Nghiên Cứu Liều Lượng Phân Bón NPK 3:8:6 Cho Đậu Tương Luân Canh Với Mía Tại Thanh Hóa

Đậu tương là cây trồng quan trọng trong hệ thống luân canh, đặc biệt là luân canh với mía. 105 trang · Trường Đại Học Hồng Đức · 2014.

• Tác giả: Hoàng Quốc Cường
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đình Sơn
• Trường học: Trường Đại Học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Khoa Học Cây Trồng
• Đề tài: Nghiên Cứu Liều Lượng Phân Bón NPK 3:8:6 Cho Đậu Tương Luân Canh Với Mía Tại Thanh Hóa
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Nông Nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục đích, yêu cầu của đề tài
• 0.2.1. Mục đích
• 0.2.2. Yêu cầu cần đạt
• 0.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 0.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 0.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở khoa học của trồng đậu tương luân canh với mía
• 1.2. Một số kết quả nghiên cứu luân canh đậu tương với mía
• 1.2.1. Một số kết quả nghiên cứu về luân canh đậu tương với mía trên thế giới
• 1.2.2. Một số kết quả nghiên cứu về luân canh cây trồng với mía tại Việt Nam
• 1.3. Cây đậu tương và vai trò trong sản xuất và đời sống
• 1.3.1. Vai trò của cây đậu tương trong dinh dưỡng của con người và làm thức ăn chăn nuôi
• 1.3.2. Vai trò của cây đậu tương trong hệ thống trồng trọt
• 1.4. Nhu cầu sinh lý của cây đậu tương
• 1.4.1. Nhu cầu về nhiệt độ
• 1.4.2. Nhu cầu ánh sáng
• 1.4.3. Yêu cầu về đất trồng
• 1.4.4. Nhu cầu về nước
• 1.4.5. Đặc điểm nhu cầu về dinh dưỡng
• 1.5. Một số kết quả nghiên cứu về phân bón trên đất trồng cây đậu tương
• 1.6. Tình hình sản xuất đậu tương trên thế giới, Việt Nam và Thanh Hóa
• 1.6.1. Tình hình sản xuất đậu tương trên thế giới
• 1.6.2. Tình hình sản xuất đậu tương ở Việt Nam
• 1.6.3. Tình hình sản xuất đậu tương ở Thanh Hóa
• 1.7. Một số tổng quan về cây mía
• 1.7.1. Yêu cầu về khí hậu
• 1.7.2. Yêu cầu về chất dinh dưỡng
• 1.8. Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa
• 1.8.1. Vị trí địa lý
• 1.9. Một số nhận xét rút ra từ tổng quan
• 2. CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Vật liệu nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phân tích đất trước và sau khi thí nghiệm
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp điều tra
• 2.4.2. Phương pháp thiết kế thí nghiệm đồng ruộng
• 2.4.3. Phương pháp phân tích tính chất hóa học của đất
• 2.4.4. Các chỉ tiêu nghiên cứu và theo dõi
• 2.4.5. Các biện pháp kỹ thuật áp dụng
• 2.4.6. Phương pháp thiết kế thí nghiệm và xử lý số liệu
• 2.4.7. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều tra đánh giá hiện trạng sản xuất đậu tương và một số cây trồng hàng năm ở huyện Thạch Thành tỉnh Thanh Hóa
• 3.1.1. Hiện trạng về sử dụng đất nông nghiệp ở huyện Thạch Thành
• 3.1.2. Hiện trạng về sản xuất một số cây trồng hàng năm ở huyện Thạch Thành
• 3.1.3. Hiện trạng về cây trồng luân canh ở huyện Thạch Thành
• 3.2. Kết quả xác định giống và mức phân bón NPK 3:8:6 phù hợp cho đậu tương luân canh với mía trên đất đồi vụ Xuân năm 2014
• 3.2.1. Kết quả đánh giá các chỉ tiêu sinh trưởng của đậu tương luân canh với mía ở các mức phân bón NPK 3:8:6 khác nhau
• 3.2.2. Yếu tố cấu thành năng suất của 2 giống đậu tương trồng luân canh với mía ở các mức phân bón NPK 3:8:6 khác nhau
• 3.2.3. Năng suất 2 giống đậu tương ĐT 84 và ĐT 26 luân canh với mía ở các mức phân bón NPK 3:8:6 khác nhau
• 3.2.4. Kết quả đánh giá mức độ bị hại do sâu, bệnh hại chính đối với đậu tương luân canh với mía ở các mức phân bón NPK 3:8:6 khác nhau
• 3.2.5. Tổng hợp một số tiêu chuẩn chọn giống đậu tương và các mức phân bón NPK 3:8:6
• 3.2.6. Diễn biến một số chỉ tiêu hóa tính của đất trồng đậu tương luân canh với mía trên ruộng vụ Xuân 2014 tại vùng đất đồi huyện Thạch Thành
• 3.2.6.1. Kết quả phân tích thành phần hóa học của đất
• 3.2.6.2. Một số nguyên nhân ảnh hưởng đến các chỉ tiêu hóa tính
• 3.3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.3.1. Kết luận
• 3.3.2. Kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC P1

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Phân Bón NPK 3 8 6 Cho Đậu Tương Thanh Hóa

Đậu tương là cây trồng quan trọng trong hệ thống luân canh, đặc biệt là luân canh với mía. Việc sử dụng phân bón NPK hợp lý đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng suất và chất lượng đậu tương. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định liều lượng NPK cho đậu tương luân canh với mía tại Thanh Hóa, nhằm tối ưu hóa hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường. Việc luân canh đậu tương với mía giúp cải tạo đất, hạn chế sâu bệnh và tăng thu nhập cho người nông dân. Tỉnh Thanh Hóa có điều kiện sinh thái phù hợp cho cây đậu tương phát triển, và việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác tiên tiến sẽ góp phần nâng cao năng suất và chất lượng đậu tương.

1.1. Lợi Ích Của Luân Canh Đậu Tương Với Mía Tại Thanh Hóa

Luân canh đậu tương với mía mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Đậu tương có khả năng cố định đạm từ không khí, giúp cải tạo đất và giảm nhu cầu sử dụng phân bón NPK. Ngoài ra, luân canh còn giúp hạn chế sự phát triển của sâu bệnh hại mía, giảm chi phí phòng trừ sâu bệnh đậu tương và tăng tính bền vững của hệ thống canh tác. Theo nghiên cứu, đậu tương có thể cố định và bổ sung vào đất từ 60 đến 80 kg N/ha, tương đương 300 - 400 kg đạm sulfat.

1.2. Tình Hình Sản Xuất Đậu Tương Tại Thanh Hóa Hiện Nay

Diện tích và sản lượng đậu tương tại Thanh Hóa đã có sự gia tăng đáng kể trong những năm gần đây. Tuy nhiên, năng suất đậu tương vẫn còn tiềm năng để cải thiện thông qua việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác tiên tiến, đặc biệt là việc sử dụng phân bón NPK 3:8:6 một cách hợp lý. Huyện Thạch Thành là một trong những vùng trồng đậu tương trọng điểm của tỉnh, với diện tích mía lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc luân canh đậu tương với mía.

II. Thách Thức Bón Phân NPK Cho Đậu Tương Luân Canh Mía Hiệu Quả

Việc xác định liều lượng phân bón NPK phù hợp cho đậu tương luân canh với mía là một thách thức lớn. Nhu cầu dinh dưỡng của đậu tương thay đổi theo giai đoạn sinh trưởng và phát triển, cũng như điều kiện đất đai và thời tiết. Bón phân không đúng cách có thể dẫn đến lãng phí phân bón, ô nhiễm môi trường và giảm năng suất đậu tương. Do đó, cần có những nghiên cứu khoa học để xác định quy trình bón phân NPK tối ưu cho đậu tương luân canh với mía.

2.1. Ảnh Hưởng Của Đất Đồi Thanh Hóa Đến Nhu Cầu Dinh Dưỡng Đậu Tương

Đất đồi tại Thanh Hóa thường có độ phì nhiêu thấp, nghèo dinh dưỡng và dễ bị xói mòn. Điều này ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ dinh dưỡng của cây đậu tương và đòi hỏi phải có biện pháp bón phân phù hợp. Việc phân tích đất trồng đậu tương là rất quan trọng để xác định lượng phân bón cần thiết và đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng cho cây.

2.2. Tác Động Của Luân Canh Mía Đến Độ Phì Nhiêu Đất Trồng Đậu Tương

Việc luân canh mía có thể làm thay đổi độ phì nhiêu của đất trồng đậu tương. Mía là cây trồng có nhu cầu dinh dưỡng cao, và việc trồng mía liên tục có thể làm suy giảm lượng dinh dưỡng trong đất. Do đó, cần có biện pháp bổ sung dinh dưỡng cho đất sau khi trồng mía, trước khi trồng đậu tương, để đảm bảo cây đậu tương sinh trưởng và phát triển tốt.

2.3. Rủi Ro Sâu Bệnh Khi Trồng Đậu Tương Luân Canh Với Mía

Luân canh đậu tương với mía có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của sâu bệnh hại. Một số loại sâu bệnh có thể tồn tại trong đất và gây hại cho cả mía và đậu tương. Do đó, cần có biện pháp phòng trừ sâu bệnh đậu tương hiệu quả để bảo vệ năng suất cây trồng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Liều Lượng NPK 3 8 6 Cho Đậu Tương Thanh Hóa

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp thí nghiệm đồng ruộng để xác định liều lượng phân bón NPK 3:8:6 phù hợp cho đậu tương luân canh với mía tại Thanh Hóa. Các thí nghiệm được bố trí theo phương pháp ngẫu nhiên hoàn toàn, với các công thức phân bón khác nhau. Các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển và năng suất đậu tương được theo dõi và đánh giá để xác định công thức phân bón tối ưu. Ngoài ra, nghiên cứu cũng tiến hành phân tích đất trồng đậu tương trước và sau thí nghiệm để đánh giá ảnh hưởng của phân bón đến độ phì nhiêu của đất.

3.1. Thiết Kế Thí Nghiệm Xác Định Liều Lượng NPK Tối Ưu

Thí nghiệm được thiết kế với nhiều mức liều lượng NPK cho đậu tương khác nhau, từ đó so sánh và đánh giá hiệu quả của từng công thức. Các công thức phân bón được lựa chọn dựa trên kinh nghiệm thực tế và các nghiên cứu trước đây về nhu cầu dinh dưỡng của đậu tương. Các yếu tố khác như giống đậu tương, thời vụ và kỹ thuật canh tác được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

3.2. Các Chỉ Tiêu Đánh Giá Hiệu Quả Phân Bón NPK 3 8 6

Các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển và năng suất đậu tương được theo dõi và đánh giá bao gồm: chiều cao cây, số cành, số quả trên cây, khối lượng hạt, năng suất lý thuyết và năng suất thực thu. Ngoài ra, nghiên cứu cũng đánh giá mức độ bị hại của sâu bệnh và khả năng chống đổ của cây đậu tương.

3.3. Phân Tích Đất Để Đánh Giá Ảnh Hưởng Của Phân Bón NPK

Việc phân tích đất trồng đậu tương trước và sau thí nghiệm giúp đánh giá ảnh hưởng của phân bón đến độ phì nhiêu của đất. Các chỉ tiêu được phân tích bao gồm: độ pH, hàm lượng chất hữu cơ, hàm lượng N, P, K và các nguyên tố vi lượng khác.

IV. Kết Quả Liều Lượng NPK 3 8 6 Tối Ưu Cho Đậu Tương Thanh Hóa

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt đáng kể về năng suất đậu tương giữa các công thức phân bón khác nhau. Công thức phân bón NPK 3:8:6 với liều lượng phù hợp đã giúp tăng năng suất đậu tương đáng kể so với công thức đối chứng (không bón phân). Ngoài ra, nghiên cứu cũng xác định được giống đậu tương phù hợp với điều kiện đất đai và khí hậu của Thanh Hóa, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất đậu tương.

4.1. So Sánh Năng Suất Đậu Tương Giữa Các Công Thức Phân Bón

Nghiên cứu đã so sánh năng suất đậu tương giữa các công thức phân bón khác nhau, từ đó xác định được công thức phân bón tối ưu. Kết quả cho thấy công thức phân bón NPK 3:8:6 với liều lượng phù hợp đã giúp tăng năng suất đậu tương đáng kể so với công thức đối chứng (không bón phân).

4.2. Đánh Giá Ảnh Hưởng Của Phân Bón Đến Chất Lượng Đậu Tương

Nghiên cứu cũng đánh giá ảnh hưởng của phân bón đến chất lượng đậu tương, bao gồm: hàm lượng protein, hàm lượng dầu và các chỉ tiêu chất lượng khác. Kết quả cho thấy công thức phân bón NPK 3:8:6 với liều lượng phù hợp đã giúp cải thiện chất lượng đậu tương.

4.3. Phân Tích Chi Phí Và Lợi Nhuận Khi Bón Phân NPK Cho Đậu Tương

Nghiên cứu đã phân tích chi phí và lợi nhuận khi bón phân NPK cho đậu tương, từ đó xác định được công thức phân bón mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Kết quả cho thấy việc bón phân NPK với liều lượng phù hợp không chỉ giúp tăng năng suất và chất lượng đậu tương mà còn mang lại lợi nhuận cao cho người nông dân.

V. Ứng Dụng Hướng Dẫn Bón Phân NPK 3 8 6 Cho Đậu Tương Thanh Hóa

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có thể đưa ra hướng dẫn cụ thể về cách bón phân NPK 3:8:6 cho đậu tương luân canh với mía tại Thanh Hóa. Hướng dẫn này bao gồm: thời điểm bón phân, liều lượng phân bón, phương pháp bón phân và các lưu ý quan trọng khác. Việc áp dụng đúng hướng dẫn này sẽ giúp người nông dân nâng cao năng suất và chất lượng đậu tương, đồng thời bảo vệ môi trường.

5.1. Thời Điểm Bón Phân NPK Cho Đậu Tương Hiệu Quả Nhất

Thời điểm bón phân NPK có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả sử dụng phân bón. Nên bón lót trước khi gieo và bón thúc vào giai đoạn cây con và giai đoạn ra hoa, tạo quả. Cần căn cứ vào điều kiện thời tiết và giai đoạn sinh trưởng của cây để điều chỉnh thời điểm bón phân cho phù hợp.

5.2. Liều Lượng Phân Bón NPK 3 8 6 Cho Từng Giai Đoạn Sinh Trưởng

Liều lượng phân bón NPK cần được điều chỉnh theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây đậu tương. Giai đoạn cây con cần ít phân hơn so với giai đoạn ra hoa, tạo quả. Cần tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất và kết quả nghiên cứu để bón phân đúng liều lượng.

5.3. Phương Pháp Bón Phân NPK Cho Đậu Tương Đúng Cách

Có nhiều phương pháp bón phân NPK cho đậu tương, bao gồm: bón rải, bón theo hàng và bón qua lá. Nên lựa chọn phương pháp bón phân phù hợp với điều kiện canh tác và loại phân bón sử dụng. Bón phân đều và tránh bón quá gần gốc cây để tránh gây cháy rễ.

VI. Kết Luận Tiềm Năng Phát Triển Đậu Tương Luân Canh Tại Thanh Hóa

Nghiên cứu này đã cung cấp những thông tin khoa học quan trọng về liều lượng phân bón NPK 3:8:6 cho đậu tương luân canh với mía tại Thanh Hóa. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác tiên tiến, đặc biệt là việc sử dụng phân bón hợp lý, có thể giúp nâng cao năng suất và chất lượng đậu tương, đồng thời bảo vệ môi trường. Với tiềm năng phát triển lớn, đậu tương luân canh có thể trở thành một cây trồng quan trọng trong hệ thống canh tác của Thanh Hóa.

6.1. Đề Xuất Giải Pháp Phát Triển Bền Vững Đậu Tương Thanh Hóa

Để phát triển bền vững đậu tương tại Thanh Hóa, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học, nhà quản lý và người nông dân. Cần tiếp tục nghiên cứu và chuyển giao các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, đồng thời xây dựng các chính sách hỗ trợ người nông dân trồng đậu tương.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Phân Bón Cho Đậu Tương

Cần tiếp tục nghiên cứu về nhu cầu dinh dưỡng của đậu tương trong điều kiện canh tác khác nhau, cũng như đánh giá hiệu quả của các loại phân bón mới. Ngoài ra, cần nghiên cứu về các biện pháp canh tác bền vững, giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây mía là cây công nghiệp chủ lực tại các vùng đồi trung du miền núi tỉnh Thanh Hóa, đóng vai trò giải quyết sinh kế cho hàng trăm ngàn lao động nông nghiệp. Tại huyện Thạch Thành, với tổng diện tích đất tự nhiên là 55.919,4 ha, diện tích đất sản xuất nông nghiệp hàng năm chiếm 18.816,2 ha, trong đó diện tích trồng mía nguyên liệu đạt 6.009,15 ha với năng suất trung bình 52,55 tấn/ha. Tuy nhiên, tập quán độc canh cây mía kéo dài từ 3 đến 9 năm đã khiến đất đai bị xói mòn, rửa trôi mạnh, đất trở nên chai cứng, chua hóa và suy giảm độ phì nghiêm trọng. Sau vụ thu hoạch mía vào mùa khô, diện tích đất đồi vụ Xuân thường bị bỏ hoang, tạo điều kiện thuận lợi cho nguồn sâu bệnh hại tích tụ và gây hại nghiêm trọng cho chu kỳ mía tiếp theo.

Cây đậu tương (Glycine max) là cây họ đậu ngắn ngày có khả năng cố định từ 60 đến 80 kg N/ha (tương đương 300 - 400 kg phân đạm sulfat/ha) nhờ vi khuẩn cộng sinh Rhizobium japonicum. Việc đưa cây đậu tương vào hệ thống luân canh sau khi kết thúc chu kỳ mía là giải pháp sinh học giúp cải tạo đất, cắt đứt vòng đời sâu bệnh và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Đề tài luận văn thạc sĩ nông nghiệp chuyên ngành Khoa học cây trồng của tác giả Hoàng Quốc Cường, do TS. Lê Đình Sơn hướng dẫn tại Trường Đại học Hồng Đức năm 2014, được triển khai nhằm giải quyết mục tiêu: Đánh giá thực trạng canh tác và xác định giống đậu tương phù hợp cùng liều lượng phân bón tổng hợp NPK 3:8:6 tối ưu cho đậu tương luân canh với mía trên vùng đất đồi xã Thành Vân, huyện Thạch Thành trong vụ Xuân năm 2014. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học vững chắc giúp tăng năng suất cây trồng, phục hồi độ phì nhiêu của đất và nâng cao thu nhập trên mỗi hecta đất canh tác.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết luân canh cây trồng họ đậu và nguyên lý dinh dưỡng khoáng cân đối trong đất dốc nhiệt đới.

• Lý thuyết luân canh cải tạo đất và cố định đạm sinh học: Cây đậu tương có khả năng cộng sinh với vi khuẩn nốt sần Rhizobium japonicum, chuyển hóa nitơ tự do trong khí quyển thành dạng đạm dễ tiêu cung cấp cho cây và để lại nguồn hữu cơ giàu dưỡng chất cho đất. Việc luân canh giúp cắt đứt chu kỳ sinh trưởng của sâu hại gốc mía nguy hiểm như bọ hung, ấu trùng nhậy, mối và tuyến trùng hại rễ.
• Lý thuyết dinh dưỡng khoáng cân đối N-P-K: Nhu cầu dinh dưỡng của đậu tương đòi hỏi sự cân đối giữa Đạm (N), Lân (P2O5) và Kali (K2O). Lân đóng vai trò kích thích bộ rễ phát triển và thúc đẩy sự hình thành nốt sần; Kali nâng cao khả năng chịu hạn, chống đổ và tích lũy chất khô vào hạt; Canxi giúp khử chua và nâng cao hoạt tính của vi sinh vật đất.
• Các khái niệm then chốt: Luân canh mùa vụ, Năng suất lý thuyết (NSLT), Năng suất thực thu (NSTT), Tỷ lệ hạt chắc, Khối lượng 100 hạt (P 100 hạt), và Độ phì nhiêu hóa học đất đồi.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp điều tra nông hộ: Thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua phiếu điều tra trực tiếp trên cỡ mẫu 90 hộ nông dân tại 3 xã trọng điểm trồng mía của huyện Thạch Thành gồm xã Thành Vinh, xã Thành Trực và xã Thành Vân (mỗi xã điều tra 30 hộ). Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng nhằm phản ánh chính xác tập quán canh tác, cơ cấu cây trồng luân canh và mức độ đầu tư phân bón của từng tiểu vùng.
• Phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng: Thí nghiệm 2 nhân tố được thiết kế theo khối ô lớn - ô nhỏ (split-plot design) với 3 lần nhắc lại. Ô lớn là nhân tố Giống (gồm 2 giống đậu tương ĐT84 và ĐT26); ô nhỏ là nhân tố Phân bón NPK 3:8:6 với 5 mức bón:
  • M0: Đối chứng (0 kg NPK/ha)
  • M1: 800 kg NPK/ha (24 kg N : 64 kg P2O5 : 48 kg K2O)
  • M2: 1000 kg NPK/ha (30 kg N : 80 kg P2O5 : 60 kg K2O)
  • M3: 1200 kg NPK/ha (36 kg N : 96 kg P2O5 : 72 kg K2O)
  • M4: 1400 kg NPK/ha (42 kg N : 112 kg P2O5 : 84 kg K2O)
  • Nền phân bón chung cho toàn bộ diện tích 1 ha thí nghiệm gồm: 1000 kg phân hữu cơ vi sinh Hàm Rồng và 500 kg vôi bột.
  • Tổng số 30 ô thí nghiệm, diện tích mỗi ô là 20 m² (5m x 4m), tổng diện tích khu thí nghiệm là 600 m², mật độ gieo 40 cây/m². Thí nghiệm thực hiện trong vụ Xuân 2014 trên đất đồi dốc thoải đã qua 3 vụ mía liên tục.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Việc sử dụng thiết kế split-plot giúp kiểm soát tốt độ đồng đều của đất đồi dốc. Dữ liệu thí nghiệm được xử lý thống kê phương sai (ANOVA) và so sánh trung bình bằng kiểm định LSD qua phần mềm IRRISTAT 5.0 và STATISTIX 8.2 nhằm đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy ở mức xác suất sai số p < 0,05. Tính chất hóa học của đất (pH KCl, mùn tổng số, lân và kali dễ tiêu) được phân tích tại phòng thí nghiệm chuyên ngành trước và sau vụ trồng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận những kết quả nổi bật về mặt nông học, năng suất và thổ nhưỡng:

1. Thực trạng đất đai và canh tác: 100% diện tích đất mía sau thu hoạch vụ Xuân tại địa bàn điều tra thường bị bỏ trống hoặc sử dụng kém hiệu quả. Nông dân chủ yếu bón phân đơn lẻ hoặc mất cân đối, dẫn đến năng suất mía giảm trung bình từ 10% đến 15% sau chu kỳ 3 năm độc canh.
2. Khả năng sinh trưởng và thích ứng của giống: Cả 2 giống ĐT84 và ĐT26 đều có thời gian sinh trưởng ngắn (85 - 90 ngày), rất thích hợp để gieo trồng trong khung thời vụ Xuân (tháng 2 đến tháng 5) trước khi bước vào chu kỳ trồng mía mới. Giống ĐT84 thể hiện ưu thế vượt trội về chiều cao cây (đạt 48,5 - 52,3 cm), số cành cấp một (2,8 - 3,4 cành/cây) và khả năng chống chịu sâu bệnh, hạn chế đổ ngã tốt hơn giống ĐT26.
3. Ảnh hưởng của phân bón đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất: Mức bón M3 (1200 kg NPK 3:8:6/ha) mang lại các chỉ số sinh học tối ưu nhất. Số quả chắc trên cây của giống ĐT84 đạt 38,6 quả/cây, khối lượng 100 hạt đạt 16,8 g. Năng suất thực thu của ĐT84 ở mức M3 đạt 20,2 tạ/ha (2,02 tấn/ha), tăng 68,3% so với đối chứng M0 (chỉ đạt 12,0 tạ/ha). Giống ĐT26 ở mức M3 đạt năng suất 18,5 tạ/ha, tăng 45,6% so với đối chứng M0 (12,7 tạ/ha). Khi nâng mức bón lên M4 (1400 kg NPK/ha), năng suất thực thu không tăng thêm rõ rệt mà có xu hướng chững lại (ĐT84 đạt 20,4 tạ/ha, ĐT26 đạt 18,6 tạ/ha), không đạt ý nghĩa sai khác thống kê.
4. Cải thiện độ phì của đất đồi: Việc trồng đậu tương kết hợp bón vôi và phân hữu cơ vi sinh đã cải thiện đáng kể các chỉ tiêu hóa tính của đất sau thu hoạch. Độ pH KCl của đất tăng từ 4,52 lên 5,15 (giảm độ chua rõ rệt); hàm lượng mùn tổng số tăng thêm khoảng 0,21%; hàm lượng P2O5 dễ tiêu tăng từ 3,25 mg lên 5,82 mg/100g đất; hàm lượng K2O trao đổi tăng từ 6,40 mg lên 8,95 mg/100g đất.

Thảo luận kết quả

Mức phân bón M3 (tương đương 36 kg N : 96 kg P2O5 : 72 kg K2O trên 1 ha) đã đáp ứng hoàn hảo nhu cầu sinh lý của cây đậu tương trên đất đồi nghèo dinh dưỡng. Hàm lượng Lân cao trong NPK 3:8:6 đã thúc đẩy nốt sần phát triển dày đặc ở giai đoạn 20 - 45 ngày sau gieo, giúp cây tự cố định một lượng đạm lớn. Bón đạm ở mức vừa phải (36 kg N/ha) giúp cây con sinh trưởng khỏe mạnh mà không ức chế hoạt động của vi khuẩn Rhizobium japonicum.

Các số liệu này có thể được trình bày rõ nét thông qua biểu đồ cột so sánh năng suất lý thuyết và năng suất thực thu giữa hai giống ở 5 mức phân bón, cũng như đồ thị đường biểu diễn sự chuyển biến tích cực của hàm lượng dinh dưỡng đất trước và sau thí nghiệm. Khi so sánh với các nghiên cứu luân canh mía - đậu tương tại Úc, Brazil và Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, kết quả của luận văn khẳng định tính nhất quán: Luân canh đậu tương không chỉ cho nguồn thu phụ 1,85 - 2,02 tấn hạt/ha mà còn để lại lượng sinh khối rễ và thân lá giàu đạm, giảm đáng kể áp lực bón phân khoáng cho vụ mía tiếp theo.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các căn cứ khoa học thu được, luận văn đưa ra 4 giải pháp kỹ thuật và tổ chức sản xuất cụ thể:

1. Áp dụng quy trình bón phân chuẩn cho đậu tương vụ Xuân: Khuyến nghị nông dân vùng đất đồi Thạch Thành áp dụng liều lượng phân bón cho 1 ha đậu tương gồm: 1000 kg phân hữu cơ vi sinh Hàm Rồng + 500 kg vôi bột (bón lót toàn bộ khi bừa lần cuối) kết hợp 1200 kg phân tổng hợp NPK 3:8:6 Phú Mỹ (bón lót 50% vào rạch trước khi gieo hạt, bón thúc 50% lượng còn lại kết hợp làm cỏ, xới xáo, vun gốc khi cây có 5 - 6 lá kép). Mục tiêu duy trì năng suất hạt đạt từ 1,8 đến 2,0 tấn/ha. Thời gian áp dụng: Vụ Xuân hàng năm (gieo từ 10/2 đến 25/2). Chủ thể thực hiện: Hộ nông dân trồng mía dưới sự hướng dẫn của cán bộ khuyến nông.
2. Cơ cấu giống đậu tương thích hợp: Sử dụng giống đậu tương ĐT84 làm giống chủ lực (chiếm 70% diện tích) nhờ ưu thế về năng suất cao, khả năng chống đổ và kháng bệnh gỉ sắt, đốm nâu; sử dụng giống ĐT26 làm giống bổ trợ (chiếm 30% diện tích). Chủ thể thực hiện: Phòng Nông nghiệp & PTNT huyện Thạch Thành phối hợp với các hợp tác xã nông nghiệp.
3. Thiết lập chu kỳ luân canh bắt buộc: Đưa mô hình luân canh "1 vụ đậu tương Xuân - trồng mới mía - lưu gốc mía 2-3 vụ" vào quy trình canh tác chuẩn của vùng nguyên liệu mía huyện Thạch Thành. Biện pháp này hướng tới mục tiêu giảm 20 - 30% lượng thuốc bảo vệ thực vật trừ sâu hại đất và giảm 15% lượng phân đạm bón cho mía tơ. Thời gian triển khai: Giai đoạn 2014 - 2020. Chủ thể: UBND huyện Thạch Thành và Công ty TNHH Đường mía Việt Nam - Đài Loan.
4. Mở rộng đào tạo và chuyển giao kỹ thuật: Tổ chức hàng năm từ 10 đến 15 lớp tập huấn kỹ thuật thâm canh đậu tương trên đất đồi cho nông dân các xã Thành Vân, Thành Trực, Thành Vinh; xây dựng các mô hình trình diễn luân canh quy mô từ 5 đến 10 ha để nhân rộng toàn vùng trung du miền núi Thanh Hóa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và lý luận cao, là tài liệu tham khảo đắc lực cho 4 nhóm đối tượng:

• Cán bộ khuyến nông và kỹ sư nông nghiệp: Nắm bắt quy trình kỹ thuật bố trí thí nghiệm, công thức bón phân NPK cân đối và phương pháp chuyển giao mô hình xen canh, luân canh cải tạo đất dốc.
• Các doanh nghiệp và nhà máy mía đường: Điển hình như Công ty TNHH Đường mía Việt Nam - Đài Loan hay Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn, ứng dụng kết quả để quy hoạch vùng nguyên liệu bền vững, tăng năng suất mía và hàm lượng đường (CCS).
• Hộ nông dân và các hợp tác xã trồng mía: Nắm vững kỹ thuật thâm canh đậu tương vụ Xuân, tận dụng quỹ đất nhàn rỗi để tạo thêm nguồn thu nhập từ 20 đến 25 triệu đồng/ha và cải tạo đất canh tác.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Nông học, Khoa học cây trồng, Thổ nhưỡng học: Khai thác nguồn tài liệu chuẩn mực về thiết kế thí nghiệm split-plot, phân tích thống kê nông học và cơ sở lý luận về quản lý dinh dưỡng đất đồi.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần phải luân canh cây đậu tương sau chu kỳ trồng mía trên đất đồi?
Trồng mía độc canh từ 3 đến 9 năm làm đất bị chua hóa, chai cứng và tích tụ nhiều loài sâu hại nguy hiểm như bọ hung, sâu đục thân. Trồng luân canh đậu tương vụ Xuân giúp cắt đứt nguồn thức ăn của sâu hại, đồng thời nốt sần rễ đậu tương cố định 60 - 80 kg N/ha, giúp đất tơi xốp và phục hồi độ phì nhiêu.

2. Liều lượng phân bón NPK 3:8:6 nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất trong nghiên cứu?
Liều lượng tối ưu được xác định là mức M3 (1200 kg NPK 3:8:6/ha, tương đương 36 kg N : 96 kg P2O5 : 72 kg K2O/ha), kết hợp 1000 kg phân hữu cơ vi sinh và 500 kg vôi bột. Mức bón này giúp giống ĐT84 đạt năng suất thực thu cao nhất là 20,2 tạ/ha, tăng 68,3% so với đối chứng không bón.

3. Giữa hai giống ĐT84 và ĐT26, giống nào phù hợp hơn cho vùng đất đồi Thạch Thành?
Giống ĐT84 thể hiện tính ưu việt hơn nhờ thời gian sinh trưởng phù hợp (khoảng 88 ngày), chiều cao phân cành tốt, khả năng chống đổ ngã vượt trội và năng suất thực thu đạt 20,2 tạ/ha, cao hơn giống ĐT26 (đạt 18,5 tạ/ha) ở cùng mức bón tối ưu.

4. Bón vôi bột và phân hữu cơ vi sinh có tác dụng gì đối với đất đồi trồng đậu tương?
Vôi bột (500 kg/ha) giúp trung hòa độ chua của đất đồi, nâng pH KCl từ 4,52 lên trên 5,1, giảm độ độc của ion nhôm và sắt tự do. Phân hữu cơ vi sinh (1000 kg/ha) cung cấp tập đoàn vi sinh vật hữu ích, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn nốt sần phát triển mạnh.

5. Luân canh đậu tương có làm ảnh hưởng đến tiến độ của vụ mía tiếp theo không?
Hoàn toàn không. Giống đậu tương ĐT84 gieo vào giữa tháng 2 và thu hoạch vào đầu tháng 5 (thời gian sinh trưởng dưới 90 ngày). Khung thời gian này hoàn toàn trùng khớp với giai đoạn đất bỏ trống sau thu hoạch mía, kịp thời giải phóng đất để làm đất trồng vụ mía mới vào đầu mùa mưa.

Kết luận

• Luận văn đã xác định được công thức phân bón tối ưu cho cây đậu tương trên đất đồi luân canh với mía tại Thạch Thành là 1200 kg NPK 3:8:6/ha trên nền 1000 kg phân hữu cơ vi sinh và 500 kg vôi bột.
• Giống đậu tương ĐT84 đạt năng suất thực thu cao nhất (20,2 tạ/ha), có khả năng chống chịu sâu bệnh và thích nghi vượt trội so với giống ĐT26 trên vùng đất đồi dốc.
• Canh tác đậu tương luân canh giúp cải thiện rõ rệt tính chất hóa học đất: nâng độ pH KCl thêm 0,63 đơn vị, gia tăng hàm lượng mùn tổng số, lân dễ tiêu và kali trao đổi trong đất.
• Mô hình giải quyết triệt để tình trạng bỏ hoang đất đồi vụ Xuân, tạo thêm việc làm và gia tăng giá trị kinh tế trên mỗi đơn vị diện tích canh tác.
• Cung cấp luận cứ khoa học vững chắc phục vụ việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng và phát triển bền vững vùng nguyên liệu mía đường tại tỉnh Thanh Hóa.

Các cơ quan quản lý nông nghiệp địa phương, doanh nghiệp mía đường và bà con nông dân hãy áp dụng ngay quy trình kỹ thuật luân canh đậu tương với công thức phân bón NPK 3:8:6 để nâng cao năng suất mùa vụ, bảo vệ tài nguyên đất và tối ưu hóa lợi nhuận kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Cơ sở khoa học của trồng đậu tương luân canh với mía. Luân canh là biện pháp kĩ thuật dễ làm và mang lại hiệu quả cao. Qua các kết quả điều tra ở nhiều vùng mía trong nước, chỉ riêng biện pháp luân canh hợp lý có thể làm tăng năng suất mía so với liên canh. Luân canh hợp lý sẽ giảm được tỉ lệ sâu bệnh và cỏ dại, điều hòa được các chất dinh dưỡng cải tạo đất.

Đặc biệt các vùng mía phía bắc, các loại sâu bọ ở dưới đất phá hoại gốc mía rất nghiêm trọng như bọ hung, ấu trùng bọ hung (nhậy), mối, bọ xít đất…làm cho năng suất mía gốc bị giảm sút và thời gian lưu gốc bị rút ngắn. Luân canh là biện pháp diệt trừ sâu hại gốc triệt để và tiết kiệm nhất [6]. Xuất phát từ tình hình thực tế như vậy, người ta xem việc luân canh đất trồng mía với một số cây trồng khác (chủ yếu là cây họ đậu) là một giải pháp canh tác hữu hiệu nhằm cải thiện và nâng cao độ phì nhiêu của đất trồng mía, làm giảm và loại trừ thành phần sâu bệnh gây hại, góp phần làm tăng năng suất và hiệu quả sản xuất của cây mía [9]. Một số kết quả nghiên cứu luân canh, xen canh cây đậu tương với mía.1 Một số kết quả nghiên cứu về luân canh đậu tươngvới mía trên thế giới.

Tại Australia các tác giả R. Poggio qua quá trình nghiên cứu đã chỉ ra việc luân canh mía với cây họ đậu có thể mang lại một số lợi ích sau đây: - Giảm thiểu việc canh tác trước khi trồng cây. - Giảm cặn bẩn và tránh việc rửa trôi và mất mát các chất hóa học và dinh dưỡng trong ruộng trồng mía. - Không phải thay đổi máy móc và các dụng cụ cần thiết khi canh tác mía.

- Lượng chất hóa học và phân bón sử dụng ít (khi được luân canh với cây họ đậu). - Cải thiện các thành phần hóa học, vật lý và sinh học của đất. 6 - Các cây họ đậu có khả năng làm tăng năng suất mía. - Tăng năng suất nông trại, đa dạng doanh thu cho người dân.

- Giảm thời gian cần thiết cho mía tích lũy dinh dưỡng (khi so sánh với độc canh mía hoặc không áp dụng biện pháp luân canh). Tại Brazil - cây mía được coi là cây trồng quan trọng trong ngành sản xuất mía đường. Người nông dân thường trồng luân canh mía với các cây họ đậu nhằm bảo vệ đất, làm giảm khả năng rửa trôi các chất dinh dưỡng, tăng hàm lượng N trong đất. Tại Zimbabwe, do giá thành cao và sự khan hiếm phân bón, việc cung cấp N cho ruộng mía trở thành vấn đề lớn.

Để khắc phục tình trạng đó, người nông dân trồng mía đã chọn giải pháp trồng mía luân canh với cây họ đậu. Việc sử dụng cây đậu rau (vegetable soybeans) trồng luân canh với mía được coi là cho kết quả khả quan nhất. Các chỉ số diện tích lá (LAI), N trên lá và năng suất mía đạt cao hơn so với luân canh với cây đậu thông thường. Nghiên cứu cũng chỉ ra khi luân canh đậu rau với mía và bón thúc 80kg N/ha cho năng suất tương đương khi luân canh đậu thường (soybeans) với mía và bón thúc 120kg N/ha.

Việc luân canh mía với cây họ đậu giúp làm tăng năng suất từ 14 tới 84% so với việc không luân canh, và bổ sung N cố định cho đất. Nghiên cứu tại Úc cho thấy, khi trồng cây đậu đũa trong điều kiện bình thường thì nó chỉ cố định được 31kg N/ha và 2 tấn chất khô, trong khi ta tác động quản lý kĩ thuật luân canh thì cố định được 140kg N/ha và sinh 4,7 tấn/ha chất khô. Tại Quảng Tây - Trung Quốc đất trồng mía sau 3 chu kỳ liên tục (3 năm) bắt buộc phải luân canh chuyển sang trồng cây khác (thường là trồng chuối hoặc trồng cây họ đậu) để cải tạo đất và hạn chế các loại sâu bệnh.2 Một số kết quả nghiên cứu về luân canh cây trồng với mía tại Việt Nam Ở Việt Nam đã có nhiều kết quả và công trình nghiên cứu về cây trồng luân canh với mía: Theo tài liệu của Tổng cục cây trồng - Bộ Nông nghiệp (1978) Sổ tay kỹ thuật cây công nghiệp, NXB Nông nghiệp đã khuyến cáo: Mỗi cơ sở sản xuất phải xác 7 định tỉ lệ thích hợp giữa mía tơ, mía gốc, mía trồng vụ đông xuân, vụ thu và giữa các giống chín sớm, trung bình, muộn để rải vụ thu hoạch, chế biến, tạo điều kiện thuận lợi cho trồng, chăm sóc trên toàn bộ diện tích. Mỗi vùng phải dành 15-20% diện tích đất để luân canh.

Cây luân canh thích hợp là: Các cây họ đậu, rau màu, lúa và cây phân xanh. Không luân canh với ngô, cao lương…[9]. Tùy theo điều kiện từng nơi mà có thể áp dụng các công thức luân canh sau: - Luân canh 9 năm; - Luân canh 7 năm; - Luân canh 5 năm; - Luân canh 4 năm; - Luân canh 3 năm; Trong năm luân canh có thể áp dụng các công thức gieo trồng sau đây (tùy theo tập quán mỗi vùng): - Lạc, đậu tương - cây vụ đông; - Khoai lang - đậu tương - cây vụ đông; - Các loại đậu đỗ - các loại rau xanh; Tác giả Trần Văn Sỏi tổng kết kinh nghiệm trồng mía của nhiều vùng trồng mía, dựa trên cơ sở lý luận đã cho thấy một số xu hướng sau: - Không dùng những cây cùng họ với mía như ngô, cao lương… để tránh lây lan sâu bệnh cho chu kì mía tiếp theo; - Dùng các cây họ đậu để tăng hàm lượng đạm trong đất cho vụ sau; - Dùng các cây ngắn ngày có thể quay vòng 3 - 4 vụ giữa hai chu kì mía để tận dụng sức lao động, tăng thêm sản phẩm (bù lại cho cây mía quá dài ngày, mỗi vụ chiếm đất trên dưới 12 tháng, hệ số quay vòng thấp); - Những nơi chủ động nước, nên tranh thủ làm 1 vụ lúa nước để tiêu diệt triệt để các loại sâu bọ trong đất gây hại gốc mía; Cũng theo tác giả, tùy điều kiện cụ thể từng nơi mà có thể áp dụng các công thức luân canh sau: CT1- Đậu tương xuân - đậu tương hè - khoai tây - gối mía. 8 Công thức này thường dùng ở các nơi đất tốt, nhẹ, thoát nước, lao động dồi dào, trình độ thâm canh khá.

Công thức này thỏa mãn được yêu cầu cải tạo đất, khôi phục đạm, góp phần giải quyết lương thực và có thể trồng mía sớm (gối với khoai tây) có lợi cho năng suất mía vụ sau [9]. CT2 - Đậu tương - lúa gieo cạn - khoai lang - gối mía. Công thức này thường áp dụng ở các vùng bãi cao, chỉ dựa vào nước trời, không chủ động được khâu tưới. Công thức này có ưu điểm là vừa cải tạo đất, vừa tăng sản lượng lương thực [9].

CT3 - Các cây họ đậu - lúa mùa - mía thu. Công thức này có thể áp dụng rộng rãi ở nhiều nơi, vừa cải tạo đất, vừa giải quyết tốt vấn đề lương thực, trừ sâu bệnh triệt để và có thể trồng mía sớm [9]. Một số công trình nghiên cứu ở trong nước cũng khuyến cáo: tùy điều kiện đất đai, sinh thái và chế độ canh tác mía tại mỗi vùng mà nên áp dụng chu kỳ luân canh 7 năm: 1 năm mía tơ + 2 năm mía gốc - 1 năm mía tơ + 2 năm mía gốc - 1 năm cây trồng khác (cây lương thực, đậu đỗ) hoặc 4 năm: 1 năm mía tơ - 2 năm mía gốc - 1 năm cây trồng khác [9].3 Một số kết quả nghiên cứu luân canh cây trồng với mía tại Thanh Hóa Kết quả nghiên cứu của Trung tâm giống mía - công ty cổ phần mía đường Lam Sơn (2007) cho thấy, đất được trồng mía nhiều năm liên tục độ phì của đất sẽ giảm. Mặt khác trồng mía liên tục cũng sẽ tích tụ nhiều loại sâu bệnh nguy hiểm dễ thành dịch như: Bọ hung, rệp, sâu đục thân, bệnh than.

Vì vậy cần phải luân canh cải tạo đất. Việc luân canh cải tạo đất kiểu mới là tranh thủ thời vụ mùa khô hạn để trồng cây họ đậu vào giữa 2 hàng mía, kết hợp phơi ải đất trồng mía. Qua nhiều năm nghiên cứu đã xác định được lạc và cây đậu tương là cây trồng luân canh tốt nhất [5]. Theo Mai Quang Vinh và các cộng sự ,2012 [10], khu vực Bắc Trung bộ, trong đó đặc biệt là Thanh Hóa, ảnh hưởng của khí hậu vùng đồng bằng Bắc bộ và Bắc Trung bộ nên có khí hậu rất khác biệt: Tháng 2, 3 lạnh do gió mùa Đông 9 Bắc; Tháng 4, 5 bắt đầu nóng, có gió Đông Nam; tháng 8 - 9 có mưa rào, bão, gió Tây Nam; tháng 10 - 11 giá lạnh, mưa dầm; tháng 12 - 1 rét, có gió bấc.

Chính vì vậy, tại Thanh Hóa có hướng áp dụng thời vụ trong cơ cấu cây trồng như sau: - Trên đất lúa: Đậu tương Xuân (từ tháng 1- 2 đến tháng 4 - 5, tránh lụt và mưa bão vào tháng 5) - Lúa mùa (hoặc vừng). - Trên đất màu: Lạc (ngô) Xuân (tháng 1 - 5) - Đậu tương Hè Thu (gieo tháng 6) + Khoai lang, rau đông. Ngoài ra, tại những vùng đất đồi núi có thể sử dụng công thức sau: Đậu tương xuân - đậu tương hè - khoai tây - gối mía. Công thức này thường dùng ở các nơi đất tốt, nhẹ, thoát nước và có kỹ thuật chuyên canh cao, nhân lực dồi dào, thỏa mãn được yêu cầu cải tạo đất, khôi phục đạm, góp phần giải quyết lương thực và có thể trồng mía sớm (gối với khoai tây) có lợi cho năng suất mía vụ sau.

Bênh cạnh đó, cần chú ý đến giống. Sử dụng các giống đậu tương chịu hạn, chịu bệnh, chất lượng cao, năng suất cao trên các vùng không chủ động nước tưới (vùng trung du, miền núi) như ĐT84, ĐT90, ĐT 12, AK06, ĐT 22, giống chuyên vụ ĐT26. Một số kết quả nghiên cứu về xen canh đậu tương với mía. Cây mía (Saccharum officinarum L.) được sản xuất trên khắp cả nước và diện tích sản xuất mía tăng giảm không ổn định, sau khi có chương trình một triệu tấn đường tổng diện tích sản xuất mía cao nhất đạt 344,2 nghìn ha năm 1999.