Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Đa Hình Nucleotide Đơn (SNP) Của Gen CARD14 Và Bệnh Vảy Nến Tại Việt Nam

Nghiên cứu mối tương quan giữa SNP của gen CARD14 và bệnh vảy nến tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về di truyền học bệnh lý.

• Tác giả: Ngô Xuân Sơn
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Xuân
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Công nghệ sinh học
• Đề tài: Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Đa Hình Nucleotide Đơn (SNP) Của Gen CARD14 Và Bệnh Vảy Nến Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Sơ lược về bệnh vảy nến
• 2.2. Hệ thống miễn dịch
• 2.3. Yếu tố di truyền
• 2.4. Các nhân tố khác gây nên bệnh vảy nến
• 2.5. Phân loại bệnh vảy nến
• 2.5.1. Bệnh vảy nến thể mảng
• 2.5.2. Bệnh vảy nến thể giọt
• 2.5.3. Bệnh vảy nến thể mủ
• 2.5.4. Bệnh vảy nến thể đảo ngược
• 2.5.5. Bệnh vảy nến thể đỏ da toàn thân
• 2.6. Viêm khớp vảy nến (PsA)
• 2.7. Chẩn đoán và điều trị bệnh vảy nến
• 2.7.1. Chẩn đoán bệnh vảy nến
• 2.7.2. Điều trị bệnh vảy nến
• 2.8. Tổng quan về SNP
• 2.8.1. Định nghĩa SNPs
• 2.8.2. Phân loại SNPs
• 2.8.3. Các gen liên quan đến bệnh vảy nến
• 2.8.4. Tình hình nghiên cứu bệnh vảy nến ở các nước trên thế giới và tại Việt Nam
• 3. PHẦN III: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Các trang thiết bị, dụng cụ sử dụng trong nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập mẫu
• 3.3.2. Tách chiết DNA tổng số
• 3.3.3. Phương pháp PCR
• 3.3.4. Tinh sạch sản phẩm PCR
• 3.3.5. Giải trình tự bằng phương pháp Sanger
• 3.3.6. Xác định điểm đa hình
• 3.3.7. Phương pháp phân tích thống kê
• 4. PHẦN IV: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tổng hợp danh sách mẫu máu được đánh giá, chọn lọc của các bệnh nhân mắc bệnh vảy nến và người khỏe mạnh
• 4.2. Kết quả tách chiết DNA tổng số từ mẫu máu bệnh nhân vảy nến và người khỏe mạnh
• 4.3. Kết quả tần suất các SNP trên gen CARD14 liên quan đến bệnh vảy nến
• 4.4. Kết quả nhân trình tự nucleotide của đoạn gen CARD14
• 4.5. Xác định kiểu gen đa hình rs11652075 CARD14
• 4.6. Phân tích mối tương quan giữa CARD14 rs11652075 và bệnh vảy nến
• 5. PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu SNP Gen CARD14 Và Vảy Nến

Bệnh vảy nến là một bệnh viêm da mãn tính phổ biến, ảnh hưởng đến 2-3% dân số thế giới. Nghiên cứu về bệnh vảy nến ngày càng trở nên cấp thiết do số lượng bệnh nhân gia tăng và thiếu phương pháp điều trị dứt điểm. Mặc dù nguyên nhân và sinh lý bệnh chưa được sáng tỏ hoàn toàn, có bằng chứng cho thấy sự liên quan đến rối loạn đáp ứng hệ miễn dịch. Hướng nghiên cứu về bệnh vảy nến ở cấp độ phân tử, đặc biệt là ảnh hưởng của đột biến gen đến chức năng tế bào miễn dịch, đang được chú trọng. Đề tài "Nghiên cứu mối tương quan giữa đa hình nucleotide đơn (SNP) của gen CARD14 trên bệnh nhân vảy nến tại Việt Nam" hướng đến mục tiêu xác định tần suất xuất hiện các allele của rs11652075 (C>T) và mối tương quan giữa SNP rs11652075 và bệnh vảy nến tại Việt Nam. Việc nghiên cứu sâu về yếu tố di truyền bệnh vảy nến có thể giúp tìm ra phương pháp điều trị hiệu quả hơn.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu di truyền bệnh vảy nến

Nghiên cứu về gen CARD14 và SNP có vai trò quan trọng trong việc làm sáng tỏ cơ chế bệnh sinh của vảy nến. Việc xác định được các biến thể gen CARD14 liên quan đến bệnh sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về mối liên hệ di truyền của bệnh vảy nến. Đây là cơ sở để phát triển các phương pháp chẩn đoán và điều trị bệnh chính xác và hiệu quả hơn.

1.2. Mục tiêu và phạm vi của nghiên cứu tại Việt Nam

Nghiên cứu tập trung vào việc xác định tần suất các allele của SNP rs11652075 (C>T) trên bệnh nhân vảy nến và người khỏe mạnh tại Việt Nam. Đồng thời, đánh giá ảnh hưởng của SNP CARD14 này đến nguy cơ mắc bệnh vảy nến trong dân số Việt Nam. Kết quả nghiên cứu sẽ đóng góp vào việc xây dựng bức tranh toàn diện hơn về yếu tố di truyền bệnh vảy nến ở người Việt Nam.

II. Thách Thức Trong Xác Định Gen CARD14 Liên Quan Vảy Nến

Mặc dù có nhiều tiến bộ, việc xác định chính xác vai trò của gen CARD14 và các SNP của nó trong bệnh vảy nến vẫn còn nhiều thách thức. Bệnh vảy nến là một bệnh đa yếu tố, chịu ảnh hưởng của cả yếu tố di truyền và môi trường. Điều này gây khó khăn trong việc phân lập và xác định các gen và SNP cụ thể có vai trò quan trọng nhất. Sự khác biệt về di truyền giữa các quần thể cũng là một yếu tố cần xem xét. Nghiên cứu cần có cỡ mẫu đủ lớn và đa dạng để đảm bảo tính đại diện và chính xác của kết quả. Việc phân tích và giải thích dữ liệu di truyền phức tạp đòi hỏi các phương pháp thống kê tiên tiến và chuyên môn sâu về nghiên cứu di truyền.

2.1. Sự phức tạp của yếu tố di truyền bệnh vảy nến

Bệnh vảy nến không phải là một bệnh đơn gen mà là một bệnh đa gen, nghĩa là có nhiều gen khác nhau cùng tham gia vào quá trình phát triển bệnh. Điều này gây khó khăn cho việc xác định vai trò cụ thể của từng gen, kể cả gen CARD14. Sự tương tác giữa các gen và các yếu tố môi trường cũng làm tăng thêm độ phức tạp của vấn đề.

2.2. Vấn đề về cỡ mẫu và tính đại diện trong nghiên cứu

Để đảm bảo kết quả nghiên cứu có giá trị, cần phải có cỡ mẫu đủ lớn và đại diện cho dân số Việt Nam. Sự khác biệt về di truyền giữa các nhóm dân tộc khác nhau trong Việt Nam cũng cần được xem xét. Nếu cỡ mẫu quá nhỏ hoặc không đại diện, kết quả có thể bị sai lệch và không thể áp dụng cho toàn bộ dân số.

2.3. Phân tích và giải thích dữ liệu SNP CARD14

Việc phân tích dữ liệu SNP CARD14 đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về di truyền và thống kê. Cần phải sử dụng các phần mềm và công cụ phân tích di truyền phù hợp để xác định các SNP có liên quan đến bệnh vảy nến. Việc giải thích kết quả cũng cần phải thận trọng, tránh đưa ra những kết luận vội vàng hoặc không có cơ sở khoa học vững chắc.

III. Phương Pháp Xác Định SNP CARD14 Liên Quan Vảy Nến

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích SNP trên mẫu DNA của bệnh nhân vảy nến và nhóm chứng khỏe mạnh. Mẫu DNA được thu thập và chiết tách từ máu. Phương pháp PCR được sử dụng để khuếch đại đoạn gen CARD14 chứa SNP rs11652075. Sau đó, sản phẩm PCR được tinh sạch và giải trình tự bằng phương pháp Sanger để xác định kiểu gen của từng cá thể. Cuối cùng, phương pháp phân tích thống kê được sử dụng để đánh giá mối tương quan giữa kiểu gen và nguy cơ mắc bệnh vảy nến. Nghiên cứu này tập trung vào việc sử dụng kỹ thuật nghiên cứu di truyền hiện đại để hiểu rõ hơn về cơ chế bệnh sinh của bệnh.

3.1. Quy trình thu thập và xử lý mẫu DNA bệnh nhân vảy nến

Việc thu thập mẫu máu bệnh nhân vảy nến và người khỏe mạnh (nhóm chứng) cần tuân thủ các quy trình chuẩn để đảm bảo chất lượng mẫu. Máu được lấy vào ống nghiệm chứa chất chống đông EDTA để ngăn ngừa đông máu. Sau đó, DNA được chiết tách từ máu bằng các bộ kit thương mại hoặc phương pháp thủ công. Chất lượng và số lượng DNA cần được kiểm tra trước khi tiến hành các bước tiếp theo.

3.2. Kỹ thuật PCR và giải trình tự Sanger để xác định SNP

Kỹ thuật PCR (Polymerase Chain Reaction) được sử dụng để khuếch đại chọn lọc đoạn gen CARD14 chứa SNP rs11652075. Sau khi khuếch đại, sản phẩm PCR được tinh sạch để loại bỏ các tạp chất. Phương pháp giải trình tự Sanger được sử dụng để xác định trình tự nucleotide của đoạn gen này, từ đó xác định kiểu gen của từng cá thể tại vị trí SNP rs11652075.

3.3. Phân tích thống kê mối liên hệ giữa SNP CARD14 và bệnh

Sau khi xác định được kiểu gen của từng cá thể, cần sử dụng các phương pháp phân tích thống kê phù hợp để đánh giá mối tương quan giữa kiểu gen và nguy cơ mắc bệnh vảy nến. Các chỉ số thống kê như Odds Ratio (OR), P-value và Confidence Interval (CI) được sử dụng để đánh giá mức độ liên quan. Cần phải kiểm soát các yếu tố nhiễu như tuổi, giới tính và các yếu tố môi trường khác để đảm bảo kết quả phân tích chính xác.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu SNP Gen CARD14 và Vảy Nến Tại VN

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt về tần suất các kiểu gen của SNP rs11652075 giữa nhóm bệnh nhân vảy nến và nhóm chứng. Phân tích thống kê cho thấy có mối tương quan đáng kể giữa kiểu gen nhất định và nguy cơ mắc bệnh vảy nến tại Việt Nam. Cụ thể, một allele cụ thể của SNP rs11652075 có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc bệnh vảy nến. Tuy nhiên, cần có thêm nghiên cứu với cỡ mẫu lớn hơn và đa dạng hơn để xác nhận kết quả này và đánh giá vai trò của các yếu tố khác. Nghiên cứu góp phần vào việc hiểu rõ hơn về di truyền của bệnh vảy nến ở người Việt Nam.

4.1. Tần suất các kiểu gen của SNP rs11652075 ở bệnh nhân và nhóm chứng

Nghiên cứu đã xác định được tần suất các kiểu gen (ví dụ: CC, CT, TT) của SNP rs11652075 trên gen CARD14 ở cả nhóm bệnh nhân vảy nến và nhóm chứng khỏe mạnh. So sánh tần suất này giữa hai nhóm cho thấy sự khác biệt, gợi ý về mối liên quan tiềm ẩn giữa SNP và bệnh.

4.2. Mối tương quan giữa kiểu gen CARD14 và nguy cơ mắc vảy nến

Phân tích thống kê đã được thực hiện để đánh giá mối tương quan giữa các kiểu gen của SNP rs11652075 và nguy cơ mắc bệnh vảy nến. Kết quả cho thấy một số kiểu gen nhất định có liên quan đến việc tăng hoặc giảm nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, mức độ tương quan và ý nghĩa thống kê cần được đánh giá cẩn thận.

4.3. So sánh kết quả với các nghiên cứu khác trên thế giới

Kết quả của nghiên cứu này cần được so sánh với các nghiên cứu tương tự đã được thực hiện trên các quần thể khác trên thế giới. Điều này giúp xác định xem liệu mối liên quan giữa SNP rs11652075 và bệnh vảy nến có phải là đặc trưng của dân số Việt Nam hay là phổ biến trên toàn cầu. Sự khác biệt giữa các quần thể có thể do sự khác biệt về di truyền và các yếu tố môi trường.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu SNP CARD14 Trong Điều Trị Vảy Nến

Kết quả nghiên cứu có thể có nhiều ứng dụng trong việc cải thiện việc chẩn đoán và điều trị bệnh vảy nến tại Việt Nam. Việc xác định được các SNP liên quan đến bệnh có thể giúp phát triển các xét nghiệm di truyền để sàng lọc nguy cơ mắc bệnh. Thông tin về yếu tố di truyền có thể được sử dụng để cá nhân hóa phương pháp điều trị, chọn lựa các loại thuốc phù hợp nhất cho từng bệnh nhân. Nghiên cứu cũng có thể mở đường cho việc phát triển các liệu pháp gen nhắm vào gen CARD14 hoặc các gen khác liên quan đến bệnh vảy nến.

5.1. Phát triển xét nghiệm di truyền sàng lọc nguy cơ vảy nến

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có thể phát triển các xét nghiệm di truyền đơn giản và chi phí thấp để sàng lọc nguy cơ mắc bệnh vảy nến trong cộng đồng. Xét nghiệm này có thể giúp những người có nguy cơ cao chủ động hơn trong việc phòng ngừa và điều trị bệnh sớm.

5.2. Cá nhân hóa điều trị dựa trên thông tin di truyền

Thông tin về kiểu gen của bệnh nhân, đặc biệt là các SNP liên quan đến bệnh vảy nến, có thể được sử dụng để cá nhân hóa phương pháp điều trị. Ví dụ, một số loại thuốc có thể hiệu quả hơn đối với những bệnh nhân có kiểu gen nhất định. Điều này giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị và giảm thiểu tác dụng phụ.

5.3. Hướng đến liệu pháp gen điều trị bệnh vảy nến

Trong tương lai, nghiên cứu về gen CARD14 và các SNP của nó có thể mở đường cho việc phát triển các liệu pháp gen điều trị bệnh vảy nến. Liệu pháp gen có thể nhắm vào việc sửa chữa các đột biến gen gây bệnh hoặc điều chỉnh biểu hiện của các gen liên quan đến hệ miễn dịch. Đây là một hướng đi đầy hứa hẹn trong việc tìm kiếm phương pháp điều trị dứt điểm cho bệnh vảy nến.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về SNP CARD14

Nghiên cứu này đã cung cấp bằng chứng về mối liên quan giữa SNP rs11652075 của gen CARD14 và bệnh vảy nến tại Việt Nam. Tuy nhiên, đây chỉ là bước khởi đầu. Cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu rộng hơn để xác nhận kết quả này, đánh giá vai trò của các SNP khác và hiểu rõ hơn về cơ chế tác động của gen CARD14 trong bệnh vảy nến. Nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc phân tích tương tác giữa các gen, các yếu tố môi trường và di truyền bệnh. Đồng thời, cần có các nghiên cứu lâm sàng để đánh giá hiệu quả của việc sử dụng thông tin di truyền trong việc chẩn đoán và điều trị bệnh vảy nến. Việc nghiên cứu SNP CARD14 cần được mở rộng để khám phá tiềm năng điều trị.

6.1. Đánh giá lại kết quả hiện tại và hạn chế của nghiên cứu

Cần phải đánh giá cẩn thận các kết quả hiện tại, bao gồm cả điểm mạnh và điểm yếu của nghiên cứu. Các hạn chế như cỡ mẫu nhỏ, tính đại diện của mẫu và các yếu tố nhiễu cần được thảo luận một cách chi tiết. Điều này giúp xác định rõ phạm vi ứng dụng của kết quả và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo.

6.2. Nghiên cứu tương tác gen môi trường và di truyền bệnh

Trong tương lai, cần tập trung vào việc nghiên cứu tương tác giữa các gen, các yếu tố môi trường và di truyền bệnh vảy nến. Các yếu tố môi trường như chế độ ăn uống, stress, nhiễm trùng và tiếp xúc với các chất hóa học có thể ảnh hưởng đến biểu hiện của các gen liên quan đến bệnh. Việc nghiên cứu tương tác này giúp hiểu rõ hơn về cơ chế bệnh sinh và phát triển các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả hơn.

6.3. Thử nghiệm lâm sàng ứng dụng thông tin di truyền bệnh

Để đánh giá hiệu quả của việc sử dụng thông tin di truyền trong việc chẩn đoán và điều trị bệnh vảy nến, cần có các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn. Các thử nghiệm này có thể so sánh hiệu quả của các phương pháp điều trị truyền thống với các phương pháp điều trị cá nhân hóa dựa trên thông tin di truyền. Kết quả của các thử nghiệm này sẽ cung cấp bằng chứng quan trọng để đưa ra các khuyến cáo lâm sàng về việc sử dụng thông tin di truyền trong thực hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA CÔNG NGHỆ SINH HỌC -------------***------------- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI: NGHIÊN CỨU MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA ĐA HÌNH NUCLEOTIDE ĐƠN (SNP) CỦA GEN CARD14 TRÊN BỆNH NHÂN VẢY NẾN TẠI VIỆT NAM Hà Nội - 2022 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA CÔNG NGHỆ SINH HỌC -------------***------------- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI: NGHIÊN CỨU MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA ĐA HÌNH NUCLEOTIDE ĐƠN (SNP) CỦA GEN CARD14 TRÊN BỆNH NHÂN VẢY NẾN TẠI VIỆT NAM Giảng viên hướng dẫn : TS. Nguyễn Thị Xuân ThS. Nguyễn Thanh Huyền Sinh viên thực hiện : Ngô Xuân Sơn Lớp : K63CNSHD Mã sinh viên : 637354 Hà Nội, 2022 LỜI CAM ĐOAN Em xin cam đoan khóa luận này là công trình nghiên cứu khoa học của riêng em dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Thị Xuân - Trưởng phòng Hệ gen học miễn dịch, Viện Nghiên cứu hệ gen, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Các số liệu và kết quả được nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được bất kì ai công bố trong các nghiên cứu nào khác. Các tài liệu được trích dẫn trong khóa luận đã được nêu trong danh mục tài liệu tham khảo. Em xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những số liệu trong khóa luận này. Hà Nội, Ngày 15 tháng 02 năm 2022 Sinh viên Ngô Xuân Sơn i LỜI CẢM ƠN Em xin cảm ơn Ban lãnh đạo Học viện, các thầy cô giáo khoa Công nghệ Sinh học đã giúp đỡ và tạo điều kiện để em có thể hoàn thành khóa luận.

Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc em xin gửi lời cảm ơn tới TS. Nguyễn Thị Xuân đã quan tâm, hướng dẫn và tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp em trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành khóa luận. Em xin chân thành cảm ơn ThS. Nguyễn Thanh Huyền, ThS.

Đỗ Thị Trang, ThS. Nguyễn Hoàng Giang, ThS. Trần Thị Phương Thảo, KS. Bùi Kiều Trang đã giúp đỡ em trong quá trình thực hiện nghiên cứu.

Cuối cùng, em muốn gửi lời cảm ơn tới bố mẹ, tới gia đình và bạn bè – những người đã hết sức ủng hộ, giúp đỡ và động viên em trong suốt quá trình thực hiện đề tài này. Em xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, Ngày 15 tháng 02 năm 2022 Sinh viên Ngô Xuân Sơn ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.

v DANH MỤC BẢNG. vi DANH MỤC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ. vii PHẦN I: MỞ DẦU. 1 PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Sơ lược về bệnh vảy nến. Hệ thống miễn dịch. Yếu tố di truyền. Các nhân tố khác gây nên bệnh vảy nến.

Phân loại bệnh vảy nến. Bệnh vảy nến thể mảng. Bệnh vảy nến thể giọt. Bệnh vảy nến thể mủ.

Bệnh vảy nến thể đảo ngược. Bệnh vảy nến thể đỏ da toàn thân. Viêm khớp vảy nến (PsA). Chẩn đoán và điều trị bệnh vảy nến.

Chẩn đoán bệnh vảy nến. Điều trị bệnh vảy nến. Tổng quan về SNP. Định nghĩa SNPs.

Phân loại SNPs. Các gen liên quan đến bệnh vảy nến. Tình hình nghiên cứu bệnh vảy nến ở các nước trên thế giới và tại Việt Nam. Các nước trên thế giới.

17 PHẦN III: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Các trang thiết bị, dụng cụ sử dụng trong nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp thu thập mẫu. Tách chiết DNA tổng số. Phương pháp PCR. Tinh sạch sản phẩm PCR.

Giải trình tự bằng phương pháp Sanger. Xác định điểm đa hình. Phương pháp phân tích thống kê. 25 PHẦN IV: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.

Tổng hợp danh sách mẫu máu được đánh giá, chọn lọc của các bệnh nhân mắc bệnh vảy nến và người khỏe mạnh. Kết quả tách chiết DNA tổng số từ mẫu máu bệnh nhân vảy nến và người khỏe mạnh. Kết quả tần suất các SNP trên gen CARD14 liên quan đến bệnh vảy nến. Kết quả nhân trình tự nucleotide của đoạn gen CARD14.

Xác định kiểu gen đa hình rs11652075 CARD14. Phân tích mối tương quan giữa CARD14 rs11652075 và bệnh vảy nến. 31 PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 34 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

41 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Ý nghĩa ASLO Antistreptolysin O CARD14 Caspase recruitment domain family member 14 DNA Deoxyribonucleic Acid EDTA Ethylenediaminetetraacetic acid GoF Gain-of-function GWAS Genome-Wide Association Studies IL Interleukin IL36RN Interleukin 36 receptor antagonist MHC Major Histocompatibility Complex NPF National Psoriasis Foundation OD Optical density PRP Pityriasis rubra pilaris PSORS1 Psoriasis susceptibility gene 1 SNP Single-nucleotide polymorphism TLR4 Toll Like Receptor 4 UV Ultraviolet v DANH MỤC BẢNG Bảng 3. 1: Trình tự mồi khuếch đại đoạn gen CARD14. 2: Thành phần của một phản ứng PCR. 3: Thành phần phản ứng PCR giải trình tự.

1: Tỷ lệ phân bố các kiểu gen của SNP rs11652075 trên gen CARD14 ở bệnh nhân vảy nến và người khỏe mạnh. 2: Mối tương quan giữa tỉ lệ kiểu gen và allele của CARD14. 32 vi DANH MỤC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ Hình 2. 1: Hiện tượng đa hình nucleotide đơn.

1: Chu trình nhiệt phản ứng PCR của gen CARD14 với cặp mồi CARD14_F và CARD14_R. 1: Ảnh điện di đồ sản phẩm DNA tổng số trên gel agarose 0,8%. 2: Điện di đồ sản phầm PCR nhân gen CARD14 trên gel agarose 0,8%. Chú thích M: Marker 1kb (Thermo).

28 vii PHẦN I: MỞ DẦU Bệnh vảy nến là một bệnh viêm da mãn tính phổ biến. Bệnh vảy nến có mặt hầu hết ở mọi độ tuổi nhưng thường phát triển ở người trưởng thành dưới 35 tuổi. Theo thống kê có khoảng 2% - 3% dân số thế giới mắc phải bệnh này (Gupta et al. Mức độ nghiệm trọng của bệnh vảy nến khác nhau ở mỗi người.

Có những trường hợp bị kích ứng nhẹ, tuy nhiên có chuyển biến nặng gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống người bệnh. Ở người khỏe mạnh, các tế bào da cũ sau khi chết đi sẽ bong ra và được thay thế bằng tế bào da mới. Tuy nhiên đối với bệnh nhân vảy nến, sự tăng sinh của các tế bào da diễn ra nhanh gấp 10 lần, vì vậy các tế bào da cũ không kịp bị thay thế và dẫn đến sự tích tụ các tế bào da tại một vị trí dẫn tới hình thành nên một vùng da dày màu đỏ, có các vảy màu trắng như sáp nến. Đã có nhiều nghiên cứu được thực hiện trên bệnh vảy nến, tuy vậy cho đến hiện nay, nguyên nhân và sinh lý bệnh của bệnh vảy nến vẫn còn chưa được sáng tỏ.

Số liệu thống kê cho thấy, với số lượng bệnh nhân vảy nến hiện nay ngày một tăng cao và chưa tìm ra phương pháp điều trị dứt điểm thì việc nghiên cứu bệnh vảy nến là cấp thiết. Hiện nay trên thế giới cũng đã tiến hành nghiên cứu về nguyên nhân cũng như cách điều trị bệnh vảy nến theo nhiều hướng khác nhau. Nguyên nhân bệnh vảy nến tuy vẫn còn chưa được chứng minh rõ ràng, nhưng có thể chắc chắn rằng bệnh có liên quan đến rối loạn đáp ứng hệ miễn dịch. Vì vậy, hướng nghiên cứu về bệnh vảy nến theo cấp độ phân tử đang được chú trọng và việc nghiên cứu ảnh hưởng của đột biến gen đến chức năng của tế bào miễn dịch là cấp thiết.

Từ đó, em thực hiện đề tài: “Nghiên cứu mối tương quan giữa đa hình nucleotide đơn (SNP) của gen CARD14 trên bệnh nhân vảy nến tại Việt Nam”. Mục đích của nghiên cứu này là xác định được tần suất xuất hiện các allele của rs11652075 (C>T) trên nhóm bệnh nhân vảy nến và nhóm người 1 khỏe mạnh. Bên cạnh đó xác định được mối tương quan giữa SNP rs11652075 của gen CARD14 và bệnh nhân vảy nến tại Việt Nam. 2 PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Sơ lược về bệnh vảy nến Bệnh vảy nến là một bệnh viêm da mãn tính ảnh hưởng đến khoảng 0,5% - 1% trẻ em và 2% - 3% dân số thế giới (Parisi et al. Đối với những bệnh nhân vảy nến, các tế bào da nhân nhanh gấp 10 lần so với bình thường, do đó các tế bào da cũ không kịp bị thay thế và dẫn đến tích tụ các mảng tế bào da tại một vị trí, tạo thành các mảng dày có vảy màu trắng bạc. Các mảng vảy có thể xuất hiện ở bất kỳ bộ phận nào trên cơ thể, nhưng chủ yếu chúng thường có ở khuỷu tay, đầu đối và da đầu. Bệnh vảy nến không thể truyền từ người này sang người khác, tuy nhiên đôi khi nó cũng xảy ra đối với các thành viên trong gia đình.

Bệnh vảy nến có thể biểu hiện với các biểu hiện lâm sàng khác nhau, vì thiếu dấu hiệu sinh học của bệnh nên có thể khó chẩn đoán. Bệnh vảy nến gây ra đau đớn cả về thể chất và tác động lớn đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Bệnh vảy nến được báo cáo là ảnh hướng đến các mối quan hệ với mọi người của bệnh nhân và ảnh hưởng đến đời sống tình dục, khả năng gần gũi (De Korte et al. Ngoài ra, bệnh vảy nến còn có tác động tiêu cực trong các cơ sở làm việc khi những bệnh nhân vảy nến vị đối xử phân biệt và khó tìm kiếm việc làm.

Triệu chứng của bện vảy nến thường xuất hiện những mảng dày, đỏ và được bao phủ bởi các lớp vảy trắng bạc (Nair & Badri, 2022) dễ dàng bong tróc. Bệnh nhân vảy nến sẽ có cảm giác đau đơn, ngứa ngáy dữ dội tại các vùng đó. Những triệu chứng bệnh vảy nến có thể khác nhau ở nhiều người, bao gồm một hoặc nhiều triệu chứng như: xuất hiện những vết nứt đau; da khô, nứt, có thể chảy máu; ngứa, đỏ da và lở loét da; sưng và cứng khớp. Hầu hết các loại bệnh vảy nến đều trải qua chu kỳ, bùng phát trong vài tuần hoặc vài tháng, sau đó giảm dần trong một thời gian hoặc thậm chí sẽ thuyên giảm hoàn toàn.

Nguyên nhân gây bệnh vảy nến 2. Hệ thống miễn dịch Vảy nến là một bệnh tự miễn dịch. Các tình trạng tự miễn dịch là kết quả của việc bộ máy miễn dịch mất khả năng phân biệt các kháng nguyên bên ngoài và tự kháng nguyên. Trong cơ thể bình thường, các tế bào bạch cầu được triển khai để tấn công, tiêu diệt các vi khuẩn xâm nhập và chống lại sự nhiễm trùng.

Đối với các bệnh nhân vảy nến thì các tế bào lympho T lại tấn công nhầm vào các tế bào da. Cuộc tấn công nhầm này làm kích thích các tế bào da mới hình thành quá nhanh.