Luận văn nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân đạm đến năng suất và hàm lượng no3 trong dưa chuột bao tử vụ đông năm 2016 tại thái nguyên

Nghiên cứu ảnh hưởng phân đạm đến năng suất và hàm lượng NO3 trong dưa chuột bao tử vụ đông 2016 tại Thái Nguyên, phân tích hiệu quả sử dụng phân bón.

• Tác giả: Long Thị Yến
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thúy Hà
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân đạm đến năng suất và hàm lượng NO3- trong dưa chuột bao tử vụ đông năm 2016 tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Yêu cầu của đề tài
• 1.4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.4.1. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Các nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 2.3. Đặc điểm chung về cây dưa chuột bao tử
• 2.4. Tình hình nghiên cứu và sản xuất dưa chuột bao tử trên thế giới và Việt Nam
• 2.4.1. Tình hình nghiên cứu về dưa chuột bao tử
• 2.4.2. Tình hình sản xuất dưa chuột bao tử trên thế giới
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tƣợng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Bố trí thí nghiệm
• 3.4.2. Các chỉ tiêu và phƣơng pháp theo dõi
• 3.4.3. Quy trình kỹ thuật trồng dƣa bao tử
• 3.4.4. Phƣơng pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Ảnh hƣởng của liều lƣợng đạm đến sinh trƣởng của dƣa chuột bao tử Surya vụ đông năm 2016 tại Thái Nguyên
• 4.2. Ảnh hƣởng của các mức bón đạm đến năng suất của dƣa chuột bao tử Surya
• 4.3. Ảnh hƣởng của các mức bón đạm đến một số chỉ tiêu của quả
• 4.4. Ảnh hƣởng của các mức bón đạm đến năng suất dƣa chuột bao tử
• 4.5. Ảnh hƣởng của liều lƣợng đạm đến hàm lƣợng NO3- trong dƣa bao tử
• 4.6. Ảnh hƣởng của các liều lƣợng đạm đến tình hình sâu bệnh trên dƣa bao tử
• 4.7. Sơ bộ hạch toán hiệu quả kinh tế
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghiên cứu ảnh hưởng của phân đạm đến năng suất và NO3 trong dưa chuột bao tử

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của phân đạm đến năng suất và hàm lượng NO3 trong dưa chuột bao tử tại Thái Nguyên trong vụ đông 2016. Mục tiêu chính là xác định liều lượng đạm phù hợp để đạt năng suất cao mà vẫn đảm bảo hàm lượng NO3 không vượt ngưỡng cho phép. Nông nghiệp hiện đại đòi hỏi sự cân đối trong sử dụng phân bón để vừa tăng hiệu quả kinh tế, vừa bảo vệ môi trường nông nghiệp.

1.1. Cơ sở khoa học của nghiên cứu

Cơ sở khoa học của đề tài dựa trên việc hiểu rõ đặc tính của cây trồng và tác động của phân bón đến sự phát triển của cây. Phân đạm là yếu tố dinh dưỡng quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh trưởng và năng suất của cây. Tuy nhiên, việc sử dụng quá nhiều đạm có thể dẫn đến dư lượng NO3 trong sản phẩm, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người tiêu dùng. Do đó, nghiên cứu này nhằm tìm ra liều lượng đạm tối ưu để đảm bảo cả năng suất và chất lượng sản phẩm.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu bao gồm bố trí thí nghiệm với các mức bón đạm khác nhau, theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, năng suất và hàm lượng NO3 trong dưa chuột bao tử. Các chỉ tiêu được đo lường bao gồm chiều cao cây, số lá, số quả, và năng suất thu hoạch. Dữ liệu được xử lý bằng các phương pháp thống kê để đánh giá sự khác biệt giữa các công thức thí nghiệm.

II. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy phân đạm có ảnh hưởng rõ rệt đến năng suất và hàm lượng NO3 trong dưa chuột bao tử. Các mức bón đạm khác nhau dẫn đến sự khác biệt về sinh trưởng và năng suất của cây. Liều lượng đạm cao hơn giúp tăng năng suất nhưng cũng làm tăng hàm lượng NO3 trong quả. Điều này đặt ra yêu cầu về việc cân đối liều lượng đạm để đảm bảo cả năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.1. Ảnh hưởng của phân đạm đến sinh trưởng

Phân đạm có tác động tích cực đến quá trình sinh trưởng của dưa chuột bao tử. Các chỉ tiêu như chiều cao cây, số lá và số quả đều tăng lên khi tăng liều lượng đạm. Tuy nhiên, việc bón quá nhiều đạm có thể kéo dài thời gian sinh trưởng, làm giảm khả năng chống chịu của cây với điều kiện ngoại cảnh.

2.2. Ảnh hưởng của phân đạm đến hàm lượng NO3

Hàm lượng NO3 trong dưa chuột bao tử tăng lên đáng kể khi tăng liều lượng đạm. Điều này cho thấy việc sử dụng quá nhiều đạm không chỉ gây lãng phí mà còn ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Nghiên cứu đã xác định được mức bón đạm tối ưu để đảm bảo hàm lượng NO3 không vượt quá ngưỡng cho phép.

III. Ý nghĩa thực tiễn và kết luận

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện hiệu quả sử dụng phân đạm trong nông nghiệp, đặc biệt là đối với dưa chuột bao tử. Kết quả nghiên cứu giúp người nông dân xác định được liều lượng đạm phù hợp để đạt năng suất cao mà vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm. Đồng thời, nghiên cứu cũng góp phần bảo vệ môi trường nông nghiệp bằng cách giảm thiểu dư lượng NO3 trong đất và nước.

3.1. Ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng rộng rãi trong sản xuất dưa chuột bao tử tại Thái Nguyên và các khu vực có điều kiện tương tự. Việc sử dụng đúng liều lượng đạm không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm chi phí sản xuất và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

3.2. Kết luận

Nghiên cứu đã xác định được liều lượng phân đạm tối ưu cho dưa chuột bao tử trong vụ đông 2016 tại Thái Nguyên. Kết quả cho thấy việc cân đối liều lượng đạm là yếu tố quan trọng để đạt được cả năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời bảo vệ môi trường nông nghiệp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Rau xanh giữ vai trò thiết yếu trong cơ cấu dinh dưỡng của con người nhờ cung cấp các vitamin thiết yếu (A, B1, B2, C, E), khoáng chất (Ca, Fe), protein, lipid, muối khoáng và axit hữu cơ. Nhằm thúc đẩy ngành sản xuất rau quả, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 6182/1999/QĐ-TTg phê duyệt “Đề án phát triển rau, quả và hoa cây cảnh thời kỳ 1999 - 2010”, đặt mục tiêu mức tiêu thụ bình quân đạt 85 kg rau/người/năm và kim ngạch xuất khẩu đạt 960 triệu USD/năm. Trong định hướng cơ cấu cây trồng, dưa chuột bao tử (Cucumis sativus L.) là loại rau ăn quả ngắn ngày, có khả năng bố trí nhiều vụ trong năm và sở hữu tiềm năng năng suất trung bình đạt 25 - 32 tấn/ha. Cây trồng này đóng vai trò chủ lực trong thâm canh tăng vụ, phục vụ ăn tươi cũng như làm nguyên liệu cho công nghiệp chế biến xuất khẩu (muối mặn, dầm giấm, đóng hộp), gia tăng thu ngoại tệ và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn.

Tuy nhiên, thực tiễn canh tác tại Việt Nam phụ thuộc lớn vào nguồn phân bón nhập khẩu (hàng năm nhập khẩu 90 - 93% phân đạm, 30 - 35% phân lân và 100% phân kali theo số liệu của Đường Hồng Dật, 2003). Do tập quán bón phân thiếu cân đối và lãng phí, hiệu suất sử dụng phân đạm hiện chỉ đạt khoảng 35 - 40%, phân lân và kali đạt xấp xỉ 50%. Tình trạng lạm dụng phân hóa học, đặc biệt là phân đạm vô cơ, dẫn đến việc tích lũy dư lượng nitrat ($NO_3^-$) trong nông sản vượt ngưỡng an toàn thực phẩm. Chỉ tiêu $NO_3^-$ được các tổ chức quốc tế quy định chặt chẽ đối với chất lượng rau xuất nhập khẩu, là rào cản kỹ thuật khiến ngành xuất khẩu rau quả đối mặt với nhiều thách thức. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, đề tài "Nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân đạm đến năng suất và hàm lượng $NO_3^-$ trong dưa chuột bao tử vụ Đông năm 2016 tại Thái Nguyên" được thực hiện bởi sinh viên Long Thị Yến dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Thúy Hà tại Khoa Nông học, Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên.

Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là xác định liều lượng đạm bón phù hợp cho giống dưa chuột bao tử nhằm đạt năng suất cao, tối ưu hóa hiệu quả kinh tế nhưng vẫn kiểm soát hàm lượng $NO_3^-$ dưới ngưỡng cho phép.

Nhiệm vụ nghiên cứu được văn bản xác định cụ thể qua 4 yêu cầu:

1. Đánh giá ảnh hưởng của phân đạm tới khả năng sinh trưởng của dưa chuột bao tử vụ Đông năm 2016 tại Thái Nguyên.
2. Đánh giá ảnh hưởng của phân đạm tới các yếu tố cấu thành năng suất của dưa chuột bao tử vụ Đông năm 2016 tại Thái Nguyên.
3. Đánh giá ảnh hưởng của lượng đạm đến hàm lượng $NO_3^-$ trong dưa chuột bao tử vụ Đông năm 2016 tại Thái Nguyên.
4. Đánh giá ảnh hưởng của lượng đạm đến mức độ biểu hiện sâu bệnh hại dưa chuột bao tử vụ Đông năm 2016 tại Thái Nguyên.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Giống dưa chuột bao tử lai F1 Surya do Công ty TNHH Thương mại & Dịch vụ Huyền Thoại Toàn Cầu nhập khẩu (đặc tính cây thân leo, ưa ấm, quả nhỏ, vỏ màu xanh đậm, thịt dày, vị ngọt) và phân đạm Urê Hà Bắc chứa 44 - 48% N ở dạng amin ($NH_2$).
• Phạm vi nghiên cứu: Khảo sát ảnh hưởng của các thang liều bón đạm đến các chỉ tiêu nông học, năng suất và dư lượng $NO_3^-$ trong quả.
• Địa điểm nghiên cứu: Khu thí nghiệm cây trồng cạn, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.
• Thời gian nghiên cứu: Vụ Đông năm 2016, diễn ra từ ngày 10/9/2016 đến ngày 17/12/2016 (trong đó ngày gieo hạt là 12/10/2016, cây mọc mầm ngày 15/10/2016 và trồng ra ruộng ngày 19/10/2016).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về mặt sinh lý dinh dưỡng khoáng, đạm (N) là nguyên tố cấu tạo cơ bản của axit amin, protein, diệp lục, alkaloid và hệ enzym xúc tác sinh học. Thiếu đạm làm lá chuyển vàng, rễ sinh trưởng yếu, quả nhỏ và rụng hoa nụ; ngược lại, bón thừa đạm kích thích kéo dài sinh trưởng thân lá, làm mô cây mềm yếu, kéo dài thời gian ra hoa tạo quả, giảm khả năng chống chịu sâu bệnh và gây tích lũy nitrat tự do trong mô quả. Về mặt thực vật học, cây dưa chuột bao tử (Cucumis sativus L.) thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae), có bộ rễ phân bố nông (chủ yếu ở tầng đất 15 - 20 cm), thân leo dài 1,7 - 2,5 m gồm 25 - 30 đốt, hoa mọc thành chùm ở nách lá với tỷ lệ hoa cái đạt tới 99%, chu kỳ sinh trưởng trung bình từ 80 - 90 ngày và quả thương phẩm được thu hái sau khi hoa nở 3 - 4 ngày (khoảng 100 giờ).

Khóa luận tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước, bao gồm số liệu thống kê sản xuất dưa chuột của FAOSTAT (2010 - 2014), nghiên cứu của Choudhari và cộng sự (2002) về tỷ lệ N:P:K = 150:90:90 kg/ha kết hợp tưới nhỏ giọt, các định mức phân bón tại Senegal, Brazil, Ấn Độ; cùng các nghiên cứu trong nước của Đoàn Ngọc Lân (2006), Phạm Tiến Dũng, Phạm Quang Thắng (2010) và Nguyễn Văn Hiển (2000).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm đồng ruộng:

• Bố trí thí nghiệm: Áp dụng phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) gồm 5 công thức và 3 lần nhắc lại.
• Quy mô diện tích: Diện tích mỗi ô thí nghiệm là 20 $m^2$, tổng diện tích khối thí nghiệm là 300 $m^2$ (20 $m^2$ x 5 công thức x 3 lần nhắc lại), có thiết kế dải bảo vệ xung quanh.
• Mật độ và khoảng cách: Luống cao 20 - 30 cm, rộng 1,5 m; trồng 2 hàng trên luống với khoảng cách 0,5 x 0,7 m, đạt mật độ 60 cây/ô (tương đương 30.000 cây/ha).
• Công thức thí nghiệm: Trên nền phân bón cơ sở cố định cho 1 ha gồm 900 kg phân chuồng + 15 kg $P_2O_5$ + 7 kg $K_2O$, các mức đạm được thử nghiệm bao gồm:
  • Công thức 1 (Đối chứng - Đ/c): Nền + 0 kg N/ha
  • Công thức 2: Nền + 5 kg N/ha
  • Công thức 3: Nền + 6 kg N/ha
  • Công thức 4: Nền + 7 kg N/ha
  • Công thức 5: Nền + 8 kg N/ha
• Kỹ thuật bón phân: Bón lót toàn bộ lượng phân chuồng, phân lân và 50% tổng lượng N, K vào hốc; bón thúc lần 1 kết hợp vun xới khi cây có 4 - 5 lá thật với 25% lượng N và K; bón thúc lần 2 khi thu lứa quả đầu tiên với 25% lượng N và K còn lại.

Phương pháp thu thập chỉ tiêu và phân tích:

• Chỉ tiêu sinh trưởng: Động thái tăng trưởng chiều cao cây (cm) và số lá thật trên thân chính (lá) được theo dõi định kỳ 8 ngày/lần trên 10 cây mẫu cố định mỗi ô, từ 8 ngày sau trồng đến 56 ngày sau trồng.
• Chỉ tiêu sinh thực và năng suất: Ghi nhận số hoa cái/cây, số quả/cây, tỷ lệ đậu quả (%), chiều dài quả (cm), đường kính quả (cm), khối lượng trung bình quả (g), năng suất lý thuyết (tấn/ha) và năng suất thực thu (tấn/ha).
• Phương pháp phân tích hàm lượng $NO_3^-$: Thực hiện tại Phòng thí nghiệm trung tâm Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Mẫu dưa thu theo phương pháp đường chéo sau lần bón đạm cuối 7 - 10 ngày, bảo quản và phân tích trong vòng 12 giờ. Hàm lượng $NO_3^-$ được đo trực tiếp bằng phương pháp điện cực ion chọn lọc và đối chiếu với ngưỡng giới hạn tối đa cho phép là 150 mg/kg.
• Phương pháp điều tra sâu bệnh: Thực hiện theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về điều tra phát hiện dịch hại cây trồng của Chi cục Bảo vệ thực vật (2010), tần suất 5 ngày/lần; ghi nhận tỷ lệ bệnh sương mai (%) và mật độ sâu xanh ($con/m^2$).
• Phương pháp hạch toán kinh tế: Tính toán trên đơn vị 1 sào Bắc Bộ ($360 m^2$) bằng công thức: Hiệu quả kinh tế = Tổng thu - Tổng chi (giá bán sản phẩm ghi nhận tại thời điểm tháng 12/2016 là 15.000 đồng/kg).
• Xử lý số liệu: Dữ liệu được tính toán trung bình, lập biểu đồ bằng Microsoft Excel và phân tích phương sai thống kê (ANOVA) bằng phần mềm IRISTAT để xác định sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa ($LSD_{0,05}$) và hệ số biến động ($CV%$).

Nội dung chính theo từng phần

Phần 1: Mở đầu

Phần này làm rõ tính cấp thiết của việc phát triển cây dưa chuột bao tử trong cơ cấu nông nghiệp nhiệt đới, chỉ ra nghịch lý giữa việc gia tăng sử dụng phân đạm hóa học nhằm tăng năng suất với nguy cơ tồn dư nitrat độc hại trong nông sản xuất khẩu. Tác giả xác lập rõ ràng mục tiêu nghiên cứu, 4 yêu cầu cụ thể cần giải quyết, cùng ý nghĩa khoa học trong việc tiếp cận phương pháp thực nghiệm nông học và ý nghĩa thực tiễn nhằm khuyến cáo liều lượng phân đạm thích hợp cho người trồng dưa.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Nội dung chương tập trung hệ thống hóa cơ sở khoa học về vai trò sinh lý của nguyên tố đạm đối với sự phát triển sinh khối và các yếu tố cấu thành năng suất rau ăn quả; cơ chế hấp thu dinh dưỡng và các đặc tính nông học, hình thái, giải phẫu của dưa chuột bao tử họ Cucurbitaceae. Tác giả phân tích dữ liệu sản xuất dưa chuột toàn cầu giai đoạn 2010 - 2014, phân bố diện tích và năng suất theo các châu lục, các kết quả khảo nghiệm giống dưa chuột lai F1 nhập nội tại Việt Nam (CV5, CV11, PC1, Mirinda, Mummy 331, Surya), cũng như tổng hợp các công trình nghiên cứu về liều lượng phân bón NPK kết hợp tưới tiêu trong và ngoài nước.

Phần 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết đối tượng khảo nghiệm (giống Surya, phân đạm Urê Hà Bắc), địa điểm và lịch trình canh tác vụ Đông 2016. Tác giả mô tả chi tiết phương đồ bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 5 công thức phân bón, kích thước ô và dải bảo vệ; quy trình kỹ thuật chuẩn bị đất, lên luống, gieo khay, chuyển bầu, làm giàn và cơ cấu chia đợt bón phân lót - phân thúc. Phần này cũng văn bản hóa các công thức toán học đo đạc chỉ tiêu nông học, quy trình vận hành điện cực ion chọn lọc để định lượng $NO_3^-$ và phương pháp xử lý thống kê bằng phần mềm chuyên ngành IRISTAT.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Đây là chương nội dung trọng tâm trình bày toàn bộ số liệu thực nghiệm qua 10 bảng biểu và 3 đồ thị minh họa:

• Đánh giá ảnh hưởng của các mức đạm đến thời gian sinh trưởng qua các pha phát dục (gieo, mọc mầm, ra tua cuốn, ra hoa, thu hoạch đợt 1 và kết thúc vòng đời).
• Động thái tăng trưởng chiều cao thân và số lá thật trên thân chính từ 8 đến 56 ngày sau trồng.
• Phân tích khả năng phân hóa hoa cái, tỷ lệ đậu quả, kích thước quả và khối lượng quả cá thể.
• Đánh giá biến động năng suất lý thuyết và năng suất thực thu giữa các công thức thí nghiệm.
• Kết quả định lượng dư lượng $NO_3^-$ trong thịt quả và so sánh với tiêu chuẩn an toàn rau sạch 150 mg/kg.
• Diễn biến mật độ phát sinh sâu xanh và tỷ lệ nhiễm nấm bệnh sương mai (Pseudoperonospora cubensis).
• Hạch toán chi tiết chi phí sản xuất, doanh thu và lãi thuần trên đơn vị 1 sào canh tác.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đúc kết các phát hiện định lượng cốt lõi của đề tài về sinh trưởng, năng suất, an toàn hóa chất và giá trị kinh tế của công thức bón 8 kg N/ha; đưa ra đề xuất nhân rộng quy trình bón đạm này cho vùng sản xuất dưa chuột bao tử vụ Đông tại Thái Nguyên.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận các kết quả cụ thể trên từng chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển, năng suất và vệ sinh an toàn thực phẩm:

• Thời gian sinh trưởng: Các công thức đều mọc mầm sau gieo 3 ngày. Thời gian ra tua cuốn diễn ra trong 11 - 14 ngày (công thức 5 sớm nhất với 11 ngày, công thức đối chứng 14 ngày). Thời gian ra hoa lần 1 dao động từ 26 - 28 ngày sau gieo (công thức 5 sớm nhất: 26 ngày). Thời gian thu hoạch lần 1 dao động từ 35 - 37 ngày (công thức 3, 4, 5 đạt 35 ngày; đối chứng đạt 37 ngày). Tổng chu kỳ sinh trưởng của các công thức biến động từ 60 - 62 ngày, trong đó công thức 5 có thời gian dài nhất (62 ngày).
• Động thái tăng trưởng chiều cao cây và số lá: Tại thời điểm 56 ngày sau trồng, chiều cao thân chính biến động từ 229,71 cm (CT1) đến 248,02 cm (CT5), sự sai khác giữa các công thức không có ý nghĩa thống kê ở mức xác suất $P > 0,05$. Ngược lại, số lá thật trên thân chính phân hóa rõ rệt: công thức 5 đạt 32,03 lá và công thức 4 đạt 31,33 lá, vượt trội có ý nghĩa so với đối chứng (25,33 lá) ở mức tin cậy 95%.
• Khả năng ra hoa và đậu quả: Số lượng hoa cái/cây tăng tỷ lệ thuận theo mức bón đạm, dao động từ 27,34 hoa (CT1) lên 38,90 hoa (CT5), sai khác có ý nghĩa thống kê ($P < 0,05$, $LSD_{0,05} = 6,25$). Tỷ lệ đậu quả đạt mức cao ở mọi công thức, dao động trong khoảng 85,47% đến 92,72% (số quả tương ứng từ 23,40 đến 36,10 quả/cây).
• Kích thước và khối lượng quả: Chiều dài quả dao động từ 6,27 - 6,86 cm và đường kính quả dao động từ 2,58 - 2,97 cm; cả hai chỉ tiêu hình thái này đều không có sai khác mang ý nghĩa thống kê ($P > 0,05$). Tuy nhiên, khối lượng trung bình quả có sự khác biệt rõ rệt ($P < 0,05$, $LSD_{0,05} = 2,90$ g): công thức 1 đạt 13,50 g/quả, công thức 2 đạt 15,10 g/quả, các công thức 3, 4, 5 đạt lần lượt 17,80 g, 18,20 g và 18,90 g/quả.
• Năng suất: Năng suất lý thuyết dao động từ 11,0 tấn/ha (CT1) đến 23,8 tấn/ha (CT5). Năng suất thực thu tăng đều theo thang liều đạm: CT1 đạt 8,2 tấn/ha; CT2 đạt 11,2 tấn/ha; CT3 đạt 13,6 tấn/ha; CT4 đạt 16,1 tấn/ha; và CT5 đạt đỉnh cao nhất là 21,1 tấn/ha ($P < 0,05$, $LSD_{0,05} = 3,22$ tấn/ha).
• Hàm lượng $NO_3^-$: Lượng nitrat tích lũy tăng dần theo lượng đạm bón: CT1 (103 mg/kg), CT2 (120 mg/kg), CT3 (125 mg/kg), CT4 (145 mg/kg) và CT5 (149 mg/kg). Tất cả các công thức đều nằm dưới ngưỡng giới hạn tối đa cho phép theo tiêu chuẩn chất lượng (150 mg/kg).
• Tình hình sâu bệnh: Bệnh sương mai do nấm Pseudoperonospora cubensis có tỷ lệ nhiễm tăng nhẹ theo lượng phân đạm bón, dao động từ 1,0% (CT1) đến 2,33% (CT5). Mật độ sâu xanh dao động từ 1,3 đến 3,0 $con/m^2$, đều ở mức độ xuất hiện ít (< 5 $con/m^2$).
• Hiệu quả kinh tế: Tính toán trên 1 sào Bắc Bộ ($360 m^2$), chi phí đầu tư giữa các công thức biến động không đáng kể (từ 3.652.000 đồng ở CT1 đến 3.670.000 đồng ở CT5 do chênh lệch chi phí phân Urê). Nhờ năng suất vượt trội, tổng thu nhập và lợi nhuận tăng vọt: CT1 đạt hiệu quả kinh tế 773.000 đồng/sào, CT2 đạt 2.382.000 đồng/sào, CT3 đạt 3.685.000 đồng/sào, CT4 đạt 5.032.500 đồng/sào và CT5 đạt lợi nhuận cao nhất là 7.730.000 đồng/sào.

Bảng tổng hợp các chỉ tiêu nông học, năng suất, an toàn và kinh tế giữa các công thức thí nghiệm:

Chỉ tiêu theo dõi	CT1 (Đối chứng)	CT2 (5 kg N/ha)	CT3 (6 kg N/ha)	CT4 (7 kg N/ha)	CT5 (8 kg N/ha)	Mức ý nghĩa ($LSD_{0,05}$)
Chiều cao cây 56 ngày sau trồng (cm)	229,71	230,15	231,70	245,06	248,02	Không ý nghĩa ($P > 0,05$)
Số lá thật 56 ngày sau trồng (lá)	25,33	26,00	27,00	31,33	32,03	Có ý nghĩa ($P < 0,05$)
Số lượng hoa cái (hoa/cây)	27,34	31,97	34,03	36,27	38,90	6,25 ($P < 0,05$)
Tỷ lệ đậu quả (%)	85,47	87,90	86,09	87,59	92,72	-
Khối lượng trung bình quả (g)	13,50	15,10	17,80	18,20	18,90	2,90 ($P < 0,05$)
Năng suất lý thuyết (tấn/ha)	11,0	14,9	18,2	20,2	23,8	4,46 ($P < 0,05$)
Năng suất thực thu (tấn/ha)	8,2	11,2	13,6	16,1	21,1	3,22 ($P < 0,05$)
Hàm lượng $NO_3^-$ (mg/kg)	103	120	125	145	149	Ngưỡng cho phép: 150
Tỷ lệ nhiễm bệnh sương mai (%)	1,00	1,16	1,50	2,16	2,33	-
Mật độ sâu xanh ($con/m^2$)	1,30	1,66	2,00	3,00	3,00	Mức ít (< 5 $con/m^2$)
Năng suất thực thu (tạ/sào)	2,95	4,03	4,90	5,80	7,60	-
Tổng chi phí (đồng/sào)	3.652.000	3.663.000	3.665.000	3.667.500	3.670.000	-
Tổng thu nhập (đồng/sào)	4.425.000	6.045.000	7.350.000	8.700.000	11.400.000	-
Hiệu quả kinh tế / Lãi thuần (đồng/sào)	773.000	2.382.000	3.685.000	5.032.500	7.730.000	-

Đóng góp và đề xuất của tác giả:

• Về mặt khoa học: Cung cấp tập dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về phản ứng sinh trưởng, khả năng tạo quả và tích lũy chất khô của giống dưa bao tử Surya nhập khẩu đối với các mức phân đạm Urê trong điều kiện sinh thái vụ Đông tại Thái Nguyên; xác lập mối tương quan giữa liều lượng bón phân và mức độ tích lũy nitrat trong nông sản.
• Về mặt thực tiễn: Khẳng định công thức bón đạm mức 8 kg N/ha (kết hợp nền phân 900 kg phân chuồng + 15 kg $P_2O_5$ + 7 kg $K_2O$/ha) là công thức tối ưu, mang lại năng suất thực thu đạt 21,1 tấn/ha và lợi nhuận kinh tế 7.730.000 đồng/sào, đồng thời bảo đảm an toàn dư lượng $NO_3^-$ (149 mg/kg, dưới ngưỡng quy chuẩn 150 mg/kg). Tác giả đề nghị áp dụng công thức này vào thực tiễn sản xuất dưa chuột bao tử vụ Đông trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được hoàn thành với các giới hạn khách quan dựa trên phạm vi và điều kiện thực nghiệm được văn bản ghi nhận:

• Thí nghiệm mới được triển khai trong một vụ duy nhất (vụ Đông năm 2016) và trên một tiểu vùng sinh thái hẹp (Khu thực nghiệm cây trồng cạn của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên), do đó chưa phản ánh đầy đủ biến động năng suất và dư lượng nitrat qua các chu kỳ thời tiết khác nhau hoặc trên các loại đất khác nhau trong tỉnh.
• Khảo nghiệm chỉ áp dụng trên một giống đơn lẻ là Surya, chưa có đối chứng chéo với các giống dưa bao tử lai phổ biến khác (như Marinda, Mirinbe II).
• Thang liều bón đạm mới dừng lại ở mức 8 kg N/ha; văn bản chưa khảo nghiệm các mức bón cao hơn để xác định ngưỡng bão hòa năng suất và điểm giới hạn khiến hàm lượng $NO_3^-$ chính thức vượt ngưỡng quy chuẩn 150 mg/kg.

Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tiếp tục lặp lại thí nghiệm trong các vụ Xuân và Thu Đông tiếp theo; mở rộng khảo nghiệm trên nhiều chân đất nông nghiệp khác nhau; nghiên cứu kết hợp đạm vô cơ với các chế độ tưới ẩm hoặc phân bón qua lá nhằm tối ưu hóa hơn nữa hiệu suất sử dụng phân bón.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực đối với:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Khoa học cây trồng, Nông học, Trồng trọt và Bảo vệ thực vật: Cung cấp phương pháp luận chuẩn mực về bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) trên cây rau màu, quy trình theo dõi động thái sinh trưởng thân lá, hoa quả, và kỹ thuật định lượng $NO_3^-$ bằng điện cực ion chọn lọc.
• Cán bộ khuyến nông và kỹ sư nông nghiệp: Làm tài liệu dẫn chứng thực nghiệm khi xây dựng quy trình kỹ thuật canh tác dưa chuột bao tử thương phẩm vụ Đông, hướng dẫn nông dân cân đối liều lượng phân bón vô cơ, tránh lãng phí chi phí đầu vào và giảm thiểu nguy cơ ngộ độc nitrat.
• Người sản xuất, hợp tác xã nông nghiệp: Tham khảo bảng định mức chi phí - doanh thu thực tế, lịch trình thời vụ gieo cấy và các biện pháp chăm sóc, làm giàn, phòng trừ bệnh sương mai và sâu xanh.

Phần đáng tham khảo nhất trong tài liệu là hệ thống bảng biểu định lượng tại Chương 4, đặc biệt là bảng tương quan giữa các mức đạm bón với năng suất thực thu và hàm lượng $NO_3^-$, giúp người nghiên cứu dễ dàng đối chiếu số liệu kiểm định thống kê sinh học.

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài khảo nghiệm trên giống dưa chuột bao tử nào và có nguồn gốc từ đâu?

Đề tài tiến hành trên giống dưa chuột bao tử lai F1 Surya, do Công ty TNHH Thương mại & Dịch vụ Huyền Thoại Toàn Cầu nhập khẩu. Cây có đặc tính thân leo, ưa khí hậu ấm áp ôn hòa, ưa sáng, cho quả nhỏ, vỏ màu xanh đậm, thịt dày và vị ngọt.

2. Liều lượng phân bón trong các công thức thí nghiệm được thiết kế như thế nào?

Thí nghiệm gồm 5 công thức bố trí trên nền phân bón chung cho 1 ha: 900 kg phân chuồng + 15 kg $P_2O_5$ + 7 kg $K_2O$. Các mức bón phân đạm (Urê Hà Bắc chứa 44 - 48% N) lần lượt là: Công thức 1 (đối chứng): 0 kg N/ha; Công thức 2: 5 kg N/ha; Công thức 3: 6 kg N/ha; Công thức 4: 7 kg N/ha; Công thức 5: 8 kg N/ha.

3. Năng suất thực thu và hiệu quả kinh tế ở công thức bón đạm cao nhất (CT5) đạt bao nhiêu so với đối chứng?

Tại công thức 5 (8 kg N/ha), năng suất thực thu đạt 21,1 tấn/ha (tương đương 7,60 tạ/sào), cao gấp 2,57 lần so với công thức 1 đối chứng không bón đạm (đạt 8,2 tấn/ha hay 2,95 tạ/sào). Hiệu quả kinh tế thuần thu được ở công thức 5 đạt 7.730.000 đồng/sào, cao hơn 6.957.000 đồng/sào so với công thức đối chứng (773.000 đồng/sào).

4. Hàm lượng nitrat ($NO_3^-$) trong dưa chuột bao tử ở mức bón 8 kg N/ha có vượt ngưỡng an toàn cho phép không?

Ở mức bón 8 kg N/ha (CT5), hàm lượng $NO_3^-$ ghi nhận mức cao nhất trong thí nghiệm là 149 mg/kg. Mức này vẫn nằm dưới ngưỡng giới hạn tối đa cho phép đối với dưa chuột bao tử là 150 mg/kg, bảo đảm điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm.

5. Tình hình phát sinh sâu xanh và bệnh sương mai trên đồng ruộng diễn biến ra sao?

Cây dưa chuột bao tử trong thí nghiệm bị nhiễm hai đối tượng dịch hại chính: Bệnh sương mai do nấm Pseudoperonospora cubensis gây hại với tỷ lệ nhiễm tăng dần theo lượng phân đạm bón (từ 1,0% ở CT1 lên 2,33% ở CT5). Sâu xanh gây hại ở mật độ thấp, dao động từ 1,3 đến 3,0 $con/m^2$ (đều dưới ngưỡng 5 $con/m^2$), không gây ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng quả.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Long Thị Yến đã chứng minh vai trò quyết định của phân đạm đối với sự sinh trưởng, năng suất và hiệu quả kinh tế của giống dưa chuột bao tử Surya vụ Đông tại Thái Nguyên. Kết quả thực nghiệm xác định công thức bón 8 kg N/ha (trên nền 900 kg phân chuồng + 15 kg $P_2O_5$ + 7 kg $K_2O$/ha) đem lại năng suất thực thu tối ưu 21,1 tấn/ha và lợi nhuận kinh tế 7.730.000 đồng/sào. Đáng chú ý, ở mức bón này, hàm lượng tồn dư $NO_3^-$ trong quả đạt 149 mg/kg, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm (dưới ngưỡng 150 mg/kg), khẳng định tính khả thi của quy trình kỹ thuật trong thâm canh dưa bao tử an toàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Rau xanh là nhu cầu không thể thiếu đƣợc trong cơ cấu bữa ăn hàng ngày của con ngƣời trên khắp hành tinh. Đặc biệt khi lƣơng thực và các thức ăn giàu đạm đã đƣợc đảm bảo thì yêu cầu về số lƣợng và chất lƣợng rau lại càng gia tăng nhƣ một nhân tố tích cực trong cân bằng dinh dƣỡng và kéo dài tuổi thọ, rau cung cấp cho cơ thể những chất quan trọng nhƣ: Protein, lipit, muối, axit hữu cơ, chất thơm và đặc biệt rau có ƣu thế hơn các cây trồng khác về vitamin, A,B1,B2,C,E…và các chất khoáng Ca, Fe…thông qua bữa ăn hàng ngày của mỗi ngƣời. Đó là những chất cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của cơ thể.

Trong quyết định 6182/1999/QĐ/TTG của thủ tƣớng chính phủ phê duyệt “Đề án phát triển rau, quả và hoa cây cảnh thời kỳ 1999 - 2010” [26], đã xác định mục tiêu phấn đấu đạt mức tiêu thụ bình quân đầu ngƣời 85kg rau/năm, kim ngạch xuất khẩu đạt mức tiêu thụ 960 triệu USD/năm. Dƣa chuột bao tử là một trong số những cây đƣợc ƣu tiên phát triển ở nhiều địa phƣơng. Dƣa chuột bao tử là loại rau ăn quả có thời gian sinh trƣởng ngắn trồng đƣợc nhiều vụ trong năm, đồng thời lại có tiềm năng năng suất cao (trung bình đạt 25 - 32 tấn/ha) nên dƣa chuột bao tử là một trong những loại rau chủ lực trong cơ cấu thâm canh tăng vụ nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trên đơn vị diện tích, tăng thu nhập cho ngƣời lao động. Dƣa chuột bao tử đƣợc sử dụng làm nguyên liệu cho các nhà máy chế biến xuất khẩu và trong các bữa ăn hàng ngày với nhiều hình thƣc chế biến nhƣ: ăn tƣơi, muối mặn, đóng hộp, dầm giấm…làm phong phú và tăng chất lƣợng rau ăn hàng ngày và tăng nguồn thu ngoại tệ, đồng thời giải quyết đƣợc việc làm cho ngƣời lao động.

c 2 Vì vậy bón phân là một biện pháp làm tăng năng suất cây trồng để đáp ứng nhu cầu của con ngƣời. Trong vài thập niên gần đây phân hóa học chiếm lĩnh chủ yếu trong các loại phân đƣợc sử dụng trong sản xuất nông nghiệp của hầu hết các nƣớc trên thế giới. Trong khi đó Việt Nam lại là một trong những nƣớc nhập khẩu phân bón nhiều hàng năm chúng ta đã nhập khẩu 90 - 93% Đạm, 30 - 35% lƣợng phân lân, 100% lƣợng phân kali (Đƣờng Hồng Dật 2003) [3]. Tuy vậy phân bón vẫn bị ngƣời dân sử dụng một cách lãng phí do kiến thức do chƣa hiểu hết tác dụng của phân bón hợp lý.

Chính vì vậy hiện nay hiệu suất sử dụng phân đạm chỉ ở mức 35 - 40% phân lân và kali chỉ đạt 50% (Đƣờng Hồng Dật 2003) [3]. Sử dụng phân hóa học liên tục, không hợp lý cân đối dẫn đến dƣ lƣợng NO3- tồn dƣ trong các sản phẩm nông sản cao gây ra nhiều ảnh hƣởng tới sức khỏe của ngƣời tiêu dùng. Hàm lƣợng NO3- trong rau quả đƣợc coi là một chỉ tiêu quan trọng để đánh giá rau sạch do một số tổ chức quốc tế một số nƣớc quy định hàm lƣợng NO3- đó cũng là tiêu chuẩn để đánh giá chất lƣợng rau xuất nhập khẩu. Ở nƣớc ta đây cũng là chỉ tiêu khiến cho ngành xuất khẩu rau phải điêu đứng.

Xuất phát từ những vấn đề trên và để đáp ứng đƣợc cho nhu cầu của thực tiễn sản xuất để góp phần vào việc tìm hiểu nâng cao hiệu quả sửa dụng của phân bón nói chung và phân Đạm nói riêng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài: “ Nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân Đạm đến năng suất và hàm lượng NO3- trong dưa chuột bao tử vụ Đông năm 2016 tại Thái Nguyên”. Mục tiêu nghiên cứu Xác định liều lƣợng đạm bón phù hợp cho dƣa chuột bao tử đạt năng suất cao và hiệu quả kinh tế cao nhƣng hàm lƣợng NO3- dƣới ngƣỡng cho phép. Yêu cầu của đề tài - Đánh giá đƣợc ảnh hƣởng của phân đạm tới khả năng sinh trƣởng của dƣa chuột bao tử vụ Đông năm 2016 tại Thái Nguyên. c 3 - Đánh giá đƣợc ảnh hƣởng của phân đạm tới các yếu tố cấu thành năng suất của dƣa chuột bao tử vụ Đông năm 2016 tại Thái Nguyên.

- Đánh giá đƣợc ảnh hƣởng của lƣợng đạm đến hàm lƣợng NO3- trong dƣa chuột bao tử vụ Đông năm 2016 tại Thái Nguyên. - Đánh giá đƣợc ảnh hƣởng của lƣợng đạm đến mức độ biểu hiện sâu bệnh hại dƣa chuột bao tử vụ Đông năm 2016 tại Thái Nguyên. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học của đề tài - Thực hiện đề tài giúp sinh viên tiếp cận đƣợc với công tác nghiên cứu khoa học, áp dụng những kiến thức đã học vào thực hiện đề tài một cách có hiệu quả.

Qua đó giúp sinh viên nâng cao trình độ chuyên môn và phƣơng pháp nghiên cứu ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài - Kết quả nghiên cứu của đề tài giúp tìm ra đƣợc mức đạm bón thích hợp nhất cho cây dƣa chuột bao tử nhằm nâng cao năng suất mà hàm lƣợng NO3- trong sản phẩm không vƣợt quá ngƣỡng cho phép và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho ngƣời sản xuất. c 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài Trong sản xuất cần nắm vững các đặc trƣng và đặc tính của giống để từ đó có các biện pháp kỹ thuật tác động thích hợp để mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Bón phân là một trong những biện pháp làm tăng năng suất cây trồng để đáp ứng nhu cầu của con ngƣời.Trong vài thập niên gần đây, phân hóa học chiếm lĩnh chủ yếu trong các loại phân đƣợc sử dụng trong sản xuất nông nghiệp của hầu hết các nƣớc trên thế giới. Khi bón phân phải kết hợp phân bón vô cơ và phân bón hữu cơ thì mới phát huy đƣợc hiệu quả cao và bền vững. Cùng với cuộc cách mạng xanh về giống, nền nông nghiệp thâm canh ra đời đã vận dụng tối đa tác dụng của phân bón đặc biệt là phân vô cơ. Tuy nhiên bón nhiều phân chƣa hẳn đã tốt, nồng độ hóa học cao có thể gây hại đối với cây trồng đồng thời ảnh hƣởng xấu tới môi trƣờng và sức khỏe con ngƣời, cây trồng cũng nhƣ các sinh vật khác, cơ thể có những giới hạn đó cơ thể bị hủy hoại.

Bón một lƣợng phân lớn vƣợt quá nhu cầu của cây còn gây ra lãng phí tồn dƣ trong đất và sản phẩm tăng. Trong mấy thập kỷ qua năng suất cây trồng đã không ngừng tăng lên ngoài vai trò của giống mới phân bón cũng có vai trò quyết định. FAO đã tổng kết phân bón không cân đối làm giảm hiệu suất sử dụng 20 - 50% (Nguyễn Ngọc Nông 1999) [9]. Bón phân vô cơ là rất tốt cho cây trồng sinh trƣởng phát triển tốt tuy nhiên nếu bón không đúng nồng độ, liều lƣợng thời gian cách ly không đảm bảo sẽ dẫn đến dƣ lƣợng NO3- trong sản phẩm vƣợt qua ngƣỡng cho phép ảnh hƣởng tới chất lƣợng sản phẩm và sức khỏe con ngƣời.

Trong đó đạm là yếu tố dinh dƣỡng cơ bản đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành các cơ quan sinh vật, là thành phần của nhiều hợp chất c 5 nhƣ: ancaloit, các chất điều hòa sinh trƣởng, glucozit, enzim và diệp lục… Đạm là yếu tố có tính chất quyết định đến năng suất và chất lƣợng các loại rau. Cây thiếu đạm lá có màu vàng, cây sinh trƣởng kém, rễ mềm quả bé, chậm quá trình ra hoa, thậm chí thiếu nhiều sẽ gây rụng nụ quả. Tuy nhiên nếu bón thừa đạm thời gian sinh trƣởng thân lá sẽ bị kéo dài, ra hoa quả chậm, chín muộn thân lá non mềm, giảm khả năng chống chịu với điều kiện ngoại cảnh rau bón nhiều đạm còn giảm hƣơng vị của rau Vì vậy trong việc sử dụng phân đạm hay bất cứ loại phân nào khác ta phải sử dụng hợp lý cho từng loại cây trồng đồng thời bón đúng chủng loại đúng lúc đúng cách, đúng nồng độ liều lƣợng đảm bảo thời gian cách ly nhƣ vậy sẽ tăng hiệu suất sử dụng phân bón tránh lãng phí và bảo vệ môi trƣờng. Quá trình thâm canh rau, cùng với việc sử dụng mất cân đối phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đã không tăng hiệu quả kinh tế mà còn tạo ra một nền nông nghiệp bền vững.

Vấn đề đặt ra là nghiên cứu đƣa ra đƣợc liều lƣợng phân đạm phù hợp với loại cây trồng để đảm bảo về năng suất cũng nhƣ chất lƣợng. Các nghiên cứu liên quan đến đề tài 2. Đặc điểm chung về cây dưa chuột bao tử Dƣa chuột bao tử là loại cây rau ăn quả quan trọng, đƣợc trồng lâu đời trên thế giới và trở thành thực phẩm thông dụng của nhiều quốc gia. Những thập kỷ cuối của thế kỷ XX dƣa chuột là cây chiếm vị trí quan trọng trong sản xuất rau trên thế giới.

Những nƣớc dẫn đầu về diện tích gieo trồng và năng xuất là: Hà Lan, Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Ai Cập… Dƣa chuột đƣợc trồng từ châu Á, châu Phi đến 360 vĩ Bắc [1]. Nƣớc ta hiện nay dƣa chuột bao tử có nhiều giống nhƣ Marinda, Levina Ajax, Mento… là những giống F1 nhập từ Hà Lan,… Ƣu điểm của các giống này là năng suất cao, hình dáng đẹp, kích thƣớc quả đồng đều. Hiện nay cây dƣa bao tử đang là cây đƣợc gieo trồng để thay thế các giống dƣa chuột quả to. Trƣớc đây dƣa chuột đƣợc dùng c 6 nhƣ các loại hoa quả tƣơi để giải khát là chủ yếu.

Khi thị trƣờng trong nƣớc và thế giới mở rộng nhu cầu tiêu dùng ngày càng phong phú, thì việc đa dạng hoá sản phẩm là tất yếu. Ngày nay dƣa chuột đƣợc dùng trong các bữa ăn dƣới dạng quả tƣơi, salát, trộn, sào, cắt lát, muối chua đóng hộp… Trong đó dƣa chuột bao tử đƣợc đƣa vào chế biến rộng rãi, ở các doanh nghiệp chế biến mà sản phẩm chế biến chủ yếu là dƣa bao tử muối đóng lọ thuỷ tinh xuất khẩu. Có thể nói đây là cây trồng không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao cho ngành chế biến nông sản mà còn là cây đem lại hiệu quả kinh tế cao cho ngành trồng trọt. Cây dƣa chuột bao tử thuộc họ bầu bí Cucurbitaceae, chi Cucumis, là loại rau trồng thông dụng và là loại thức ăn đƣợc nhiều ngƣời ƣa thích.

Dƣa chuột bao tử có tác dụng giải khát, lọc máu, hoà tan axit Uric, các muối của axit uric (urat), lợi tiểu, gây ngủ nhẹ.