Nghiên Cứu Nấm Trichoderma Sp. và Ứng Dụng Phòng Trừ Bệnh Lở Cổ Rễ và Thối Hạch Bắp Cải

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu nhân sinh khối nấm trichoderma sp và ứng dụng phòng trừ bệnh lở cổ rễ và thối hạch bắp, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Phạm Quang Nguyên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Huy
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Nghiên Cứu Nấm Trichoderma Sp. và Ứng Dụng Phòng Trừ Bệnh Cây Bắp Cải Tại Hà Nội và Lào Cai
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Mục đích
• 1.2. Yêu cầu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 2. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 2.1. Ý nghĩa khoa học
• 2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 3. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 3.1. NẤM ĐỐI KHÁNG Trichoderma spp.
• 3.1.1. Đặc điểm sinh học và sinh thái của nấm Trichoderma spp.
• 3.1.2. Cơ chế tác động của nấm Trichoderma spp. lên các tác nhân gây bệnh cây trồng
• 3.1.3. Khả năng phòng trừ của nấm Trichoderma spp. đối với các loài bệnh gây hại cây trồng
• 3.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI
• 3.3. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC
• 4. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Vật liệu nghiên cứu
• 4.3. Dụng cụ và hóa chất nghiên cứu
• 4.4. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 4.5. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 4.6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.6.1. Phương pháp thu thập mẫu đất và phân lập nấm Trichoderma
• 4.6.2. Phương pháp điều tra mức độ bệnh (tỉ lệ bệnh) lở cổ rễ và thối hạch bắp cải tại Hà Nội và Lào Cai
• 4.6.3. Phương pháp nghiên cứu trong phòng thí nghiệm
• 4.6.4. Thí nghiệm phòng trừ bệnh lở cổ rễ cây bắp cải (giai đoạn cây con) trong nhà lưới
• 4.6.5. Thử nghiệm mô hình phòng trừ bệnh thối hạch bắp cải bằng chế phẩm Trichoderma tại Hà Nội và Lào Cai
• 4.7. XỬ LÝ SỐ LIỆU
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5.1. KẾT QUẢ THU THẬP, PHÂN LẬP, XÁC ĐỊNH VÀ NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI, SINH HỌC CỦA NẤM TRICHODERMA SP.
• 5.1.1. Kết quả thu thập mẫu đất để phân lập nấm đối kháng Trichoderma sp. tại một số tỉnh miền Bắc
• 5.1.2. Kết quả phân lập nấm đối kháng Trichoderma sp. tại một số tỉnh miền Bắc
• 5.1.3. ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI VÀ SINH HỌC CỦA CÁC MẪU NẤM TRICHODERMA
• 5.1.3.1. Đặc điểm hình thái của nấm Trichoderma asperellum và Trichoderma harzianum
• 5.1.3.2. Đặc điểm sinh học của nấm Trichoderma asperellum
• 5.1.4. NGHIÊN CỨU NHÂN SINH KHỐI NẤM TRICHODERMA ASPERELLUM TRÊN MỘT SỐ CƠ CHẤT ĐỂ LÀM NGUỒN TẠO CHẾ PHẨM TRICHODERMA
• 5.1.4.1. Nhân sinh khối nấm Trichoderma asperellum
• 5.1.4.2. Tạo chế phẩm chứa nấm T.
• 5.1.5. NGHIÊN CỨU SỨC SỐNG CỦA BÀO TỬ NẤM TRICHODERMA ASPERELLUM SAU KHI PHỐI TRỘN VỚI PHÂN BÓN
• 5.2. KẾT QUẢ ĐIỀU TRA MỨC ĐỘ BỆNH THỐI HẠCH VÀ LỞ CỔ RỄ BẮP CẢI TẠI HÀ NỘI VÀ LÀO CAI
• 5.2.1. Kết quả điều tra và thu thập bệnh thối hạch, lở cổ rễ tại Lào Cai
• 5.2.2. Kết quả điều tra và thu thập bệnh thối hạch và lở cổ rễ bắp cải tại Hà Nội
• 5.3. KẾT QUẢ THỬ NGHIỆM HIỆU LỰC ĐỐI KHÁNG CỦA NẤM TRICHODERMA ASPERELLUM ĐỐI VỚI NẤM GÂY BỆNH LỞ CỔ RỄ VÀ THỐI HẠCH BẮP CẢI
• 5.3.1. Hiệu lực đối kháng của nấm Trichoderma asperellum đối với nấm Rhizoctonia solani trên môi trường PDA
• 5.3.2. Hiệu lực đối kháng của nấm Trichoderma asperellum đối với nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường PDA
• 5.4. THỬ NGHIỆM PHÒNG TRỪ BỆNH LỞ CỔ RỄ (Rhizoctonia solani) VÀ THỐI HẠCH (Sclerotinia sclerotiorum) CÂY BẮP CẢI TRONG NHÀ LƯỚI VÀ NGOÀI ĐỒNG RUỘNG BẰNG CHẾ PHẨM TRICHODERMA
• 5.4.1. Thử nghiệm phòng trừ bệnh lở cổ rễ (Rhizoctonia solani) cây bắp cải trong chậu
• 5.4.2. Thử nghiệm phòng trừ bệnh thối hạch cây bắp cải (Sclerotinia sclerotiorum) tại Lào Cai và Hà Nội bằng chế phẩm nấm Trichoderma
• 6. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Nấm Trichoderma Sp

Nghiên cứu về nấm Trichoderma và ứng dụng của nó trong phòng trừ bệnh cây bắp cải đang ngày càng trở nên quan trọng. Đặc biệt tại các vùng trồng bắp cải trọng điểm như Hà Nội và Lào Cai, việc tìm kiếm các giải pháp sinh học thay thế cho thuốc trừ bệnh hóa học là một nhu cầu cấp thiết. Nấm Trichoderma sp. được biết đến với khả năng đối kháng mạnh mẽ với nhiều loại nấm gây bệnh, đồng thời có khả năng kích thích sinh trưởng cho cây trồng. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân lập, định danh và đánh giá hiệu quả của nấm Trichoderma trong việc kiểm soát các bệnh hại trên cây bắp cải, góp phần vào sản xuất nông nghiệp bền vững.

1.1. Giới thiệu chung về Nấm Trichoderma và vai trò trong nông nghiệp

Nấm Trichoderma là một chi nấm phổ biến trong đất, có khả năng phân hủy chất hữu cơ và đối kháng với nhiều loại nấm gây bệnh. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện sức khỏe đất và bảo vệ cây trồng. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của Trichoderma trong việc kiểm soát các bệnh hại do nấm gây ra, đặc biệt là các bệnh ở rễ và thân cây. Việc sử dụng Trichoderma trong nông nghiệp hữu cơ ngày càng được khuyến khích để giảm thiểu sự phụ thuộc vào thuốc trừ bệnh hóa học.

1.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu ứng dụng Trichoderma tại Việt Nam

Việt Nam là một nước nông nghiệp, và việc bảo vệ cây trồng khỏi bệnh hại là vô cùng quan trọng. Nghiên cứu và ứng dụng Trichoderma tại Việt Nam có ý nghĩa lớn trong việc phát triển nông nghiệp bền vững, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và nâng cao chất lượng nông sản. Các nghiên cứu tập trung vào việc phân lập các chủng Trichoderma bản địa, đánh giá hiệu quả của chúng đối với các bệnh hại phổ biến, và phát triển các quy trình sản xuất chế phẩm Trichoderma phù hợp với điều kiện địa phương.

II. Thách Thức Bệnh Hại Bắp Cải và Giải Pháp Từ Trichoderma

Bệnh cây bắp cải là một trong những thách thức lớn đối với người trồng, đặc biệt là các bệnh như thối nhũn, lở cổ rễ và thối hạch. Các bệnh này có thể gây thiệt hại nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng bắp cải. Việc sử dụng thuốc trừ bệnh hóa học để kiểm soát các bệnh này có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người. Do đó, việc tìm kiếm các giải pháp sinh học, như sử dụng nấm Trichoderma, là một hướng đi đầy tiềm năng. Nghiên cứu khoa học tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của Trichoderma trong việc phòng trừ bệnh hại bắp cải một cách bền vững.

2.1. Các bệnh hại chính trên cây bắp cải tại Hà Nội và Lào Cai

Tại Hà Nội và Lào Cai, các bệnh hại phổ biến trên cây bắp cải bao gồm bệnh thối nhũn do vi khuẩn, bệnh lở cổ rễ do nấm Rhizoctonia solani, và bệnh thối hạch do nấm Sclerotinia sclerotiorum. Các bệnh này thường gây hại nặng trong điều kiện thời tiết ẩm ướt và đất đai không được quản lý tốt. Việc xác định chính xác các tác nhân gây bệnh và hiểu rõ về chu trình gây bệnh là rất quan trọng để đưa ra các biện pháp phòng trừ hiệu quả.

2.2. Tác hại của việc sử dụng thuốc trừ bệnh hóa học và nhu cầu giải pháp sinh học

Việc lạm dụng thuốc trừ bệnh hóa học không chỉ gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe con người và vật nuôi, mà còn dẫn đến tình trạng kháng thuốc của các tác nhân gây bệnh. Do đó, việc tìm kiếm các giải pháp sinh học, như sử dụng nấm đối kháng Trichoderma, là một nhu cầu cấp thiết để bảo vệ cây trồng một cách bền vững và an toàn. Biện pháp sinh học đang dần trở thành xu hướng tất yếu trong nông nghiệp hiện đại.

2.3. Cơ chế tác động của Trichoderma trong phòng trừ bệnh cây bắp cải

Nấm Trichoderma có nhiều cơ chế tác động trong việc phòng trừ bệnh cây bắp cải, bao gồm cạnh tranh dinh dưỡng, ký sinh trực tiếp lên nấm gây bệnh, sản xuất các chất kháng sinh, và kích thích hệ miễn dịch của cây trồng. Cơ chế tác động của Trichoderma rất phức tạp và phụ thuộc vào loài Trichoderma, chủng nấm gây bệnh, và điều kiện môi trường. Hiểu rõ về các cơ chế này sẽ giúp tối ưu hóa hiệu quả sử dụng Trichoderma trong thực tế.

III. Phương Pháp Phân Lập và Định Danh Nấm Trichoderma Sp

Để ứng dụng nấm Trichoderma hiệu quả, việc phân lập và định danh chính xác các chủng Trichoderma là rất quan trọng. Các phương pháp truyền thống dựa trên đặc điểm hình thái có thể không đủ chính xác, do đó, các phương pháp phân tử, như giải trình tự gene, ngày càng được sử dụng rộng rãi. Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp hiện đại để phân lập và định danh các chủng Trichoderma bản địa tại Hà Nội và Lào Cai, từ đó lựa chọn ra các chủng có tiềm năng cao trong việc phòng trừ bệnh cây bắp cải.

3.1. Quy trình thu thập mẫu đất và phân lập nấm Trichoderma trong phòng thí nghiệm

Quy trình thu thập mẫu đất cần đảm bảo tính đại diện và bảo quản mẫu đúng cách để tránh ảnh hưởng đến kết quả phân lập. Trong phòng thí nghiệm, nấm Trichoderma được phân lập bằng cách sử dụng môi trường chọn lọc và kỹ thuật cấy đơn bào tử. Các chủng Trichoderma thuần khiết được lưu giữ và sử dụng cho các nghiên cứu tiếp theo.

3.2. Các phương pháp định danh nấm Trichoderma dựa trên hình thái và phân tử

Định danh nấm Trichoderma dựa trên hình thái bao gồm quan sát đặc điểm khuẩn lạc, bào tử, và cấu trúc sinh sản dưới kính hiển vi. Các phương pháp phân tử, như giải trình tự vùng ITS của rDNA, cho phép định danh chính xác đến loài và phân biệt các chủng Trichoderma khác nhau. Kết hợp cả hai phương pháp giúp đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả định danh.

3.3. Kỹ thuật PCR và giải trình tự gene trong định danh Trichoderma sp.

Kỹ thuật PCR (phản ứng chuỗi polymerase) được sử dụng để khuếch đại vùng ITS của rDNA. Sản phẩm PCR sau đó được giải trình tự, và trình tự thu được được so sánh với các trình tự đã biết trong cơ sở dữ liệu gene để xác định loài Trichoderma. Kỹ thuật này cho phép định danh nhanh chóng và chính xác, đồng thời cung cấp thông tin về mối quan hệ di truyền giữa các chủng Trichoderma khác nhau.

IV. Ứng Dụng Nấm Trichoderma Sp

Bệnh lở cổ rễ bắp cải do nấm Rhizoctonia solani gây ra là một trong những bệnh hại nghiêm trọng, đặc biệt ở giai đoạn cây con. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của nấm Trichoderma asperellum trong việc phòng trừ bệnh lở cổ rễ trên cây bắp cải trong điều kiện nhà lưới và ngoài đồng ruộng. Các kết quả cho thấy Trichoderma asperellum có khả năng ức chế sự phát triển của Rhizoctonia solani và giảm tỷ lệ bệnh lở cổ rễ một cách đáng kể.

4.1. Thử nghiệm hiệu lực đối kháng của Trichoderma asperellum với Rhizoctonia solani

Hiệu lực đối kháng của Trichoderma asperellum với Rhizoctonia solani được đánh giá bằng cách cấy hai loại nấm này trên cùng một đĩa petri và quan sát vùng ức chế. Các chủng Trichoderma asperellum có khả năng ức chế mạnh sự phát triển của Rhizoctonia solani được lựa chọn cho các thử nghiệm tiếp theo.

4.2. Thử nghiệm phòng trừ bệnh lở cổ rễ bắp cải trong nhà lưới bằng Trichoderma

Trong điều kiện nhà lưới, cây bắp cải con được trồng trong đất đã nhiễm Rhizoctonia solani và được xử lý bằng Trichoderma asperellum. Tỷ lệ bệnh lở cổ rễ được theo dõi và so sánh giữa các nghiệm thức có và không sử dụng Trichoderma. Kết quả cho thấy Trichoderma asperellum có khả năng giảm tỷ lệ bệnh lở cổ rễ một cách đáng kể.

4.3. Đánh giá hiệu quả của Trichoderma asperellum trên đồng ruộng tại Hà Nội và Lào Cai

Trên đồng ruộng tại Hà Nội và Lào Cai, Trichoderma asperellum được sử dụng để xử lý đất trước khi trồng bắp cải. Tỷ lệ bệnh lở cổ rễ và năng suất bắp cải được theo dõi và so sánh giữa các lô có và không sử dụng Trichoderma. Kết quả cho thấy Trichoderma asperellum có khả năng cải thiện sức khỏe cây trồng và tăng năng suất bắp cải.

V. Nghiên Cứu Ứng Dụng Trichoderma Sp

Bệnh thối hạch bắp cải do nấm Sclerotinia sclerotiorum gây ra là một bệnh hại nguy hiểm, có thể gây thiệt hại lớn cho năng suất. Nghiên cứu này đánh giá hiệu quả của nấm Trichoderma trong việc phòng trừ bệnh thối hạch trên cây bắp cải. Các kết quả cho thấy Trichoderma có khả năng ức chế sự phát triển của Sclerotinia sclerotiorum và giảm tỷ lệ bệnh thối hạch một cách hiệu quả.

5.1. Hiệu quả đối kháng của Trichoderma sp. với Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường PDA

Hiệu quả đối kháng của Trichoderma sp. với Sclerotinia sclerotiorum được đánh giá trên môi trường PDA (Potato Dextrose Agar). Các chủng Trichoderma có khả năng ức chế sự phát triển của Sclerotinia sclerotiorum được lựa chọn cho các thử nghiệm tiếp theo.

5.2. Thử nghiệm phòng trừ bệnh thối hạch bắp cải bằng chế phẩm Trichoderma tại Lào Cai

Tại Lào Cai, chế phẩm Trichoderma được sử dụng để xử lý đất trước khi trồng bắp cải. Tỷ lệ bệnh thối hạch và năng suất bắp cải được theo dõi và so sánh giữa các lô có và không sử dụng Trichoderma. Kết quả cho thấy chế phẩm Trichoderma có khả năng giảm tỷ lệ bệnh thối hạch và tăng năng suất bắp cải.

5.3. So sánh hiệu quả của Trichoderma với thuốc trừ bệnh hóa học trong phòng trừ thối hạch

Hiệu quả của Trichoderma trong việc phòng trừ bệnh thối hạch được so sánh với thuốc trừ bệnh hóa học. Kết quả cho thấy Trichoderma có hiệu quả tương đương hoặc thậm chí cao hơn so với thuốc trừ bệnh hóa học, đồng thời an toàn hơn cho môi trường và sức khỏe con người.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Ứng Dụng Nấm Trichoderma

Nghiên cứu này đã chứng minh tiềm năng của nấm Trichoderma trong việc phòng trừ bệnh cây bắp cải, đặc biệt là bệnh lở cổ rễ và thối hạch. Việc sử dụng Trichoderma không chỉ giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào thuốc trừ bệnh hóa học mà còn góp phần vào sản xuất nông nghiệp bền vững. Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc tối ưu hóa quy trình sản xuất chế phẩm Trichoderma, đánh giá hiệu quả của Trichoderma đối với các bệnh hại khác trên cây bắp cải, và nghiên cứu về ảnh hưởng của Trichoderma đến năng suất và chất lượng bắp cải.

6.1. Tổng kết kết quả nghiên cứu về ứng dụng Trichoderma tại Hà Nội và Lào Cai

Nghiên cứu đã thành công trong việc phân lập, định danh và đánh giá hiệu quả của nấm Trichoderma trong việc phòng trừ bệnh cây bắp cải tại Hà Nội và Lào Cai. Các kết quả cho thấy Trichoderma có tiềm năng lớn trong việc thay thế thuốc trừ bệnh hóa học và góp phần vào sản xuất nông nghiệp bền vững.

6.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về Trichoderma và bệnh cây bắp cải

Các hướng nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc tối ưu hóa quy trình sản xuất chế phẩm Trichoderma, đánh giá hiệu quả của Trichoderma đối với các bệnh hại khác trên cây bắp cải, và nghiên cứu về ảnh hưởng của Trichoderma đến năng suất và chất lượng bắp cải. Ngoài ra, cần có các nghiên cứu về quy trình sử dụng Trichoderma hiệu quả và an toàn trong thực tế sản xuất.

6.3. Khuyến nghị sử dụng Trichoderma trong sản xuất bắp cải bền vững

Khuyến nghị người trồng bắp cải sử dụng Trichoderma như một phần của hệ thống quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Trichoderma có thể được sử dụng để xử lý đất trước khi trồng, bón vào gốc cây, hoặc phun lên lá. Việc sử dụng Trichoderma kết hợp với các biện pháp canh tác khác, như luân canh cây trồng và bón phân hữu cơ, sẽ giúp tăng cường sức khỏe cây trồng và giảm thiểu sự phụ thuộc vào thuốc trừ bệnh hóa học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nấm bệnh tồn dư trong đất là nguyên nhân gây thiệt hại nghiêm trọng đối với ngành sản xuất rau màu tại Việt Nam, làm suy giảm mật độ cây con từ 20% đến trên 50% trong nhiều mùa vụ. Hai tác nhân nguy hiểm hàng đầu là nấm Rhizoctonia solani gây bệnh lở cổ rễ và Sclerotinia sclerotiorum gây bệnh thối hạch bắp cải. Việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học để xử lý đất không chỉ mang lại hiệu quả phòng trừ thấp do nấm tạo hạch bảo vệ mà còn gây ô nhiễm môi trường sinh thái đất, nước và đe dọa sức khỏe cộng đồng. Xu thế nông nghiệp bền vững đòi hỏi các giải pháp sinh học an toàn, trong đó nấm đối kháng Trichoderma spp. được xem là tác nhân kiểm soát sinh học hàng đầu nhờ khả năng ký sinh, tiết enzyme phân hủy và kích thích sinh trưởng bộ rễ.

Đề tài tập trung giải quyết mục tiêu thu thập, phân lập, giám định chính xác loài Trichoderma ở mức độ phân tử, xác định đặc điểm sinh học và tối ưu hóa quy trình nhân sinh khối. Đồng thời, nghiên cứu xây dựng mô hình thử nghiệm ứng dụng chế phẩm sinh học kết hợp phân bón hữu cơ nhằm phòng trừ bệnh lở cổ rễ và thối hạch cải bắp ngoài đồng ruộng.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện từ tháng 7/2016 đến tháng 7/2017 với 18 mẫu đất thu thập tại 5 tỉnh miền Bắc gồm Hà Nội, Hải Dương, Bắc Ninh, Hòa Bình và Cao Bằng. Các thử nghiệm đồng ruộng được triển khai trực tiếp tại hai vùng trọng điểm sản xuất rau là xã Văn Đức thuộc huyện Gia Lâm, Hà Nội và xã Gia Phú thuộc huyện Bảo Thắng, Lào Cai. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn lớn, chứng minh hiệu lực phòng trừ bệnh thối hạch đạt 69,2% đến 75,1%, mở ra hướng đi bền vững cho vùng thâm canh rau màu an toàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết kiểm soát sinh học (Biological Control) và lý thuyết tương tác ký sinh - ký chủ trong vi sinh vật học đất. Cơ chế tác động của nấm đối kháng Trichoderma spp. đối với nấm bệnh thực vật diễn ra thông qua bốn con đường chính: cơ chế siêu ký sinh xoắn quanh sợi nấm vật chủ; cơ chế sinh chất kháng sinh bay hơi và không bay hơi như Gliotoxin, Viridin; cơ chế tiết hệ enzyme phân hủy vách tế bào gồm 6 enzyme Chitinase và beta-1,3-glucanase; cùng cơ chế cạnh tranh trực tiếp về không gian sống và dinh dưỡng.

Hệ thống mô hình nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa sinh học phân tử và khảo nghiệm nông học thực địa, xoay quanh các khái niệm cốt lõi:

• Nấm đối kháng sinh học: Vi sinh vật có khả năng ức chế, tiêu diệt mầm bệnh hại cây trồng.
• Mật độ bào tử (CFU/g): Đơn vị định lượng mật độ tế bào nấm sống trên một gam cơ chất chế phẩm.
• Vùng gen rDNA-ITS: Đoạn gen phân tử chuẩn có kích thước khoảng 600 bp dùng để định danh phân loại nấm.
• Hiệu lực phòng trừ theo công thức Abbott: Chỉ số phần trăm giảm thiểu tỷ lệ bệnh so với công thức đối chứng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ 18 mẫu đất tại 5 tỉnh miền Bắc ở độ sâu 5 đến 20 cm. Quy trình phân lập sử dụng môi trường thạch nước WA kết hợp kỹ thuật cấy đơn bào tử dưới kính hiển vi quang học để thu được 09 chủng nấm thuần khiết. Để định danh chính xác loài, nghiên cứu áp dụng phương pháp chiết tách DNA bằng đệm CTAB, thực hiện phản ứng PCR khuếch đại vùng gen ITS với cặp mồi chuyên biệt ITS4 và ITS5, sau đó giải trình tự Sanger và xây dựng cây phả hệ bằng phần mềm MEGA7 với 1000 lần lặp bootstrap. Việc lựa chọn phương pháp phân tử là tất yếu vì các loài Trichoderma rất khó phân biệt chính xác nếu chỉ dựa vào hình thái khuẩn lạc.

Phương pháp điều tra tỷ lệ bệnh ngoài đồng ruộng tuân thủ nghiêm ngặt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-38:2010/BNN&PTNT ban hành kèm Thông tư số 71/2010/TT-BNNPTNT. Thiết kế điều tra áp dụng phương pháp 10 điểm chéo góc, mỗi điểm theo dõi 5 cây với tổng cỡ mẫu 50 cây trên mỗi ô thí nghiệm. Các thử nghiệm đồng ruộng được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh tại 2 mô hình diện tích 500 m2 mỗi điểm. Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý thống kê sinh học bằng phần mềm chuyên dụng Irristart 5.0 trong suốt tiến trình nghiên cứu từ tháng 7/2016 đến tháng 7/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả giám định phân tử từ 09 mẫu nấm phân lập cho thấy có 08 mẫu thuộc loài Trichoderma asperellum (chiếm tỷ lệ 88,89%) và 01 mẫu thuộc loài Trichoderma harzianum (chiếm tỷ lệ 11,11%). Đoạn gen khuếch đại rDNA-ITS có kích thước khoảng 600 bp với mức độ tương đồng 100% trên ngân hàng GenBank. Điều này chứng minh Trichoderma asperellum là loài chiếm ưu thế tuyệt đối trong đất canh tác rau màu miền Bắc.

Khảo sát đặc điểm sinh học cho thấy Trichoderma asperellum phát triển mạnh nhất trên môi trường PDA ở dải nhiệt độ 20 đến 25 độ C và pH từ 6,0 đến 7,0, đạt đường kính tản nấm cực đại 90 mm chỉ sau 3 ngày nuôi cấy. Trong các cơ chất thử nghiệm nhân sinh khối, môi trường thóc luộc mang lại hiệu quả vượt trội với mật độ bào tử đạt 7,8 x 10^9 CFU/g, cao hơn gấp 15 lần so với giá thể trấu cám truyền thống (4,9 x 10^8 CFU/g).

Điều tra thực tế cho thấy tỷ lệ bệnh thối hạch tại Hà Nội lên tới 55,5%, cao hơn gấp gần 8 lần so với Lào Cai (7,0%). Tỷ lệ bệnh lở cổ rễ tại Hà Nội đạt 13,3% so với 5,0% tại Lào Cai. Khảo nghiệm đồng ruộng khẳng định công thức phối trộn 0,5 kg chế phẩm nấm Trichoderma asperellum cùng 50 kg phân bón hữu cơ Lục Thần Nông trên 100 m2 trước khi trồng 48 giờ mang lại hiệu lực phòng trừ bệnh thối hạch cao nhất, đạt 75,1% tại Lào Cai và 69,2% tại Hà Nội.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch lớn về tỷ lệ bệnh thối hạch giữa Hà Nội (55,5%) và Lào Cai (7,0%) bắt nguồn từ yếu tố vi khí hậu vụ xuân tại đồng bằng sông Hồng có độ ẩm bão hòa cao và mưa phùn kéo dài, tạo điều kiện tối ưu cho hạch nấm nảy mầm hình thành đĩa quả thể. Việc cấy nấm đối kháng trước nấm bệnh từ 24 đến 48 giờ cho hiệu lực ức chế cao nhất vì Trichoderma asperellum kịp thời chiếm lĩnh không gian dinh dưỡng và bao vây sợi nấm gây hại.

Kết quả này hoàn toàn tương thích với các công bố khoa học trong nước và quốc tế khi đánh giá hiệu lực của Trichoderma đạt từ 70% đến trên 90% đối với nhóm nấm hạch. Dữ liệu thực nghiệm của luận văn có thể được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ cột kép so sánh mức độ phát sinh bệnh hại giữa hai vùng sinh thái, kết hợp bảng ma trận đa chiều đối chiếu mật độ bào tử sống sót (CFU/g) trên các dạng cơ chất trong thời gian bảo quản kéo dài suốt 12 tháng. Sự kết hợp giữa nấm đối kháng và phân hữu cơ cung cấp nguồn dưỡng chất đồng bộ, giúp hệ vi sinh vật có ích định cư bền vững ở vùng rễ cây trồng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm chuyển giao hiệu quả kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất rau an toàn, bốn khuyến nghị trọng tâm được đề xuất:

• Chuẩn hóa quy trình nhân nuôi sinh khối nấm Trichoderma asperellum trên nền cơ chất thóc luộc nhằm đạt mật độ bào tử tiêu chuẩn 7,8 x 10^9 CFU/g. Doanh nghiệp và các cơ sở sản xuất chế phẩm sinh học cần hoàn thiện dây chuyền vô trùng trong vòng 6 tháng tới để giảm 30% chi phí sản xuất giá thể.
• Ứng dụng quy trình xử lý đất bằng công thức phối trộn 0,5 kg chế phẩm Trichoderma asperellum với 50 kg phân bón hữu cơ Lục Thần Nông trên diện tích 100 m2. Các hợp tác xã rau an toàn cần thực hiện bón lót trước khi trồng 48 giờ nhằm duy trì target metric phòng trừ bệnh thối hạch và lở cổ rễ đạt trên 70%.
• Ban hành quy trình quản lý dịch hại tổng hợp IPM ứng dụng chế phẩm Trichoderma cho vùng chuyên canh bắp cải tại Hà Nội và Lào Cai. Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật hai địa phương cần chủ trì tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật cho nông dân trong lộ trình 12 đến 24 tháng.
• Mở rộng phạm vi nghiên cứu và khảo nghiệm đối với các đối tượng nấm đất nguy hiểm khác như Fusarium oxysporum và Pythium sp. trên cây ăn quả và cây công nghiệp ngắn ngày trong giai đoạn từ năm 2026 đến 2028 do các viện nghiên cứu chuyên ngành thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn cung cấp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn giá trị cho bốn nhóm đối tượng:

• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Bảo vệ thực vật, Nông học, Công nghệ sinh học: Khai thác chi tiết phương pháp sinh học phân tử qua giải trình tự vùng gen rDNA-ITS kích thước 600 bp và phương pháp phân tích phả hệ MEGA7 để định danh vi sinh vật đất.
• Cán bộ kỹ thuật, chuyên viên khuyến nông tại các Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật: Vận dụng quy trình điều tra dịch hại chuẩn theo QCVN 01-38:2010/BNN&PTNT và phương pháp thiết kế ô thí nghiệm diện tích 500 m2 để xây dựng mô hình phòng trừ bệnh sinh học tại địa phương.
• Doanh nghiệp sản xuất chế phẩm sinh học và phân bón hữu cơ vi sinh: Tiếp nhận công nghệ nhân sinh khối trên cơ chất thóc luộc đạt mật độ 7,8 x 10^9 CFU/g cùng công thức phối trộn phân bón giúp kéo dài thời hạn bảo quản bào tử lên 12 tháng.
• Chủ trang trại, hợp tác xã và hộ nông dân canh tác rau an toàn VietGAP: Áp dụng trực tiếp kỹ thuật xử lý đất bằng nấm sinh học giúp giảm thiểu từ 50% đến 70% lượng thuốc trừ nấm hóa học, nâng cao giá trị thương phẩm nông sản.

Câu hỏi thường gặp

Nấm Trichoderma asperellum phân lập trong nghiên cứu có ưu thế sinh học gì nổi bật? Chủng Trichoderma asperellum phân lập có tốc độ phát triển tản nấm đạt 90 mm chỉ sau 3 ngày nuôi cấy trên môi trường PDA, khả năng sinh bào tử phân sinh đậm đặc và ức chế trực tiếp sự phát triển của sợi nấm Rhizoctonia solani và Sclerotinia sclerotiorum thông qua hệ enzyme Chitinase ngoại bào.

Tại sao cần phối trộn chế phẩm Trichoderma với phân hữu cơ trước khi trồng 48 giờ? Khoảng thời gian 48 giờ cho phép bào tử nấm nảy mầm, nhân nhanh sinh khối và thiết lập quần thể nấm đối kháng bao phủ vùng rễ trong đất. Sự chuẩn bị này giúp ức chế mầm bệnh xâm nhiễm ngay từ giai đoạn cây con hồi xanh, nâng hiệu lực phòng trừ lên 69,2% đến 75,1%.

Cơ chất nhân sinh khối nào mang lại hiệu quả kinh tế và kỹ thuật cao nhất? Cơ chất thóc luộc đạt hiệu quả tối ưu nhất với mật độ bào tử đạt đỉnh 7,8 x 10^9 CFU/g, cao hơn nhiều so với cơ chất trấu cám (4,9 x 10^8 CFU/g). Nguồn vật liệu này sẵn có tại địa phương, dễ khử trùng và thuận lợi cho bảo quản chế phẩm dạng rắn.

Hiệu lực phòng trừ bệnh thối hạch ngoài đồng ruộng thực tế đạt mức bao nhiêu phần trăm? Trong các mô hình diện tích 500 m2, công thức xử lý nấm kết hợp phân hữu cơ Lục Thần Nông đạt hiệu lực phòng trừ bệnh thối hạch 75,1% tại Bảo Thắng, Lào Cai trong vụ thu đông và đạt 69,2% tại Văn Đức, Gia Lâm, Hà Nội trong vụ xuân.

Thời gian bảo quản chế phẩm nấm Trichoderma asperellum kéo dài được bao lâu? Bào tử nấm Trichoderma asperellum sau khi được tạo chế phẩm dạng bột phối trộn bột Talc và bảo quản ở điều kiện nhiệt độ phòng vẫn duy trì sức sống, khả năng nảy mầm và hoạt tính đối kháng ổn định lên tới 12 tháng.

Kết luận

• Đã phân lập được 09 mẫu nấm đối kháng từ 18 mẫu đất tại 5 tỉnh miền Bắc, trong đó xác định 08 mẫu thuộc loài Trichoderma asperellum (88,89%) và 01 mẫu thuộc loài Trichoderma harzianum (11,11%) thông qua giải trình tự gen vùng rDNA-ITS.
• Xác định điều kiện nuôi cấy tối ưu cho nấm Trichoderma asperellum ở nhiệt độ 20 đến 25 độ C, pH từ 6,0 đến 7,0; cơ chất thóc luộc cho mật độ sinh khối cao nhất đạt 7,8 x 10^9 CFU/g.
• Đánh giá thực trạng tỷ lệ bệnh thối hạch bắp cải tại Hà Nội ở mức 55,5% và Lào Cai ở mức 7,0%; tỷ lệ bệnh lở cổ rễ tại Hà Nội là 13,3% và Lào Cai là 5,0%.
• Thử nghiệm thành công mô hình phòng trừ bệnh thối hạch bằng chế phẩm nấm kết hợp phân bón hữu cơ với hiệu lực đạt 75,1% tại Lào Cai và 69,2% tại Hà Nội trên quy mô 500 m2 mỗi mô hình.
• Chứng minh khả năng duy trì sức sống của bào tử nấm trong chế phẩm bảo quản kéo dài đến 12 tháng, tạo cơ sở khoa học vững chắc để sản xuất thương mại.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp một giải pháp sinh học hoàn chỉnh từ khâu định danh phân tử, công nghệ nhân sinh khối đến quy trình ứng dụng đồng ruộng. Trong giai đoạn 2026-2027, các đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp cần đẩy mạnh chuyển giao công nghệ lên men quy mô công nghiệp. Hãy liên hệ ngay với các viện nghiên cứu chuyên ngành hoặc cơ sở bảo vệ thực vật địa phương để tiếp nhận quy trình kỹ thuật và ứng dụng chế phẩm sinh học vào mô hình sản xuất rau an toàn ngay trong vụ mùa tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM PHẠM QUANG NGUYÊN NGHIÊN CỨU NHÂN SINH KHỐI NẤM TRICHODERMA SP. VÀ ỨNG DỤNG PHÒNG TRỪ BỆNH LỞ CỖ RỄ VÀ THỐI HẠCH BẮP CẢI TẠI HÀ NỘI VÀ LÀO CAI Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60.12 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Đức Huy NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm2017 Tác giả luận văn Phạm Quang Nguyên i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc TS Nguyễn Đức Huy đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Bệnh cây, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Trạm BVTV Huyện Gia Lâm, Chi cục BVTV Tỉnh Lào Cai đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm2017 Tác giả luận văn Phạm Quang Nguyên ii c MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG.

vii DANH MỤC HÌNH. viii DANH MỤC ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ. ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI.

MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. NẤM ĐỐI KHÁNG Trichoderma spp.

Đặc điểm sinh học và sinh thái của nấm Trichoderma spp. Cơ chế tác động của nấm Trichoderma spp. lên các tác nhân gây bệnh cây trồng. Khả năng phòng trừ của nấm Trichoderma spp.

đối với các loài bệnh gây hại cây trồng. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC. NGHIÊN CỨU VÀ PHÒNG TRỪ BỆNH CHẾT RẠP CÂY CON, LỞ CỔ RỄ VÀ THỐI NHŨN CẢI BẮP DO NẤM Rhizoctonia solani GÂY RA.

NGHIÊN CỨU VÀ PHÒNG TRỪ BỆNH THỐI HẠCH CẢI BẮP DO NẤM Sclerotinia sclerotiorum GÂY RA. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐÔI TƯỢNG VÀ VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Vật liệu nghiên cứu. Dụng cụ và hóa chất nghiên cứu. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp thu thập mẫu đất và phân lập nấm Trichoderma. Phương pháp điều tra mức độ bệnh (tỉ lệ bệnh) lở cổ rễ và thối hạch bắp cải tại Hà Nội và Lào Cai. Phương pháp nghiên cứu trong phòng thí nghiệm.

Thí nghiệm phòng trừ bệnh lở cổ rễ cây bắp cải (giai đoạn cây con) trong nhà lưới. Thử nghiệm mô hình phòng trừ bệnh thối hạch bắp cải bằng chế phẩm Trichoderma tại Hà Nội và Lào Cai. XỬ LÝ SỐ LIỆU. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THÁO LUẬN.

KẾT QUẢ THU THẬP, PHÂN LẬP, XÁC ĐỊNH VÀ NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI, SINH HỌC CỦA NẤM TRICHODERMA SP. Kết quả thu thập mẫu đất để phân lập nấm đối kháng Trichoderma sp. tại một số tỉnh miền Bắc. Kết quả phân lập nấm đối kháng Trichoderma sp.

tại một số tỉnh miền Bắc. ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI VÀ SINH HỌC CỦA CÁC MẪU NẤM TRICHODERMA. Đặc điểm hình thái của nấm Trichoderma asperellum và Trichoderma harzianum. Đặc điểm sinh học của nấm Trichoderma asperellum.

NGHIÊN CỨU NHÂN SINH KHỐI NẤM TRICHODERMA ASPERELLUM TRÊN MỘT SỐ CƠ CHẤT ĐỂ LÀM NGUỒN TẠO CHẾ PHẨM TRICHODERMA. Nhân sinh khối nấm Trichoderma asperellum. Tạo chế phẩm chứa nấm T. NGHIÊN CỨU SỨC SỐNG CỦA BÀO TỬ NẤM TRICHODERMA ASPERELLUM SAU KHI PHỐI TRỘN VỚI PHÂN BÓN.

KẾT QUẢ ĐIỀU TRA MỨC ĐỘ BỆNH THỐI HẠCH VÀ LỞ CỔ RỄ BẮP CẢI TẠI HÀ NỘI VÀ LÀO CAI. Kết quả điều tra và thu thập bệnh thối hạch, lở cổ rễ tại Lào Cai. Kết quả điều tra và thu thập bệnh thối hạch và lở cổ rễ bắp cải tại Hà Nội. KẾT QUẢ THỬ NGHIỆM HIỆU LỰC ĐỐI KHÁNG CỦA NẤM TRICHODERMA ASPERELLUM ĐỐI VỚI NẤM GÂY BỆNH LỞ CỔ RỄ VÀ THỐI HẠCH BẮP CẢI.

Hiệu lực đối kháng của nấm Trichoderma asperellum đối với nấm Rhizoctonia solani trên môi trường PDA. Hiệu lực đối kháng của nấm Trichoderma asperellum đối với nấm Sclerotinia sclerotiorum trên môi trường PDA. THỬ NGHIỆM PHÒNG TRỪ BỆNH LỞ CỔ RỄ (Rhizoctonia solani) VÀ THỐI HẠCH (Sclerotinia sclerotiorum) CÂY BẮP CẢI TRONG NHÀ LƯỚI VÀ NGOÀI ĐỒNG RUỘNG BẰNG CHẾ PHẨM TRICHODERMA. Thử nghiệm phòng trừ bệnh lở cổ rễ (Rhizoctonia solani) cây bắp cải trong chậu.

Thử nghiệm phòng trừ bệnh thối hạch cây bắp cải (Sclerotinia sclerotiorum) tại Lào Cai và Hà Nội bằng chế phẩm nấm Trichoderma. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 62 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 63 v c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt HLPT Hiệu lực phòng trừ OMA Môi trường bột mạch Agar PCA Potato Carot Agar PCR Phản ứng trùng hợp chuỗi PGA Potato Glucose Agar PSA Potato Sugar Agar R.

Sclerotinia STT Số thứ tự T. Trichoderma TLB Tỷ lệ bệnh WA Water Agar vi c DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Danh sách mẫu đất đã được thu thập để phân lập nấm Trichoderma sp. trong nghiên cứu này.

Kết quả phân lập nấm đối kháng Trichoderma sp. từ các mẫu đất đã thu thập. Kết quả tìm kiếm chuỗi gần gũi trên ngân hàng gen của 09 mẫu nấm Trichoderma. Đặc điểm hình thái nấm Trichoderma .5 Khả năng phát triển của nấm T.asperellum trên một số môi trường.

Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của nấm T.asperellum trên môi trường PDA. Ảnh hưởng của pH môi trường nuôi cấy (PDA) đến sự phát triển của nấm T. Sự hình thành bào tử của nấm T.asperellum trên các giá thể khác nhau. Khả năng phát triển của nấm T.asperellum sau khi bảo quản.

Tỷ lệ bệnh lở cổ rễ cây bắp cải (R.solani) tại Lào Cai. Tình hình bệnh thối hạch bắp cải tại Bảo Thắng - Lào Cai. Tình hình bệnh Lở cổ rễ bắp cải tại Hà Nội. Tình hình bệnh thối hạch bắp cải tại Hà Nội.

Hiệu lực đối kháng của nấm T.asperellum đối với nấm R.solani trên môi trường PDA .15 Hiệu lực đối kháng của nấm T.asperellum đối với nấm S.sclerotiorum trên môi trường PDA.16 Hiệu lực đối kháng của nấm Trichoderma sp. trên nguồn đất nhiễm R. Thử nghiệm phòng trừ bệnh thối hạch bắp cải tại Gia Phú - Bảo Thắng - Lào Cai vụ thu đông 2016. Thử nghiệm phòng trừ bệnh thối hạch bắp cải tại Văn Đức, Gia Lâm, Hà Nội vụ xuân 2017.

59 vii c DANH MỤC HÌNH Hình 2. Hình thái nấm Trichoderma sp.1 Các mẫu nấm Trichoderma sp. đã phân lập thuần trên môi trường PDA sau 5 ngày nuôi cấy.2 Sản phẩm điện di các mẫu nấm đối kháng Trichoderma Vn. Kích thước sản phẩm PCR khoảng 600 bp .3 Phân tích phả hệ dựa trên trình tự vùng ITS của 09 mẫu nấm Trichoderma.

Đặc điểm hình thái của mẫu nấm. Sự phát triển của nấm T.asperellum trên một số môi trường. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến khả năng phát triển của T. Ảnh hưởng của pH đến khả năng phát triển của T.asperellum trên môi trường PDA.

Nhân nuôi nấm T. asperellum trên một số giá thể. Quy trình tạo chế phẩm chứa nấm T. Ảnh hưởng của thời gian bảo quản đến khả năng phát triển của nấm T.

Triệu chứng bệnh lở cổ rễ cải bắp. Đặc điểm hình thái tản nấm và sợi nấm trên môi trường PDA. Triệu chứng và nguyên nhân gây bệnh thối hạch cải bắp. Triệu chứng bệnh lở cổ rễ cải bắp.

Triệu chứng bệnh thối hạch cải bắp. Khả năng đối kháng của nấm T.asperellum đối với nấm R.solani trên môi trường PDA. Khả năng đối kháng của nấm T.asperellum đối với nấm S.sclerotiorum trên môi trường PDA.18 Hiệu lực của chế phẩm T. asperellum phòng chống bệnh lở cổ rễ bắp cải trong điều kiện chậu vại.

Bố trí thí nghiệm phòng trừ tại Bảo Thắng – Lào Cai. Thí nghiệm phòng trừ bệnh thối hạch bắp cải. 60 viii c DANH MỤC ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ Sơ đồ 1. Tạo chế phẩm chứa nấm Trichoderma.

43 ix c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Phạm Quang Nguyên Tên Luận văn: Nghiên cứu nhân sinh khối nấm Trichoderma sp. và ứng dụng phòng trừ bệnh lở cổ rễ và thối hạch bắp cải tại Hà Nội và Lào Cai Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60.12 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Phân lập, định danh và nhân sinh khối nấm Trichoderma sp. thử nghiệm mô hình phòng trừ bệnh lở cổ rễ cây cải bắp tại Lào Cai và Hà Nội Phương pháp nghiên cứu Các mẫu đất để phân lập nấm Trichoderma spp. được thu thập ở Hà Nội, Hòa Bình, Bắc Ninh, Hải Dương, Cao Bằng trên các ruộng trồng rau mầu.

Nấm đối kháng Trichoderma spp. được phân lập từ các mẫu đất sử dụng môi trường WA và phương pháp cấy đơn bào tử dưới sự hỗ trợ của kim thủy tinh và kính hiển vi quang học. Giám định các chủng Trichoderma dựa vào đặc điểm hình thái và giải trình tự gene vùng rDNA-ITS. Kết quả chính và kết luận - Đã thu thập được 18 mẫu đất ở các ruộng trồng rau mầu từ 5 tỉnh ở miền Bắc.

Đã phân lập được 09 mẫu nấm Trichoderma sp.từ các mẫu đất thu thập. - Sử dụng kỹ thuật PCR và giải trình tự gene vùng rDNA-ITS của các mẫu nấm Trichoderma sp. cho thấy 08 mẫu nấm là loài T. asperellum và 01 mẫu nấm là loài T.

Như vậy, phổ biến trong đất là nấm T. asperellum phát triển tốt trên môi trường PDA, pH 6-7 và nhiệt độ 20oC- 25oC. Đường kính tản nấm là 90mm sau 3 ngày nuôi cấy. - Kết quả nhân sinh khối nấm T.