineberg (1935) và Jackendoff (1952, 1953) nghiên cứu nhận thức màu sắc ở các bộ tộc Trung và Bắc Mỹ; Lenneberg và Roberts (1953) thử nghiệm với bảng 320 mẫu màu trên người Zuni; Conklin (1955) nghiên cứu hệ thống từ vựng màu sắc của bộ tộc Hanunoo ở Philippines; Battig và Montague (1965), Brown (1978) khảo sát danh mục phạm trù màu sắc; McDaniel (1972, 1974) liên hệ hệ thống thị giác với tính phổ quát ngữ nghĩa; Lakoff (1987) so sánh các phạm trù màu tiêu điểm; Taft và Sivik (1997) khảo sát trí nhớ từ vựng màu; Biggam (1997) phân tích các từ chỉ màu trong tiếng Anh cổ (grey, blue); Saunders và van Brakel (1997) phê phán tính tự trị của đường dẫn thần kinh thị giác; Kay và Maffi (1999) triển khai Khảo sát Màu sắc Thế giới (World Colour Survey); Surridge, Osorio và Mundy (2003) cùng Kay và Regier (2006) làm rõ tính biến đổi văn hóa trong tri nhận màu sắc; Hardin (2005) phân biệt màu cơ bản và màu thứ cấp; Saunders (2014) phê bình tính thiên vị phương Tây trong hệ thống màu Munsell của Berlin và Kay.
• Hướng ngữ nghĩa: Kövecses (1986) xác định các điểm tiêu điểm là thuật ngữ màu cơ bản; Lucy (1992) nghiên cứu ngữ nghĩa học màu sắc xuyên ngôn ngữ dựa trên phạm vi quy chiếu (referential range) và phân bố ngữ pháp (grammatical distribution).
• Hướng văn hóa: Turner (1967) phân tích biểu tượng màu trong nghi lễ của người Ndembu; Chevalier và Gheerbrant (1997) khảo cứu hệ thống biểu tượng màu quốc tế; Regier, Kay và Cook (2005) chứng minh văn hóa tác động đến ngôn ngữ màu sắc.
• Hướng tri nhận: Rivers (1897) nghiên cứu từ vựng màu của các bộ tộc Bắc Cực; Brown và Lenneberg (1954) phát hiện hiệu ứng khả năng mã hóa (codability); Berlin và Kay (1969) phát hiện nguyên mẫu phổ quát và trật tự tiến hóa của thuật ngữ màu cơ bản; Kay và McDaniel (1978) kết hợp sinh học, lý thuyết tập mờ và văn hóa; Rosch (1972, 1973, 1974, 1975), Heider (1971, 1972), Mervis, Catlin và Rosch (1975) hoàn thiện lý thuyết điển dạng (prototype theory); Kay và Chad (1978) phân tích sự chuyển giao tri nhận màu giữa hai bán cầu não; Quinion (1996) nghiên cứu từ nguyên học các từ màu tiếng Anh; Soriano và Valenzuela (2006) khảo sát mối quan hệ giữa từ chỉ màu và từ chỉ cảm xúc.

2. Các nghiên cứu tại Việt Nam

• Hướng từ vựng: Lê Anh Hiền (1971) nghiên cứu ẩn dụ màu sắc (đen, trắng, đỏ, xanh) qua 160 bài thơ của Tố Hữu giai đoạn 1937–1971; Biện Minh Điền (2000) và Nguyễn Thị Thanh Thắng (2001) khảo sát tần số và hiện tượng đa nghĩa của từ chỉ màu trong thơ Nguyễn Khuyến; Hà Thị Thu Hoài (2006) phân tích các tầng nghĩa màu sắc trong văn Tô Hoài; Trịnh Thị Thu Hiền (2004) nghiên cứu từ chỉ màu phái sinh; Trịnh Thị Minh Hương (1999) phân tích nghĩa biểu trưng của từ chỉ màu tiếng Việt.
• Hướng ngữ nghĩa: Bùi Thị Ngọc Anh (2008) khảo sát cấu trúc ngữ nghĩa kết hợp giữa từ chỉ màu và từ chỉ bộ phận cơ thể “mặt”; Trần Văn Sáng (2009) khảo sát từ chỉ màu trong 600 bài ca dao; Hoàng Văn Hành (1982) so sánh tính từ tiếng Việt và tiếng Nga; Vũ Phương Anh (2003) nghiên cứu ngữ nghĩa từ chỉ màu trong thành ngữ tiếng Anh; Nguyễn Hoàng Phương Linh (2014) so sánh thành ngữ màu sắc Anh - Việt; Nghiêm Thị Bích Diệp (2018) nghiên cứu thành ngữ về tình yêu, hôn nhân, gia đình; Nguyễn Thị Tố Hoa (2017) so sánh ngữ nghĩa cụm từ chứa đen/trắng và black/white; Trịnh Thị Thu Hiền (2015) phân tích nghĩa của xanh và đỏ; Bùi Thị Thúy Phương (2004) đối chiếu từ chỉ màu trong tiếng Việt và tiếng Hán; Lê Phương Thảo (2018) khảo sát phương thức cấu tạo từ và chuyển nghĩa của từ chỉ màu trong thành ngữ và văn học.
• Hướng văn hóa: Nguyễn Khánh Hà (1995) phân tích mối liên hệ giữa các nhóm từ chỉ màu và đặc trưng văn hóa dân tộc; Trần Thị Thu Huyền (2001) khảo sát nhóm thực vật trong thành ngữ màu sắc Anh - Việt; Lê Thị Vy (2006) tổng thuật tri thức ngôn ngữ - văn hóa về màu sắc; Nguyễn Đức Dân (2006) tiếp cận màu sắc dưới góc độ ký hiệu học văn hóa.
• Hướng tri nhận: Đào Thản (1993) nghiên cứu mối quan hệ giữa tri giác màu sắc và quang phổ; Trần Thị Lan (2001) khảo sát sở chỉ thực thể của các màu đỏ, hồng, trắng, xanh trong thành ngữ so sánh Anh - Việt; Trịnh Thị Thu Hiền (2002) khảo sát các thực thể gắn với sắc thái tích cực và tiêu cực; Lê Văn Thanh (2014) nghiên cứu cấu trúc “màu + như + X” thu thập từ Internet; Hoàng Tuyết Minh (2014) đối chiếu thành ngữ so sánh tiếng Anh và tiếng Việt; Hoàng Tuyết Minh và Nguyễn Văn Quang (2015) khảo sát phạm trù màu đen trong tiếng Anh và tiếng Việt; Nguyễn Văn Quang (2017) phân tích các thực thể tương đồng trong thành ngữ so sánh.

Khoảng trống nghiên cứu được lựa chọn giải quyết: Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu về màu sắc, chưa có công trình nào tiến hành khảo sát và đối chiếu toàn diện hệ thống nguyên mẫu của các thuật ngữ màu cơ bản giữa tiếng Anh và tiếng Việt dựa trên lý thuyết điển dạng, kết hợp phân loại 06 lớp thực thể quy chiếu và giải thích sâu sắc dưới góc độ tri nhận - văn hóa trên nguồn ngữ liệu thành ngữ so sánh trích xuất từ tác phẩm văn học. Luận án được thực hiện nhằm lấp đầy khoảng trống này.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

1. Cơ sở lý thuyết và các khái niệm then chốt

• Mối quan hệ ngôn ngữ - tri nhận - văn hóa: Luận án kế thừa các quan điểm của Humboldt, Saussure, giả thuyết tính tương đối ngôn ngữ của Sapir và Whorf, quan điểm của Stern (1983), Lantolf (1999), Geertz (1973, 1979), Kroeber và Kluckhohn (1952), Newmark (2010), cùng các nhà nghiên cứu Việt Nam như Trần Ngọc Thêm (2000), Phạm Đức Dương (2000), Nguyễn Đức Tôn (2015). Ngôn ngữ thể hiện văn hóa qua phát ngôn, hiện thân văn hóa qua phong cách giao tiếp và là biểu tượng cho bản sắc xã hội.
• Lý thuyết tri nhận và định danh (Nomination): Tri nhận là quá trình tương tác thể nhập giữa cơ thể và môi trường (Johnson và Rohrer, 2007; Barsalou, 1999; Violi, 2008; Lý Toàn Thắng, 2008). Quá trình định danh phản ánh sự nhận thức thế giới khách quan, gắn kết khái niệm với ký hiệu ngôn ngữ (Kolshansky, dẫn theo Nguyễn Thị Bích Hà, 2000; Hoàng Phê, 2010; Hà Quang Năng, 2013; Hoàng Thị Huế, 2019).
• Lý thuyết phạm trù hóa và lý thuyết điển dạng:
  • Quan điểm Aristotelian cổ điển: Phạm trù được xác định bằng tập hợp các điều kiện cần và đủ với ranh giới rõ ràng (Chomsky và Halle, 1968; Lakoff, 1987).
  • Quan điểm tri nhận và lý thuyết điển dạng: Phạm trù được tổ chức xung quanh một nguyên mẫu (thành viên tiêu biểu nhất, nổi bật nhất về mặt nhận thức), các thành viên khác có mức độ tương đồng giảm dần theo nguyên lý nét tương đồng gia đình (family resemblance) (Rosch, 1975, 1978; Rosch và Mervis, 1975; Lakoff, 1987; Trần Văn Cơ, 2007; Lý Toàn Thắng, 2009).
• Khung phân loại 06 lớp thực thể của Griber và cộng sự: Phân chia các sở chỉ thực thể thành 06 lớp:
  1. Flora (Thực vật)
  2. Fauna (Động vật)
  3. Inanimate nature (Tự nhiên vô sinh)
  4. Food and beverage (Thực phẩm và đồ uống)
  5. Man-made object (Vật thể nhân tạo)
  6. Body and bodily product (Cơ thể và sản phẩm cơ thể)
• Phân tích đối chiếu lý thuyết (Theoretical Contrastive Analysis): Áp dụng mô hình của Fisiak và cộng sự (1978) để tìm kiếm sự hiện thực hóa của phạm trù phổ quát X trong ngôn ngữ A (tiếng Anh) và ngôn ngữ B (tiếng Việt).
• Ngữ nghĩa biểu trưng của Wierzbicka (1996, 2005): Thuật ngữ màu sắc phản ánh những gì người bản ngữ hình dung trong tâm trí khi sử dụng từ ngữ đó.

2. Phương pháp nghiên cứu thực tế

Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp (mixed research approach):

• Phương pháp định lượng (thống kê ngôn ngữ học): Thu thập các cấu trúc thành ngữ so sánh màu sắc, nhập dữ liệu và xử lý bằng công cụ SPSS để tính toán tần số xuất hiện và tỷ lệ phần trăm của từng sở chỉ thực thể. Thực thể có tỷ lệ phần trăm xuất hiện cao nhất được xác định là nguyên mẫu của thuật ngữ màu đó.
• Phương pháp định tính (phương pháp miêu tả): Phân tích, miêu tả các đặc trưng khu biệt về mặt từ vựng, ngữ nghĩa và các tầng nghĩa biểu trưng của từng nguyên mẫu.
• Phương pháp so sánh - đối chiếu: So sánh tần số xuất hiện, cấu trúc ngữ nghĩa, đặc trưng văn hóa và mô hình tư duy tri nhận liên quan đến các nguyên mẫu màu sắc giữa hai cộng đồng ngôn ngữ.

3. Nguồn tư liệu và quy trình xử lý dữ liệu

• Ngữ liệu tiếng Anh: 430 token trích xuất từ 169 tác phẩm văn học của 27 tác giả.
• Ngữ liệu tiếng Việt: 443 token trích xuất từ 219 tác phẩm văn học của 52 tác giả.
• Cấu trúc khảo sát: as + basic colour term + as/như + object referent X.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu (Literature Review)

Chương này tổng thuật toàn diện các công trình nghiên cứu về thuật ngữ chỉ màu sắc trên thế giới và tại Việt Nam theo bốn trục tiếp cận: từ vựng, ngữ nghĩa, văn hóa và tri nhận. Tác giả phân tích chi tiết các lý thuyết nền tảng: mối quan hệ ngôn ngữ - tri nhận - văn hóa, lý thuyết định danh, các quan điểm về phạm trù hóa (quan điểm cổ điển và quan điểm tri nhận), lý thuyết điển dạng của Rosch, cùng các tiêu chí xác định thuật ngữ màu cơ bản của Berlin và Kay (1969). Trên cơ sở đó, chương 1 thiết lập khung lý thuyết xuyên suốt của luận án, kết hợp lý thuyết điển dạng với khung phân loại 06 lớp thực thể của Griber và phương pháp phân tích đối chiếu lý thuyết của Fisiak.

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu (Methodology)

Chương 2 trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu kết hợp giữa định lượng và định tính. Tác giả mô tả chi tiết quy trình thu thập ngữ liệu thành ngữ so sánh màu sắc từ các tác phẩm văn học Anh - Mỹ và Việt Nam; quy trình xử lý và mã hóa dữ liệu trên phần mềm SPSS; quy trình phân loại các sở chỉ thực thể vào 06 lớp lớn và các tiểu nhóm phạm trù; và quy trình xác định nguyên mẫu dựa trên tiêu chí tần số xuất hiện cao nhất. Chương này cũng làm rõ quy trình so sánh - đối chiếu ba bước: so sánh tần số xuất hiện, so sánh ngữ nghĩa và so sánh các đặc trưng tri nhận - văn hóa.

Chương 3: Phân loại lớp và phân loại tiểu nhóm phạm trù của các thuật ngữ chỉ màu cơ bản trong ngữ liệu tiếng Anh và tiếng Việt (Class classification and category sub-classification of basic colour terms in English and Vietnamese data)

Chương này trình bày chi tiết kết quả phân loại 430 token tiếng Anh và 443 token tiếng Việt vào 06 lớp thực thể và các tiểu nhóm phạm trù cho từng thuật ngữ màu:

Thuật ngữ màu tiếng Anh	Lớp thực thể và tiểu nhóm phạm trù nổi bật	Thuật ngữ màu tiếng Việt	Lớp thực thể và tiểu nhóm phạm trù nổi bật
Black	Inanimate nature, Man-made object, Fauna	Đen	Man-made object, Fauna, Flora, Inanimate nature
White	Inanimate nature, Food & beverage, Body	Trắng	Man-made object, Food & beverage, Flora
Red	Body & bodily product, Flora, Inanimate nature	Đỏ	Man-made object, Body & bodily product, Flora
Yellow	Flora, Food & beverage, Inanimate nature	Vàng	Flora, Man-made object, Fauna
Green	Inanimate nature, Flora	Xanh	Flora, Inanimate nature
Blue	Inanimate nature	(Quy về xanh)	(Quy về xanh)
Grey	Fauna, Inanimate nature	Xám	Inanimate nature, Man-made object

Chương 3 cung cấp cơ sở dữ liệu phân loại chi tiết, làm tiền đề cho việc xác định và so sánh các nguyên mẫu ở chương tiếp theo.

Chương 4: So sánh tính điển dạng của các thuật ngữ chỉ màu cơ bản trong ngữ liệu tiếng Anh và tiếng Việt (Comparison of prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese data)

Chương 4 là chương trọng tâm, tiến hành xác định nguyên mẫu của từng màu dựa trên tỷ lệ xuất hiện cao nhất và đối chiếu sâu sắc giữa hai ngôn ngữ:

Chương này so sánh từng cặp nguyên mẫu tương ứng:

• Black (night) so với Đen (mực): Tiếng Anh sử dụng hiện tượng tự nhiên vô sinh (night), phản ánh tri giác về không gian bóng tối bao trùm; tiếng Việt sử dụng vật thể nhân tạo phục vụ đời sống và văn hóa viết (mực).
• White (snow) so với Trắng (ngà): Tiếng Anh gắn với hiện tượng tự nhiên đặc trưng xứ lạnh (snow); tiếng Việt gắn với chất liệu quý từ động vật (ngà), mang sắc thái trắng mịn, quý giá.
• Red (blood, rose) so với Đỏ (son): Tiếng Anh có hai nguyên mẫu gồm sản phẩm cơ thể (blood) và thực vật (rose); tiếng Việt định danh qua khoáng chất/chất liệu nhân tạo truyền thống gắn với may mắn và thẩm mỹ (son).
• Yellow (corn) so với Vàng (nghệ): Cả hai ngôn ngữ đều chọn thực vật nhưng khác biệt về loại cây: tiếng Anh chọn ngũ cốc ôn đới (corn); tiếng Việt chọn cây gia vị, củ nhiệt đới quen thuộc trong đời sống nông nghiệp (nghệ).
• Green (emerald) & Blue (sapphire) so với Xanh (tàu lá): Tiếng Anh phân tách rạch ròi hai màu với nguyên mẫu là các loại đá quý (emerald, sapphire); tiếng Việt dùng một thuật ngữ tổng quát xanh với nguyên mẫu là bộ phận thực vật gần gũi của hệ sinh thái nhiệt đới (tàu lá).
• Grey (badger) so với Xám (tro/gio): Tiếng Anh chọn động vật bản địa có bộ lông xám đặc trưng (badger); tiếng Việt chọn sản phẩm còn lại của quá trình đun nấu bằng bếp củi truyền thống (tro/gio).

---

Kết quả và những đóng góp mới

1. Đóng góp về mặt lý luận

• Cung cấp một khung phân tích kết hợp lý thuyết điển dạng, lý thuyết phạm trù hóa và lý thuyết đối chiếu trong việc nghiên cứu ngữ nghĩa màu sắc giữa hai ngôn ngữ thuộc hai ngữ hệ khác nhau.
• Làm rõ cơ chế tri nhận và văn hóa trong việc hình thành các nguyên mẫu màu sắc: tri nhận màu sắc của người Anh chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ tự nhiên, khoáng vật và động vật xứ lạnh; trong khi tri nhận của người Việt bắt nguồn sâu sắc từ nền văn thái nông nghiệp lúa nước, đời sống sinh hoạt gia đình và các vật dụng truyền thống.
• Củng cố luận điểm của ngôn ngữ học tri nhận về mối quan hệ mật thiết giữa trải nghiệm thể nhập, môi trường sống và sự hình thành các biểu thức ngôn ngữ.

2. Đóng góp về mặt thực tiễn

• Cung cấp nguồn tư liệu ngữ liệu thành ngữ so sánh màu sắc phong phú, được phân loại có hệ thống cho người dạy và người học tiếng Anh và tiếng Việt.
• Giúp người học và người làm công tác biên - phiên dịch hiểu đúng các tầng nghĩa văn hóa và tri nhận đằng sau các cấu trúc so sánh màu sắc, từ đó chuyển ngữ chính xác và tránh các lỗi hiểu sai hoặc hiện tượng sốc văn hóa (cultural shock).
• Nâng cao nhận thức của người bản ngữ về những điểm tương đồng và khác biệt trong cách tư duy và diễn đạt ngôn ngữ giữa hai dân tộc.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án giới hạn phạm vi ngữ liệu trong các cấu trúc thành ngữ so sánh cố định (as + Adj + as và như X) được trích xuất từ tác phẩm văn học. Do tần số xuất hiện trong ngữ liệu thấp (< 10 token), 04 cặp màu cơ bản (brown/nâu, purple/tím, pink/hồng, orange/cam) chưa thể đưa vào phân tích đối chiếu nguyên mẫu.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nguồn dữ liệu khảo sát sang ngôn ngữ báo chí, truyền thông, quảng cáo và giao tiếp thường nhật; nghiên cứu sâu hơn về các màu phái sinh (secondary colour terms) và bổ sung khảo sát các thuật ngữ màu còn thiếu khi có nguồn ngữ liệu quy mô lớn hơn.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cao đối với:

• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Ngôn ngữ học tiếng Anh, Ngôn ngữ học so sánh - đối chiếu và Ngôn ngữ học tri nhận: có thể tham khảo mô hình nghiên cứu kết hợp giữa định lượng (SPSS) và định tính miêu tả, cũng như cách thức vận dụng lý thuyết điển dạng vào phân tích ngữ liệu văn học.
• Người làm công tác biên dịch và phiên dịch: nắm vững hệ thống nguyên mẫu tương đương để lựa chọn từ ngữ chuyển tải trọn vẹn sắc thái văn hóa và ngữ nghĩa của nguyên tác.
• Các nhà nghiên cứu văn hóa học và nhân học ngôn ngữ: khai thác các dữ liệu về sự tương tác giữa môi trường sinh thái, phương thức sản xuất và thói quen tư duy tri nhận của hai dân tộc Anh và Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao các màu như nâu (brown), tím (purple), hồng (pink), cam (orange) lại không được chọn làm đối tượng nghiên cứu chính thức trong luận án?

Theo tiêu chuẩn độ tin cậy của luận án, mỗi thuật ngữ màu trong ngữ liệu cần đạt trên 10 token ở cả hai ngôn ngữ để đảm bảo độ tin cậy thống kê khi xác định nguyên mẫu. Kết quả thu thập ban đầu cho thấy số lượng token của các cặp màu này lần lượt là: brown/nâu (17/01), purple/tím (04/02), pink/hồng (02/10), orange/cam (01/00). Do không đáp ứng tiêu chí định lượng tối thiểu ở một trong hai ngôn ngữ, các cặp màu này đã bị loại khỏi phạm vi nghiên cứu chính thức.

2. Tiêu chí xác định nguyên mẫu (prototype) của một thuật ngữ màu trong luận án là gì?

Nguyên mẫu của một thuật ngữ màu trong luận án được xác định là sở chỉ thực thể (object referent) xuất hiện với tần số và tỷ lệ phần trăm cao nhất trong cấu trúc thành ngữ so sánh của màu đó sau khi xử lý thống kê bằng công cụ SPSS.

3. Sáu lớp thực thể (06 classes) được sử dụng để phân loại các sở chỉ màu sắc trong luận án là gì và dựa trên nghiên cứu nào?

Hệ thống 06 lớp thực thể được xây dựng dựa trên khung phân loại của Griber và cộng sự, bao gồm:

1. Flora (Thực vật)
2. Fauna (Động vật)
3. Inanimate nature (Tự nhiên vô sinh)
4. Food and beverage (Thực phẩm và đồ uống)
5. Man-made object (Vật thể nhân tạo)
6. Body and bodily product (Cơ thể và sản phẩm cơ thể)

4. Tại sao tiếng Anh phân tích riêng hai màu "green" và "blue" trong khi tiếng Việt chỉ phân tích một thuật ngữ "xanh"?

Theo tiêu chí ngôn ngữ học của Berlin và Kay (1969), thuật ngữ màu cơ bản phải là một từ đơn độc lập. Các tổ hợp xanh da trời (xanh dương) và xanh lá cây trong tiếng Việt là các ngữ phức hợp nên không thỏa mãn tiêu chí này. Do đó, luận án quy về một thuật ngữ màu cơ bản duy nhất trong tiếng Việt là xanh để đối chiếu với cả hai thuật ngữ green và blue trong tiếng Anh.

5. Những nguyên mẫu cụ thể nào đã được xác định cho các thuật ngữ màu cơ bản trong tiếng Anh và tiếng Việt?

Kết quả nghiên cứu xác định các nguyên mẫu sau:

• Tiếng Anh: black gắn với night; white gắn với snow; red gắn với blood và rose (hai nguyên mẫu); yellow gắn với corn; green gắn với emerald; blue gắn với sapphire; grey gắn với badger.
• Tiếng Việt: đen gắn với mực; trắng gắn với ngà; đỏ gắn với son; vàng gắn với nghệ; xanh gắn với tàu lá; xám gắn với tro/gio.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Đồng Phương Tiên đã thực hiện thành công việc phân loại 06 lớp thực thể và xác định hệ thống nguyên mẫu cho các thuật ngữ chỉ màu cơ bản trong tiếng Anh và tiếng Việt từ nguồn ngữ liệu thành ngữ so sánh trong tác phẩm văn học. Thông qua phương pháp kết hợp định lượng thống kê (SPSS) và định tính miêu tả, công trình đã làm sáng tỏ những tương đồng và dị biệt mang tính quy luật trong tri nhận và văn hóa giữa hai dân tộc. Kết quả nghiên cứu đóng góp tư liệu thực chứng cho ngôn ngữ học tri nhận, đồng thời hỗ trợ thiết thực cho công tác giảng dạy ngôn ngữ và dịch thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HANOI OPEN UNIVERSITY NGUYÊN ĐÔNG PHƯƠNG TIÊN PROTOTYPES OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE FROM A COGNITIVE LINGUISTICS PERSPECTIVE (TINH DIEN DANG CUA CAC MAU CO BAN TRONG TIENG ANH VA TIENG VIET DƯỚI GOC ĐỘ NGON NGỮ HỌC TRI NHAN) MAJOR: ENGLISH LINGUISTICS CODE: 9220201 A dissertation submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in English Linguistics Hanoi, 2021 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HANOI OPEN UNIVERSITY NGUYÊN ĐÔNG PHƯƠNG TIÊN PROTOTYPES OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE FROM A COGNITIVE LINGUISTICS PERSPECTIVE (TINH DIEN DANG CUA CAC MAU CO BAN TRONG TIENG ANH VA TIENG VIET DƯỚI GOC ĐỘ NGON NGU HỌC TRI NHẬN) MAJOR: ENGLISH LINGUISTICS CODE: 9220201 A dissertation submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in English Linguistics Supervisor: Assoc. HOANG TUYET MINH Hanoi, 2021 STATEMENT OF AUTHORSHIP The thesis entitled “Prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese from a cognitive linguistics perspective” has been submitted for the degree of Doctor of Philosophy. I, the undersigned, hereby declare that I am the sole author of this thesis, I have fully acknowledged and referenced the ideas and work of others, whether published or unpublished, in my thesis. The thesis does not contain work extracted from a thesis, dissertation or research paper previously presented for another degree or diploma at this or any other university.

Signature NGUYEN BONG PHUONG TIEN ABSTRACT This dissertation, with the aim of identifying the prototypes of black/den, white/trắng, red/do, yellow/vang, green/blue/xanh, grey/xdm colour terms, attempts to clarify the similarities and the differences among the prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese data with further explanations from cognitive and cultural perspectives. Data is collected with as + basic colour terms + as/nhw + object referent X structure in English and Vietnamese data from literary works. Combined research methods are adopted in the following means: percentage identification of individual object referent is based on quantitative method whereas further explanations concerning distinctive features depend on qualitative method as well as the similarities and the differences among these prototypes count on contrastive method. The findings show: night as prototype of black colour term, snow as prototype of white colour term, blood and rose as two prototypes of red colour term, corn as prototype of yellow colour term, emerald as prototype of green colour term, sapphire as prototype of blue colour term, badger as prototype of grey colour term, muc as prototype of den colour term, nga as prototype of /rắng colour term, son as prototype of do colour term, nghé as prototype of vàng colour term, tau /d as prototype of xanh colour term, /rø/gio as prototype of xám colour term.

Theoretically, this dissertation provides comprehensible explanations of cultural and cognitive characteristics of English and Vietnamese nations. Practically, the study results are helpful for English and Vietnamese learners in translating or interpreting these prototypes correctly from cultural and cognitive viewpoints. Profound knowledge of English and Vietnamese linguistic systems is beneficial for language learners for a more detailed description of the similarities and the differences. Last but not least, native readers or speakers understand the similarities and distinguish the differences for the appropriate daily usage.

LIST OF FIGURES AND TABLES Figure 1.3: Theoretical framework of dissertation.2: Data analysis procedure ofdissertation.1: Prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese data .2: Objects as culture-specific referents of basic colour terms in English data and Vietnamese data.3: Research outcome comparison about the most representative object referents or prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese data. 170 APPENDIX |: LITERATURE REVIEW.1: Main development representatives in terms of prototype & categories.2: Researches in English regarding lexicon research direction .3: Researches in English related to semantics research direction.4: Researches in English from culture research direction.5: Researches in English on the subject of cognition research direction .6: Researches in Vietnamese in regard to lexicon research direction.7: Researches in Vietnamese in terms of semantics research direction Appendix 1.8: Researches in Vietnamese connected to culture research direction. APPENDIX 2: OBJECT REFERENTS OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DATA 188 Table 2.1: Objects referents of black colour term in English data.3: Objects referents of red colour term in English data .4: Objects referents ofyel/ow colour term in English data.5: Objects referents ofgreen colour term in English.6: Objects referents of biue colour term in English data.7: Objects referents of grey colour term in English data .8: Objects referents of den colour term in Vietnamese data Table 2.9: Objects referents of ding colour term in Vietnamese data.10: Objects referents of do colour term in Vietnamese data.11: Objects referents of vang colour term in Vietnamese data.12: Objects referents ofxanh colour term in Vietnamese data.13: Objects referents ofxd colour term in Vietnamese data. s7) APPENDIX 3: TABLES OF OBJECT REFERENTS AND 06-CLASS CLASSIFICATION AND CATEGORY SUB-CLASSIFICATION OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DATA.1: 27 English authors, 169 literary works and 430 tokens regarding blackWwhite/red/vellow/green/blue/grey colour terms.2: 52 Vietnamese authors, 219 literary works and 443 tokens regarding den/triing/do/vengxanh/xém colour terms.1: Object referents of black colour term in English data .2: 06-Class classification and category sub-classification of black colour term in English data Table 3.3: Object referents of white colour term in English data Table 3.4: -Class classification and category sub-classification of white colour term in English data 336 Table 3.5: Object referents of red colour term in English data 339 Table 3.6: 06-Class classification and category sub-classification of red colour term in English data 340 Table 3.7: Object referents ofyellow colour term in English data 341 Table 3.8: 06-Class classification and category sub-classification ofyellow colour term in English data Table 3.9: Object referents of green colour term in English data.10: 06-Class classification and category sub-classification ofgreen colour term in English data Table 3.11: Object referents of bive colour term in English.12: 06-Class classification and category sub-classification of blue colour term in English data Table 3.13: Object referents ofgrey colour term in English data.14: 06-Class classification and category sub-classification of grey colour term in English data 348 Table 3.15: Object referents of den colour term in Vietnamese data.16: 06-Class classification and category sub-classification of den colour term in ‘Vietnamese data.17: Object referents of øắng colour term in Vietnamese data .18: 06-class classification and category sub-classification of #ăng colour term in Vietnamese data.19: Object referents of do colour term in Vietnamese data.20: 06-class classification and category sub-classification of do colour term in Vietnamese data.21: Object referents of vang colour term in Vietnamese data .22: 06-class classification and category sub-classification of vang colour term in Vietnamese data, 364 Table 3.27: Object referents ofxanh colour term in Vietnamese data 366 Table 3.28: 06-class classification and category sub-classification of xanh colour term in Vietnamese data.29: Object referents ofxam colour term in Vietnamese data 369 Table 3.30: 06-class classification and category sub-classification of xdm colour term in Vietnamese data.

369 TABLE OF CONTENTS STATEMENT OF AUTHORSHIP. i ABSTRACT ii PART 1. 1 lBdaởiã Aims and Objectives. Scope of the stud) Methodology of the study Significance of the study Des Structure of the study PART 2.

REVIEW ON PREVIOUS STUDIES. In Việt Nam. Language-cognition-culture relation. An introduction of Category.

Prototype and Prototype theory. An overview of Prototype terminology. Viewpoints on Prototype theory 1. An overview of basic colour terms.

Physical features and linguistic criteria of basic colour terms. Physical features ofa basic colour term 1. Linguistic criteria of a basic colour term vi 1. Basic colour terms in English 1.

Basic colour terms in Vietnamese. Theoretical framework ofdissertation. Mixed research approach 2. Comparative-contrastive approach.

Mixed research method. Comparative-contrastive method. Procedures of data collection and data analysi: 2. Summary CHAPTER 3: CLASS CLASSIFICATION AND CATEGORY SUB-CLASSIFICATION OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DAT, 3.

Class classification and category sub-classification of basic colour terms in English data 83 3. Class and category classification of b/ack colour terms in English data. Class and category classification of white colour term in English data. Class and category classification of red colour term in English data.

Class and category classification ofyel/ow colour term in English 3. Class and category classification of green colour terms in English data. Class and category classification of grey colour term in English data. Class classification and category sub-classification of basic colour terms in ‘Vietnamese data.

Class and category classification of đen colour term in Vietnamese data. Class and category classification of #rding colour term in Vietnamese data. Class and category classification of do colour term in Vietnamese data. Class and category classification of vdng colour term in Vietnamese data.

Class and category classification of xanh colour term in Vietnamese data. Class and category classification of xdm colour term in Vietnamese data. COMPARISON OF PROTOTYPES OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DATA 124 4. Prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese data.

Comparison of prototypes of basic colour terms in English and Vietnamese data 132 4. Prototype of black colour term in English compared to prototype of den colour term in Vietnamese. Prototype of white colour term in English compared to prototype of trang colour term in Vietnamese. Prototype of red colour term in English compared to prototype of do colour term in Vietnamese.

Prototype ofyellow colour term in English compared to prototype of vàng colour term in Vietnamese 140 4. Prototype of green colour term and prototype of b/„e colour term in English compared to prototype of xanh colour term in Vietnamese. Prototype of grey colour term in English compared to prototype of xdm colour term in Vietnamese. Limitations and suggestions for further study.

157 viii English references. 157 Vietnamese references 164 RESEARCHER’S ARTICLES RELATED TO THE DISSERTATION. APPENDICES 170 APPENDIX |: LITERATURE REVIEW 170 APPENDIX 2: OBJECT REFERENTS OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DATA. 188 APPENDIX 3: TABLES OF OBJECT REFERENTS AND 06-CLASS CLASSIFICATION AND CATEGORY SUB-CLASSIFICATION OF BASIC COLOUR TERMS IN ENGLISH AND VIETNAMESE DATA 294 PART 1.

Rationale The view on this diverse world results in different colour pictures, which clearly reflects the distinctive values in cognition and culture of one nation itself. In other words, colour terms, besides the usual daily semantically expressive viewpoint, should be explored from deeper cognitive views underneath (Vũ Phuong Anh, 2011) so as to explore the connections between one colour term and the equivalent prototypes in human beings’ cognition. In the world, the issue of colour terms has been studied from various research aspects as follows: In terms of lexical aspect, the role of culture has been emphasized in researching colour terminologies, rather than researching colour terminologies in separation. Studies by Geiger (1869); Conklin (1955); Lakoff (1987); Kay & Maffi (1999) have influenced this current dissertation since cultural element used to be ignored in considering the connection between colour terminologies and their usage.

In Vietnamese, Trinh Thi Minh Huong (1999) paid more attention to lexical aspect, mainly towards one colour term or some basic colour terms in Vietnamese language. Regarding semantic viewpoint, Kövecses (1986) and Lucy (1992) lay the foundation in which colour prototypes should be performed based on the semantic features of colour category. In Viét Nam, Hoang Van Hanh (1982), Nguyén Hoang Phuong Linh (2014) and Lé Phuong Thao (2018) compare and contrast the semantic values and meanings between colour terms in Vietnamese and English. Concerning culture factor, Chevalier and Gheerbrant (1997) as well as Wierzbicka (2006) provide knowledge about the role of culture in the diverse international system of colour symbols around the world.

Nguyén Khanh Ha (1995) confirms the existence of the parallel connection between one particular linguistic expression (a lexical word unit) and its associated typical cultural national characteristics. In respect of cognitive viewpoint, this research direction has been increasingly popular and widely applied.