Luận văn nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng cây địa liền kaempferia galanga tại huyện lục ngạn tỉnh bắc giang

Nghiên cứu biện pháp kỹ thuật trồng cây địa liền Kaempferia galanga tại huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang, nhằm nâng cao năng suất và chất lượng.

• Tác giả: Lương Vũ Thắng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Huy Sơn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên Cứu Một Số Biện Pháp Kỹ Thuật Trồng Cây Địa Liền (Kaempferia Galanga) Tại Huyện Lục Ngạn Tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái quát về lâm sản ngoài gỗ
• 1.1.1. Định nghĩa về lâm sản ngoài gỗ
• 1.1.2. Phân loại thực vật và phân bố cây Địa liền
• 1.1.3. Nghiên cứu về hình thái
• 1.1.4. Nghiên cứu về kỹ thuật gây trồng
• 1.1.5. Các nghiên cứu về giá trị và công dụng
• 1.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.3. Tình hình nghiên cứu ở trong nước
• 1.3.1. Phân loại thực vật và phân bố của cây Địa liền
• 1.3.2. Đặc điểm hình thái và sinh thái cây Địa liền
• 1.3.3. Thành phần hóa học củ Địa liền
• 1.3.4. Công dụng và giá trị của củ Địa liền
• 1.3.5. Tình hình gây trồng Địa liền
• 1.3.6. Thu hái, sơ chế và thị trường
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, GIỚI HẠN, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu chung
• 2.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.3. Giới hạn nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.4.1. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của cây Địa liền
• 2.4.2. Nghiên cứu đặc điểm đất ở ba dạng lập địa gây trồng cây Địa liền
• 2.4.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật canh tác đến sinh trưởng và năng suất củ Địa liền
• 2.4.4. Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ và phân bón đến khả năng sinh trưởng của Địa liền
• 2.4.5. Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ và phân bón đến năng suất củ của cây Địa liền
• 2.4.6. Đánh giá hiệu quả kinh tế của một số mô hình trồng theo các công thức thí nghiệm khác nhau
• 2.4.7. Đề xuất một số biện pháp kỹ thuật gây trồng cây Địa liền trên đất lâm nghiệp
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Quan điểm nghiên cứu và cách tiếp cận của đề tài
• 2.5.2. Phương pháp nghiên cứu chung
• 2.5.3. Phương pháp nghiên cứu cụ thể
• 2.5.3.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.5.3.2. Phương pháp chọn địa điểm nghiên cứu
• 2.5.3.3. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm sinh vật học của cây Địa liền
• 2.5.3.4. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm đất
• 2.5.3.5. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 2.5.3.6. Phương pháp thu thập số liệu sinh trưởng
• 2.5.3.7. Phương pháp xác định năng suất củ
• 2.5.3.8. Phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế
• 2.5.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN - KINH TẾ - XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Đặc điểm địa hình
• 3.1.3. Đặc điểm địa chất
• 3.1.4. Đặc điểm khí hậu - thủy văn
• 3.1.5. Đặc điểm tài nguyên đất
• 3.1.6. Đặc điểm đa dạng sinh học và tài nguyên sinh vật
• 3.1.6.1. Hệ thực vật
• 3.1.6.2. Hệ động vật
• 3.2. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 3.2.1. Dân số và nguồn lao động
• 3.2.2. Đặc điểm kinh tế
• 3.2.3. Đánh giá chung
• 3.2.3.1. Những yếu tố thuận lợi
• 3.2.3.2. Những yếu tố hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Một số đặc điểm sinh học của cây Địa liền
• 4.1.1. Đặc điểm hình thái
• 4.1.2. Đặc điểm vật hậu
• 4.2. Đặc điểm đất ở một số dạng lập địa gây trồng cây Địa liền
• 4.2.1. Đặc điểm thực bì
• 4.2.2. Đặc điểm địa hình
• 4.2.3. Đặc điểm đất trước và sau khi trồng Địa liền
• 4.3. Ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật canh tác đến sinh trưởng và năng suất củ Địa liền ở ba lập địa khác nhau
• 4.3.1. Ảnh hưởng của mật độ và phân bón đến khả năng sinh trưởng của Địa liền
• 4.3.2. Quá trình sinh trưởng và phát triển của cây Địa liền theo thời gian
• 4.3.3. Ảnh hưởng của mật độ và phân bón đến khả năng đẻ nhánh của Địa liền
• 4.3.4. Ảnh hưởng của mật độ và phân bón đến khả năng ra lá của Địa liền
• 4.3.5. Ảnh hưởng của mật độ và phân bón đến tỷ lệ sống, chiều dài và chiều rộng của lá cây Địa liền
• 4.3.6. Ảnh hưởng của mật độ và phân bón đến diện tích lá và chỉ số diện tích lá cây Địa liền
• 4.3.7. Ảnh hưởng của mật độ và phân bón đến khả năng chống chịu sâu bệnh của Địa liền
• 4.3.8. Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ và phân bón đến năng suất củ của cây Địa liền
• 4.4. Đánh giá hiệu quả kinh tế của một số mô hình trên các công thức thí nghiệm khác nhau
• 4.5. Đề xuất một số biện pháp kỹ thuật trồng cây Địa liền trên đất lâm nghiệp theo hướng thâm canh
• 4.5.1. Đặc điểm nhận biết
• 4.5.2. Chọn đất trồng
• 4.5.3. Thời vụ trồng
• 4.5.4. Kỹ thuật làm đất và trồng
• 4.5.5. Chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh
• 4.5.6. Thu hoạch và bảo quản
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Cây Địa Liền Bắc Giang Giới Thiệu

Nghiên cứu về cây địa liền Bắc Giang ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh diện tích rừng suy giảm và nhu cầu về dược liệu tăng cao. Địa liền (Kaempferia galanga L) là một loài lâm sản ngoài gỗ (LSNG) có giá trị kinh tế và y học. Tuy nhiên, nguồn địa liền trong tự nhiên đang cạn kiệt. Việc nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật trồng địa liền hiệu quả, đặc biệt trên đất lâm nghiệp, là rất cần thiết. Nghiên cứu này không chỉ góp phần bảo tồn nguồn gen quý mà còn mang lại thu nhập ổn định cho người dân địa phương. Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2011), diện tích rừng Việt Nam năm 2010 là 13.075 ha, cho thấy tầm quan trọng của việc phát triển các loại cây trồng dưới tán rừng.

1.1. Định nghĩa và phân loại lâm sản ngoài gỗ LSNG

Lâm sản ngoài gỗ (LSNG) bao gồm các sản phẩm sinh học khai thác từ rừng, không bao gồm gỗ. LSNG có thể là thực phẩm, dược liệu, hoặc các sản phẩm công nghiệp. Theo FAO (1999), LSNG là những sản phẩm có nguồn gốc sinh vật, khác gỗ, được khai thác từ rừng, đất có rừng và từ cây gỗ ở ngoài rừng. Việc phân loại LSNG thường dựa trên công dụng và nguồn gốc, bao gồm cây có sợi, thực phẩm, dược liệu, và các sản phẩm chiết xuất.

1.2. Giá trị kinh tế xã hội và môi trường của địa liền

Địa liền mang lại giá trị kinh tế thông qua việc cung cấp dược liệu và nguyên liệu cho công nghiệp chế biến. Về mặt xã hội, trồng địa liền tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương, đặc biệt là ở vùng sâu vùng xa. Về môi trường, địa liền góp phần tăng độ che phủ rừng, bảo vệ đất và duy trì đa dạng sinh học. Việc trồng địa liền dưới tán rừng giúp tăng giá trị kinh tế của rừng và khuyến khích người dân tham gia bảo vệ rừng.

II. Thách Thức Trong Kỹ Thuật Trồng Địa Liền Tại Bắc Giang

Mặc dù cây địa liền có nhiều tiềm năng, việc trồng địa liền tại Bắc Giang vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Năng suất địa liền còn thấp do chưa có quy trình kỹ thuật canh tác cụ thể, đặc biệt trên đất lâm nghiệp. Tình trạng sâu bệnh hại địa liền cũng gây ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng củ. Bên cạnh đó, đầu ra cho sản phẩm địa liền còn bấp bênh, khiến người dân chưa mạnh dạn đầu tư vào mô hình trồng địa liền. Nghiên cứu của Lương Vũ Thắng (2011) chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác phù hợp có thể cải thiện đáng kể năng suất địa liền.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất địa liền

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất địa liền, bao gồm đặc điểm đất, mật độ trồng, chế độ phân bón, và khả năng phòng trừ sâu bệnh. Đất trồng cần đảm bảo độ tơi xốp, thoát nước tốt và giàu dinh dưỡng. Mật độ trồng quá dày hoặc quá thưa đều ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của cây. Việc sử dụng phân bón hợp lý giúp cây phát triển khỏe mạnh và cho năng suất cao. Phòng trừ sâu bệnh kịp thời giúp bảo vệ cây khỏi các tác nhân gây hại.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng tiêu chuẩn VietGAP địa liền

Việc áp dụng tiêu chuẩn VietGAP địa liền còn gặp nhiều khó khăn do chi phí đầu tư ban đầu cao và yêu cầu kỹ thuật khắt khe. Người dân cần được đào tạo về quy trình sản xuất an toàn và bền vững. Bên cạnh đó, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng trong việc chứng nhận và quảng bá sản phẩm địa liền đạt tiêu chuẩn VietGAP.

III. Kỹ Thuật Trồng Địa Liền Hiệu Quả Tại Bắc Giang Hướng Dẫn

Để nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế của cây địa liền tại Bắc Giang, cần áp dụng các biện pháp kỹ thuật trồng địa liền tiên tiến. Việc chọn giống địa liền chất lượng, chuẩn bị đất kỹ lưỡng, và chăm sóc cây đúng cách là rất quan trọng. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc phòng trừ sâu bệnh hại địa liền bằng các biện pháp sinh học và hóa học an toàn. Theo kinh nghiệm của nhiều nông dân, việc trồng địa liền dưới tán rừng mang lại hiệu quả cao hơn so với trồng địa liền trên đất trống.

3.1. Chọn giống và chuẩn bị đất cho vùng trồng địa liền Bắc Giang

Chọn giống địa liền khỏe mạnh, không bị sâu bệnh. Đất trồng cần được cày bừa kỹ lưỡng, bón lót phân chuồng hoai mục và vôi bột để cải tạo độ pH. Đất cần đảm bảo thoát nước tốt để tránh tình trạng úng ngập gây thối củ. Nên chọn đất tơi xốp, giàu mùn và có độ pH từ 5.5 đến 6.5.

3.2. Quy trình trồng địa liền và chăm sóc cây con

Quy trình trồng địa liền bao gồm việc tạo luống, đặt củ giống, và lấp đất. Khoảng cách giữa các luống và cây cần được điều chỉnh phù hợp với mật độ trồng. Chăm sóc cây con bao gồm việc tưới nước, bón phân, và làm cỏ. Cần tưới nước đều đặn, đặc biệt trong giai đoạn cây con mới mọc. Bón phân NPK theo tỷ lệ phù hợp để cung cấp dinh dưỡng cho cây.

3.3. Phòng trừ bệnh địa liền và sâu bệnh hại

Các bệnh thường gặp trên cây địa liền bao gồm bệnh thối củ, bệnh đốm lá, và bệnh gỉ sắt. Cần phòng trừ bệnh bằng cách sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học và hóa học an toàn. Sâu bệnh hại địa liền bao gồm sâu ăn lá, rệp, và nhện đỏ. Cần kiểm tra cây thường xuyên để phát hiện và xử lý sâu bệnh kịp thời.

IV. Mô Hình Trồng Địa Liền Hiệu Quả Tại Bắc Giang Thực Tiễn

Nhiều mô hình trồng địa liền đã được triển khai thành công tại Bắc Giang, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân. Mô hình trồng địa liền dưới tán rừng, mô hình trồng địa liền xen canh với cây ăn quả, và mô hình trồng địa liền theo tiêu chuẩn VietGAP là những mô hình tiêu biểu. Các mô hình này không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp bền vững. Theo số liệu thống kê, năng suất địa liền ở các mô hình tiên tiến cao hơn từ 20-30% so với mô hình truyền thống.

4.1. Mô hình trồng địa liền dưới tán rừng Ưu điểm và nhược điểm

Mô hình trồng địa liền dưới tán rừng có nhiều ưu điểm, bao gồm tận dụng được diện tích đất trống, giảm chi phí đầu tư, và tạo môi trường sinh thái thuận lợi cho cây phát triển. Tuy nhiên, mô hình này cũng có một số nhược điểm, bao gồm khó khăn trong việc quản lý và chăm sóc cây, và nguy cơ cạnh tranh dinh dưỡng với cây rừng.

4.2. Mô hình trồng địa liền xen canh với cây ăn quả Lợi ích kinh tế

Mô hình trồng địa liền xen canh với cây ăn quả giúp tăng thu nhập trên một đơn vị diện tích, tận dụng được nguồn dinh dưỡng và ánh sáng, và giảm thiểu rủi ro do biến động giá cả. Cần lựa chọn các loại cây ăn quả phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai của Bắc Giang.

V. Thu Hoạch Địa Liền và Bảo Quản Bí Quyết Năng Suất Cao

Thời điểm thu hoạch địa liền ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng củ. Cần thu hoạch địa liền vào thời điểm cây đã già, lá vàng úa, và củ đạt kích thước tối đa. Sau khi thu hoạch, cần sơ chế và bảo quản địa liền đúng cách để tránh bị hư hỏng. Theo kinh nghiệm của nhiều nông dân, việc phơi khô địa liền giúp kéo dài thời gian bảo quản và tăng giá trị sản phẩm.

5.1. Thời điểm và phương pháp thu hoạch địa liền

Thời điểm thu hoạch địa liền tốt nhất là vào cuối mùa đông hoặc đầu mùa xuân, khi cây đã ngừng sinh trưởng và củ tích lũy đủ chất dinh dưỡng. Phương pháp thu hoạch thủ công giúp tránh làm tổn thương củ. Cần đào củ nhẹ nhàng, loại bỏ đất và rễ thừa.

5.2. Sơ chế và bảo quản địa liền tươi và địa liền khô

Địa liền tươi cần được rửa sạch, phơi khô hoặc sấy khô trước khi bảo quản. Địa liền khô cần được bảo quản trong túi kín, nơi khô ráo, thoáng mát. Có thể sử dụng các chất bảo quản tự nhiên như muối hoặc tro bếp để kéo dài thời gian bảo quản.

VI. Triển Vọng và Hỗ Trợ Trồng Địa Liền Bắc Giang Tương Lai

Nghiên cứu và phát triển cây địa liền tại Bắc Giang có nhiều triển vọng trong tương lai. Với sự hỗ trợ trồng địa liền Bắc Giang từ các cơ quan chức năng, người dân có thể tiếp cận được các kỹ thuật trồng địa liền tiên tiến, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc xây dựng thương hiệu đặc sản địa liền Bắc Giang cũng góp phần tăng giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ. Theo dự báo, nhu cầu về địa liền sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới, tạo cơ hội lớn cho người dân Bắc Giang.

6.1. Chính sách khuyến nông địa liền và hỗ trợ trồng địa liền

Các chính sách khuyến nông địa liền cần tập trung vào việc cung cấp giống chất lượng, hỗ trợ kỹ thuật canh tác, và tạo điều kiện tiếp cận thị trường. Các chương trình hỗ trợ trồng địa liền cần được triển khai rộng rãi, đặc biệt ở vùng sâu vùng xa.

6.2. Xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường đặc sản địa liền Bắc Giang

Việc xây dựng thương hiệu đặc sản địa liền Bắc Giang cần dựa trên chất lượng sản phẩm, nguồn gốc xuất xứ, và quy trình sản xuất an toàn. Cần quảng bá sản phẩm trên các kênh truyền thông và tham gia các hội chợ triển lãm để mở rộng thị trường tiêu thụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Diện tích rừng tại Việt Nam từng suy giảm mạnh từ 14,3 triệu hecta với độ che phủ 43% vào năm 1943 xuống còn 9,18 triệu hecta tương ứng độ che phủ 28,2% vào năm 1990, trước khi phục hồi lên 13,075 triệu hecta đạt độ che phủ 39,5% vào cuối năm 2010. Trong hệ sinh thái rừng nhiệt đới, lâm sản ngoài gỗ chiếm hơn 50% tổng sinh khối sinh vật và đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ khí carbon dioxide cũng như bảo tồn đa dạng sinh học. Địa liền (Kaempferia galanga L.) là loài cây dược liệu quý thuộc họ Gừng (Zingiberaceae), chứa hàm lượng tinh dầu từ 2,4% đến 3,8% với thành phần hoạt chất kết tinh chủ yếu là p-methoxyethylcinnamat chiếm 20% đến 25%, có giá trị y học cao trong điều trị tiêu hóa, giảm đau, chống viêm và hạ sốt.

Tuy nhiên, do tập quán khai thác tận diệt từ tự nhiên và thiếu hụt các nghiên cứu thực nghiệm đồng bộ, nguồn tài nguyên Địa liền hoang dã đã suy giảm nghiêm trọng. Tại huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang, địa bàn sở hữu 50.258,6 hecta đất lâm nghiệp nhưng tỷ lệ hộ nghèo năm 2010 vẫn ở mức 27,42% với mức thu nhập bình quân chỉ 4,2 triệu đồng/người/năm. Đề tài nghiên cứu khoa học của tác giả Lương Vũ Thắng dưới sự hướng dẫn của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Huy Sơn tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên được triển khai từ tháng 3 đến tháng 12 năm 2010 tại xã Tân Mộc. Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là xác định các đặc tính sinh học, đánh giá ảnh hưởng của mật độ và liều lượng phân bón trên ba dạng lập địa lâm nghiệp khác nhau. Công trình hướng đến mục tiêu nâng cao năng suất củ thương phẩm đạt 15 đến 20 tấn/ha, tạo giá trị kinh tế với đơn giá 13.000 đến 30.000 đồng/kg, mở ra hướng đi bền vững cho kinh tế đồi rừng miền núi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Đề tài vận dụng lý thuyết hệ sinh thái nông lâm kết hợp hiện đại kết hợp với nguyên lý sinh thái học lâm sản ngoài gỗ. Bốn khái niệm trọng tâm được chuẩn hóa xuyên suốt nghiên cứu bao gồm: lâm sản ngoài gỗ (toàn bộ vật liệu sinh học tái tạo ngoài gỗ lớn được khai thác hợp pháp từ môi trường rừng), độ tàn che tán rừng (tỷ lệ che khuất ánh sáng của tầng cây gỗ phía trên), chỉ số diện tích lá (tỷ số giữa tổng diện tích bề mặt lá cây trên một đơn vị diện tích đất canh tác) và năng suất thực thu củ tươi. Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp lý thuyết sinh lý dinh dưỡng khoáng của cây thân thảo có củ, làm rõ mối tương quan giữa cường độ ánh sáng tán xạ từ 4 đến 6 giờ mỗi ngày với khả năng tích lũy tinh dầu và sinh khối thân ngầm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp thực nghiệm sinh thái hiện trường kết hợp phân tích hóa lý thổ nhưỡng trong phòng thí nghiệm. Thí nghiệm hai nhân tố được bố trí theo khối ngẫu nhiên đầy đủ với ba lần lặp lại trên ba dạng lập địa điển hình tại thôn Ao Hoa, xã Tân Mộc: đất trống đồi trọc, đất dưới tán rừng trồng Bạch đàn uro 2 năm tuổi (Eucalyptus urophylla) và đất dưới tán rừng tự nhiên nghèo kiệt có thực bì Nứa tép (Schizostachyum pseudolima). Hệ thống thí nghiệm gồm 6 công thức canh tác: ba mức mật độ (12 cây/m2 tương ứng khoảng cách 30x30 cm, 25 cây/m2 tương ứng 20x20 cm, 45 cây/m2 tương ứng 15x15 cm) kết hợp hai mức phân bón (đối chứng không bón phân và bón lót 0,1 kg NPK tỷ lệ 5:10:3 trên mỗi mét vuông, tương đương 1.000 kg NPK/ha).

Dung lượng mẫu điều tra được thiết lập ở mức n ≥ 30 cây cho mỗi ô tiêu chuẩn diện tích 60 m2, tiến hành đo đếm định kỳ 2 tháng một lần trong suốt chu kỳ sinh trưởng 10 tháng. Phương pháp chọn mẫu điển hình đại diện được áp dụng nhằm phản ánh chính xác điều kiện đất dốc dạng bát úp đặc trưng của vùng Đông Bắc. Đất tại các điểm thí nghiệm được lấy mẫu ở độ sâu 0 đến 30 cm và phân tích theo hệ thống Tiêu chuẩn Quốc gia nghiêm ngặt: TCVN 5979-1995 (đo pHH2O), TCVN 6644-2000 (hàm lượng mùn hữu cơ OC), TCVN 6445-2000 (Nitơ tổng số) và TCVN 6646-2000 (dung tích hấp thu CEC). Toàn bộ dữ liệu sinh trưởng và sản lượng củ được xử lý thống kê bằng phần mềm Microsoft Excel và IRRISTAT, sử dụng kiểm định sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa ở mức xác suất 95% (LSD 0,05) cùng hệ số biến động CV% để bảo đảm độ tin cậy khoa học tuyệt đối.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình theo dõi thực địa đã mang lại ba phát hiện quan trọng về sinh học và kỹ thuật canh tác:

Thứ nhất, cây Địa liền sinh trưởng với thân giả cao 25 đến 30 cm, mang từ 2 đến 5 lá hình bầu dục với chiều dài phiến lá đạt 7 đến 12 cm và chiều rộng đạt 4 đến 9 cm. Nhịp độ đẻ nhánh đạt đỉnh điểm vào tháng thứ 4 sau khi trồng (tháng 7). Cây ra hoa tập trung từ tháng 6 đến tháng 8, mỗi hoa nở vào sáng sớm và tàn lụi trước 10 giờ trưa, không tạo quả trong điều kiện tự nhiên.

Thứ hai, trạng thái lập địa quyết định rõ rệt đến tỷ lệ sống và khả năng phát triển tán lá. Cây trồng dưới tán rừng Bạch đàn uro 2 năm tuổi và rừng tự nhiên đạt tỷ lệ sống cao từ 88% đến 95%, chỉ số diện tích lá phát triển ổn định. Ngược lại, tại đất trống đồi trọc, cường độ nắng gắt với 1242,3 giờ nắng cả năm và lượng bốc hơi trung bình 103,5 mm/tháng đã khiến mép lá bị khô quăn, kéo tụt tỷ lệ sống xuống dưới 75%.

Thứ ba, sự kết hợp giữa bón phân NPK và mật độ dày (25 đến 45 cây/m2) đã thúc đẩy năng suất củ thực thu đạt 15 đến 20 tấn/ha (tương đương 150 đến 200 tạ/ha), tăng từ 38% đến 52% so với các công thức đối chứng không bón phân. Đồng thời, khả năng kháng bệnh đốm mắt cua ở các ô bón phân cân đối tăng hơn 25% so với canh tác không bổ sung khoáng chất.

Thảo luận kết quả

Các kết quả thực nghiệm chỉ ra rằng Địa liền là loài cây ưa sáng lọc và có khả năng chịu bóng nhẹ, rất thích hợp với tầng đất feralit vàng nâu có hàm lượng mùn khoảng 4% và đạm tổng số từ 0,3% đến 0,4%. Tán rừng Bạch đàn và rừng tự nhiên đóng vai trò điều hòa vi khí hậu, che chắn bức xạ mặt trời gay gắt trong các tháng hè khi nhiệt độ bình quân lên tới 29,9 độ C, đồng thời duy trì độ ẩm đất mặt luôn đạt độ xốp 50% đến 70%.

Trong phân tích dữ liệu học thuật, sự khác biệt về sinh khối giữa 6 công thức canh tác được trực quan hóa tối ưu thông qua các biểu đồ cột biểu diễn năng suất thực thu và bảng ma trận đối chiếu sai khác LSD 0,05. Bảng cân đối thu chi tài chính thực tế chứng minh mô hình trồng thâm canh dưới tán rừng cho lãi thuần cao vượt trội sau khi trừ toàn bộ chi phí cây giống, phân bón NPK và công lao động. Mô hình này đạt hiệu quả kinh tế cao gấp 2 đến 3 lần so với phương thức độc canh cây gỗ lâm nghiệp truyền thống hoặc trồng nông nghiệp trên đất dốc không che phủ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát triển bền vững chuỗi giá trị cây dược liệu Địa liền, bốn nhóm giải pháp kỹ thuật và tổ chức được đề xuất cụ thể như sau:

Thứ nhất, chuẩn hóa kỹ thuật chọn giống và xác định khung thời vụ gieo trồng. Hộ canh tác cần chọn lọc củ giống Địa liền trắng khỏe mạnh, sạch sâu bệnh với định mức giống từ 80 đến 90 kg cho mỗi 360 m2. Tiến hành xuống giống tập trung trong tháng 3 hàng năm khi nhiệt độ không khí ấm dần lên ngưỡng 21 đến 23 độ C và độ ẩm đạt trên 80%.

Thứ hai, áp dụng quy trình bón phân cân đối và mật độ thâm canh chuẩn xác. Khuyến nghị duy trì mật độ trồng 25 cây/m2 (khoảng cách 20x20 cm) hoặc 45 cây/m2 (khoảng cách 15x15 cm) trên các luống đất cao 35 cm, rộng 1,2 m. Bón lót 10 đến 15 tấn phân chuồng hoai mục kết hợp 1.000 kg phân NPK (tỷ lệ 5:10:3) cho mỗi hecta, sau đó bón thúc bổ sung 40 đến 70 kg NPK/ha sau mỗi chu kỳ làm sạch cỏ dại.

Thứ ba, mở rộng diện tích nông lâm kết hợp dưới tán rừng sản xuất. Ủy ban nhân dân huyện Lục Ngạn và các cơ quan khuyến nông cần tận dụng 31.879 hecta rừng sản xuất hiện có, ưu tiên các diện tích rừng Bạch đàn 1 đến 2 năm tuổi và rừng tự nhiên nghèo kiệt để quy hoạch vùng trồng Địa liền tập trung với quy mô 500 đến 1.000 hecta trong giai đoạn 2012 đến 2015.

Thứ tư, hoàn thiện công tác bảo vệ thực vật và kỹ thuật chế biến sau thu hoạch. Cần kiểm soát chặt chẽ bệnh đốm mắt cua từ tháng thứ 4 đến tháng thứ 6 bằng chế phẩm sinh học. Thu hoạch củ vào thời điểm cây lụi lá từ tháng 12 đến tháng 1 năm sau, rửa sạch đất cát, thái lát mỏng và phơi dưới nắng tự nhiên; tuyệt đối không sấy bằng than để bảo tồn trọn vẹn 20% đến 25% hoạt chất p-methoxyethylcinnamat trong tinh dầu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn:

Nhóm thứ nhất là các nhà quản lý lâm nghiệp và hoạch định chính sách tại Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Kiểm lâm và Ủy ban nhân dân các huyện miền núi. Luận văn cung cấp luận cứ khoa học để xây dựng đề án cơ cấu lại ngành lâm nghiệp, tích hợp cây dược liệu dưới tán rừng nhằm xóa đói giảm nghèo cho đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 55% dân số địa phương.

Nhóm thứ hai là các nhà khoa học, giảng viên và học viên cao học thuộc các ngành Lâm học, Nông học và Quản lý tài nguyên rừng. Tài liệu là nguồn tham khảo mẫu mực về phương pháp bố trí thí nghiệm hai nhân tố, quy trình phân tích đất theo tiêu chuẩn TCVN và kỹ thuật xử lý dữ liệu nông học bằng phần mềm chuyên dụng.

Nhóm thứ ba là các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm, mỹ phẩm và chiết xuất tinh dầu thiên nhiên. Công trình cung cấp các chỉ số tin cậy về thành phần hóa học, hàm lượng tinh dầu từ 2,4% đến 3,8% và các tiêu chuẩn sơ chế củ nguyên liệu đạt chuẩn y dược.

Nhóm thứ tư là các chủ trang trại, hợp tác xã nông lâm nghiệp và hộ nông dân canh tác đồi rừng tại khu vực trung du miền núi phía Bắc. Luận văn cung cấp cẩm nang kỹ thuật thực hành chi tiết giúp tối ưu hóa chi phí đầu tư phân bón và gia tăng thu nhập trên mỗi đơn vị diện tích đất rừng.

Câu hỏi thường gặp

Trồng xen Địa liền dưới tán rừng nào mang lại hiệu quả sinh trưởng và năng suất củ cao nhất? Cây Địa liền phát triển tốt nhất dưới tán rừng trồng Bạch đàn uro 2 năm tuổi hoặc rừng tự nhiên nghèo kiệt có thực bì Nứa tép. Độ tàn che tán nhẹ giúp che bớt bức xạ trực tiếp, duy trì độ ẩm đất mặt và nâng tỷ lệ sống lên trên 90%, cho năng suất cao hơn từ 38% đến 52% so với trồng trên đất trống đồi trọc.

Định mức bón phân và mật độ gieo trồng nào được chứng minh là tối ưu nhất? Quy trình tối ưu đã được kiểm chứng gồm mật độ 25 cây/m2 (khoảng cách 20x20 cm) hoặc 45 cây/m2 (15x15 cm), kết hợp bón lót 0,1 kg NPK 5:10:3 trên mỗi mét vuông (1.000 kg/ha) cùng 10 đến 15 tấn phân chuồng hoai mục. Công thức này giúp nâng năng suất củ tươi đạt 15 đến 20 tấn/ha.

Cây Địa liền thường gặp loại sâu bệnh hại nào nguy hiểm nhất và biện pháp phòng ngừa ra sao? Bệnh đốm mắt cua gây hại phiến lá là bệnh phổ biến nhất, thường xuất hiện vào tháng thứ 4 đến tháng thứ 6 khi độ ẩm không khí tăng cao lên mức 86% đến 87%. Biện pháp phòng trừ hiệu quả là lên luống cao 35 cm để thoát nước tốt, dọn sạch cỏ dại và phun thuốc bảo vệ thực vật chuyên dụng đúng liều lượng.

Tại sao tuyệt đối không được sử dụng than để sấy khô củ Địa liền sau khi thu hoạch? Sấy củ bằng than làm vỏ củ bị ám khói đen, làm phân hủy và bay hơi phần lớn lượng tinh dầu tự nhiên đạt 2,4% đến 3,8%, đồng thời làm suy giảm nghiêm trọng 20% đến 25% hoạt chất p-methoxyethylcinnamat. Do đó, củ cần được thái lát mỏng và phơi khô hoàn toàn dưới ánh nắng mặt trời tự nhiên.

Hiệu quả kinh tế của mô hình trồng Địa liền dưới tán rừng đóng góp thế nào vào thu nhập hộ gia đình? Với chu kỳ sản xuất ngắn 10 tháng, năng suất củ đạt 150 đến 200 tạ/ha cùng giá bán ổn định từ 13.000 đến 30.000 đồng/kg, mô hình mang lại doanh thu hàng trăm triệu đồng mỗi hecta, đóng góp từ 20% đến 25% vào tổng cơ cấu thu nhập hàng năm của các hộ gia đình miền núi.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập đầy đủ đặc điểm sinh học và nhịp điệu sinh thái của cây Địa liền trắng trong điều kiện tiểu khí hậu vùng núi Đông Bắc.
• Chứng minh tính ưu việt của mô hình nông lâm kết hợp dưới tán rừng Bạch đàn uro 2 năm tuổi và rừng tự nhiên nghèo kiệt so với canh tác đất trống đồi trọc.
• Xác định công thức kỹ thuật chuẩn với liều lượng bón lót 0,1 kg NPK (5:10:3)/m2 và mật độ 25 đến 45 cây/m2 giúp tăng năng suất vượt trội từ 38% đến 52%.
• Đề xuất quy trình sơ chế bảo quản phơi nắng tự nhiên nhằm giữ vững chất lượng 2,4% đến 3,8% tinh dầu và hoạt chất p-methoxyethylcinnamat quý giá.
• Cung cấp cơ sở thực tiễn vững chắc để nhân rộng mô hình trồng dược liệu trên 50.258,6 hecta đất lâm nghiệp huyện Lục Ngạn trong giai đoạn 2012 đến 2015.

Đây là công trình nghiên cứu lâm học có tính ứng dụng cao, mở ra hướng đi bền vững cho mục tiêu phát triển kinh tế đồi rừng gắn liền với bảo vệ môi trường sinh thái. Các địa phương và chủ rừng hãy áp dụng ngay gói giải pháp kỹ thuật này vào thực tiễn canh tác để nâng cao giá trị tài nguyên rừng và phát triển kinh tế hộ gia đình một cách bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái quát về lâm sản ngoài gỗ 1. Định nghĩa về lâm sản ngoài gỗ Jennen de Beer (1989) [10] đã quan niệm lâm sản ngoài gỗ (LSNG) như là: “Tất cả các vật liệu sinh học khác gỗ mà chúng ta khai thác được từ rừng tự nhiên để phục vụ nhu cầu tiêu dùng của loài người. LSNG bao gồm: thực phẩm, thuốc, gia vị, tinh dầu, nhựa cây, keo dán, nhựa mủ, tanin, thuốc nhuộm, cây cảnh, động vật hoang dại (các sản phẩm và động vật sống), chất đốt và các nguyên liệu thô, song, mây, tre, nứa, trúc, gỗ nhỏ và gỗ cho sợi”.

Trong hội nghị các chuyên gia về LSNG của các nước vùng châu Á Thái Bình Dương họp tại Băng Cốc - Thái Lan (1991) [6] đã thông qua định nghĩa về LSNG như sau: “LSNG bao gồm tất cả các sản phẩm cụ thể, có thể tái tạo, ngoài gỗ, củi và than. LSNG được khai thác từ rừng, đất rừng hoặc từ các cây thân gỗ ở ngoài rừng. Vì vậy, các sản phẩm như cát, đá, nước, du lịch sinh thái không phải là các LSNG’’. Tổ chức tư vấn chuyên môn về LSNG của châu Phi, tại Arusha, Tanzania (1993) [10] đã đưa ra quan niệm về LSNG.

Quan niệm này đặc biệt nhấn mạnh vào các sản phẩm động vật: “Tất cả các sản phẩm thực vật (trừ gỗ) và động vật thu được từ rừng và từ các vùng đất có cây gỗ khác cũng như từ các cây gỗ bên ngoài rừng; loại trừ gỗ xây dựng cơ bản, gỗ năng lượng và các sản phẩm từ vườn cùng các cây trồng vật nuôi, đều được gọi là LSNG”. Herman Haeruman (1995) [10] quan niệm rằng, “Các LSNG nhìn chung bao gồm các sản phẩm hữu hình không phải là gỗ, gỗ nhiên liệu và than củi thu được từ rừng hoặc từ các thực vật thân gỗ”. Quan niệm này không đề cập đến các dịch vụ thu được từ rừng. 4 Gyde Lund (1996) [10] đã định nghĩa “LSNG là bất kỳ những gì lấy ra từ rừng, loại trừ những thứ được sử dụng nhằm mục đích xây dựng hoặc kiến trúc.

Các LSNG có thể bao gồm khoáng vật, nước, thực vật, động vật (gồm cả bộ phận gỗ làm nhiên liệu) được sử dụng vào mục đích y học, văn hoá, mỹ thuật hoặc tín ngưỡng”. Hội đồng Lâm nghiệp tổ chức Lương Nông Liên Hiệp quốc (FAO, 1999) [11] đã định nghĩa về LSNG như sau: “LSNG (Non timber forest product - NTFP, hoặc Non wood forest product - NWFP) bao gồm những sản phẩm có nguồn gốc sinh vật, khác gỗ, được khai thác từ rừng, đất có rừng và từ cây gỗ ở ngoài rừng”. Qua các quan niệm và định nghĩa về LSNG ở trên, nhóm tác giả Phạm Văn Điển, Phạm Đức Tuấn, Phạm Xuân Hoàn (2009) [10] cho rằng, thuật ngữ LSNG nên được hiểu như sau: “LSNG (NTFPs) bao gồm tất cả các sản phẩm có nguồn gốc sinh vật và các dịch vụ thu được từ rừng hoặc từ bất kỳ vùng đất nào có kiểu sử dụng đất tương tự rừng, loại trừ gỗ lớn ở tất cả các hình thái của nó”. Phân loại Trên thế giới tồn tại nhiều cách phân loại LSNG, song chưa có hệ thống phân loại LSNG thật sự hợp lý.

Theo Nguyễn Huy Sơn và cộng sự (2010) [15] phân loại theo 6 nhóm tổng hợp dựa vào công dụng và nguồn gốc của các LSNG, được giới thiệu như sau: 1/ Sản phẩm cây có sợi: Tre nứa, song mây, các loại cây thân lá có sợi và cỏ. 2/ Thực phẩm bao gồm: a) Những sản phẩm có nguồn gốc thực vật như: Chồi non, rễ, lá, hoa, quả, hạt, các loại gia vị, hạt có dầu, nấm… có thể dùng làm thực phẩm. b) Những sản phẩm có nguồn gốc động vật như: Mật ong, thịt thú rừng, cá, tổ yến, trứng chim, các loài côn trùng ăn được. 5 3/ Dược liệu, chất thơm và cây có chất độc.

4/ Những sản phẩm chiết xuất như: Các loại nhựa, tannin, chất màu, dầu béo và tinh dầu,… 5/ Động vật và những sản phẩm từ động vật không dùng làm thực phẩm như các loại thú rừng, chim, côn trùng sống, da, sừng, ngà, xương, cánh kiến đỏ. 6/ Những sản phẩm khác như: Cây cảnh, lá để gói,… Cách phân loại này chỉ mang tính tương đối vì công dụng của lâm sản luôn có sự thay đổi theo địa phương. Giá trị của lâm sản ngoài gỗ 1. Giá trị kinh tế LSNG là nguồn lương thực, thực phẩm bổ sung của người dân miền núi, nguồn thức ăn gia súc và nguồn dược liệu quý từ xưa đến nay.

Đặc biệt các dân tộc ít người ở Việt Nam thường sống dựa vào các LSNG thu hái từ rừng để dùng trực tiếp cho nhu cầu của gia đình hoặc trao đổi mua bán trên thị trường. Ở một số địa phương miền núi, nguồn thu từ LSNG chiếm từ 20 -25% trong thu nhập kinh tế hộ gia đình; LSNG là một trong những nguồn thu nhập quan trọng trong kinh tế hộ gia đình, đáp ứng nhu cầu thiết yếu hàng ngày, góp phần tạo việc làm thậm chí là nguồn sinh kế chủ yếu cho một bộ phận cư dân vùng nông thôn miền núi. LSNG góp phần cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp và thủ công nghiệp chế biến lâm sản và xuất khẩu. Ví dụ: như nhựa thông, nhựa trám cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy chế biến dầu, nhựa, sơn tổng hợp; tinh dầu cho công nghiệp hương liệu và mỹ phẩm.

Tre nứa là nguyên liệu cho các nhà máy giấy, các hợp tác xã thủ công. Các loài cây thuốc là nguyên liệu của nhiều xí nghiệp dược phẩm… Do đó, LSNG còn đóng góp tích cực cho kinh tế địa phương và kinh tế quốc gia, góp phần thu ngoại tệ, thông qua giá trị xuất khẩu của các sản phẩm chế biến LSNG (FAO, 1999) [11]. Giá trị xã hội Từ lâu đời việc gây trồng, khai thác, chế biến và buôn bán LSNG đã mang lại công ăn việc làm cho hàng chục triệu người dân sống ở miền núi và nông thôn. Điều đó đã tạo điều kiện thuận lợi ổn định cuộc sống và trong giai đoạn hiện tại góp phần xóa đói giảm nghèo cho người dân sống ở vùng cao, vùng xa.

Một số LSNG được sử dụng trong các lễ hội truyền thống, tạo ra các sản phẩm có ý nghĩa bảo tồn văn hóa của các dân tộc thiểu số. Tài liệu Dự án sử dụng bền vững LSNG giai đoạn I cho thấy một số hộ gia đình xã Cẩm Mỹ, huyện Cẩm Xuyên - Hà Tĩnh trung bình thu tới 4,73 triệu đồng/năm bằng 59% thu nhập gia đình, các loại LSNG như: Song mây, động vật, mật ong, hoa quả, tôm cá (trích Cẩm nang lâm nghiệp, 2006). Theo Jennen de Beer (IUCN, 1996) [3] ước tính có ít nhất 30 triệu người ở Đông Nam Á sống phụ thuộc vào rừng và sử dụng LSNG nhằm đáp ứng nhu cầu về sức khỏe và dinh dưỡng. Ngoài ra, các sản phẩm này còn đáp ứng nhu cầu hàng ngày hoặc tạo thu nhập cho một số người dân như: những người thợ thủ công và nghệ nhân trên khắp thế giới sử dụng chúng làm nguyên liệu chế biến thì chưa có số liệu thống kê đánh giá.

Giá trị về môi trường và đa dạng sinh học LSNG là một bộ phận quan trọng của rừng nhiệt đới, quan hệ tới sự duy trì và phát triển của hệ sinh thái rừng. Phần lớn cây lâm sản ngoài gỗ nằm trong tầng dưới tán có tác dụng làm giảm tác động của nước mưa xuống mặt đất, ngăn dòng chảy mặt chống xói mòn cho đất rừng. Gây trồng LSNG trong rừng là tăng độ che phủ và nâng cao giá trị phòng hộ của các khu rừng. Phát triển LSNG là một phương thức làm tăng giá trị kinh tế của rừng góp phần khôi phục, nâng cao giá trị của các khu rừng nghèo; động viên nhân dân địa phương tham gia tích cực hơn vào công cuộc bảo vệ rừng và đa dạng sinh học, hạn chế được việc chuyển đổi đất lâm nghiệp sang mục đích sử dụng khác.

7 Việc khai thác LSNG thường ít ảnh hưởng đến cấu trúc tầng cây gỗ, vai trò bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học của rừng được nâng cao. Muốn có LSNG để khai thác phải bảo vệ hệ sinh thái rừng. Vì vậy, khai thác LSNG đúng kỹ thuật cũng là một biện pháp tích cực bảo vệ rừng. Trong những năm gần đây LSNG đã thu hút được sự quan tâm của nhiều người, do nhận thức rõ hơn về LSNG trong sự đóng góp vào kinh tế hộ và an toàn lương thực, vào nền kinh tế quốc gia, trong bảo vệ môi trường và trong bảo tồn đa dạng sinh học (FAO, 1999) [11].

LSNG có rất nhiều loài khác nhau, từ động vật, thực vật đến vi sinh vật, từ những sinh vật có kích thước khổng lồ đến những sinh vật không thể nhìn bằng mắt thường. Trong phạm vi nghiên cứu này, đối tượng chính của đề tài là cây Địa liền. Tuy các tài liệu liên quan đến cây Địa liền rất hạn chế, nhưng cũng có thể tổng quan một số công trình nghiên cứu có liên quan như sau. Tình hình nghiên cứu trên thế giới 1.

Phân loại thực vật và phân bố cây Địa liền Theo Wilson Wong (2008) [19] thì Địa liền (Kaempferia galanga L) là cây ngắn ngày (1 năm) thuộc họ gừng (Zingiberaceae), có tên gọi khác: Sơn nại (Trung Quốc); Tam mai - Sa khương - Faux galanga (Pháp); Galanga Rhizome (Anh). Nó được phát hiện đầu tiên ở phía nam Trung Quốc, Đài Loan, Campuchia và Ấn Độ. Ngày nay nó được trồng mở rộng ở khắp cả vùng Đông Nam Á. Nghiên cứu về hình thái Địa liền là cây có chu kỳ sống khoảng một năm với kích thước khá nhỏ, chiều cao khoảng từ 25 - 30 cm, gần như không có thân, chủ yếu là thân giả, lá hình e líp, phẳng và nhẵn, màu xanh thẫm.

Khi trưởng thành mỗi cây có từ 2 - 5 lá, sắp xếp theo một trục thân theo phương thẳng đứng, nhìn giống như một chiếc nơ. Khi lá mới mọc ra nằm đè lên lá cũ nhưng lệch sang một 8 bên theo hình xoáy trôn ốc. Tùy theo từng điều kiện tự nhiên cụ thể, nơi đất tốt lá Địa liền có thể có kích thước lớn hơn bình thường và đạt khoảng 15 cm chiều dài, 10 cm chiều rộng. Thân ngầm (củ) Địa liền nhìn giống như củ gừng non, có đường kính từ 1,0 - 2,5 cm, có lớp vỏ màu nâu đỏ hoặc nâu sẫm, phần bên trong thì mềm và có màu trắng.

Khi cây trưởng thành thì ra hoa, hoa mọc trên trục chính của thân, mỗi thân giả có một hoa, hoa có hình dáng giống như con bướm và có màu trắng, nhụy màu tía ở chính giữa.