CHƯƠNG 1: KHÁI QUAT VE NƯỚC BIEN DANG VÀ DI DAN 1. Khai quát về nước biển dâng 1. Dinh nghĩa và nguyên nhân của nước biển dâng 1. Định nghĩa về nước biển dâng Trong vòng một vài thập kỉ trở lại đây, thuật ngữ nước biển dâng đã không còn là một thuật ngữ xa lạ.
Theo cách đơn giản nhất, nước biển dâng được hiểu là hiện tượng gia tăng mực nước của các đại đương trên thế giới do ảnh hưởng của sự nóng lên toàn cầu!, Trong đó, sự nóng lên toàn cầu là một hiện tượng mang yếu tố toàn cầu, đề cập đến sự gia tăng nhiệt độ bề mặt trung bình của một hành tinh”. Ở Trái Dat, thông số này đang có xu hướng tăng ngày một cao. Cơ quan Quản lý Khí quyền và Đại dương Hoa Ky (NOAA) báo cáo rằng từ những năm 1880 đến 2016, nhiệt độ bề mặt trung bình của Trái Dat đã tăng đến 0,95 độ C. Sự thay đổi nhiệt độ trên toàn hành tinh chỉ vài độ C có thé có sự phân nhánh rat rộng.
15 ngàn năm trước, trong ky băng hà, thế giới của chúng ta chỉ mát hơn hiện tại khoảng 5 độ C so với ngày nay. Tuy nhiên, lượng nhiệt đó đủ dé giữ gần 1/3 bề mặt hành tinh ở trạng thái đóng băng. Ngày nay, thuật ngữ biến đổi khí hậu được sử dụng dé chỉ sự thay đôi mô hình thời tiết và những thay đổi liên quan đến đại dương, bề mặt đất liền và các tảng băng, xảy ra theo quy mô thời gian hàng thập kỷ hoặc lâu hơn. Và nóng lên toàn cầu là một dạng trong sự biến đổi khí hậu đó.
Thực chat, bién đôi khí hậu không phải là hiện tượng mới chỉ xảy ra gần đây mà các nhà khoa học tin rằng, đây là hiện tượng lặp lại có tính chu kì trong suốt quá trình hình thành và ton tại của Dia Cầu, từ hơn 4,5 tỉ năm trước. Nguyên nhân của biến đổi khí hậu có thé xuất phát từ các dao động bên trong Trái Dat như trao đổi năng lượng, nước và carbon giữa khí quyên, đại đương, đất, băng và từ các tác động bên ngoài đến hệ thống khí hậu, bao gồm các bién đồi năng lượng nhận được từ Mặt Trời và tác động từ các vụ phun trào núi lửa. Tuy nhiên, nhìn vào thực tế biến đổi khí hậu những thập ki gần đây, các nhà khoa đã chỉ ra rằng phan lớn nguyên nhân dẫn đến biến đổi khí hậu, hay chính ! Encyclopedic Entry, Sea level rise, https://www.org/encyclopedia/sea-level-rise/, truy cập ngay 6/3/2020. ? Tin tức khoa hoc công nghệ, Nóng lên foàn cầu và biến đổi khí hậu, https://vnreview.vn/tin-tuc-khoa-hoc-cong- nghe/-/view_ content/content/2935504/nong-len-toan-cau-va-bien-doi-khi-hau-giong-nhau-hay-khac-nhau, truy cập ngày 22/03/2020.
3 Quang Minh, Nóng lên toàn cầu và biến đổi khí hậu: Giống nhau hay khác nhau?, https://vnreview.vn/tin-tue- khoa-hoc-cong-nghe/-/view_content/content/2935504/nong-len-toan-cau-va-bien-doi-khi-hau-giong-nhau-hay- khac-nhau, truy cập ngày 6/4/2020. 4 Australian Academy of Science, What is climate change?,https://www.au/learning/general- audience/science-climate-change/1-what-is-climate-change, truy cập ngày 22/3/2020. 6 xác hơn là nguyên nhân gây ra hiện tượng nóng lên toàn cầu đáng báo động như hiện nay là do các hoạt động của con người ké từ thời kì Cách mang công nghiệp. Bằng cách thay đổi nồng độ CO; cộng với các loại khí nhà kính khác trong khí quyên, thay đổi độ phản xạ của bề mặt Trái Dat bằng cách giảm độ che phủ của đất, thông qua các hoạt động tiêu thụ, đốt cháy nhiên liệu, chặt phá rừng và bê tông hóa bề mặt.
loài người đang trực tiếp đây thiên nhiên đến bờ vực sinh tồn, khiến mùa cháy rừng ở Califonia và ở Úc ngày càng dài hơn, hầu hết các sông băng đã tan chảy và biến mắt hoàn toàn trên bản đồ thế gidi® - những biểu hiện rõ ràng nhất của nóng lên toàn cau. Nhu vậy, trong phạm vi dé tài nghiên cứu này, nước biển dâng được được hiểu là một hiện tượng gây nên bởi tác động của sự nóng lên toàn cầu cũng như biến đổi khí hậu, chủ yếu do hoạt động phát thải khí nhà kính của con người gây ra, mà biểu hiện của nó là sự dâng lên không ngừng của mực nước biển trên quy mô toàn thé giới. Nguyên nhân gây ra hiện tượng nước biển dâng Hiện tượng nước biển dâng có nguyên nhân sâu xa nhất từ hệ lụy của quá trình nóng lên toàn cầu. Nhiệt lượng từ Mặt Trời chiếu xuống Trái Dat, do lớp khí nhà kính day đặc đã không thể khuếch tán trở lại vũ trụ, chính các đại dương đã hấp thụ tới 90% nguồn nhiệt này”.
Vào năm 1963, một nhóm các nhà khoa học có mặt trong một cuộc hội nghị về biến đổi khí hậu ở New York đã chỉ ra răng: “Duong nh chắc chắn sự tăng liên tục trong lượng khí carbon dioxin sẽ đi kèm theo một sự nóng lên dang kề của bê mặt Trái Dat, diéu sẽ khiến mực nước biển dâng lên ”. Các nhà khoa học đã lý giải nhận định này như sau: Đẩu tién, khí hậu nóng lên sẽ làm nóng các biển và đại dương trên Trái Dat, khiến chúng chiếm nhiều không gian hơn thông qua sự mở giãn nở về nhiệt. 7 hai, khí hậu nóng lên cũng sẽ dẫn đến quá trình tan băng ở hai cực vào mùa hè tăng dan lên, đi kèm theo đó là quá trình tái tạo của các tảng băng này bị giảm xuống do mùa đông ngắn hơn và sự it đi của các trận mưa tuyết. Và chính lượng nước chảy ra từ các tảng băng này sẽ khiến mực nước biển ngày một dâng lênŸ.
Đồng quan điểm với các nhà khoa học trong hội nghị trên, tác gia Christina Nunez, trong một bài viết được đăng tải trên trang web của tạp chí National Geographic cũng cho rằng sự thay đổi mực nước biển được liên kết với ba yếu tố chính, tat cả được gây ra bởi sự thay đối khí hậu toàn cầu đang diễn ra: > Australian Academy of Science, What is climate change?, https://www.au/learning/general- audience/science-climate-change/1-what-is-climate-change, truy cập ngày 22/3/2020. ® Tin tức khoa học công nghệ, Nóng lên toàn cầu và biến đổi khí hậu, https://vnreview.vn/tin-tuc-khoa-hoc-cong- nghe/-/view_ content/content/2935504/nong-len-toan-cau-va-bien-doi-khi-hau-giong-nhau-hay-khac-nhau, truy cập ngày 22/03/2020. 7 Christina Nunez, Sea level rise, explained, National Geographic, tr. 8 Khoa Luật Trường đại Hoc Oslo, The Legal Implications of Adaptation to Sea Level Rise_The Case of Pacific Island States, 2015, tr.
7 Thứ nhất là sự giãn nở nhiệt: khi nước nóng lên, nó nở ra. Thực tế, có đến khoảng một nửa mực nước biên dâng trong 25 năm qua là do các đại đương 4m hon và chỉ đơn giản là chiếm nhiều không gian hơn. Thứ hai là sự tan chảy của băng hà: các thành tạo băng lớn như sông băng, núi băng tự nhiên tan chảy một chút mỗi mùa hè. Và đến mùa đông, tuyết chủ yếu từ nước biển bốc hơi sẽ đủ dé cân bằng sự tan chảy đó.
Tuy nhiên, gần đây nhiệt độ cao hơn liên tục do sự nóng lên toàn cầu đã dẫn đến sự tan chảy vào mùa hè lớn hơn mức trung bình, và lương tuyết rơi cũng giảm do mùa đông đến muộn hơn và kết thúc sớm hơn bình thường. Điều đó tạo ra sự mắt cân bằng giữa dòng chảy với sự bốc hoi của đại đương, khiến mực nước biển dâng cao. Thứ ba là việc mất các dải băng của Greenland và Nam Cực: cũng như các sông băng trên núi, sức nóng gia tăng đang khiến các tảng băng không 16 bao phủ Greenland và Nam Cực tan chảy nhanh hơn. Các nhà khoa học cũng tin rằng nước tan chảy từ trên cao và nước biển từ bên dưới đang thắm xuống bên dưới những tang băng của Greenland, bôi trơn hiệu quả các dong băng và khiến chúng di chuyên nhanh hơn ra biển.
Các hiện tượng tan chảy ở Tây Nam Cực đã thu hút sự tập trung đáng kể từ các nhà khoa học, đặc biệt là sự phá vỡ vào năm 2017 tại thềm băng Larsen C, sông băng ở Đông Nam Cực cũng đang có dấu hiệu bất 6n°. Tan băng ở hai cực được xem là nguyên nhân chủ yếu nhất trực tiếp góp phan nâng mực nước biển ngày một cao lên!9, Ngoài ra, còn có một số nguyên nhân khác khiến mức nước biển dâng như: Sự chuyên động của vỏ Trái Dat thang đứng!! - đặc biệt là sự điều chỉnh của vỏ Trái Dat đối với sự tan chảy của các khối băng cực, cái gọi là sự phục hồi đăng hướng; sự sụt lún bề mặt đất, đặc biệt liên quan đến khai thác nước ngầm, khai thác dầu/khí và nén chặt đất đồng bằng mém; những thay đổi trong trường hấp dẫn của Trái Dat, đặc biệt liên quan đến việc giảm các dải băng ở Greenland và Nam Cực; dị thường áp suất khí quyên khu vực và những thay đổi về cường độ, sự phân bố của các dòng hải lưu, đặc biệt liên quan đến tương tác khí quyền đại đương; thay đổi mực nước biên khu vực liên quan đến thay đổi độ mặn của nước biển. Thực trạng nước biển dâng hiện nay và xu thế phát triển 1. Thực trạng nước biển dâng hiện nay ? Encyclopedic Entry, Sea level rise, https://www.org/encyclopedia/sea-level-rise/, truy cập 6/3/2020.
!0 Theo do lường quan trắc của Nasa, https://sealevel.gov/understanding-sea-level/global-sea-level/ice-melt, truy cập ngày 21/3/2020. Ộ ; - Ngọc Linh, Phát hiện nguyên nhân hàng dau khiên mục nước biên dâng cao, https://moitruong.vn/phat- hien-nguyen-nhan-hang-dau-khien-muc-nuoc-bien-dang-cao/, truy cập ngày 22/3/2020. 8 Theo một nghiên cứu được công bố vào ngày 13 tháng 2 năm 2018 của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA) và Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA), dựa trên số liệu trong suốt 25 năm từ vệ tinh của NASA và Châu Âu, tốc độ tăng mực nước biển trong kỷ nguyên đã tăng từ khoảng 0,1 inch (2,5 mm) mỗi năm trong những năm 1990 lên khoảng 0,13 inch (3,4 mm) mỗi năm hiện nay!?. Tén thất băng từ Nam Cực đã tăng gap ba lần ké từ năm 2012.
Theo nghiên cứu, tôn thất băng từ Nam Cực đang khiến mực nước biên tăng nhanh hon bat cứ lúc nào trong 25 năm qua’. Nhóm nghiên cứu của NASA đã xem xét sự cân băng khối lượng của dải băng ở Nam Cực từ năm 1992 đến 2017 và nhận thấy tôn thất băng từ Nam Cực đã làm tăng mực nước biên toàn cầu thêm 0,3 inch (7,6 mm), với sự gia tăng mạnh của băng tan trong những năm gan đây. Họ cho rang sự gia tăng gấp ba lần tổn thất băng kể từ năm 2012 là do sự kết hợp của tỷ lệ băng tan gia tăng ở Tây Nam Cực và Bán đảo Nam Cực, va làm giảm sự phát triển của dai băng Đông Nam Cực. Trước năm 2012, băng đã tan với tốc độ ôn định khoảng 83,8 tỷ tấn mỗi năm, làm mực nước bién trên toàn thé giới dâng khoảng 0,008 inch (0,2 mm) mỗi năm.
Ké từ năm 2012, lượng tôn thất băng mỗi năm đã tăng gấp ba lần lên tới 241,4 tỷ tấn - tương đương với khoảng 0,02 inch (0,6 mm) mỗi năm mực nước biên dâng.