CHƯƠNG 1 TONG QUAN VE DAP DANG VÀ NÂNG CAO NANG LUC DIEU TIET CHO DAP DANG 1. Khái niệm, nhiệm vụ và điều kiện áp dụng của đâng [1] LLL Khái niệm, nhiệm vu "Đập ding là một hạng mục trong công trình đầu mồi của bệ thống thủy lợi, chắn ngang xông có tác dung chin nước vita cho nước tin qua để khai thác dong chảy tự nhiên và tất it có kha năng điều tiết dòng chảy. Đập dâng được xây dựng khi: = Cô nhủ cầu ning cao mục nước. = Lau lượng nước dùng nhỏ hơn lưu lượng nước đến tự nhiên trong từng thing “`.
(Qe: lưu lượng nước đến từng tháng trong năm Qj: lưu lượng nước cần từng tháng trong năm. ~_ Khi địa hình không cho phép xây dựng hồ chứa do không tạo được bụng hồ. Đập ding được xây dựng ngang qua các con sông để làm tầng mực nước tới mức cần thiết và hướng một phần hoặc toàn bộ dòng chảy vào các kênh dẫn hoặc đường ống nhằm phục vụ mục dich tưới tiêu, phát điện. giao thông thủy, sử dụng cho các mục đích công nghiệp hoặc đời sống hàng ngày.
Ngoài ra đập dâng còn được sử dụng để phân dong lũ quết tối các vùng cần tưới tiêu hoặc với mục dich lâm ting mực nước ngằm, 112. nhược đẫm © Via điểm: Đập i tương đối đơn giản thi công dé ding, không đòi hỏi kỹ thuật cao, vốn đầu tư không cao, ngập lụt ít như biện pháp hồ. ~ Nhược điểm: Các đập tam - hình thức đập có cột nước thấp có nhược điểm là về mùa lũ thường bị hư hỏng hoặc bị cuốn trôi và sau lũ phải khôi phục, sửa chữa Đập đăng thường ấp dụng cho cic sông suối miền núi nơi có độ đắc lớn, địa hình chia cắt mạnh tạo nên độ chênh lệch mực nước thượng ha lưu, làm chạy may bơm, tube bin tự động, lấy nước tưới cho từng khu vực nhỏ, cấp nước dùng cho sinh hoại, lợi dụng xây dựng các tram thủy điện nhỏ. phù hợp với điều kiện địa lý tự nhiên, điều kiện sinh hoạt, canh tác, sử dụng nhân lục và phát triển kính tế 1-2.
Phân loại đập đâng (2), (3) 1. Theo vật liệu làm đập.11 Đập gỗ ~_ Đập cọc gỗ thỉnh 1.18): Dùng cọc gỗ kết hợp với vật liệu đắt đá. = Dip trờng chống (hình 1.I©) Bản chắn nước và các tưởng chẳng đều bằng gỗ ~ Đập edi gỗ (hình 1.1b): Dũng cũi gỗ, trong đó chứa đắt cát, đá để tạo thành đập. Hiện nay giá thành gỗ xây dựng không phải là rẻ, nhất là trong tinh hình hiện nay diện tích rừng ngày càng bị thu hẹp.
Do đó các đập này hầu như không còn được xây dựng.1 Một số dạng đập gỗ 12. Đập đủ tràn nước Sử dụng vit igu đá kết hợp với một phẫn vật iệu khác như đắc bể tông để làm đập, ~_ Đập trên nén đất (hình 1.24): có mat tràn nước thoải. ~_ Đập trên nền đá (hình L.2b): có mặt tràn đốc hơn, ở định và chân mái hạ lưu có khối bé tông để giữ dn định. Mat trần được xây bằng tắm bê tông hoặc đá có kích thước lớn.
Do khối da đổ thân đập có chuyển vị trên mặt trăn nên thường bị biển dạng sau ma 10, do đó công tác tu sửa phải được tiến hành nhiều năm.3 Đập bing rọ đã Ding đây thép dan thành ro đá, trong bỏ đá dé tạo thành đập. Ở nước ta đập ro đá được áp dung nhiễu ở các sông suối miỄn núi.3 Một số dang đập bằng rod 1.14 Đập in hợp bê ông, bê tổng cốt tép vậ liệu địa phương ‘Than đập gồm vỏ bọc ngoài bằng bê tông, bê tông cốt thép và phin lõi bằng đất hay đá 1215 Đập cao su “Thân dip là một túi cao su có thể bơm căng bằng nước hay không khí để tạo thành vật chắn nước, thành túi được gắn chặt với bản đáy bằng BTCT tiếp giáp với nễn. Khi tháo lũ thì xả hết nước hay không khí để túi xep xud bản đầy và nước chảy trin tự. do = Đập cao su trên vùng trung du (hình 1.5): có mặt cắt tương đối rộng, dòng chảy êm.
thích hợp với khả năng mở rộng nhịp kh bổ tr đập cao su. Trường hợp lòng sông quá rộng có thể b tí một số trụ trung gian, Hình 1.5 Đập cao su trên sông vùng trung du 1~ Túi đập: 2- Bung bom: 3- Bung quản lý; 4 Ong bơm, thảo nước; 5- Ông xả an toàn: 6- Ông thoát kh; 7- Ông quan trắc mực nước: 8- Cita nước vào, a = Đập cao su trên sông suối vùng núi (hình 1.6): Sông suối ving núi thường đốc, dong chảy siết, lượng bùn cát lớn và đồng chảy qua đập dễ sinh rung động làm bảo. mồm, xế rich túi đập. Do đó khi bố trí phải đặt cao tắm bản đấy mồng và làm một đoạn đốc nghiêng sau ngưỡng, {I— Hình L6 Dip cao su rên sông suối vũng núi 1- Sân trước; 2,3- Tưởng cánh thượng, hạ lưu; 4- Tường bên, 5- Túi đập; 6- Néo; 7- Ban day; 8- Đường dng bom, tháo; 9- Phòng thao tác; 10- Bé tiêu năng; 11- Sân sau.
6 ~ Đập cao su đặt trên ngưỡng trần (hình 1.7): kim tăng dung tích hữu ích trong mùa kiệc Mùa lũ đến lại cho xep tii cao su đảm bảo tháo Id tự do, không lâm đảng mye nước hồ.7 Đập cao su đặt trên ngường tràn. 1- Mặt trần xã hi; 2- tú đập bơm khi; 3- Đường no: 4- Đường ống bơm, tháo.2 Theo hình thức ngưỡng tran Hình 1.8 Một số hình thức ngưỡng tran. + Trin ngưỡng dinh rộng (hình I-8): áp dụng khi đặt trên nỀn đắt thường ngưỡng trần thấp = Tran ngường thực dụng (hình 1.8a, b): áp dụng khi đặt trên nền đá, tăng khả năng tháo nước và giảm el rng đường tran, = Trin thành mồng (hình 1. Theo hình thức tháo xã lã Đập vừa có khả năng chin dâng nước vita cho nước trần qua.
Căn cứ vio cao trình cia vào công trình tháo lũ có thể phân biệt = Đập tràn mat: tràn tự do hoặc có cửa van. = Đập có lỗ xa sâu lỗ xả được đặt ở diy đập (cổng ngằm), tong thin dập (đường ống), có thé đặt ở bờ (đường him). + Đập kết hợp tran mặt vả xã sâu.9 Một số hình thức tháo xã đập dng 1. Theo giải pháp tiêu năng.
C6 ba hình thức tiều năng với ba hình thức nồi tiếp ding chảy ở hạ lưu. Khi mye nước. bạ lưu thay đổi các hình thức đó có thể chuyển đổi cho nhau: 1.1 Tiêu năng đây Hình 1.10 Các hình thức tiêu năng đáy ~_ Thường đồng với cột nước thắp. dia chit nén tương đối kém.
Người ta thường dùng sắc biện pháp như đảo bể (hin 1.10a), xây trờng hoặc bể (hình 1.10), tường kết hop (hình 1.10) Ưu điểm: Biện pháp có hiệu qua tốt và được ứng dụng rộng rãi. ~_ Nhược điểm: Khi cột nước cao phải hạ thấp đáy và bảo vệ kiên cổ sân sau. Lúc 46 "hình thức tí năng đấy không còn kính 124.2 Tiêu ning mặt ~_ Các hình thức tiêu năng dòng đây: tùy theo mực nước hạ lưu sẽ phân thành dòng chiy mặt không ngập (hình 1.113) và đồng chảy mặt ngập (đình 1. = Uw điểm: Hiệu quả ti năng so với tiêu năng đáy không kém hơn nhiều nhưng chiều đài sân sau ngắn hơn (1/5+1/2) mg thời lưu tốc ở day nhỏ nên chiều dày sin sau bé, thâm chi tên nền đá cứng không cin làm sân sân sau.
Ngoài ra có thể tháo vật nỗi qua đập mà không sợ hỏng sản sau. = Nhược điễm: Lâm việc không ôn định khi mực nước hạ lưu thay đổi nhiều, ở hạ lưu số sông ảnh bưởng đến sự kim việc của các công trình khác. a) al ) 22220rrzg2ntyw90) - 120/000200/00/0//0/ Hình 1.11 Các hình thúc tiêu năng mat 1.243 Tiêu năng phông xa Hình thức tiêu năng phóng xa là lợi dụng mỗi phun ở chân đập hạ lưu để dòng chay có lưu tốc lớn phóng xa khỏi chân đập. ~_ Các loại mũi phun: Mũi phun liên tục (hình 1.124) và mũi phun Không liên tục (hình 1.128) ~ Ưu điểm: Năng lượng dòng chảy được tiêu hao trong không khi và một phần ở lòng sông nên giảm năng lực x6i lòng sông và giảm ảnh hưởng nguy hại đến an toàn đập.
= Nhuge điểm: Khi đập thấp chiều dii phóng xa ngắn, nh thức năng này sẽ bị hạn chế a)Mũi phun liên tục. b) Mũi phun không liền tục Hình 1.12 Các hình thức mũi phun trong tiêu năng phóng xa 1.25 Theo điều tết lưu lượng có cửu van hay không có cửa van mmf Hình 1.13 Một sé loại van trên mặt thường được sử dụng a Phi b- Van phẳng kéo lên; © Van cũng; d- Van trụ lần 'Ưu điểm của cửa van: Théo cùng một lưu lượng thi loại không có cửa van cần một cột nước cao hơn. Muốn giảm thắp MN trong hồ cần phải tăng chiều rộng đường trần làm tăng khối lượng đập, giá thành công trình tăng lên; thêm nữa cửa van tạo khả năng. thio bin cát hay vật nỗi một cách đễ dàng "Nhược điểm của cửa van: việc chế tạo, thi công và quản lý vận hành phức tạp.
Do vay, cửa van thưởng chỉ áp dụng cho những công trình có mực nước, lưu lượng lồn và khu ‘ue ngập ở thượng lưu lớn. đập trần thường sử dụng loại van trên mặt. Đặc diém của loại này là khi đồng đầu van nhỏ lên khỏi mặt nước 1.6 Theo hình thức giữa ôn định "Đập trọng lực: giữ ôn định nhờ trong lượng bản thin. Ban đầu mặt cit đập bê tông trọng lực được thiết kế dạng hình thang hoặc hình chữ nhật, sau này do tiến bộ ky thuật da được thiết kế dạng hình cong hoặc da giác.
Đập trong lực cổ thể làm bằng bề tổng hoặc đá xây. Một số dạng cải tiến của đập trọng lực nhằm giảm khối lượng bê tông xây đập: đập trọng lực kh rỗng (hình 1.14a), đập trong lực có lỗ khoét lớn (hình.148), đập trong lực ứng suất trước (bình 1.140) đập trong lực lấp ghép kiểu ngăn hộp.14 Một số loại đập trong lực cải tiến ~_ Đập trụ chống: đập được tạo bởi các bản chắn nước nằm nghiêng về thượng lưu và sắc trụ chống, Vật liệu xây đựng đập thường là bê tông cốt thếp: với các đập thấp có thê sử dụng vật liệu gạch, đá xây. Đập có các hình thức sau: + Theo hình thức chắn nước: * ap bản phẳng: mat chin nước là các bản phẳng (hình 1. + Đập liên vom: mặt chin nước là các bản dạng vom nối liên tục với bản chống (hình 1.
+ Đập to đầu: phin đầu của trụ được mỡ rộng ra tạo thành bản chấn nước (hình 1.