Luận văn: Vốn xã hội và tiền lương - Nghiên cứu trường hợp tại Việt Nam - ĐH Kinh tế TP.HCM

Nghiên cứu luận văn thạc sĩ về mối quan hệ giữa vốn xã hội và tiền lương tại Việt Nam, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và kết quả thực tiễn.

• Tác giả: Lê Thị Nga
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Tiến Khai
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Vốn Xã Hội Và Tiền Lương: Nghiên Cứu Trường Hợp Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu tổng quát
• 1.3. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.1. Lược khảo lý thuyết
• 2.2. Khái niệm
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khung phân tích
• 3.2. Mô hình kinh tế lượng
• 3.3. Phương pháp kinh tế lượng
• 3.4. Dạng mô hình
• 3.5. Phương pháp ước lượng
• 3.6. Kiểm định mô hình
• 3.7. Phương sai sai số thay đổi
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tổng quan về tiền lương và vốn xã hội ở Việt Nam
• 4.2. Các chính sách tiền lương của Việt Nam từ Đổi mới tới nay
• 4.3. Đặc điểm vốn xã hội và tiền lương của người lao động tại một số tỉnh thành Việt Nam theo dữ liệu VARHS
• 4.4. Kết quả nghiên cứu
• 4.5. Các đặc điểm về lao động, phương pháp tìm việc và tiền lương
• 4.6. Kiểm định tính ổn định. Phương sai sai số thay đổi
• 4.7. Kết quả hồi quy
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về mối quan hệ giữa vốn xã hội và tiền lương tại Việt Nam

Mối quan hệ giữa vốn xã hội và tiền lương là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu kinh tế, đặc biệt tại Việt Nam. Vốn xã hội không chỉ ảnh hưởng đến khả năng tìm việc mà còn tác động đến mức lương mà người lao động nhận được. Nghiên cứu này sẽ phân tích các khía cạnh của vốn xã hội và cách nó tương tác với tiền lương trong bối cảnh thị trường lao động Việt Nam.

1.1. Khái niệm vốn xã hội và tiền lương

Vốn xã hội được định nghĩa là mạng lưới quan hệ xã hội mà cá nhân có thể tận dụng để đạt được lợi ích. Tiền lương, theo Bộ Luật lao động Việt Nam, là khoản tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động. Sự kết hợp giữa hai khái niệm này sẽ giúp hiểu rõ hơn về ảnh hưởng của vốn xã hội đến tiền lương.

1.2. Tình hình thị trường lao động tại Việt Nam

Thị trường lao động Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm tình trạng thất nghiệp và cung lao động dư thừa. Số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức cao, điều này làm cho việc tìm kiếm việc làm trở nên khó khăn hơn cho người lao động.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu mối quan hệ này

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về mối quan hệ giữa vốn xã hội và tiền lương, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề chưa được giải quyết. Một trong những thách thức lớn là việc xác định chính xác cách mà vốn xã hội ảnh hưởng đến tiền lương. Nhiều nghiên cứu chỉ dừng lại ở việc chỉ ra sự tồn tại của mối quan hệ mà không đi sâu vào phân tích cụ thể.

2.1. Những khó khăn trong việc thu thập dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu về vốn xã hội và tiền lương gặp nhiều khó khăn do tính chất phức tạp của các mối quan hệ xã hội. Nhiều người lao động không nhận thức rõ về ảnh hưởng của vốn xã hội đến tiền lương của họ.

2.2. Sự không đồng nhất trong các nghiên cứu trước đây

Nhiều nghiên cứu trước đây không đồng nhất trong việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến tiền lương, dẫn đến kết quả không nhất quán. Điều này tạo ra khó khăn trong việc xây dựng một mô hình nghiên cứu chính xác.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ giữa vốn xã hội và tiền lương

Để nghiên cứu mối quan hệ giữa vốn xã hội và tiền lương, một phương pháp tiếp cận đa chiều là cần thiết. Nghiên cứu này sẽ sử dụng mô hình hồi quy để phân tích dữ liệu từ cuộc điều tra tiếp cận nguồn lực hộ gia đình nông thôn Việt Nam (VARHS).

3.1. Mô hình hồi quy OLS

Mô hình hồi quy OLS sẽ được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa vốn xã hội và tiền lương. Mô hình này cho phép đánh giá tác động của các yếu tố khác nhau đến mức lương của người lao động.

3.2. Phân tích dữ liệu từ VARHS

Dữ liệu từ VARHS sẽ cung cấp thông tin chi tiết về tình trạng việc làm và mức lương của người lao động tại các tỉnh thành khác nhau. Phân tích này sẽ giúp làm rõ hơn về mối quan hệ giữa vốn xã hội và tiền lương.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng vốn xã hội có ảnh hưởng đáng kể đến tiền lương của người lao động. Những người tìm việc thông qua kênh phi chính thức thường nhận được mức lương thấp hơn so với những người tìm việc qua kênh chính thức. Điều này cho thấy rằng việc xây dựng và duy trì mạng lưới xã hội là rất quan trọng.

4.1. Tác động của vốn xã hội đến tiền lương

Nghiên cứu chỉ ra rằng những người có vốn xã hội cao thường nhận được mức lương cao hơn. Điều này cho thấy rằng việc xây dựng mối quan hệ xã hội có thể giúp người lao động có được cơ hội việc làm tốt hơn.

4.2. Ứng dụng chính sách từ kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để đề xuất các chính sách nhằm nâng cao vốn xã hội cho người lao động, từ đó cải thiện mức lương và điều kiện làm việc của họ.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu này đã chỉ ra mối quan hệ giữa vốn xã hội và tiền lương tại Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu thêm để hiểu rõ hơn về tác động của vốn xã hội đến tiền lương trong các bối cảnh khác nhau.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng vốn xã hội có ảnh hưởng tích cực đến tiền lương của người lao động. Những người tìm việc qua kênh phi chính thức thường nhận được mức lương thấp hơn.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố khác ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa vốn xã hội và tiền lương, cũng như mở rộng nghiên cứu ra các khu vực khác của Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường lao động Việt Nam ngày càng phát triển và cạnh tranh, việc tìm hiểu mối quan hệ giữa vốn xã hội và tiền lương của người lao động trở nên cấp thiết. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê năm 2017, lực lượng lao động trong độ tuổi là 48,2 triệu người với tỷ lệ thất nghiệp 2,24%, trong khi số doanh nghiệp thành lập mới lên tới 126.859. Vốn xã hội, đặc biệt là các mối quan hệ phi chính thức như bạn bè, họ hàng, được xem là một nguồn lực quan trọng giúp người lao động tiếp cận việc làm. Tuy nhiên, ảnh hưởng của vốn xã hội đến tiền lương vẫn còn nhiều tranh luận và chưa được làm rõ trong bối cảnh Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích tác động của vốn xã hội, thể hiện qua phương pháp tìm việc phi chính thức, đến mức lương của người lao động tại 12 tỉnh thành Việt Nam, dựa trên dữ liệu điều tra VARHS năm 2016. Nghiên cứu tập trung vào nhóm người lao động trong độ tuổi lao động (nam 18-60 tuổi, nữ 18-55 tuổi), nhằm đánh giá sự khác biệt về tiền lương giữa các phương pháp tìm việc và các yếu tố ảnh hưởng khác như trình độ học vấn, kinh nghiệm, đặc điểm công việc và vùng miền. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đề xuất chính sách hỗ trợ người lao động lựa chọn phương pháp tìm việc phù hợp, góp phần nâng cao thu nhập và hiệu quả thị trường lao động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết vốn xã hội của Putnam (1995), Bourdieu (1986) và Coleman (1988), trong đó vốn xã hội được hiểu là mạng lưới quan hệ xã hội giúp cá nhân tiếp cận nguồn lực và thông tin. Ba hình thức vốn xã hội gồm gắn kết (bonding), bắc cầu (bridging) và liên kết (linking) được sử dụng để phân tích ảnh hưởng đến tiền lương. Lý thuyết tiền lương Mincer (1974) mở rộng được áp dụng để mô hình hóa mối quan hệ giữa tiền lương với trình độ học vấn, kinh nghiệm và các đặc điểm cá nhân, công việc. Ngoài ra, các mô hình kinh tế lượng như OLS, mô hình lựa chọn Heckman, và mô hình chuyển đổi nội sinh được tham khảo để xử lý các vấn đề nội sinh và lựa chọn mẫu.

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Vốn xã hội: Mạng lưới quan hệ cá nhân giúp tiếp cận việc làm.
• Tiền lương: Khoản thu nhập người lao động nhận được, được xác định theo Bộ Luật Lao động Việt Nam.
• Phương pháp tìm việc: Phân biệt giữa kênh chính thức (ứng tuyển, dịch vụ việc làm) và phi chính thức (bạn bè, họ hàng).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là cuộc điều tra tiếp cận nguồn lực hộ gia đình nông thôn Việt Nam (VARHS) năm 2016, với 2999 quan sát người lao động trong độ tuổi tại 12 tỉnh thành. Phương pháp phân tích sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính-logarit dựa trên hàm tiền lương Mincer mở rộng, ước lượng bằng phương pháp bình phương tối thiểu thông thường (OLS). Biến phụ thuộc là logarit tiền lương theo tháng, biến chính là phương pháp tìm việc (phi chính thức hay chính thức), cùng các biến kiểm soát về trình độ học vấn, kinh nghiệm tiềm năng, giới tính, dân tộc, tình trạng hôn nhân, sức khỏe, hợp đồng lao động, nơi làm việc, nghề nghiệp, ngành kinh tế, khu vực kinh tế và khu vực sinh sống.

Kiểm định đa cộng tuyến được thực hiện bằng hệ số phóng đại phương sai (VIF), kiểm định phương sai sai số thay đổi bằng kiểm định White và xử lý bằng ước lượng vững (robust standard errors). Vấn đề nội sinh được kiểm tra qua kiểm định tương quan giữa biến giải thích và phần dư, kết quả không phát hiện nội sinh. Thời gian nghiên cứu tập trung vào dữ liệu năm 2016, phạm vi địa lý gồm 12 tỉnh thành đại diện cho các vùng miền khác nhau của Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng tiêu cực của phương pháp tìm việc phi chính thức đến tiền lương: Người lao động tìm việc qua bạn bè, họ hàng nhận mức lương trung bình thấp hơn khoảng 3,5% so với người tìm việc qua kênh chính thức, mặc dù tỷ lệ sử dụng kênh phi chính thức tăng từ 24,66% năm 2012 lên 34,34% năm 2016.

2. Tác động tích cực của trình độ học vấn và kinh nghiệm: Tiền lương tăng theo trình độ học vấn, với người có bằng đại học trở lên nhận lương cao hơn từ 15% đến 40% so với người không có bằng cấp. Số năm kinh nghiệm tiềm năng trung bình là 20,46 năm, có tác động tích cực đến tiền lương nhưng với tốc độ tăng giảm dần khi kinh nghiệm vượt mức nhất định.

3. Chênh lệch tiền lương theo giới tính, dân tộc và vùng miền: Nam giới nhận lương cao hơn nữ giới khoảng 10%, người dân tộc Kinh có mức lương cao hơn các dân tộc khác khoảng 8%. Người lao động ở thành thị nhận lương cao hơn nông thôn khoảng 12%.

4. Ảnh hưởng của đặc điểm công việc và hợp đồng lao động: Người có hợp đồng lao động nhận lương cao hơn 7% so với người không có hợp đồng. Lao động trong ngành công nghiệp và xây dựng có mức lương cao hơn ngành nông lâm ngư nghiệp khoảng 20%. Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trả lương cao hơn khu vực tư nhân và nhà nước từ 25% đến 30%.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy vốn xã hội qua kênh tìm việc phi chính thức có ảnh hưởng tiêu cực đến tiền lương, phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế cho rằng việc sử dụng mạng lưới thân thiết có thể dẫn đến việc chấp nhận công việc với mức lương thấp hơn do vấn đề không tương thích giữa năng suất và vị trí công việc. Sự gia tăng tỷ lệ sử dụng kênh phi chính thức phản ánh xu hướng tận dụng mạng lưới xã hội để giảm chi phí tìm việc, nhưng đồng thời cũng cho thấy hạn chế về chất lượng công việc và thu nhập.

Tác động tích cực của trình độ học vấn và kinh nghiệm phù hợp với lý thuyết vốn con người, khẳng định vai trò quan trọng của giáo dục và kỹ năng trong việc nâng cao thu nhập. Sự chênh lệch tiền lương theo giới tính, dân tộc và vùng miền phản ánh các bất bình đẳng xã hội và kinh tế còn tồn tại trong thị trường lao động Việt Nam.

Các đặc điểm công việc và hợp đồng lao động cũng đóng vai trò quan trọng trong cơ chế xác định tiền lương, cho thấy sự khác biệt về quyền lợi và điều kiện làm việc giữa các nhóm lao động. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh mức lương trung bình theo phương pháp tìm việc và bảng phân tích hồi quy chi tiết các biến giải thích.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển kênh tìm việc chính thức: Đẩy mạnh các dịch vụ việc làm công cộng và các kênh tuyển dụng minh bạch nhằm giảm sự phụ thuộc vào mạng lưới phi chính thức, giúp người lao động tiếp cận công việc phù hợp với mức lương tối ưu. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, các trung tâm dịch vụ việc làm.

2. Nâng cao trình độ và kỹ năng cho người lao động: Tổ chức các chương trình đào tạo nghề, nâng cao trình độ học vấn và kỹ năng mềm, đặc biệt tại các vùng nông thôn và dân tộc thiểu số để tăng năng suất và thu nhập. Thời gian thực hiện: 3-5 năm; Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở đào tạo nghề.

3. Xây dựng chính sách hỗ trợ người lao động không có hợp đồng: Tăng cường quản lý lao động phi chính thức, khuyến khích ký kết hợp đồng lao động để đảm bảo quyền lợi và thu nhập ổn định. Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, các doanh nghiệp.

4. Giảm bất bình đẳng giới và dân tộc trong thị trường lao động: Triển khai các chương trình hỗ trợ đặc thù cho phụ nữ và các dân tộc thiểu số nhằm nâng cao cơ hội việc làm và thu nhập. Thời gian thực hiện: 3-5 năm; Chủ thể: Ủy ban Dân tộc, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách lao động: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chính sách hỗ trợ người lao động, cải thiện cơ chế tiền lương và phát triển thị trường lao động minh bạch.

2. Các tổ chức dịch vụ việc làm và đào tạo nghề: Áp dụng các khuyến nghị để thiết kế chương trình đào tạo và tư vấn nghề nghiệp phù hợp với nhu cầu thực tế của người lao động.

3. Doanh nghiệp và nhà tuyển dụng: Hiểu rõ tác động của phương pháp tuyển dụng đến năng suất và chi phí lao động, từ đó tối ưu hóa quy trình tuyển dụng và chính sách tiền lương.

4. Người lao động và các tổ chức đại diện: Nắm bắt thông tin về ảnh hưởng của vốn xã hội và các yếu tố khác đến thu nhập, từ đó lựa chọn phương pháp tìm việc hiệu quả và đàm phán quyền lợi tốt hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Vốn xã hội là gì và tại sao nó quan trọng trong thị trường lao động?
   Vốn xã hội là mạng lưới quan hệ xã hội giúp cá nhân tiếp cận thông tin và cơ hội việc làm. Nó quan trọng vì giúp giảm chi phí tìm việc và có thể ảnh hưởng đến mức lương và vị trí công việc.

2. Phương pháp tìm việc phi chính thức ảnh hưởng thế nào đến tiền lương?
   Nghiên cứu cho thấy người tìm việc qua bạn bè, họ hàng thường nhận mức lương thấp hơn khoảng 3,5% so với kênh chính thức do có thể chấp nhận công việc không phù hợp hoặc có năng suất thấp hơn.

3. Trình độ học vấn và kinh nghiệm tác động ra sao đến tiền lương?
   Tiền lương tăng theo trình độ học vấn và số năm kinh nghiệm, tuy nhiên tốc độ tăng lương giảm dần khi kinh nghiệm vượt mức nhất định, phản ánh hiệu ứng bão hòa trong quá trình tích lũy kinh nghiệm.

4. Có sự khác biệt tiền lương giữa các nhóm giới tính và dân tộc không?
   Có. Nam giới và người dân tộc Kinh nhận lương cao hơn lần lượt khoảng 10% và 8% so với nữ giới và các dân tộc khác, phản ánh bất bình đẳng trong thị trường lao động.

5. Làm thế nào để giảm sự phụ thuộc vào kênh tìm việc phi chính thức?
   Cần phát triển các dịch vụ việc làm chính thức, nâng cao kỹ năng người lao động, và xây dựng chính sách hỗ trợ nhằm tạo điều kiện cho người lao động tiếp cận việc làm minh bạch và công bằng.

Kết luận

• Người lao động tìm việc qua kênh phi chính thức nhận mức lương thấp hơn so với kênh chính thức, phản ánh tác động tiêu cực của vốn xã hội trong một số trường hợp.
• Trình độ học vấn và kinh nghiệm làm việc là những yếu tố quan trọng giúp tăng tiền lương, trong khi giới tính, dân tộc và vùng miền tạo ra sự chênh lệch đáng kể.
• Đặc điểm công việc và hợp đồng lao động cũng ảnh hưởng đến mức thu nhập, với lao động có hợp đồng và làm việc trong khu vực FDI nhận lương cao hơn.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các chính sách phát triển thị trường lao động minh bạch, nâng cao kỹ năng và giảm bất bình đẳng.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và đa dạng hơn, đồng thời theo dõi tác động chính sách trong thực tiễn.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà hoạch định chính sách và tổ chức liên quan nên áp dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện cơ chế tìm việc và tiền lương, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Tổng quan lý thuyết và nghiên cứu liên quan Chương 3: Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Chương 5: Kết luận và hàm ý chính sách LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 2. Lược khảo lý thuyết 2. Khái niệm Bài viết lược khảo một số khái niệm của các nhà nghiên cứu, tổ chức thế giới và văn bản pháp luật trong nước. Đề tài sử dụng khái niệm vốn xã hội của Putnam (1995) và định nghĩa tiền lương từ Bộ Luật lao động Việt Nam.

Vốn xã hội Từ khía cạnh nguồn lực, Bourdieu (1986) định nghĩa vốn xã hội là tổng hợp những nguồn lực thực tế hay tiềm năng có liên quan đến việc sở hữu mạng lưới bền vững của nhiều hoặc ít mối quan hệ được thể chế hóa từ sự quen biết và công nhận lẫn nhau; hay nói cách khác nó là tư cách thành viên trong một nhóm cung cấp sự ủng hộ của vốn sở hữu tập thể và sự tín nhiệm cho mỗi thành viên. Dưới góc độ vốn con người, Coleman (1988) nhận thấy rằng vốn xã hội được định nghĩa bởi chức năng của nó. Vốn xã hội không phải là một thực thể đơn lẻ mà là nhiều thực thể khác nhau có hai đặc điểm chung: bao gồm một số khía cạnh của cấu trúc xã hội, và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động nhất định của các cá nhân hợp tác trong cấu trúc. Theo cách tiếp cận mạng lưới xã hội, Putnam (1995) đưa ra khái niệm vốn xã hội là các điểm đặc trưng của tổ chức xã hội như mạng lưới, chuẩn mực và niềm tin xã hội tạo điều kiện cho các chủ thể phối hợp và hợp tác cùng có lợi.

Dựa trên bài viết của những nhà nghiên cứu đi trước, Portes (1998) phát biểu rằng vốn xã hội là khả năng của các cá nhân có thể đạt được lợi ích nhờ vào tư cách thành viên trong mạng lưới xã hội hoặc cấu trúc xã hội khác. Để tìm hiểu sự phát triển kinh tế, Fukuyama (2001) quan niệm vốn xã hội là các chuẩn mực không chính thức thúc đẩy sự hợp tác giữa hai hoặc nhiều cá nhân. Sự có đi có lại tồn tại tiềm ẩn trong các giao dịch của chủ thể với tất cả mọi người nhưng chỉ được thực hiện thật sự trong mối quan hệ với bạn bè. Như vậy, sự tin cậy, mạng lưới quan hệ, xã hội dân sự và những thứ tương tự có liên quan tới vốn xã hội LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 đều là những hiện tượng phụ phát sinh như là kết quả của vốn xã hội nhưng không cấu thành nên vốn xã hội.

Ngân hàng Thế giới (1999) xác định vốn xã hội liên quan tới các tổ chức, các mối quan hệ và các chuẩn mực mà chúng hình thành nên chất lượng và số lượng tương tác xã hội của cộng đồng. Vốn xã hội không chỉ là các cơ quan tổ chức làm vững chắc thêm cho xã hội mà còn là chất keo hàn gắn con người lại với nhau. Tiền lương Theo Điều 90 của Bộ Luật lao động số 10/2012/QH13, “tiền lương là khoản tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động để thực hiện công việc theo thỏa thuận; bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và những khoản bổ sung khác; căn cứ vào năng suất lao động cũng như chất lượng công việc; và mức lương không được thấp hơn mức lương tối thiểu do Chính phủ quy định.” Theo Công ước 95 của Tổ chức Lao động Quốc tế, “tiền lương như một khoản thù lao được trả bằng tiền mặt hoặc dưới dạng khác cho người lao động theo thời gian làm việc hoặc khối lượng công việc cùng với thời gian không làm việc như kỳ nghỉ hàng năm và nghỉ phép khác hoặc ngày lễ; loại trừ các khoản đóng góp của người sử dụng lao động cho người lao động đối với các chương trình an sinh và trợ cấp xã hội; và cũng loại trừ trợ cấp thôi việc và khoản thanh toán chấm dứt. Tiền lương Trong thời kỳ ra đời của kinh tế tư sản cổ điển, Petty là người đầu tiên đặt nền móng cho lý thuyết giá trị lao động với ba phạm trù giá cả là giá cả tự nhiên (giá trị hàng hóa), giá cả nhân tạo (giá cả thị trường của hàng hóa), giá cả chính trị (một loại giá cả tự nhiên đặc biệt).

Lý thuyết tiền lương của Petty xem lao động là hàng hóa và tiền lương là giá cả tự nhiên của lao động. Petty cho rằng giới hạn của tiền lương cao nhất là mức tư liệu sinh hoạt tối thiểu bởi vì nếu mức lương cao thì công nhân sẽ lười làm việc. Đây là quy luật sắt về tiền lương. Ngoài ra, Petty còn đưa ra lý thuyết mức lương tối thiểu.

Khi sản xuất chưa phát triển thì giai cấp tư bản LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 phải duy trì mức lương thấp để buộc công nhân làm việc. Đến thời kỳ phát triển của kinh tế chính trị tư sản cổ điển, hai nhà kinh tế học Smith và Ricardo hoàn thiện lý thuyết giá trị lao động hơn và vẫn xem tiền lương là giá cả tự nhiên của lao động. Tuy nhiên, Smith ủng hộ việc trả lương cao vì công nhân sẽ làm việc tích cực hơn và tăng năng suất lao động nếu họ nhận được mức lương cao. Ricardo lại đồng tính với lý thuyết quy luật sắt về tiền lương.

Ricardo nhận định rằng tiền lương là giá cả của những tư liệu sinh hoạt nuôi sống công nhân và gia đình họ nhưng nó chỉ nên ở mức tối thiểu vì đó là quy luật chung tự nhiên cho mọi xã hội, giúp kìm hãm tốc độ tăng dân số. Khác với các nhà kinh tế tư sản cổ điển, Marx cho rằng lao động không phải là hàng hóa, cái mà công nhân bán cho nhà tư bản không phải là lao động mà chính là sức lao động. Vì vậy, tiền lương là giá cả của hàng hóa sức lao động. Dưới chủ nghĩa tư bản, tiền lương được tính toán dựa trên hai hình thức cơ bản là thời gian và sản phẩm.

Trong thế kỷ XX, lý thuyết tiền lương của Keynes tranh luận rằng giá cả và tiền lương không linh động như các học thuyết cổ điển khẳng định bởi vì người lao động không chấp nhận những mức lương không đủ sống và thất nghiệp có khả năng xảy ra nếu tiền lương quá thấp. Nền kinh tế luôn tìm cách cân bằng giữa mức lương mà người lao động mong muốn và mức lương mà doanh nghiệp sẵn lòng trả. Theo Keynes, tiền lương có thể được hiểu theo hai khía cạnh là giá trị danh nghĩa và giá trị thực tế (có tính lạm phát), và người lao động thương lượng tiền lương với doanh nghiệp theo giá trị danh nghĩa. Dunlop (1957) trình bày lý thuyết về tiền lương hiện đại theo kinh tế học.

Trên cơ sở thiết lập tiền lương, thương lượng tập thể trở thành phương pháp chủ yếu ở các nước phương Tây. Hơn nữa, chính phủ tác động rất lớn đến cơ chế thiết lập tiền lương thông qua luật lương tối thiểu. Trong các giai đoạn khác nhau, các đảng chính trị được tạo ra hoặc ủng hộ bởi công đoàn trở nên có trách nhiệm hơn đối với những thỏa thuận liên quan đến vấn đề thiết lập tiền lương. Tại nhiều nước châu Âu, các khoản đền bù quan trọng như kỳ nghỉ có lương, các chương trình bảo hiểm khác nhau và trợ cấp gia đình được chính phủ ấn định.

Lý thuyết tiền lương hiệu quả của LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đổi lại là họ mong đợi người lao động sẽ nỗ lực nhiều hơn nếu công việc tương đương có thể hoàn thành dễ dàng (như trường hợp tiền lương chỉ là bù trừ của thị trường). Điều này giải thích lý do tại sao có thất nghiệp không tự nguyện (involuntary unemployment). Vốn xã hội và tiền lương Trong nền kinh tế vi mô, tiền lương là một hàm của năng suất lao động và cân bằng trên thị trường khi người lao động có trình độ chuyên môn phù hợp với năng suất kỳ vọng của công việc (Jovanovic, 1979).

Năng suất của người lao động là tiềm ẩn nên không thể quan sát được và thông tin không hoàn hảo về nó tồn tại khi họ mới bắt đầu công việc. Vì thế, vốn xã hội sẽ có ý nghĩa khi các liên hệ xã hội cung cấp thông tin về người lao động tương lai và nhờ đó, người được giới thiệu có được công việc tốt nhất với mức lương cao (Granovetter, 1981). Ngoài ra, nhà tuyển dụng có khả năng muốn cung cấp cho người lao động được giới thiệu thông qua mạng lưới xã hội một mức lương cao hơn so với mức lương tối thiểu trên thị trường vì những lý do không liên quan đến năng suất lao động (Simon và Warner, 1992). Nói cách khác, sự thiên vị xuất hiện khi nhà tuyển dụng hài lòng với sự giới thiệu của nhân viên được uỷ thác (Corcoran và cộng sự, 1980).

Mặc dù thông tin và sự thiên vị là nguồn lực lan truyền qua mạng lưới người tìm việc nhưng chúng được huy động thông qua các loại quan hệ xã hội khác nhau. Theo mô hình lý thuyết của Bian và cộng sự (2015), vốn xã hội có tác động trực tiếp lẫn gián tiếp đến tiền lương. Đối với hiệu ứng trực tiếp, sự thiên vị và thông tin có khả năng dẫn tới mức lương cao hơn, trong đó sự thiên vị có thể ảnh hưởng đến tiền lương mạnh mẽ hơn thông tin. Về tác động gián tiếp, thông tin và sự thiên vị gián tiếp làm tăng tiền lương thông qua sự tương thích (matching) giữa công việc và người lao động, đồng thời sự thiên vị giúp họ được bổ nhiệm đến các vị trí có cơ hội kiếm nhiều tiền hơn.

Nếu vấn đề không tương thích xuất hiện thì khoảng cách tích cực giữa năng suất kỳ vọng và năng suất thực tế sẽ được quan sát. Trong ngắn hạn, người sử dụng lao động có thể trả lương cao hơn so với năng suất LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 thực sự của người lao động và thấy lợi ích của doanh nghiệp giảm. Trong dài hạn, hiệu ứng năng suất không kỳ vọng (ex post) có khả năng khiến cho doanh nghiệp giảm tiền lương của người lao động xuống (Delattre và Sabatier, 2007). Tác động tiêu cực của năng suất không kỳ vọng được xác định như là một ảnh hưởng từ các khoản chi phí đào tạo mà doanh nghiệp phải bỏ ra (Pellizzari, 2010).