Luận văn thạc sĩ về kiến thức bản địa trong quản lý và phát triển rừng của người H'Mông tại Sapa

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kiến thức bản địa trong quản lý và phát triển rừng của người H'Mông tại xã Tả Phìn, huyện Sapa, Lào Cai.

• Tác giả: Phạm Thạch
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Tùng Hoa
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên cứu kiến thức bản địa trong quản lý, sử dụng và phát triển rừng của cộng đồng người H'Mông xã Tả Phìn - huyện Sapa - tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học lâm nghiệp
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Tây

Mục lục chi tiết

• 1. Chương 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về nghiên cứu kiến thức bản địa trên thế giới
• 1.2. Khái niệm về kiến thức bản địa
• 1.3. Tình hình nghiên cứu kiến thức bản địa trong quản lý và sử dụng rừng trên thế giới

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu kiến thức bản địa trong quản lý rừng

Nghiên cứu kiến thức bản địa là một lĩnh vực quan trọng trong việc quản lý và phát triển rừng, đặc biệt là đối với người H'Mông tại Sapa. Kiến thức này không chỉ bao gồm các phương pháp canh tác truyền thống mà còn phản ánh mối quan hệ sâu sắc giữa con người và môi trường tự nhiên. Người H'Mông đã phát triển những kỹ thuật quản lý rừng bền vững, giúp bảo tồn đa dạng sinh học và duy trì sinh kế cho cộng đồng. Việc nghiên cứu kiến thức bản địa sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên rừng và phát triển bền vững tại khu vực này.

1.1. Khái niệm về kiến thức bản địa và vai trò của nó

Kiến thức bản địa là hệ thống tri thức được hình thành qua nhiều thế hệ, phản ánh kinh nghiệm và hiểu biết của cộng đồng về môi trường sống. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là trong nông nghiệp và lâm nghiệp.

1.2. Tình hình nghiên cứu kiến thức bản địa tại Sapa

Tại Sapa, nghiên cứu về kiến thức bản địa của người H'Mông đã được thực hiện qua nhiều dự án khác nhau. Những nghiên cứu này không chỉ giúp bảo tồn văn hóa mà còn nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo vệ rừng.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý rừng của người H Mông

Quản lý rừng của người H'Mông tại Sapa đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm biến đổi khí hậu, khai thác tài nguyên không bền vững và sự xâm lấn của các hoạt động kinh tế khác. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn đến sinh kế của cộng đồng. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là rất cần thiết để bảo tồn rừng và phát triển bền vững.

2.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến quản lý rừng

Biến đổi khí hậu đã gây ra những thay đổi lớn trong điều kiện khí hậu, ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng và rừng. Người H'Mông cần phải điều chỉnh các phương pháp canh tác để thích ứng với những thay đổi này.

2.2. Khai thác tài nguyên không bền vững

Khai thác tài nguyên rừng một cách không bền vững đang dẫn đến suy giảm đa dạng sinh học và làm tổn hại đến hệ sinh thái. Cần có các biện pháp quản lý hiệu quả để ngăn chặn tình trạng này.

III. Phương pháp nghiên cứu kiến thức bản địa trong quản lý rừng

Để nghiên cứu kiến thức bản địa của người H'Mông, các phương pháp như phỏng vấn sâu, khảo sát thực địa và phân tích tài liệu được sử dụng. Những phương pháp này giúp thu thập thông tin chi tiết về các kỹ thuật quản lý rừng và cách thức mà cộng đồng tương tác với môi trường.

3.1. Phỏng vấn sâu với người dân địa phương

Phỏng vấn sâu là một phương pháp hiệu quả để thu thập thông tin từ người dân địa phương. Qua đó, có thể hiểu rõ hơn về các kỹ thuật và kinh nghiệm quản lý rừng của họ.

3.2. Khảo sát thực địa và phân tích tài liệu

Khảo sát thực địa giúp ghi nhận các phương pháp canh tác và quản lý rừng hiện tại. Phân tích tài liệu liên quan cũng cung cấp cái nhìn tổng quan về lịch sử và sự phát triển của kiến thức bản địa.

IV. Ứng dụng thực tiễn của kiến thức bản địa trong quản lý rừng

Kiến thức bản địa của người H'Mông có thể được áp dụng vào các chương trình quản lý rừng bền vững. Việc kết hợp giữa kiến thức truyền thống và khoa học hiện đại sẽ tạo ra những giải pháp hiệu quả hơn trong việc bảo tồn và phát triển rừng.

4.1. Bảo tồn đa dạng sinh học thông qua quản lý bền vững

Áp dụng kiến thức bản địa trong quản lý rừng giúp bảo tồn đa dạng sinh học. Các phương pháp canh tác truyền thống thường thân thiện với môi trường và hỗ trợ sự phát triển của hệ sinh thái.

4.2. Phát triển cộng đồng thông qua du lịch sinh thái

Du lịch sinh thái có thể được phát triển dựa trên kiến thức bản địa, giúp nâng cao thu nhập cho cộng đồng và bảo vệ môi trường. Điều này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn văn hóa.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu kiến thức bản địa

Nghiên cứu kiến thức bản địa trong quản lý rừng của người H'Mông tại Sapa là một lĩnh vực quan trọng cần được tiếp tục phát triển. Việc bảo tồn và phát huy kiến thức này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng. Tương lai của nghiên cứu này sẽ phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các bên liên quan và sự hỗ trợ từ chính quyền.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo tồn kiến thức bản địa

Bảo tồn kiến thức bản địa là cần thiết để duy trì sự đa dạng văn hóa và sinh học. Nó cũng giúp cộng đồng thích ứng với những thay đổi trong môi trường.

5.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu và phát triển

Nghiên cứu cần được mở rộng để bao gồm các phương pháp mới và sự tham gia của cộng đồng. Điều này sẽ giúp tạo ra những giải pháp bền vững hơn cho quản lý rừng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Bé n«ng nghiÖp vµ PTNT Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp viÖt nam ph¹m th¹ch Nghiªn cøu kiÕn thøc b¶n ®Þa trong qu¶n lý, sö dông vµ ph¸t triÓn rõng cña céng ®ång ng­êi hm«ng x· t¶ ph×n - huyÖn sapa - tØnh lµo cai Chuyªn ngµnh l©m häc M· sè: 60.14 LuËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp §Ò tµi th¹c sü Tªn ®Ò tµi: Ng­êi h­íng dÉn khoa häc Nghiªn cøu chÕ ®é sÊy Thanh hao hoa vµng TS. ®Æng tïng hoa dïng lµm nguyªn liÖu chiÕt xuÊt Artemisinin. Lêi c¶m ¬n Hµ T©y - 2007 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 ®Æt vÊn ®Ò Trong thËp niªn cuèi cïng cña thÕ kû XX, nh©n lo¹i ®ang ®øng tr­íc th¶m ho¹ suy tho¸i m«i tr­êng trªn toµn cÇu, c¸c n­íc trong ®ã cã ViÖt Nam ®· ®Ò ra nhiÒu gi¶i ph¸p b¶o vÖ vµ phôc håi m«i tr­êng, trong ®ã gi¶i ph¸p qu¶n lý rõng bÒn v÷ng cã mét ý nghÜa to lín trong viÖc duy tr× vµ b¶o vÖ m«i tr­êng sinh th¸i. Muèn qu¶n lý rõng bÒn v÷ng th× viÖc nghiªn cøu c¸c gi¶i ph¸p ®Ó qu¶n lý vµ sö dông hîp lý rõng lµ v« cïng cÇn thiÕt.

Tr¶i qua nhiÒu thÕ hÖ, nh©n d©n c¸c d©n téc Ýt ng­êi ë miÒn nói nãi chung vµ céng ®ång ng­êi Hm«ng ë SaPa nãi riªng cã ®êi sèng g¾n bã víi rõng vµ cuéc sèng cña hä chñ yÕu dùa vµo rõng. ChÝnh v× thÕ hä cã mét hÖ thèng kiÕn thøc b¶n ®Þa rÊt phong phó liªn quan ®Õn viÖc b¶o vÖ, ph¸t triÓn vµ sö dông hîp lý tµi nguyªn rõng. Sù hiÓu biÕt vÒ hÖ thèng kiÕn thøc b¶n ®Þa cña ng­êi Hm«ng sÏ gióp cho c¸c nhµ qu¶n lý, c¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch còng nh­ c¸c c¸n bé khuyÕn n«ng khuyÕn l©m ®Ò ra ®­îc c¸c gi¶i ph¸p phï hîp víi nhËn thøc, ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ x· héi cña céng ®ång, qua ®ã lµm t¨ng hiÖu qu¶ vµ tÝnh bÒn v÷ng cho c¸c dù ¸n hay ch­¬ng tr×nh ph¸t triÓn n«ng th«n còng nh­ trong qu¸ tr×nh qu¶n lý, b¶o vÖ rõng cña chÝnh céng ®ång. Tuy nhiªn, cïng víi xu thÕ héi nhËp vµ giao l­u v¨n ho¸, sù t¸c ®éng cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña khoa häc kü thuËt vµ sù gia t¨ng d©n sè mét c¸ch nhanh chãng th× nh÷ng kiÕn thøc v¨n hãa truyÒn thèng cña ng­êi Hm«ng ®· vµ ®ang bÞ mai mét dÇn theo thêi gian.

§©y lµ mét ®iÒu ®¸ng tiÕc bëi v× rÊt nhiÒu kü thuËt truyÒn thèng ®· mang l¹i hiÖu qu¶ cao, ®­îc thö th¸ch qua hµng thÕ kû, cã s½n ë ®Þa ph­¬ng, rÎ tiÒn, phï hîp víi v¨n hãa, x· héi vµ phong tôc tËp qu¸n mµ kh«ng dÔ g× c¸c gi¶i ph¸p kü thuËt ë c¸c n­íc ph¸t triÓn cã ®­îc. Do ®ã c¸c kiÕn thøc b¶n ®Þa cña ®ång bµo Hm«ng cÇn ph¶i ®­îc nghiªn cøu, phôc håi vµ l­u truyÒn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 H¬n n÷a, ngµy nay vai trß cña céng ®ång trong viÖc qu¶n lý vµ b¶o vÖ rõng ®· ®­îc thõa nhËn, céng ®ång ®· trë thµnh mét chñ thÓ cã ®ñ t­ c¸ch ph¸p nh©n ®Ó qu¶n lý rõng, ®ång thêi rõng còng ®­îc xem nh­ lµ mét trong nh÷ng c¬ së h¹ tÇng quan träng nhÊt ®èi víi sù æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn cña céng ®ång vïng cao. V× vËy viÖc nghiªn cøu kiÕn thøc b¶n ®Þa cña céng ®ång ng­êi Hm«ng, sau ®ã s­u tËp vµ l­u truyÒn l¹i phôc vô cho chÝnh céng ®ång – nh÷ng chñ thÓ qu¶n lý rõng l¹i cµng cÇn thiÕt h¬n.

XuÊt ph¸t tõ tÝnh cÊp thiÕt cña vÊn ®Ò ®· nªu, chóng t«i chän vµ thùc hiÖn ®Ò tµi " Nghiªn cøu kiÕn thøc b¶n ®Þa trong qu¶n lý, sö dông vµ ph¸t triÓn rõng cña céng ®ång ng­êi Hm«ng x· T¶ Ph×n, huyÖn Sapa, tØnh Lµo Cai". LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Ch­¬ng 1 tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 1. Tæng quan vÒ nghiªn cøu kiÕn thøc b¶n ®Þa trªn thÕ giíi 1. Kh¸i niÖm vÒ kiÕn thøc b¶n ®Þa KiÕn thøc b¶n ®Þa lµ hÖ thèng kiÕn thøc cña c¸c d©n téc b¶n ®Þa, hoÆc cña mét céng ®ång t¹i mét khu vùc cô thÓ nµo ®ã.

Nã tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong nh÷ng hoµn c¶nh nhÊt ®Þnh víi sù ®ãng gãp cña mäi thµnh viªn trong céng ®ång (ng­êi giµ, trÎ, ®µn «ng, phô n÷) ë mét vïng ®Þa lý x¸c ®Þnh [21]. Theo Charyulu (1998) [11], kiÕn thøc b¶n ®Þa kh«ng giíi h¹n ë nhãm bé l¹c hay ng­êi d©n gèc ë mét vïng nµo ®ã, nã còng kh«ng giíi h¹n ®èi víi ng­êi d©n ë n«ng th«n. Th­êng mçi céng ®ång ®Òu cã nh÷ng kiÕn thøc b¶n ®Þa - tõ thµnh thÞ ®Õn n«ng th«n, tõ d©n ®Þnh c­ ®Õn d©n di c­, tõ ng­êi b¶n ®Þa ®Õn ng­êi nhËp c­. Nh÷ng ng­êi d©n b¶n ®Þa trªn kh¾p thÕ giíi ®Òu chiÕm gi÷ nh÷ng vïng n«ng nghiÖp sinh th¸i kh¸c nhau ®· t¹o ra nh÷ng bé kiÕn thøc cã liªn quan ®Õn nh©n chñng häc, ®Þa lý, n«ng nghiÖp, bÖnh c©y, c«n trïng, khoa häc ®Êt, x· héi häc n«ng th«n, khuyÕn n«ng, y häc d©n téc, gi¸o dôc, l©m nghiÖp, n«ng l©m kÕt hîp, sinh th¸i n«ng nghiÖp, ng«n ng÷ häc, thùc vËt, c©y thuèc, nghÒ c¸, qu¶n lý tµi nguyªn vµ qu¶n lý céng ®ång (Warren, 1995).

Kho kiÕn thøc nµy ®­îc biÕt ®Õn bëi nhiÒu tªn gäi nh­ "KiÕn thøc b¶n ®Þa", "KiÕn thøc truyÒn thèng", "KiÕn thøc kü thuËt b¶n ®Þa" (Howes & Chambers, 1980), "KiÕn thøc ®Þa ph­¬ng", "KiÕn thøc v¨n ho¸ truyÒn thèng", "KiÕn thøc sinh th¸i truyÒn thèng", vµ "KiÕn thøc m«i tr­êng truyÒn thèng" (Johnson, 1992). Nh÷ng thuËt ng÷ ®ã h¬i kh¸c nhau ®èi víi nh÷ng ng­êi sö dông kh¸c nhau. Tuy nhiªn, thuËt ng÷ “KiÕn thøc b¶n ®Þa” ®­îc sö dông réng r·i h¬n c¶ [7]. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 KiÕn thøc b¶n ®Þa ®­îc diÔn t¶ qua nhiÒu ng«n tõ kh¸c nhau nh­ng thùc chÊt chóng cã sù thèng nhÊt cao vÒ nghÜa ®ã lµ: Thø nhÊt, kiÕn thøc b¶n ®Þa lµ nh÷ng kinh nghiÖm ®­îc ®óc rót vµ l­u truyÒn qua nhiÒu thÕ hÖ cña mét céng ®ång d©n c­ nhÊt ®Þnh cña mét ®Þa ph­¬ng nhÊt ®Þnh.

Nã còng ®­îc hiÓu lµ tËp hîp nh÷ng th«ng tin lµm c¬ së cña mét hÖ thèng x· héi. HÖ thèng th«ng tin b¶n ®Þa lµ ®éng lùc vµ sù t¸c ®éng liªn tôc bëi sù s¸ng t¹o tõ néi lùc, sù thùc nghiÖm còng nh­ sù giao diÖn víi hÖ thèng bªn ngoµi. Thø hai, kiÕn thøc b¶n ®Þa nãi mét c¸ch réng r·i lµ tri thøc ®­îc sö dông bëi nh÷ng ng­êi d©n ®Þa ph­¬ng trong cuéc sèng ë mét m«i tr­êng nhÊt ®Þnh. Thø ba, kiÕn thøc b¶n ®Þa lµ nhãm kiÕn thøc ®­îc t¹o ra bëi mét nhãm ng­êi qua nhiÒu thÕ hÖ sèng vµ cã quan hÖ chÆt chÏ víi thiªn nhiªn trong mét vïng nhÊt ®Þnh.

Nãi mét c¸ch kh¸i qu¸t, kiÕn thøc b¶n ®Þa lµ nh÷ng kiÕn thøc ®­îc rót ra tõ m«i tr­êng ®Þa ph­¬ng, v× vËy nã g¾n liÒn víi nhu cÇu cña con ng­êi vµ ®iÒu kiÖn ®Þa ph­¬ng. Thø t­, kiÕn thøc b¶n ®Þa lµ kiÕn thøc ®Þa ph­¬ng, d¹ng kiÕn thøc ®­îc t¹o bëi mét nÒn v¨n ho¸ hay mét x· héi nhÊt ®Þnh. §©y lµ kiÕn thøc c¬ b¶n cho viÖc ra quyÕt ®Þnh ë møc ®Þa ph­¬ng vÒ n«ng nghiÖp, ch¨m sãc søc khoÎ, chÕ biÕn thøc ¨n, gi¸o dôc, qu¶n lý tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ c¸c ho¹t ®éng chñ yÕu kh¸c cña céng ®ång n«ng th«n. Thø n¨m, kiÕn thøc b¶n ®Þa lµ kiÕn thøc cña mét céng ®ång nhÊt ®Þnh ph¸t triÓn xuyªn thêi gian vµ liªn tôc ph¸t triÓn.

KiÕn thøc b¶n ®Þa ®­îc h×nh thµnh dùa vµo kinh nghiÖm cña ®êi sèng, nã th­êng xuyªn ®­îc kiÓm nghiÖm trong qu¸ tr×nh sö dông, thÝch hîp víi v¨n ho¸ vµ m«i tr­êng ®Þa ph­¬ng n¨ng ®éng vµ biÕn ®æi. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Tãm l¹i, kiÕn thøc b¶n ®Þa lµ nh÷ng nhËn thøc, nh÷ng hiÓu biÕt vÒ m«i tr­êng sinh sèng ®­îc h×nh thµnh tõ céng ®ång d©n c­ ë mét n¬i c­ tró nhÊt ®Þnh trong lÞch sö tån t¹i vµ ph¸t triÓn céng ®ång. Kh¸i niÖm vÒ kiÕn thøc b¶n ®Þa cßn ®­îc thÓ hiÖn qua viÖc x¸c ®Þnh ®Æc ®iÓm cña nã. KiÕn thøc b¶n ®Þa cã nhiÒu ®Æc ®iÓm næi bËt trong ®ã chøa nhiÒu nh÷ng ­u ®iÓm vµ h¹n chÕ do kh«ng phï hîp m«i tr­êng tù nhiªn vµ x· héi hiÖn t¹i.

KiÕn thøc b¶n ®Þa cã nh÷ng ®Æc ®iÓm c¬ b¶n sau: + Nh÷ng ­u ®iÓm: KiÕn thøc b¶n ®Þa ®­îc h×nh thµnh vµ biÕn ®æi liªn tôc qua nhiÒu thÕ hÖ trong céng ®ång ®Þa ph­¬ng nhÊt ®Þnh. KiÕn thøc b¶n ®Þa lµ s¶n phÈm ®­îc t¹o ra bëi qu¸ tr×nh lao ®éng s¶n xuÊt cña c¶ céng ®ång. Theo thêi gian c¸c kinh nghiÖm truyÒn thèng nµy ®­îc c¶i tiÕn ®Ó ngµy cµng hoµn thiÖn h¬n nghÜa lµ hiÖu qu¶ cao h¬n vµ thÝch øng cao h¬n víi c¸c thay ®æi cña m«i tr­êng tù nhiªn vµ m«i tr­êng x· héi. Trong qu¸ tr×nh giao l­u, nhiÒu tËp qu¸n s¶n xuÊt tõ vïng kh¸c ®· du nhËp vµo.

Sau ®ã, c¸c kü thuËt nµy dÇn ®­îc c¶i biÕn ®Ó thÝch hîp víi ®Þa ph­¬ng vµ dÇn trë thµnh mét phÇn cña kiÕn thøc b¶n ®Þa. C¸c kiÕn thøc kh«ng cßn ý nghÜa th× mÊt ®i vµ ®­îc thay thÕ bëi nh÷ng kiÕn thøc míi thÝch hîp. KiÕn thøc b¶n ®Þa cã kh¶ n¨ng thÝch øng cao víi m«i tr­êng riªng cña tõng ®Þa ph­¬ng - n¬i ®· h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn kiÕn thøc ®ã. Do ®­îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ë ®Þa ph­¬ng h¬n n÷a l¹i ®­îc tån t¹i l©u ®êi nªn kiÕn thøc b¶n ®Þa cã kh¶ n¨ng thÝch øng rÊt cao víi ®iÒu kiÖn cô thÓ ë n¬i ®ang sö dông chóng.

KiÕn thøc b¶n ®Þa do toµn thÓ céng ®ång s¸ng t¹o ra qua lao ®éng trùc tiÕp. Nã ®­îc h×nh thµnh mét c¸ch tù nhiªn trong qu¸ tr×nh lao ®éng cña mét hoÆc mét nhãm ng­êi gåm c¶ ®µn «ng, ®µn bµ, ng­êi giµ, trÎ nhá. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 KiÕn thøc b¶n ®Þa ®­îc l­u gi÷ b»ng trÝ nhí vµ ®­îc truyÒn b¸ tõ thÕ hÖ nµy sang thÕ hÖ kh¸c b»ng truyÒn miÖng, th¬ ca, tÕ lÔ vµ nhiÒu tËp tôc kh¸c. KiÕn thøc b¶n ®Þa g¾n liÒn hµi hoµ víi nÒn v¨n ho¸, tËp tôc ®Þa ph­¬ng.

V× vËy, kh¶ n¨ng øng dông, tiÕp thu trong céng ®ång lµ rÊt dÔ dµng. Trong thùc tÕ ta thÊy cã nh÷ng kü thuËt míi ®­a l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao h¬n nh­ng kh«ng ®­îc d©n chóng chÊp nhËn do tr¸i víi phong tôc tËp qu¸n, v¨n ho¸ cña ®Þa ph­¬ng. KiÕn thøc b¶n ®Þa cã gi¸ trÞ cao trong viÖc x©y dùng c¸c m« h×nh ph¸t triÓn n«ng th«n bÒn v÷ng theo h­íng ng­êi d©n tham gia vµ Ýt tèn kÐm. KiÕn thøc b¶n ®Þa cã tÝnh ®a d¹ng cao v× chóng ®­îc h×nh thµnh trong nh÷ng ®iÒu kiÖn kh¸c nhau vµ ®­îc mäi tÇng líp, mäi løa tuæi trong céng ®ång h×nh thµnh nªn trong nhiÒu lÜnh vùc nh­ n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, ch¨n nu«i, chÕ biÕn, sö dông l©m s¶n.