Nghiên Cứu Khoa Học Về Bình Đẳng Giới Trong Lao Động: Góc Nhìn Của Sinh Viên Ngành Luật

Chuyên khảo luật học phân tích Đề tài sinh viên nghiên cứu khoa học bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động góc nhìn của sinh viên, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Ngọ Văn Nhân
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động - Góc nhìn của sinh viên ngành Luật
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết đề tài
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
• 4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 5. Phương pháp nghiên cứu của đề tài
• 6. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
• 7. Kết cấu của đề tài nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG LĨNH VỰC LAO ĐỘNG
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản về bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động
• 1.1.1. Khái niệm về giới tính
• 1.1.2. Một số khái niệm về bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động
• 1.1.3. Khái niệm lao động
• 1.1.4. Khái niệm bình đẳng giới
• 1.1.5. Khái niệm bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động
• 1.2. Sự cần thiết phải bảo đảm bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động
• 1.3. Các yếu tố đảm bảo thực hiện về quyền bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động
• 1.3.1. Yếu tố pháp luật
• 1.3.2. Yếu tố kinh tế
• 1.3.3. Yếu tố văn hóa - xã hội
• 1.3.4. Yếu tố chính trị
• 1.4. Tình hình về bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động ở một số quốc gia
• 1.4.1. Bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động ở Hoa Kỳ
• 1.4.2. Hàn Quốc về bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động
• 1.4.3. Thực trạng Australia về bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động
• 1.4.4. Một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG LĨNH VỰC LAO ĐỘNG TẠI VIỆT NAM DƯỚI GÓC NHÌN SINH VIÊN NGÀNH LUẬT
• 2.1. Khái lược về tình hình bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động tại Việt Nam
• 2.1.1. Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1994
• 2.1.2. Giai đoạn từ năm 1994 đến nay
• 2.2. Thực trạng bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động tại Việt Nam
• 2.2.1. Bình đẳng giới trong vấn đề việc làm
• 2.2.2. Bình đẳng giới trong vấn đề hợp đồng lao động
• 2.2.3. Bình đẳng giới trong vấn đề phát triển kỹ năng nghề nghiệp
• 2.2.4. Bình đẳng giới trong vấn đề tiền lương và phúc lợi bảo hiểm
• 2.2.4.1. Trong vấn đề tiền lương
• 2.2.4.2. Trong vấn đề phúc lợi bảo hiểm
• 2.2.5. Bình đẳng giới trong vấn đề bảo đảm điều kiện làm việc cho người lao động
• 2.2.6. Bình đẳng giới trong lĩnh vực thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi
• 2.2.7. Bình đẳng giới trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh lao động
• 2.2.8. Bình đẳng giới trong vấn đề kỷ luật lao động
• 2.3. Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế về bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động tại Môi trường lao động
• 2.3.1. Từ phía nhà tuyển dụng
• 2.3.2. Từ bản thân người lao động
• 2.4. Vấn đề bình đẳng giới trong ngành luật - Góc nhìn của sinh viên Trường Đại học Luật Hà Nội hiện nay
• 2.4.1. Thực trạng bình đẳng giới trong ngành luật
• 2.4.2. Thực trạng bình đẳng giới trong tuyển dụng trên thị trường việc làm ngành luật
• 2.4.3. Thực trạng bình đẳng giới trong tiếp cận thị trường việc làm và chế độ làm việc của người lao động
• 2.4.4. Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế về thực trạng bình đẳng giới trong ngành Luật
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THÚC ĐẨY BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG LĨNH VỰC LAO ĐỘNG TẠI VIỆT NAM - GÓC NHÌN CỦA SINH VIÊN NGÀNH LUẬT
• 3.1. Biện pháp từ phía Nhà nước
• 3.2. Biện pháp từ phía các nhà tuyển dụng
• 3.3. Biện pháp từ phía bản thân người lao động
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Nghiên cứu khoa học về bình đẳng giới trong lao động

Nghiên cứu khoa học về bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động là một chủ đề quan trọng, đặc biệt khi được tiếp cận từ góc nhìn sinh viên ngành Luật. Đề tài này không chỉ phân tích các quy định pháp luật hiện hành mà còn đánh giá thực trạng bất bình đẳng giới trong thị trường lao động. Pháp luật lao động Việt Nam đã có nhiều tiến bộ, nhưng vẫn tồn tại những hạn chế trong việc đảm bảo quyền bình đẳng giữa nam và nữ. Nghiên cứu này nhấn mạnh sự cần thiết của việc cải thiện chính sách lao động để thúc đẩy bình đẳng giới, đặc biệt trong ngành Luật, nơi mà sinh viên nữ chiếm tỷ lệ cao.

1.1. Cơ sở lý luận và pháp lý

Nghiên cứu bắt đầu bằng việc xây dựng cơ sở lý luận và pháp lý về bình đẳng giới trong lao động. Các khái niệm cơ bản như giới tính trong lao động, quyền lao động, và bất bình đẳng giới được phân tích kỹ lưỡng. Đề tài cũng tham khảo các công ước quốc tế và luật lao động Việt Nam để làm rõ các quy định hiện hành. Điều này giúp sinh viên ngành Luật hiểu sâu hơn về các vấn đề pháp lý liên quan đến bình đẳng giới, từ đó có thể đóng góp vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật.

1.2. Thực trạng bình đẳng giới trong lao động

Phần này tập trung vào thực trạng bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động tại Việt Nam. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù pháp luật lao động đã có nhiều tiến bộ, nhưng bất bình đẳng giới vẫn tồn tại trong các khía cạnh như tuyển dụng, tiền lương, và cơ hội thăng tiến. Đặc biệt, trong ngành Luật, sinh viên nữ thường gặp nhiều rào cản hơn so với nam giới. Nghiên cứu cũng đưa ra các số liệu khảo sát từ sinh viên Luật và người lao động, làm rõ những thách thức mà họ phải đối mặt.

II. Góc nhìn sinh viên ngành Luật

Góc nhìn sinh viên ngành Luật về bình đẳng giới trong lao động là một phần quan trọng của nghiên cứu. Sinh viên ngành Luật, với kiến thức chuyên môn và nhận thức xã hội, đã đưa ra những đánh giá sâu sắc về thực trạng bình đẳng giới trong ngành. Họ nhận thấy rằng, mặc dù pháp luật lao động đã có nhiều quy định tiến bộ, nhưng việc thực thi vẫn còn nhiều hạn chế. Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp từ góc nhìn sinh viên, nhằm thúc đẩy bình đẳng giới trong ngành Luật và xã hội nói chung.

2.1. Quan điểm sinh viên về bình đẳng giới

Nghiên cứu đã thu thập quan điểm sinh viên về bình đẳng giới trong lao động. Sinh viên ngành Luật nhận thức rõ về sự tồn tại của bất bình đẳng giới trong thị trường lao động, đặc biệt là trong ngành Luật. Họ cho rằng, việc thúc đẩy quyền bình đẳng cần được thực hiện thông qua việc cải thiện chính sách lao động và nâng cao nhận thức xã hội. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, sinh viên nữ thường gặp nhiều rào cản hơn trong việc tiếp cận cơ hội việc làm và thăng tiến.

2.2. Giải pháp từ góc nhìn sinh viên

Từ góc nhìn sinh viên, nghiên cứu đề xuất các giải pháp thực tế để thúc đẩy bình đẳng giới trong lao động. Các giải pháp bao gồm việc thành lập các website kết nối nhà tuyển dụng và người lao động nữ, tổ chức các chương trình giáo dục pháp luật về bình đẳng giới, và đưa môn Luật Bình đẳng giới vào chương trình đào tạo bắt buộc. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao nhận thức mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên nữ trong việc tiếp cận thị trường lao động.

III. Đánh giá và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc phân tích lý thuyết mà còn đưa ra các đánh giá pháp luật và ứng dụng thực tiễn. Các giải pháp được đề xuất từ nghiên cứu có tính khả thi cao, có thể áp dụng vào thực tế để thúc đẩy bình đẳng giới trong lao động. Đặc biệt, nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của giáo dục pháp luật trong việc nâng cao nhận thức về quyền bình đẳng giữa nam và nữ. Điều này không chỉ có ý nghĩa đối với ngành Luật mà còn đóng góp vào sự phát triển bền vững của xã hội.

3.1. Đóng góp kinh tế xã hội

Nghiên cứu đã chỉ ra những đóng góp kinh tế - xã hội của việc thúc đẩy bình đẳng giới trong lao động. Việc kết nối lao động nữ với nhà tuyển dụng không chỉ giúp xóa bỏ định kiến giới mà còn góp phần ổn định xã hội. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng, việc đảm bảo quyền lợi người lao động là yếu tố quan trọng để xây dựng một xã hội văn minh và công bằng.

3.2. Khả năng áp dụng thực tiễn

Các giải pháp được đề xuất từ nghiên cứu có khả năng áp dụng thực tiễn cao. Việc thành lập các website kết nối nhà tuyển dụng và người lao động nữ, cũng như tổ chức các chương trình giáo dục pháp luật, là những bước đi cụ thể để thúc đẩy bình đẳng giới. Nghiên cứu cũng đề xuất việc đưa môn Luật Bình đẳng giới vào chương trình đào tạo bắt buộc, nhằm nâng cao nhận thức của sinh viên về vấn đề này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE BÌNH ĐĂNG GIỚI TRONG LĨNH VUC LAO ĐỘNG 1.Một số khái niệm cơ bản về bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động 1. Một số khái niệm về giới 1. Khai niệm giới Thuật ngữ “giới” theo tiếng Anh là “gender” là một thuật ngữ thường được sử dụng trong lĩnh vực xã hội học, thuật ngữ này mới được du nhập vào Việt Nam khoảng 20 năm trở lại đây và được thê hiện theo nhiều cách khác nhau. Có quan điểm cho rằng “Giới là một thuật ngữ dé chỉ vai trò xã hội, hành vi ứng xử xã hội và những kỳ vọng liên quan đến nam và nie".

Theo định nghĩa của tác giả Lê Thị Chiêu Nghi trong cuốn “giới và dự án phát triển” - nhà xuất bản thành phố Hồ Chí Minh năm 2001 thì “Giới bao gỗm các mỗi quan hệ và tương quan về điều kiện xã hội của người phụ nữ và nam giới trong một môi trường xã hội cụ thể hay nói cách khác giới là sự khác biệt giữa phụ nữ và nam giới trong quan hệ xã hội”. Ngoài ra, trong cuốn “xã hội học về giới và phát triển” - nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2000 của hai tác giả Lê Ngọc Hùng và Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì “Giới dùng để chỉ các đặc điểm vị trí vai trò và mối quan hệ xã hội giữa nam và nữ hay nói cách khác giới là khái niệm dùng dé chỉ những đặc trưng xã hội của nam và nữ”. ! Xem “Đưa vấn dé giới vào phát triển thông qua sự bình dang giới về quyên, nguon lực, tiếng nói”.Van hóa - Thông tin Hà Nội 2001. ? Lương Văn Tuấn, “Thuc trạng thi hành Luật Bình đẳng giới ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay”, Khóa luận tốt nghiệp, Huế, 5/2009.

3 Lương Văn Tuấn, “Thuc trạng thi hành Luật Bình đẳng giới ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay”, Khóa luận tốt nghiệp, Huế, 5/2009. Như vậy, tuy các khái niệm trên có sự khác nhau về câu chữ trong cách diễn đạt nhưng nói chung quan điểm và xã hội học và các tác giả đều cho rằng giới là khái niệm dùng dé chi vị trí, vai trò của nam và nữ trong mỗi quan hệ xã hội. Nội dung khái niệm giới nêu trên đề cập đến những đặc điểm sau: Thứ nhất, tính đa dạng theo vùng miền. Ví dụ như phụ nữ ở các quốc gia Hồi giáo, thường phụ nữ chỉ ở trong nhà làm công việc nội trợ và phụ thuộc hoàn toan vào nam giới.

Nhưng tại các quốc gia châu Á, phụ nữ lại đóng vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất nông nghiệp và đảm đương nguồn thu nhập chính của gia đình. Tại các quốc gia phát triển như phương tây phụ nữ tham gia nhiều vào các hoạt động cộng đồng tham gia quản lý kinh tế hoạt động lãnh đạo. Thứ hai, tính có thé thay đổi được. Giới luôn thay đổi và vận động không ngừng theo thời gian và không gian.

Điều kiện kinh tế - xã hội nào thì quy định sự khác biệt về giới trong xã hội đó, khi điều kiện kinh tế - xã hội, văn hóa, phong tục tập quán, tôn giáo, đạo đức cũng như thê chế xã hội bao gồm pháp luật đường lối chủ trương chính sách thay đổi theo không gian cũng như thời gian thì quan hệ giới được hình thành khác nhau. Ví dụ trước đây ở các nước phương Tây chỉ có nam giới mới tham gia công việc xã hội và làm công tác quản lý còn phụ nữ ở nhà nội trợ. Ngày nay, nam giới và phụ nữ đều tham gia công tác xã hội và san sẻ công việc gia đình làm nội trợ và chăm sóc con cái. Thứ ba, không mang tính di truyền bam sinh mà chịu ảnh hưởng bởi điều kiện sống - xã hội trong bối cảnh cụ thé.

Giới được hình thành từ các quan điểm quan điểm xã hội chứ không tự nhiên sinh ra. Giới là sản phẩm của xã hội và hình thành trong môi trường xã hội. Ví dụ, từ khi sinh ra trẻ nam đã được dạy dỗ theo quan niệm con trai thì phải mạnh mẽ, không được chơi búp bê, phải dũng cảm; con gái phải dịu dàng, phải giúp mẹ làm công việc nội trợ. Như vậy sở dĩ phụ nữ thường làm nội trợ không phải vì họ là phụ nữ mà vì họ đã được dạy bảo đề làm việc đó từ khi còn nhỏ.

Song hành khi nghiên cứu về khái niệm giới là tìm hiểu về vai trò giới. Phụ nữ và nam giới thường có 3 vai trò giới như sau: Vai trò sản xuất: Các hoạt động làm ra sản phẩm hàng hóa hoặc dịch vụ được tiêu dùng và trao đôi thương mại, đây là những hoạt động tạo ra thu nhập, được trả công. Cả phụ nữ và nam giới đều có thể tham gia vào các hoạt động sản xuất, tuy nhiên, do những định kiên trong xã hội nên mức độ tham gia của họ không như nhau va gia tri công việc 10 họ làm cũng không được nhìn nhận như nhau. Xã hội coi trọng và đánh giá cao vai trò này.

Vai trò tái sản xuất: Các hoạt động sinh đẻ, chăm sóc, nuôi dưỡng và dạy dỗ con cái.những hoạt động này là thiết yêu đối với cuộc sống con người, đảm bảo sự phát triển bền vững của dân số và lực lượng lao động, tiêu tốn nhiều thời gian nhưng không tạo ra thu nhập. Vì vậy mà ít khi được coi là “công việc thực sự”, được làm miễn phí, không được các nhà kinh tế đưa vào các con tính. Xã hội thường không coi trọng và đánh giá cao vai trò này. Hầu hết phụ nữ và trẻ em gái đóng vai trò và trách nhiệm chính trong các công việc tái sản xuất.

Vai trò cộng đồng: Bao gồm các sự kiện xã hội và dịch vụ. Ví dụ như thăm hỏi, động viên gia đình bị nạn trong thảm họa thiên tai; nấu ăn hoặc bố trí nhà tạm trú cho những gia đình bị mat nha ở; huy động cộng đồng đóng góp lương thực, thực pham cứu trợ người bị nạn. Công việc cộng đồng có ý nghĩa quan trọng trong sự việc phát triển văn hóa tỉnh thần của cộng đồng. Có lúc nó đòi hỏi sự tham gia tình nguyện, tiêu tốn thời gian, không được trả công nhưng cũng có những lúc đó được trả công.

Cả nam và nữ đều có khả năng tham gia vào cả 3 loại vai trò trên. Tuy nhiên, ở nhiều địa phương phụ nữ hau như đều phải đảm nhiệm vai trò tài sản xuất đồng thời cũng phải tham gia tương đối nhiều với các hoạt động sản xuất. Gánh nặng công việc gia đình của phụ nữ cản trở họ tham gia và cách tích cực và thường xuyên và các hoạt động cộng đồng. Kết quả là đàn ông có nhiều thời gian và cơ hội lớn hơn dé đảm nhận vai trò cộng đồng và rất ít khi tham gia vào các hoạt động tái sản xuất.

Sự hiểu biết sâu sắc về vai trò giới giúp chúng ta thiết kế các hoạt động phù hợp cho cả nam và nữ, từ đó thu hút được sự tham gia một cách hiệu quả của họ. Đồng thời góp phần làm giảm sự bất bình đăng trên cơ sở giới trong việc phân chia lao động xã hội. Thực tế cho thấy sự phân công lao động trong xã hội nhất định thường có xu hướng dựa vào đặc điểm giới tính. Theo đó, công việc họ đảm nhiệm có tác động tới vị thế cơ hội và chat lượng sông của môi người.

Khái niệm về giới tính Theo quan diém xã hội hoc trong cuôn “xã hội học về giới và phát triên” của hai tac giả Lê Hoàng Hùng và Nguyễn Thị Mỹ Lộc “Giới tính chỉ có đặc điểm sinh học của nam và nữ trong tát cả các môi quan hệ xã hd’. Với tac giả Lê Thị Chiêu Nghi trong cuôn II “giới và du án phát triển” thì “Giới tinh là sự khác biệt giữa phụ nữ và nam giới về mặt y - sinh hoc*’. Dưới góc độ khoa pháp ly, khái niệm giới tinh cũng lần đầu tiên được quy định cu thé tại khoản 2 Điều 5 Luật Bình dang giới theo đó “Giới tinh chỉ đặc điểm sinh học của nam hoặc nữ” Theo đó, khái niệm thê hiện đặc điểm sinh học của nam và nữ, giới tính có các đặc điểm sau đây: Thứ nhất, giới tính chỉ đặc trưng sinh học của nam, nữ; gắn liền với cá nhân từ khi sinh ra. Thứ hai, giới tính có tính chất đồng nhất.

Giữa nam và nữ ở khắp mọi nơi trên thế giới đều có sự khác biệt như nhau về mặt sinh học. Từ ngàn xưa đến nay về mặt sinh học phụ nữ ở khắp nơi trên thế giới đều có đặc điểm sinh học đồng nhất và đối với nam giới cũng tương tự như vậy. Ví dụ phụ nữ có bộ phận sinh dục nữ và có thê mang thai, nuôi con bang chính sữa me; ngược lại nam giới có bộ phan sinh duc nam va có thể sản xuất ra tinh trùng. Thứ ba, giới tính có tính chất bất biến.

Giới tính là sản phẩm của quá trình tiễn hóa sinh học ở trình độ cao, do vậy các đặc trưng giới tính hầu như không phụ thuộc vào thời gian không gian. Một số khái niệm về bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động 1. Khái niệm lao động Lao động là một phạm trù thuộc các van đề xã hội và đây là vấn đề hết sức quan trọng, bởi lao động tạo ra của cải vật chất, phát triển kinh tế - xã hội các quốc gia, địa phương. Chính vì lẽ đó mà lao động là van đề được pháp luật quốc gia và quốc tế quan tâm điều chỉnh trong đó có van đề BĐG trong lĩnh vực lao động.

Một mặt, lao động là quá trình tác động giữa con người với tự nhiên, trong quá trình đó con người cải biến những vật tự nhiên làm cho nó thích ứng với nhu cầu của mình. Mặt khác, lao động luôn luôn được tiễn hành trong xã hội, vì vậy nó đòi hỏi những quan hệ nhất định giữa người với người trong quá trình tác động vào tự nhiên. * Lương Văn Tuan, “7ưực trang thi hành Luật Bình dang giới ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay”, Khóa luận tốt nghiệp, Huê, 5/2009.Mác chỉ ra lao động là một điều kiện tồn tại của con người không phụ thuộc vào bat kỳ hình thái xã hội nào, là một sự tất yêu tự nhiên vĩnh cửu làm môi giới cho sự trao đổi chất giữa con người với tự nhiên tức là làm cho bản thân sự sống của con người.