Luận văn nghiên cứu mật độ trồng lạc đối với giống tb25 và giống tk10 trong vụ xuân 2017 tại huyện đông hòa tỉnh phú yên

Nghiên cứu mật độ trồng lạc giống tb25 và tk10 trong vụ xuân 2017 tại huyện Đông Hòa, tỉnh Phú Yên, mang lại thông tin hữu ích cho nông dân.

• Tác giả: Nguyễn Thị Bích Thuận
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Tuấn Minh
• Trường học: Đại Học Nông Lâm Huế
• Chuyên ngành: Khoa Học Cây Trồng
• Đề tài: Nghiên Cứu Mật Độ Trồng Lạc Giống TB25 và TK10 Tại Phú Yên
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Nông Nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Giới thiệu chung về cây lạc
• 1.1.1. Nguồn gốc và sự phân bố
• 1.1.2. Đặc điểm thực vật học
• 1.1.3. Vai trò và giá trị
• 1.2. Cơ sở khoa học và thực tiễn của bố trí mật độ gieo trồng cho từng giống cây trồng
• 1.3. Tình hình sản xuất lạc
• 1.3.1. Tình hình sản xuất lạc trên thế giới
• 1.3.2. Tình hình sản xuất lạc ở Việt Nam
• 1.3.3. Tình hình sản xuất lạc tại tỉnh Phú Yên và huyện Đông Hòa
• 1.4. Một số kết quả nghiên cứu và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất lạc trên thế giới và Việt Nam
• 1.4.1. Một số kết quả nghiên cứu về cây lạc trên thế giới
• 1.4.2. Một số kết quả nghiên cứu về cây lạc ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phạm vi, đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1. Phạm vi nghiên cứu
• 2.1.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Bố trí thí nghiệm
• 2.3.2. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 2.3.3. Biện pháp kỹ thuật áp dụng trong thí nghiệm
• 2.3.3.1. Làm đất, lên luống
• 2.3.3.2. Mật độ, khoảng cách gieo hạt
• 2.3.3.3. Phòng trừ sâu bệnh hại
• 2.3.3.4. Thu hoạch, bảo quản
• 2.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.4. Diễn biến thời tiết khí hậu trong thời gian thí nghiệm
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng, phát triển của giống lạc TB25 và TK10
• 3.1.1. Tỷ lệ mọc mầm và thời gian các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của hai giống lạc TB25 và TK10
• 3.1.2. Ảnh hưởng của mật độ đến động thái tăng trưởng chiều cao thân chính của giống lạc TB25 và TK10
• 3.1.3. Ảnh hưởng của mật độ gieo trồng đến khả năng phân cành của giống lạc TB25 và TK10
• 3.1.4. Ảnh hưởng của mật độ gieo trồng đến chiều dài cành cấp 1,2 của giống lạc TB25 và TK10
• 3.1.5. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến sự ra hoa của hai giống lạc TB25 và TK10
• 3.2. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến một số chỉ tiêu sinh lý
• 3.2.1. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến các chỉ tiêu về diện tích lá và chỉ số diện tích lá của hai giống lạc TB25 và TK10
• 3.2.2. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến sự hình thành nốt sần hữu hiệu của hai giống lạc TB25 và TK10
• 3.2.3. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến một số chỉ tiêu sinh hóa đánh giá chất lượng lạc
• 3.3. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến mức độ nhiễm các loại sâu bệnh của hai giống lạc TB25 và TK10
• 3.3.1. Mức độ nhiễm sâu hại
• 3.3.2. Mức độ nhiễm bệnh hại
• 3.4. Ảnh hưởng của mật độ trồng đến các yếu tố cấu thành năng suất của hai giống lạc TB25 và TK10
• 3.5. Năng suất lý thuyết và năng suất thực thu của hai giống lạc
• 3.6. Hiệu quả kinh tế
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Mật Độ Trồng Lạc Phú Yên 2024

Nghiên cứu mật độ trồng lạc là yếu tố then chốt để tối ưu năng suất lạc tại Phú Yên. Lạc là cây công nghiệp ngắn ngày, có giá trị kinh tế cao, được sử dụng rộng rãi làm thực phẩm và nguyên liệu chế biến. Tuy nhiên, năng suất lạc tại Phú Yên chưa tương xứng với tiềm năng do nhiều nguyên nhân, trong đó có việc áp dụng chưa đúng các biện pháp kỹ thuật, đặc biệt là mật độ trồng và phân bón cho lạc. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá ảnh hưởng của mật độ trồng đối với hai giống lạc TB25 và giống lạc TK10 trong điều kiện vụ Xuân tại huyện Đông Hòa, Phú Yên. Kết quả sẽ cung cấp cơ sở khoa học để cải thiện quy trình thâm canh lạc, nâng cao năng suất và thu nhập cho người dân.

1.1. Giới Thiệu Chung Về Cây Lạc và Giá Trị Kinh Tế

Cây lạc (Arachis hypogaea L.) thuộc họ Đậu, là cây trồng quan trọng trong nền nông nghiệp. Hạt lạc chứa hàm lượng dầu cao (40-60%), protein (20-37.5%), gluxit (6-22%) và xellulo (5-8%). Lạc không chỉ là nguồn thực phẩm dinh dưỡng mà còn là nguyên liệu quan trọng cho công nghiệp chế biến dầu thực vật, bánh kẹo. Theo Lê Văn Chánh (2013), lạc là một trong những cây lấy dầu quan trọng trên thế giới. Việc phát triển sản xuất lạc góp phần đảm bảo an ninh lương thực và tăng thu nhập cho nông dân.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Mật Độ Trồng Lạc

Việc xác định mật độ trồng lạc phù hợp là yếu tố then chốt để tối ưu hóa năng suất lạc. Mật độ quá dày có thể dẫn đến cạnh tranh dinh dưỡng, ánh sáng, tăng nguy cơ sâu bệnh hại. Mật độ quá thưa có thể không tận dụng hết tiềm năng của đất đai. Nghiên cứu này nhằm mục đích tìm ra mật độ trồng tối ưu cho giống lạc TB25 và giống lạc TK10 tại Phú Yên, từ đó giúp nông dân nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế.

II. Thách Thức Trong Canh Tác Lạc Tại Phú Yên Hiện Nay

Mặc dù lạc được xem là cây trồng chủ lực tại Phú Yên, diện tích và sản lượng lạc vẫn còn thấp so với tiềm năng. Một trong những nguyên nhân chính là do người dân chưa áp dụng đúng các biện pháp kỹ thuật canh tác, đặc biệt là mật độ trồng lạc và chế độ phân bón cho lạc. Bên cạnh đó, thông tin về kỹ thuật trồng lạc phù hợp với điều kiện địa phương còn hạn chế. Cần có những nghiên cứu cụ thể về mật độ trồng cho từng giống lạc để cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.1. Hạn Chế Về Kỹ Thuật Canh Tác Lạc Của Nông Dân

Nhiều nông dân tại Phú Yên vẫn áp dụng các phương pháp canh tác lạc truyền thống, chưa chú trọng đến việc lựa chọn mật độ trồng phù hợp với từng giống lạc. Việc sử dụng phân bón chưa cân đối, không đúng thời điểm cũng ảnh hưởng đến năng suất lạc. Cần có các chương trình tập huấn, chuyển giao kỹ thuật để nâng cao trình độ canh tác cho nông dân.

2.2. Thiếu Nghiên Cứu Về Mật Độ Trồng Lạc Phù Hợp

Tại Phú Yên, các nghiên cứu về mật độ trồng lạc còn hạn chế, đặc biệt là đối với các giống lạc mới. Việc thiếu thông tin về mật độ trồng tối ưu khiến nông dân gặp khó khăn trong việc lựa chọn phương pháp canh tác phù hợp. Nghiên cứu này sẽ cung cấp dữ liệu khoa học để giải quyết vấn đề này.

2.3. Ảnh Hưởng Của Điều Kiện Khí Hậu Phú Yên Đến Cây Lạc

Điều kiện khí hậu Phú Yên có ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng và phát triển của cây lạc. Các yếu tố như nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm có thể tác động đến năng suất lạc và chất lượng sản phẩm. Nghiên cứu cần xem xét đến yếu tố khí hậu để đưa ra khuyến cáo phù hợp về thời vụ trồng lạc và mật độ trồng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mật Độ Lạc TB25 và TK10 Hiệu Quả

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thí nghiệm đồng ruộng, bố trí theo kiểu ô lớn - ô nhỏ với 3 lần nhắc lại. Hai yếu tố được xem xét là giống lạc (TB25 và TK10) và mật độ trồng. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm: tỷ lệ nảy mầm, thời gian sinh trưởng, chiều cao cây, số cành, diện tích lá, số nốt sần, năng suất lý thuyết, năng suất thực thu, và hiệu quả kinh tế. Các biện pháp kỹ thuật canh tác được áp dụng theo quy trình chuẩn. Số liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê.

3.1. Bố Trí Thí Nghiệm Đồng Ruộng Khoa Học

Thí nghiệm được bố trí tại huyện Đông Hòa, tỉnh Phú Yên trong vụ Xuân 2017. Các công thức thí nghiệm được bố trí ngẫu nhiên, đảm bảo tính khách quan và chính xác của kết quả. Việc sử dụng kiểu ô lớn - ô nhỏ giúp giảm thiểu sai số do tác động của môi trường.

3.2. Các Chỉ Tiêu Theo Dõi Sinh Trưởng và Năng Suất Lạc

Nghiên cứu theo dõi sát sao các chỉ tiêu sinh trưởng của cây lạc như chiều cao cây, số cành, diện tích lá. Các chỉ tiêu về năng suất lạc như số quả trên cây, khối lượng quả, khối lượng hạt, năng suất lý thuyết, năng suất thực thu cũng được ghi nhận đầy đủ. Các chỉ tiêu này giúp đánh giá chính xác ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng và năng suất lạc.

3.3. Quy Trình Kỹ Thuật Canh Tác Lạc Trong Thí Nghiệm

Quy trình kỹ thuật canh tác lạc được áp dụng thống nhất cho tất cả các công thức thí nghiệm, bao gồm làm đất, lên luống, bón phân, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh hại. Việc tuân thủ quy trình kỹ thuật giúp đảm bảo tính đồng đều và khách quan của thí nghiệm.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Mật Độ Đến Năng Suất Lạc

Kết quả nghiên cứu cho thấy mật độ trồng có ảnh hưởng đáng kể đến sinh trưởng, phát triển và năng suất lạc của cả hai giống lạc TB25 và giống lạc TK10. Mật độ quá dày làm giảm diện tích lá trên cá thể nhưng tăng chỉ số diện tích lá. Khả năng tích lũy chất khô giảm ở các mật độ dày hơn. Giống lạc TB25 có khả năng tích lũy chất khô cao hơn giống lạc TK10. Diễn biến sâu bệnh hại có xu hướng cao ở các mật độ trồng dày.

4.1. Ảnh Hưởng Của Mật Độ Đến Sinh Trưởng Của Cây Lạc

Mật độ trồng ảnh hưởng đến chiều cao cây, chiều dài cành và khả năng phân cành của cây lạc. Số lượng nốt sần của bộ rễ chủ yếu do yếu tố mật độ chi phối. Diện tích lá trên cá thể giảm khi tăng mật độ, nhưng chỉ số diện tích lá lại tăng.

4.2. Tác Động Của Mật Độ Đến Năng Suất và Chất Lượng Hạt Lạc

Năng suất thực thu trung bình của hai giống lạc dao động từ 23.54 – 31.78 tạ/ha. Mật độ 41 cây/m có năng suất thực thu trung bình cao nhất. Hàm lượng lipid và protein của hạt lạc chịu ảnh hưởng trực tiếp từ yếu tố giống lạc, cụ thể là hàm lượng lipid và protein của giống lạc TK10 đạt cao hơn giống lạc TB25.

4.3. Mật Độ Trồng Tối Ưu Cho Giống Lạc TB25 và TK10

Kết quả cho thấy mật độ trồng thích hợp cho giống lạc TB25 là 45 cây/m và mật độ trồng thích hợp cho giống lạc TK10 là 41 cây/m. Nếu tiếp tục tăng mật độ trồng, năng suất thực thu sẽ giảm do cạnh tranh dinh dưỡng, ánh sáng, nước và tỷ lệ nhiễm sâu bệnh hại cũng tăng.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Mật Độ Trồng Lạc Phú Yên

Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học để khuyến cáo mật độ trồng lạc phù hợp cho giống lạc TB25 và giống lạc TK10 tại Phú Yên. Kết quả có thể được sử dụng để xây dựng quy trình thâm canh lạc hiệu quả, nâng cao năng suất lạc và thu nhập cho người dân. Đồng thời, nghiên cứu cũng góp phần đa dạng hóa cơ cấu giống lạc tại địa phương.

5.1. Khuyến Cáo Mật Độ Trồng Lạc Cho Nông Dân Phú Yên

Dựa trên kết quả nghiên cứu, khuyến cáo nông dân tại Phú Yên nên áp dụng mật độ trồng 45 cây/m cho giống lạc TB25 và 41 cây/m cho giống lạc TK10 để đạt năng suất cao nhất. Cần kết hợp với các biện pháp kỹ thuật canh tác khác như bón phân cân đối, phòng trừ sâu bệnh hại kịp thời.

5.2. Đề Xuất Bổ Sung Giống Lạc TK10 Vào Cơ Cấu Giống

Nghiên cứu đề xuất bổ sung giống lạc TK10 vào cơ cấu giống lạc của huyện Đông Hòa, tỉnh Phú Yên. Giống lạc TK10 có tiềm năng năng suất cao và chất lượng tốt, phù hợp với điều kiện địa phương.

5.3. Nâng Cao Hiệu Quả Kinh Tế Từ Canh Tác Lạc

Việc áp dụng mật độ trồng phù hợp và các biện pháp kỹ thuật canh tác tiên tiến sẽ giúp nâng cao năng suất lạc, giảm chi phí sản xuất và tăng thu nhập cho người dân. Canh tác lạc hiệu quả góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững tại Phú Yên.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Mật Độ Lạc Tương Lai

Nghiên cứu đã xác định được mật độ trồng lạc thích hợp cho giống lạc TB25 và giống lạc TK10 trong vụ Xuân tại huyện Đông Hòa, tỉnh Phú Yên. Kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện quy trình thâm canh lạc, nâng cao năng suất và thu nhập cho người dân. Trong tương lai, cần có thêm các nghiên cứu về ảnh hưởng của mật độ trồng đến chất lượng hạt lạc, khả năng chống chịu sâu bệnh hại và thích ứng với biến đổi khí hậu.

6.1. Tổng Kết Kết Quả Nghiên Cứu Về Mật Độ Trồng Lạc

Nghiên cứu đã chứng minh rằng mật độ trồng có ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng, phát triển và năng suất lạc. Việc lựa chọn mật độ trồng phù hợp là yếu tố then chốt để tối ưu hóa năng suất lạc và hiệu quả kinh tế.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Cây Lạc Tại Phú Yên

Trong tương lai, cần có thêm các nghiên cứu về ảnh hưởng của mật độ trồng đến chất lượng hạt lạc, khả năng chống chịu sâu bệnh hại và thích ứng với biến đổi khí hậu. Nghiên cứu cũng cần tập trung vào việc phát triển các giống lạc mới có năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng chống chịu tốt với điều kiện bất lợi của môi trường.

6.3. Phát Triển Canh Tác Lạc Bền Vững Tại Phú Yên

Cần có các giải pháp đồng bộ để phát triển canh tác lạc bền vững tại Phú Yên, bao gồm: chuyển giao kỹ thuật canh tác tiên tiến, hỗ trợ nông dân tiếp cận nguồn vốn, xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm lạc, và bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây lạc (Arachis hypogaea L.) là cây công nghiệp ngắn ngày và cây lấy dầu giữ vị trí chiến lược trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam, chiếm khoảng 34,08% tổng diện tích cây công nghiệp hàng năm với sản lượng đứng thứ hai chỉ sau cây mía. Mặc dù năng suất lạc bình quân cả nước đã tăng từ 21,1 tạ/ha năm 2010 lên 22,6 tạ/ha vào năm 2015, nhưng tại tỉnh Phú Yên giai đoạn 2012–2016, năng suất chỉ dao động quanh mức 11,0 đến 12,1 tạ/ha. Thực trạng này cho thấy tiềm năng đất đai và khí hậu địa phương chưa được khai thác tương xứng.

Vấn đề then chốt dẫn đến năng suất lạc tại huyện Đông Hòa chưa cao xuất phát từ việc người dân canh tác theo tập quán cũ, chưa áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật, đặc biệt là việc xác định mật độ gieo trồng và cơ cấu phân bón thích hợp cho từng giống mới. Nhằm giải quyết triệt để rào cản kỹ thuật này, đề tài tập trung vào mục tiêu xác định mật độ gieo trồng tối ưu cho hai giống lạc TB25 và TK10, từ đó đánh giá toàn diện các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển, mức độ nhiễm sâu bệnh, các yếu tố cấu thành năng suất và hiệu quả kinh tế.

Nghiên cứu được triển khai trong phạm vi thời gian từ tháng 02/2017 đến tháng 05/2017 (vụ Xuân 2017) tại xã Hòa Xuân Tây, huyện Đông Hòa, tỉnh Phú Yên trên loại đất cát pha đặc trưng. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi giúp nâng cao năng suất thực thu của các công thức thí nghiệm đạt từ 23,54 đến 31,78 tạ/ha, mở ra hướng đi bền vững trong việc nâng cao thu nhập cho nông dân và cải tạo độ phì nhiêu của đất cát ven biển miền Trung.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết sinh lý quần thể cây trồng và nguyên lý tối ưu hóa tán lá quang hợp trong nông học. Theo các quy luật sinh thái học nông nghiệp, mật độ gieo trồng là yếu tố điều tiết mối quan hệ cạnh tranh nội loài về không gian dinh dưỡng, ánh sáng mặt trời, độ ẩm và diện tích đất cho củ phát triển. Khi mật độ quá thưa, năng suất cá thể có thể cao nhưng năng suất trên một đơn vị diện tích bị suy giảm. Ngược lại, mật độ quá dày sẽ kích thích hiện tượng vươn lóng thân chính, giảm tỷ lệ phân cành hữu hiệu, làm tăng độ ẩm vi khí hậu tạo điều kiện cho nấm bệnh phát sinh.

Khung lý thuyết của đề tài tập trung vào 5 khái niệm cốt lõi:

• Mật độ gieo trồng (Plant density): Số lượng cây thực tế trên một đơn vị diện tích (cây/m²), quyết định khoảng cách dinh dưỡng giữa các cá thể.
• Chỉ số diện tích lá (LAI - Leaf Area Index): Tỷ số giữa tổng diện tích bề mặt lá và diện tích đất được che phủ, phản ánh khả năng hấp thụ bức xạ mặt trời để quang hợp.
• Nốt sần hữu hiệu (Effective root nodules): Các nốt sần trên bộ rễ chứa sắc tố Leghemoglobin có dịch màu hồng, đảm nhiệm chức năng cố định nitơ sinh học từ khí quyển (đạt khoảng 72 đến 124 kg N/ha/năm).
• Năng suất lý thuyết (NSLT): Năng suất tối đa tính toán dựa trên các chỉ tiêu cấu thành gồm số cây/m², số quả chắc/cây và khối lượng 100 quả.
• Năng suất thực thu (NSTT): Khối lượng quả khô thực tế thu hoạch được trên đồng ruộng sau khi loại bỏ quả lép ở độ ẩm tiêu chuẩn 10%.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được thu thập từ thí nghiệm đồng ruộng thực tế kết hợp với số liệu quan trắc khí tượng vụ Xuân 2017 (nhiệt độ trung bình 24,1–27,5°C, độ ẩm không khí 80–83%, tổng số giờ nắng đạt 256 giờ trong tháng 3/2017).

Thí nghiệm gồm 2 nhân tố được bố trí theo phương pháp ô lớn - ô nhỏ (Split-plot design) với 3 lần nhắc lại:

• Nhân tố chính (ô lớn): Gồm 2 giống lạc là TK10 (nhập nội mang gen kháng bệnh) và TB25 (giống đối chứng do Công ty Cổ phần Giống cây trồng Thái Bình chọn tạo).
• Nhân tố phụ (ô nhỏ): Gồm 4 mức mật độ gieo trồng: M1 (30 cây/m² - 11cm x 30cm), M2 (33 cây/m² - 10cm x 30cm, đối chứng), M3 (41 cây/m² - 8cm x 30cm), M4 (45 cây/m² - 7,4cm x 30cm).

Quy mô thí nghiệm gồm 24 ô nhỏ, diện tích mỗi ô là 18 m² (tổng diện tích ô lớn 72 m², tổng diện tích khu thí nghiệm 144 m² cùng 68 m² dải bảo vệ xung quanh). Phương pháp chọn mẫu áp dụng theo Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia QCVN 01-57: 2011/BNNPTNT. Tại mỗi ô thí nghiệm, tác giả tiến hành chọn ngẫu nhiên 5 cây mẫu cố định tại hai hàng giữa để theo dõi động thái tăng trưởng chiều cao thân chính, chiều dài cành cấp 1 và cấp 2 định kỳ 10 ngày/lần.

Phương pháp phân tích số liệu áp dụng mô hình phân tích phương sai hai nhân tố (ANOVA) và kiểm định sai khác trung bình LSD ở mức xác suất P < 0,05 thông qua phần mềm thống kê Statistix 10. Lý do lựa chọn mô hình Split-plot và kiểm định ANOVA là nhằm bóc tách chính xác mức độ ảnh hưởng độc lập cũng như tác động tương tác qua lại giữa đặc tính di truyền của giống và mật độ quần thể đến năng suất cuối cùng. Các chỉ tiêu hóa sinh hạt lạc được xác định tại phòng thí nghiệm chuyên sâu: hàm lượng lipid xác định theo phương pháp chiết Soxhlet và hàm lượng protein thô xác định theo phương pháp bán vi lượng Kjeldahl.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tỷ lệ mọc mầm và thời gian sinh trưởng chịu sự chi phối rõ rệt bởi yếu tố giống hơn là mật độ. Tỷ lệ mọc mầm của cả hai giống ở các mật độ đều đạt mức rất cao, dao động từ 96,54% đến 99,50%. Giống TK10 có tốc độ nảy mầm nhanh hơn (6–7 ngày sau gieo) và tỷ lệ mọc cao hơn giống TB25 từ 2% đến 3% (TB25 mọc sau 8–9 ngày). Tổng thời gian sinh trưởng của giống TK10 biến động từ 108 đến 110 ngày, ngắn hơn giống TB25 khoảng 5 ngày (113–115 ngày). Việc rút ngắn thời gian sinh trưởng 5 ngày mang ý nghĩa lớn trong việc giải phóng đất sớm để luân canh tăng vụ.

Thứ hai, mật độ gieo trồng tác động mạnh đến cấu trúc hình thái thân và khả năng phân cành. Khi tăng mật độ từ 30 lên 45 cây/m², chiều cao thân chính của cả hai giống đều tăng dần tuần tự. Ở thời điểm thu hoạch, giống TB25 đạt chiều cao 58,87 cm ở mật độ 45 cây/m² (so với 48,03 cm ở mật độ 30 cây/m²); giống TK10 đạt 52,10 cm ở mật độ 45 cây/m² (so với 44,90 cm ở mật độ 30 cây/m²). Tuy nhiên, khả năng phân cành lại giảm khi tăng mật độ: số cành cấp 1 của giống TK10 giảm từ 4,90 cành/cây (mật độ 30 cây/m²) xuống còn 4,20 cành/cây (mật độ 45 cây/m²); số cành cấp 2 giảm từ 3,87 xuống 2,30 cành/cây. Giống TK10 có khả năng phân cành ưu thế hơn giống TB25 trên tất cả các công thức mật độ.

Thứ ba, năng suất thực thu đạt đỉnh ở các ngưỡng mật độ khác nhau cho từng giống. Năng suất thực thu trung bình toàn bộ thí nghiệm dao động từ 23,54 đến 31,78 tạ/ha. Đối với giống TK10, năng suất thực thu đạt cực đại ở mật độ 41 cây/m² (M3). Đối với giống TB25, năng suất thực thu đạt mức cao nhất ở mật độ 45 cây/m² (M4). Mật độ 30 cây/m² cho năng suất thực thu thấp nhất ở cả hai giống do số lượng cây trên đơn vị diện tích không đủ bù đắp cho năng suất cá thể. Về chất lượng nông sản, giống TK10 thể hiện tính vượt trội về hàm lượng protein và lipid trong hạt so với TB25, đồng thời tỷ lệ nhiễm bệnh héo rũ giảm đáng kể.

Thảo luận kết quả

Cơ chế sinh học giải thích cho sự biến thiên chiều cao và số cành là do phản ứng cạnh tranh không gian ánh sáng. Khi trồng dày, quần thể cây khép tán sớm làm giảm lượng ánh sáng lọt vào các tầng dưới, kích thích quá trình kéo dài lóng thân chính nhưng ức chế sự hình thành mầm cành nách cấp 1 và cấp 2. Do cành cấp 1 mang 60% đến 70% tổng số quả của cây lạc, việc suy giảm số cành hữu hiệu trên mỗi cá thể khi trồng quá dày là nguyên nhân khiến số quả chắc/cây bị suy giảm.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh mối tương quan chặt chẽ giữa chỉ số diện tích lá (LAI) và quá trình tích lũy chất khô. Khi tăng mật độ, diện tích lá trên từng cây đơn lẻ giảm nhưng LAI của cả quần thể lại tăng, đạt đỉnh ở giai đoạn làm quả. Mối quan hệ này có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ tương quan đường cong giữa mật độ và năng suất thực thu: năng suất tăng tuyến tính từ mật độ 30 đến 41 cây/m², sau đó chững lại hoặc suy giảm ở mật độ 45 cây/m² đối với giống TK10 do hiện tượng tự che khuất quang hợp và gia tăng độ ẩm tán lá gây bệnh héo rũ. Bảng ma trận phân tích phương sai cho thấy sự khác biệt về năng suất giữa các mức mật độ đạt độ tin cậy thống kê cao với mức sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa LSD₀.₀₅ = 1,07 đến 3,58 tùy chỉ tiêu.

So sánh với các nghiên cứu nông học trong và ngoài nước, kết quả này hoàn toàn tương thích với nhận định của các chuyên gia nông nghiệp quốc tế về loại hình lạc thân đứng Spanish. Giống TK10 với đặc tính thân gọn, góc phân cành hẹp và kháng bệnh tốt rất phù hợp với mật độ 41 cây/m², trong khi TB25 có khả năng chịu mật độ dày 45 cây/m² trên nền đất cát pha duyên hải miền Trung.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các căn cứ khoa học thu được, đề tài đưa ra 4 nhóm giải pháp kỹ thuật cụ thể nhằm gia tăng giá trị sản xuất lạc tại địa phương:

• Bổ sung giống lạc TK10 vào cơ cấu sản xuất chính: Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Đông Hòa cùng Sở Nông nghiệp tỉnh Phú Yên cần đưa giống TK10 vào danh mục giống khuyến nông chủ lực cho vụ Xuân từ năm 2018. Mục tiêu nâng tỷ lệ diện tích sử dụng giống mới lên 60–70% nhằm tăng năng suất vùng lên trên 28 tạ/ha.
• Chuẩn hóa mật độ gieo trồng theo đặc tính giống: Áp dụng mật độ chuẩn xác 41 cây/m² (khoảng cách hàng cách hàng 30 cm, cây cách cây 8 cm, gieo 1 hạt/hốc) đối với giống TK10 và mật độ 45 cây/m² (khoảng cách hàng 30 cm, cây cách cây 7,4 cm) đối với giống TB25. Các Hợp tác xã Nông nghiệp cần tổ chức cắm mốc tiêu chuẩn và hướng dẫn bà con nông dân thực hiện đúng mật độ ngay từ đầu vụ gieo cấy tháng 1 đến tháng 2 hàng năm.
• Hoàn thiện gói kỹ thuật bón phân và chăm sóc thâm canh: Nông dân tại các vùng đất cát pha cần tuân thủ định mức phân bón cho 1 ha gồm: 10 tấn phân chuồng hoai mục (hoặc phân hữu cơ vi sinh) + 30 kg N + 90 kg P₂O₅ + 60 kg K₂O + 500 kg vôi bột. Thực hiện bón lót toàn bộ phân chuồng, phân lân và 250 kg vôi; bón thúc đợt 1 (10–15 ngày sau gieo) với 70% đạm và 50% kali; bón thúc đợt 2 (25–30 ngày sau gieo) với 30% đạm và 50% kali; bón 250 kg vôi còn lại vào đợt 3 khi tàn lứa hoa đầu tiên kết hợp vun xới tạo độ tơi xốp cho tia quả đâm sâu 3–7 cm.
• Xây dựng mô hình trình diễn và liên kết tiêu thụ sản phẩm: Trung tâm Khuyến nông tỉnh phối hợp với các doanh nghiệp chế biến tổ chức 5 đến 10 lớp tập huấn kỹ thuật chuyển giao quy trình cho nông dân xã Hòa Xuân Tây và các vùng lân cận trong giai đoạn 2018–2020; hình thành chuỗi liên kết bao tiêu lạc thương phẩm chất lượng cao đạt chuẩn hàm lượng lipid và protein phục vụ ép dầu và xuất khẩu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý nông nghiệp và chuyên viên khuyến nông: Cung cấp cơ sở khoa học để cán bộ Phòng Nông nghiệp huyện, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Phú Yên xây dựng lịch thời vụ, quy hoạch vùng sản xuất lạc tập trung và ban hành các tài liệu hướng dẫn kỹ thuật thâm canh ngắn gọn cho địa bàn duyên hải.
• Bà con nông dân và chủ trang trại canh tác nông nghiệp: Cung cấp cẩm nang thực hành chi tiết về khoảng cách gieo hạt, kỹ thuật bón vôi và chăm sóc 3 đợt, giúp nông dân tăng năng suất thực thu từ mức 12 tạ/ha hiện tại lên 28–31 tạ/ha, tối ưu hóa chi phí giống và phân bón.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Khoa học cây trồng: Làm tài liệu tham khảo có giá trị trong nghiên cứu sinh lý cây họ đậu, động thái nốt sần hữu hiệu và phản ứng của giống lạc nhập nội đối với các tiểu vùng sinh thái nhiệt đới khô hạn.
• Sinh viên, học viên cao học nông học: Nguồn tư liệu chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm ô lớn - ô nhỏ (Split-plot), kỹ thuật theo dõi các chỉ tiêu nông học theo quy chuẩn QCVN và phương pháp xử lý thống kê ANOVA trên phần mềm chuyên dụng.

Câu hỏi thường gặp

1. Mật độ gieo trồng nào cho năng suất cao nhất đối với giống lạc TK10 tại Phú Yên? Mật độ tối ưu cho giống TK10 là 41 cây/m² (hàng cách hàng 30 cm, cây cách cây 8 cm). Tại mật độ này, cây đạt sự cân bằng hoàn hảo giữa chiều cao thân chính (50,17 cm), số cành cấp 1 (4,30 cành/cây), chỉ số diện tích lá và tỷ lệ hoa hữu hiệu, cho năng suất thực thu cao nhất trong dải thí nghiệm 23,54–31,78 tạ/ha.

2. Giống lạc TK10 có những ưu điểm sinh học nào vượt trội so với giống TB25? Giống TK10 có thời gian sinh trưởng ngắn hơn 5 ngày (108–110 ngày so với 113–115 ngày của TB25), tỷ lệ nảy mầm cao hơn 2–3%, khả năng phân cành cấp 1 và cấp 2 nhiều hơn (trung bình 4,60 cành cấp 1/cây). Ngoài ra, TK10 có hàm lượng protein, lipid cao hơn và khả năng kháng bệnh héo rũ tốt hơn rõ rệt.

3. Vì sao việc tăng mật độ vượt quá 45 cây/m² lại làm giảm năng suất thực thu của lạc? Khi gieo quá dày trên 45 cây/m², cây lạc cạnh tranh gay gắt về ánh sáng và dinh dưỡng, làm thân vươn dài yếu ớt, giảm số cành cấp 1 xuống dưới 3,8 cành/cây, đồng thời giảm số lượng nốt sần hữu hiệu. Độ ẩm tán lá tăng cao làm bùng phát sâu bệnh hại, dẫn đến khuyết mật độ và giảm khối lượng 100 quả.

4. Kỹ thuật bón vôi bột cho cây lạc trong nghiên cứu được tiến hành như thế nào? Tổng lượng vôi sử dụng là 500 kg/ha được chia làm 2 giai đoạn: bón lót 50% (250 kg) cùng phân chuồng và phân lân khi làm đất để khử chua, cung cấp canxi; bón thúc 50% (250 kg) còn lại vào thời điểm tàn lứa hoa đầu tiên kết hợp xới xáo vun gốc để nuôi quả và chống thối vỏ quả.

5. Đất cát pha tại huyện Đông Hòa cần chuẩn bị như thế nào trước khi gieo hạt? Đất cát pha cần được cày bừa kỹ trước khi gieo 5 ngày, nhặt sạch cỏ dại và san phẳng. Lên luống rộng 1,0–1,2 m, cao 15–20 cm, rãnh luống 25–30 cm để đảm bảo thoát nước nhanh khi mưa lớn, tạo tầng đất tơi xốp giúp tia lạc dễ dàng đâm sâu 3–7 cm và thuận lợi cho thu hoạch.

Kết luận

• Luận văn đã xác định chính xác mật độ gieo trồng thích hợp trong vụ Xuân tại Đông Hòa, Phú Yên: 41 cây/m² đối với giống TK10 và 45 cây/m² đối với giống TB25.
• Khẳng định giống lạc TK10 là giống triển vọng có thời gian sinh trưởng ngắn (108–110 ngày), phân cành khỏe, kháng bệnh héo rũ tốt và cho năng suất thực thu vượt trội (23,54–31,78 tạ/ha).
• Làm sáng tỏ quy luật tác động của mật độ đến cấu trúc hình thái thân, chỉ số diện tích lá (LAI), sự hình thành nốt sần rễ và các yếu tố cấu thành năng suất hạt.
• Xây dựng thành công gói kỹ thuật thâm canh hoàn chỉnh tích hợp giữa mật độ gieo trồng chuẩn, định mức bón phân cân đối (NPK + 10 tấn phân chuồng + 500 kg vôi) và chế độ chăm sóc 3 giai đoạn.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng nông nghiệp bền vững của huyện Đông Hòa và tỉnh Phú Yên giai đoạn 2018–2020.

Công trình nghiên cứu là bước tiến quan trọng trong việc ứng dụng khoa học cây trồng vào thực tế đồng ruộng. Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và bà con nông dân hãy tham khảo, áp dụng ngay các giải pháp kỹ thuật từ luận văn để tạo bước đột phá về năng suất và chất lượng cho cây lạc địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Giới thiệu chung về cây lạc 1. Nguồn gốc và sự phân bố Cây lạc có tên khoa học là Arachis hypogaea, thuộc họ Leguminiseae, họ phụ Papilionaceae, giống Arachis.

Là cây hằng niên, thích hợp với vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới (Nguyễn Bảo Vệ và Trần Thị Kim Ba, 2005). Lạc là cây công nghiệp, cây thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao. Được trồng ở hàng trăm nước trên thế giới và được coi là cây trồng chủ yếu của nhiều nước, lạc được xếp thứ 13 trong các cây thực phẩm, xếp thứ 4 về nguồn dầu thực vật và thứ 3 về cây trồng cung cấp protêin (Nguyễn Minh Hiếu, 2003). Nguồn gốc, sự tiến hoá và quá trình phân loại của cây lạc đến nay vẫn chưa được khẳng định.

Qua nhiều thập kỷ, dựa vào tài liệu của các nhà sử học, tự nhiên học, khảo cổ học và ngôn ngữ học người ta cho rằng cây lạc có nguồn gốc từ Nam Mỹ và được trồng vào khoảng những năm 2.500 trước Công nguyên. Lạc được mang đến Châu Phi, Châu Âu và Châu Á vào những năm cuối thế kỷ XVII bởi người Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha (Chu Thị Thơm, 2006), (Lê Văn Tri, 2002). Cây lạc hiện tại được trồng từ 40o vĩ Bắc đến 40o vĩ Nam, thuộc vùng nhiệt đới và các vùng ấm áp trên thế giới. Tuy nhiên sự phân bố về diện tích, năng suất, sản lượng lại tập trung không đều giữa các khu vực trồng lạc khác nhau trên thế giới, tập trung chủ yếu ở ba châu lục là châu Á, châu Phi và châu Mỹ (Ưng Định, Đặng Phú, 1978).

- Nguồn gốc địa lý: Cây lạc du nhập vào Việt Nam từ khi nào thì đến nay chưa xác minh rõ, nhưng về mặt địa lý cây lạc có thể du nhập vào nước ta từ Indonesia là nơi chúng ta có nhiều mối quan hệ trong lịch sử trồng lúa nước, trồng dừa, trồng tre.Vì vậy có thể lạc từ các nước này vào Việt Nam, đồng thời cũng có thể từ Trung Quốc vào Việt Nam (Nguyễn Văn Dĩnh và cs. - Nguồn gốc thương mại và tôn giáo: Vào thế kỷ XVI người Châu Âu đã phát triển mạnh về thương mại và tôn giáo với các nước Châu Á. Người Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hà Lan đã đến Việt Nam buôn bán và truyền đạo ở miền Trung. Có thể vì lý do này mà hình thành nên vùng trồng lạc tập trung lớn hiện nay.

Cùng với người châu Âu, người Trung Quốc cũng đã đưa lạc vào các tỉnh phía bắc mà hình thành nên vùng trồng lạc ở đồng bằng Bắc Bộ và trung du Bắc Bộ. Tuy nhiên người ta thấy rằng cây lạc được du nhập vào Việt Nam muộn hơn so với các nước ở Châu Á khác (Nguyễn Danh Đông, 1984). PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 Ở Việt Nam cây lạc được trồng trên nhiều vùng sinh thái khác nhau: Vùng trung du Bắc bộ, cây lạc được trồng chủ yếu trên đất bạc màu như ở Bắc Giang, Phú Thọ, Vĩnh Phúc; vùng đồng bằng Bắc bộ thì trồng trên chân bãi ven sông, chân đất màu hay chân đất màu – lúa; vùng Trung bộ như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh lạc được trồng trên đất cát ven biển là chính; vùng Nam bộ và vùng Tây Nguyên lạc được trồng trên đất cát, đất đỏ và đất đen; vùng Đông Nam bộ lạc được trồng chủ yếu trên các chân đất cát, đất đỏ và đất đen (Tạ Quốc Tuấn, Trần Quang Lợt, 2006). Đặc điểm thực vật học Rễ lạc thuộc loại rễ cọc bao gồm rễ chính và rễ bên.

Khi cây lạc được 5 lá thật thì bộ rễ tương đối hoàn chỉnh. Bộ rễ có thể ăn sâu 18 - 30 cm và rộng khoảng 30 - 40 cm. Sự phát triển của hệ rễ thời kỳ đầu rất nhanh rồi chậm dần vào các kỳ cuối. Trên rễ lạc có nhiều nốt sần, được tạo thành do vi khẩn Rhizobium sống cộng sinh với hệ rễ, do vậy cây lạc có khả năng cố định nitơ phân tử trong không khí thành đạm cung cấp cho cây và đất trồng (Nguyễn Lân Dũng, 1979), (Đoàn Thị Thanh Nhàn, 1996).

Thân cây lạc thuộc loại thân thảo ít gỗ. Thân chính của cây lạc thường chỉ cao khoảng 25 – 50 cm, lúc còn non thân lạc hình tròn và đặc, khi về già có hình góc cạnh và rỗng. Cây lạc phân cành ngay từ gốc. Cành cấp 1 được mọc từ gốc thường có nhiều hoa, cành cấp 2 mọc từ cành cấp 1 thường ít hoa hơn.

Số cành/cây khác nhau tùy từng giống và có ảnh hưởng trực tiếp đến số hoa và quả trên cây (Nguyễn Khoa Chi, 1987), (Trần Văn Điền, 1990), (Nguyễn Danh Đông và cs. Lá lạc là loại lá kép lông chim chẵn, gồm hai đôi lá chét mọc đối nhau, hình trái xoan ngược. Hai lá mầm có vai trò cung cấp chất dinh dưỡng cho cây ở giai đoạn đầu. Hai lá kèm hình mũi mác có nhiệm vụ bảo vệ mầm, lá thật có màu xanh thẫm và nhọn ở đầu.

Diện tích lá đạt tối đa ở thời kỳ hình thành quả và hạt nhưng lại giảm nhanh thời kỳ chín. Khi hoa tắt thì lá không mọc thêm nữa (Nguyễn Danh Đông và cs., 1984), (Chu Thị Thơm và cs. Hoa lạc mọc ở nách lá thành chùm 3 - 5 hoa/chùm. Hoa lạc là hoa lưỡng tính, có màu vàng, không có cuống, gồm 5 thành phần: đài hoa, cánh hoa, lá bắc, bộ nhụy và nhị.

Lạc là cây tự thụ phấn nghiêm ngặt, khi hoa nở là đã tự thụ phấn xong, sau đó cuống nhụy mọc dài, nghiêng xuống, đầu bầu nhụy cắm vào đất. Quá trình phân hóa hoa kéo dài nên quá trình nở hoa cũng kéo dài (Nguyễn Lân Dũng, 1979), (Nguyễn Danh Đông, 1984). Quả lạc có hình kén, dài 1 – 8 cm, rộng 0,5 – 2 cm một đầu dính với tia, quả thắt ở giữa ngăn các hạt, vỏ quả cứng có gân mạng, chứa từ 1 – 3 hạt. Quả lạc có hai bộ phận là bầu hoa và tia quả.

Tia quả do mô phân sinh nằm ở gốc bầu hoa hình thành, chiều dài tia PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 quả khoảng 4 – 16 cm, do vậy đối với các giống quả đứng cây, các hoa ra ở phần giữa thân cành trở lên ít có điều kiện hình thành quả. Quả lạc do bầu hoa phát triển thành, sau khi thụ tinh 6 - 8 ngày tia lạc bắt đầu dài ra và 2 - 5 ngày tiếp theo đưa bầu vào sau trong đất. Bầu hoa phát triển theo tư thế nằm ngang với mặt đất ở độ sâu 3 – 7 cm (Đinh Xuân Đức, 2009). Hạt lạc gồm có vỏ lụa và phôi, vỏ lụa rất mỏng bao bọc ngoài phôi có màu phớt hồng, trắng hồng, đỏ, đỏ sẫm, tím nhạt, tím đậm, có vân, không vân tùy vào đặc điểm di truyền của giống.

Phôi hạt gồm có lá mầm và trụ mầm. Trong hạt có nhiều tế bào màng mỏng chứa dầu, tinh bột và các chất hữu cơ tạo hương vị (Lê Song Dự và Nguyễn Thế Côn, 1979). Căn cứ vào thời gian sinh trưởng của cây lạc, người ta chia thành lạc làm hai loại: giống chín sớm có thời gian sinh trưởng từ 90 – 125 ngày, giống chín muộn có thời gian sinh trưởng từ 140 – 160 ngày. Dạng chín muộn trội hoàn toàn so với dạng chín sớm.

Nhiệt độ thích hợp cho sinh trưởng và phát triển của cây lạc từ 24oC – 33oC, dưới 12oC hạt lạc không nảy mầm, từ 15oC tỷ lệ nảy mầm khá cao, dưới 17oC hoa không thụ phấn, yêu cầu ẩm độ khoảng 60 - 70%, lượng mưa phân bố đều. Đất thích hợp nhất cho trồng lạc là đất có màu sáng, thoát nước nhanh, dễ vỡ, lượng canxi, lân, chất hữu cơ vừa phải, mùn ít hơn 2%, pH=6,0 - 6,4 (Nguyễn Danh Đông và cs. Vai trò và giá trị 1. Giá trị sử dụng Lạc là cây trồng chính đa tác dụng đối với cơ cấu cây trồng của nhiều quốc gia trên thế giới, cung cấp nguồn nguyên liệu chất lượng cao với tỷ lệ dầu 45 - 50%, protêin dễ tiêu hóa 23 - 25%, khoáng chất và vitamin (Nguyễn Lân Dũng, 1979).

Toàn bộ cây lạc đều có giá trị sử dụng nhưng sản phẩm chính được sử dụng là hạt lạc. Hạt lạc có chứa hầu như đầy đủ các chất đại diện cho tất cả các nhóm chất hóa học, hợp chất và rất nhiều chất vô cơ. Các chất này có thể chia thành các nhóm sau: Lipit, protêin, gluxit, photphatit, glucozit, hydrocacbua, axitamin, andehyt và xeton, chất sáp, chất vô cơ, chất có màu. Trong đó, hàm lượng lipit chiếm tỉ lệ cao nhất, sau đó đến protêin và gluxit (Đỗ Tấn Dũng, 2006).

Hàm lượng dinh dưỡng của cây lạc khá cân đối so với một số cây lấy dầu khác, được thể hiện qua bảng 1. PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 Bảng 1. Thành phần sinh hóa của một số hạt lấy dầu Loại hạt Chất béo Chất đạm Chất bột Chất khoáng Lạc 40,2 – 60,7 20,0 – 33,7 6,0 – 22,0 1,8 – 4,6 Vừng 46,2 – 61,0 17,6 – 27,0 6,7 – 19,6 3,7 – 7,0 Đậu tương 10,0 – 28,0 35,0 – 52,0 28,0 4,4 – 6,0 Hướng 40,0 – 67,8 21,0 – 30,4 2,0 – 6,5 3,2 – 5,4 dương ( Nguồn: Tạ Quốc Tuấn và Trần Văn Lợt, 1999) Do hạt lạc có giá trị kinh tế như vậy nên từ lâu người ta đã sử dụng lạc như một nguồn thực phẩm quan trọng. Trên thế giới, có khoảng 80% số lạc được sản xuất ra được dùng làm dầu ăn, khoảng 12% được dùng chế biến thành nhiều sản phẩm khác nhau như bánh, mứt, kẹo, bơ… khoảng 6% dùng cho chăn nuôi, 2% dành cho xuất khẩu (Tạ Quốc Tuấn và Trần Quang Lợt, 2006).

Ngoài ra, khô dầu lạc là nguồn bổ sung chất đạm và chất béo quan trọng trong chế biến thức ăn gia súc tổng hợp, khô lạc nhân sau khi ép dầu có khoảng 10% nước, 45% prôtêin, 8% lipit, 4,8% cenlulose, 25% gluxit và 6,5% các loại muối khoáng. Thân lá lạc sau khi thu hoạch có thể sử dụng làm thức ăn cho trâu bò hoặc làm phân bón bằng cách ủ hoai mục với các loại phân khác hoặc cày vùi luôn tại ruộng. Lạc là cây họ đậu, bộ rễ của nó mang nhiều nốt sần nên có tác dụng làm giàu nguồn đạm cho đất vì vậy lạc được xem là cây trồng lý tưởng trong công tác cải tạo, bồi dưỡng đất tốt trên các loại đất xám bạc màu, đất phù sa cổ, đất bị rửa trôi và thoái hóa nhanh, đất có hàm lượng mùn và dinh dưỡng thấp (Tạ Quốc Tuấn và Trần Quang Lợt, 2006).