Nghiên Cứu Kế Toán Quản Trị Chi Phí Trong Doanh Nghiệp Chế Biến Gỗ Khu Vực Nam Trung Bộ

Nghiên cứu kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp chế biến gỗ khu vực Nam Trung Bộ, phân tích hiệu quả và giải pháp tối ưu hóa chi phí.

• Tác giả: Lê Văn Tân
• Người hướng dẫn: GS. Đặng Thị Loan
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kế toán, kiểm toán và phân tích
• Đề tài: Nghiên Cứu Kế Toán Quản Trị Chi Phí Trong Doanh Nghiệp Chế Biến Gỗ Khu Vực Nam Trung Bộ
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kế Toán Quản Trị Chi Phí Ngành Gỗ Nam Trung Bộ

Ngành chế biến gỗ tại khu vực Nam Trung Bộ đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực xuất khẩu. Tuy nhiên, các doanh nghiệp chế biến gỗ (DNCBG) trong khu vực này đang đối mặt với nhiều thách thức về hiệu quả sản xuất và năng lực cạnh tranh. Việc áp dụng kế toán quản trị chi phí (KTQTCP) còn hạn chế, đặc biệt là các công cụ hiện đại. Điều này dẫn đến việc thiếu thông tin chi phí đầy đủ và kịp thời cho việc ra quyết định. Do đó, việc nghiên cứu và hoàn thiện KTQTCP trong các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ là vô cùng cần thiết. Theo Hiệp hội gỗ và Lâm sản Việt Nam, giá trị kim ngạch xuất khẩu gỗ và các sản phẩm gỗ năm 2020 của cả nước đạt 12,9 tỷ USD, tăng 14% so với năm 2019.

1.1. Vai trò của kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp gỗ

Kế toán quản trị chi phí đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp thông tin chi phí chính xác và kịp thời cho nhà quản lý. Thông tin này giúp họ đưa ra các quyết định chiến lược về giá cả, sản phẩm và thị trường. Việc kiểm soát chi phí hiệu quả cũng giúp các doanh nghiệp chế biến gỗ nâng cao lợi nhuận và khả năng cạnh tranh. Áp dụng KTQTCP giúp DNCBG khu vực Nam Trung Bộ thích ứng linh hoạt với những thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh doanh và hội nhập quốc tế.

1.2. Thực trạng áp dụng kế toán quản trị chi phí tại Nam Trung Bộ

Mặc dù tầm quan trọng của kế toán quản trị chi phí đã được nhận thức, việc áp dụng nó trong các doanh nghiệp chế biến gỗ ở khu vực Nam Trung Bộ vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều doanh nghiệp vẫn sử dụng các phương pháp truyền thống, thiếu tính linh hoạt và không đáp ứng được nhu cầu thông tin ngày càng cao của nhà quản lý. Cần có những nghiên cứu sâu hơn để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cải thiện.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Chi Phí Doanh Nghiệp Chế Biến Gỗ

Các doanh nghiệp chế biến gỗ tại khu vực Nam Trung Bộ đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý chi phí. Giá nguyên liệu đầu vào tăng cao, đặc biệt là gỗ nhập khẩu, gây áp lực lớn lên giá thành sản phẩm gỗ. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp nước ngoài cũng đòi hỏi các doanh nghiệp phải tìm cách cắt giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động. Nguồn nguyên liệu gỗ đầu vào của các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ cũng đang gặp một số khó khăn, thách thức lớn như: thách thức về thu mua nguyên liệu gỗ rừng trồng; cạnh tranh với các thương nhân nước ngoài vào thu mua gỗ rừng trồng của Việt Nam; thách thức về chất lượng gỗ rừng trồng trong nước; thách thức về gỗ có chứng chỉ FSC và thách thức về nguồn cung trong tương lai gần.

2.1. Biến động giá nguyên vật liệu và ảnh hưởng đến giá thành

Giá nguyên vật liệu gỗ biến động liên tục do nhiều yếu tố khách quan và chủ quan. Điều này gây khó khăn cho các doanh nghiệp chế biến gỗ trong việc dự báo chi phí và lập kế hoạch sản xuất. Việc nhập khẩu gỗ nguyên liệu với giá đầu vào cao dẫn đến giá thành các sản phẩm gỗ tăng mạnh, trong khi giá bán đầu ra các sản phẩm gỗ không thể thay đổi do sự cạnh tranh mạnh mẽ về giá với các DNCBG xuất khẩu từ Đài Loan, Trung Quốc…

2.2. Cạnh tranh về chi phí với doanh nghiệp chế biến gỗ nước ngoài

Các doanh nghiệp chế biến gỗ Việt Nam phải cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài, đặc biệt là từ Trung Quốc và Đài Loan, về giá cả và chất lượng sản phẩm. Để cạnh tranh thành công, các doanh nghiệp cần phải tìm cách giảm chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả hoạt động. Do vậy mỗi DN đều phải tự thực hiện tất cả các công đoạn của quy trình chế biến cũng như tự tìm kiếm thị trường tiêu thụ nên các chi phí sản xuất kinh doanh thường phát sinh lớn dẫn đến hiệu quả kinh doanh thấp.

2.3. Khó khăn trong kiểm soát chi phí sản xuất chung

Chi phí sản xuất chung (SXC) thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí của các doanh nghiệp chế biến gỗ. Việc kiểm soát và phân bổ chi phí SXC một cách chính xác là một thách thức lớn đối với nhiều doanh nghiệp. Cần có các phương pháp hạch toán chi phí hiệu quả để quản lý chi phí SXC một cách tốt nhất.

III. Phương Pháp Phân Tích Chi Phí Hiệu Quả Cho Doanh Nghiệp Gỗ

Để quản lý chi phí hiệu quả, các doanh nghiệp chế biến gỗ cần áp dụng các phương pháp phân tích chi phí phù hợp. Các phương pháp như phân tích biến động chi phí, phân tích điểm hòa vốn và phân tích chi phí theo hoạt động (ABC) có thể giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về cấu trúc chi phí và xác định các cơ hội để cắt giảm chi phí. Việc áp dụng và liên tục cải tiến công tác KTQTCP sẽ giúp DNCBG khu vực Nam Trung Bộ thích ứng linh hoạt với những thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh doanh và hội nhập quốc tế.

3.1. Phân tích biến động chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Phân tích biến động chi phí NVLTT giúp doanh nghiệp xác định nguyên nhân gây ra sự khác biệt giữa chi phí thực tế và chi phí dự kiến. Từ đó, doanh nghiệp có thể đưa ra các biện pháp khắc phục và cải thiện hiệu quả sử dụng NVLTT. Cần phân tích kỹ lưỡng các yếu tố như giá mua, số lượng sử dụng và chất lượng NVLTT.

3.2. Ứng dụng phương pháp ABC trong tính giá thành sản phẩm gỗ

Phương pháp ABC giúp doanh nghiệp xác định chi phí của từng hoạt động và phân bổ chi phí này cho các sản phẩm dựa trên mức độ sử dụng các hoạt động đó. Điều này giúp doanh nghiệp tính giá thành sản phẩm chính xác hơn và đưa ra các quyết định về giá cả và sản phẩm phù hợp. KTQTCP là một công cụ thích hợp, hữu hiệu giúp nhà quản trị DNCBG có thể hoạch định các chi phí, kiểm soát và ra quyết định sử dụng hiệu quả, tiết kiệm các nguồn lực nên sẽ giảm được các chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh của đơn vị.

3.3. Phân tích điểm hòa vốn để kiểm soát chi phí và lợi nhuận

Phân tích điểm hòa vốn giúp doanh nghiệp xác định mức sản lượng cần thiết để đạt được điểm hòa vốn. Từ đó, doanh nghiệp có thể kiểm soát chi phí và lợi nhuận một cách hiệu quả hơn. Cần xác định rõ các chi phí cố định và chi phí biến đổi để thực hiện phân tích điểm hòa vốn chính xác.

IV. Giải Pháp Hoàn Thiện Kế Toán Quản Trị Chi Phí Tại Doanh Nghiệp Gỗ

Để hoàn thiện kế toán quản trị chi phí, các doanh nghiệp chế biến gỗ cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Các giải pháp này bao gồm việc xây dựng hệ thống định mức chi phí chính xác, áp dụng các phần mềm kế toán quản trị hiện đại và nâng cao trình độ chuyên môn của nhân viên kế toán. Mặt khác, các DNCBG cần quan tâm đến việc đổi mới công nghệ sản xuất, nâng cao năng suất lao động, cải tiến chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm về mẫu mã, kiểu dáng nhằm đáp ứng kịp thời thị hiếu và các yêu cầu ngày một khắt khe của khách hàng.

4.1. Xây dựng hệ thống định mức chi phí sản xuất khoa học

Hệ thống định mức chi phí sản xuất cần được xây dựng một cách khoa học và chính xác, dựa trên các tiêu chuẩn kỹ thuật và định mức tiêu hao nguyên vật liệu. Điều này giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí sản xuất một cách hiệu quả hơn. Cần thường xuyên rà soát và cập nhật hệ thống định mức chi phí để đảm bảo tính chính xác và phù hợp.

4.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kế toán quản trị chi phí

Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp doanh nghiệp tự động hóa các quy trình kế toán quản trị, giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu quả công việc. Các phần mềm kế toán quản trị hiện đại có thể cung cấp thông tin chi phí một cách nhanh chóng và chính xác, giúp nhà quản lý đưa ra các quyết định kịp thời. Cần lựa chọn phần mềm phù hợp với quy mô và đặc thù của doanh nghiệp.

4.3. Nâng cao trình độ nhân viên kế toán quản trị chi phí

Nhân viên kế toán quản trị chi phí cần được đào tạo và bồi dưỡng thường xuyên để nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng nghiệp vụ. Điều này giúp họ thực hiện công việc một cách hiệu quả hơn và đóng góp vào sự phát triển của doanh nghiệp. Cần tạo điều kiện cho nhân viên tham gia các khóa đào tạo và hội thảo chuyên ngành.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Kế Toán Quản Trị Chi Phí Tại Doanh Nghiệp Gỗ

Việc ứng dụng kế toán quản trị chi phí vào thực tiễn hoạt động của các doanh nghiệp chế biến gỗ mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Các doanh nghiệp có thể kiểm soát chi phí hiệu quả hơn, nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt được lợi nhuận cao hơn. Qua khảo sát sơ bộ của tác giả, một số DNCBG khu vực Nam Trung Bộ đã bước đầu triển khai vận dụng KTQTCP trong công tác quản trị, điều hành DN nhưng tỷ lệ vận dụng KTQTCP còn thấp và chủ yếu tập trung tại các DNCBG có quy mô lớn.

5.1. Ví dụ về kiểm soát chi phí nguyên vật liệu tại doanh nghiệp gỗ

Một doanh nghiệp chế biến gỗ có thể áp dụng kế toán quản trị chi phí để kiểm soát chi phí NVLTT bằng cách xây dựng định mức tiêu hao NVLTT cho từng sản phẩm, theo dõi và phân tích biến động chi phí NVLTT, và đưa ra các biện pháp khắc phục khi có sự sai lệch. Các nội dung và kỹ thuật KTQTCP được các DNCBG vận dụng hầu hết là nội dung, kỹ thuật KTQTCP truyền thống mà chưa xem xét việc vận dụng các nội dung, kỹ thuật KTQTCP hiện đại nên các thông tin chi phí cung cấp chưa đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu của nhà quản trị trong việc hoạch định, kiểm soát và ra quyết định kinh doanh.

5.2. Ứng dụng kế toán quản trị chi phí để ra quyết định giá bán

Kế toán quản trị chi phí cung cấp thông tin chi phí chính xác và đầy đủ, giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định về giá bán sản phẩm phù hợp với thị trường và đảm bảo lợi nhuận. Cần xem xét các yếu tố như chi phí sản xuất, chi phí bán hàng, chi phí quản lý và mức lợi nhuận mong muốn.

5.3. Cải thiện hiệu quả sản xuất nhờ kế toán quản trị chi phí

Việc áp dụng kế toán quản trị chi phí giúp doanh nghiệp xác định các hoạt động không hiệu quả và đưa ra các biện pháp cải thiện quy trình sản xuất, giảm thiểu lãng phí và nâng cao năng suất lao động. Bên cạnh đó, hầu hết nhà quản trị các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ còn chưa nhận diện được các nhân tố tác động đến việc vận dụng KTQTCP trong DN nên khi triển khai vận dụng KTQTCP trong DN còn gặp nhiều vướng mắc, hiệu quả không được như kỳ vọng.

VI. Kết Luận Và Triển Vọng Kế Toán Quản Trị Chi Phí Ngành Gỗ

Nghiên cứu về kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp chế biến gỗ tại khu vực Nam Trung Bộ cho thấy tầm quan trọng của việc áp dụng các phương pháp quản lý chi phí hiệu quả. Việc hoàn thiện kế toán quản trị chi phí sẽ giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Do vậy cần thiết phải nghiên cứu thực trạng KTQTCP cũng như nhận diện và đo lường mức độ tác động của các nhân tố đến việc vận dụng KTQTCP trong các DNCBG khu vực Nam Trung Bộ nhằm tìm ra các giải pháp hoàn thiện và tăng cường vận dụng KTQTCP trong công tác quản trị chi phí tại các DN này là một vấn đề cấp thiết, quan trọng trong giai đoạn hiện nay.

6.1. Tóm tắt các giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí

Các giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí bao gồm việc xây dựng hệ thống định mức chi phí chính xác, áp dụng các phần mềm kế toán quản trị hiện đại, nâng cao trình độ chuyên môn của nhân viên kế toán và cải thiện quy trình sản xuất. Cần thực hiện đồng bộ các giải pháp này để đạt được hiệu quả cao nhất.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về kế toán quản trị chi phí

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các phương pháp kế toán quản trị chi phí mới, nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp chế biến gỗ và phát triển các mô hình kế toán quản trị chi phí phù hợp với đặc thù của ngành gỗ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN KTQTCP là một chủ đề được nhiều nhà nghiên cứu lựa chọn và tiến hành nghiên cứu dưới nhiều góc độ cả về lý luận, thực tiễn và bằng nhiều cách tiếp cận khác nhau. Qua nghiên cứu tổng quan các công trình nghiên cứu về KTQTCP trong DN, theo tác giả có thể tổng hợp các nghiên cứu về KTQTCP thành ba hướng nghiên cứu chính sau: Nghiên cứu KTQTCP trong các loại hình DN; Nghiên cứu tình hình vận dụng các kỹ thuật KTQTCP trong DN và Nghiên cứu các nhân tố tác động đến việc vận dụng KTQTCP trong DN. Nghiên cứu KTQTCP trong các loại hình doanh nghiệp Các nghiên cứu về KTQTCP theo hướng này được số lượng lớn nhà nghiên cứu thực hiện, các tác giả tiếp cận nghiên cứu thông qua khảo sát nội dung KTQTCP trong các DN thuộc nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau; từ đó phân tích, đánh giá ưu nhược điểm và đề xuất các giải pháp nhằm xây dựng, hoàn thiện KTQTCP phù hợp với đặc thù hoạt động sản xuất kinh doanh, yêu cầu quản lý của từng loại hình DN. Một trong những nghiên cứu đầu tiên về KTQTCP theo hướng tiếp cận này là nghiên cứu của tác giả Trần Văn Dung (2002).

Tác giả đã tiến hành nghiên cứu mối quan hệ giữa KTQTCP với kế toán tính giá thành và phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong các DNSX nhằm tìm ra mối liên hệ giữa KTQTCP với công tác tính giá thành sản phẩm trong các DNSX hỗ trợ cho việc ra quyết định kinh doanh. Với mục tiêu nghiên cứu đã xác định, tác giả đã tiến hành tìm hiểu, nghiên cứu thực trạng KTQTCP và tính giá thành sản phẩm trong các DNSX, từ đó chỉ ra một số hạn chế và đề xuất các giải pháp hoàn thiện từng nội dung cụ thể của tổ chức công tác KTQTCP sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các DNSX. Tuy nhiên, các giải pháp đề xuất của tác giả chỉ mang tính định hướng chung cho tất cả các DNSX mà chưa đưa ra các giải pháp chi tiết cho từng ngành sản xuất cụ thể nên gây khó khăn cho các nhà quản trị DNSX khi xem xét triển khai vận dụng KTQTCP trong công tác quản lý tại đơn vị. Vì vậy, các nghiên cứu kế tiếp về KTQTCP được các tác giả thực hiện trong từng ngành nghề kinh doanh cụ thể nhằm đưa ra các giải pháp phù hợp hơn với từng DN như nghiên cứu của Phạm Thị Thủy (2007) với ngành sản xuất dược phẩm, Nguyễn Quốc Thắng (2010) với ngành giống cây trồng, Nguyễn Hoản (2011) với ngành sản xuất bánh kẹo, Nguyễn Thị Ngọc Lan (2012) với ngành vận tải đường bộ, Hồ Mỹ Hạnh (2013) với ngành may, Nguyễn Thị Mai Anh (2014) với ngành nhựa, 7 Đào Thúy Hà (2015) với ngành thép, Nguyễn Thị Bình (2018) với ngành dược phẩm; Phạm Quang Thịnh (2018) với ngành xi măng, Đặng Nguyên Mạnh (2019) với ngành sản xuất gốm, sứ xây dựng; Tô Minh Thu (2019) với ngành sản xuất giấy và Nguyễn Văn Hải (2020) với ngành da giày.

Phạm Thị Thủy (2007) thực hiện nghiên cứu KTQTCP trong các DNSX dược phẩm Việt Nam. Tác giả đã nghiên cứu chi tiết các đặc trưng của ngành sản xuất dược phẩm, từ đó đi sâu nghiên cứu nội dung kế toán chi phí trong các DNSX Việt Nam qua các giai đoạn và đánh giá thực trạng kế toán chi phí trong các DNSX dược phẩm Việt Nam chưa thực sự phù hợp với đặc thù ngành dược; vì thế kế toán chi phí chưa thể đáp ứng được nhu cầu thông tin của nhà quản trị cho việc ra các quyết định kinh doanh hợp lý. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất xây dựng mô hình KTQTCP trong các DNSX dược phẩm với các nội dung cần thực hiện như: lập dự toán ngân sách, phân loại chi phí theo cách ứng xử chi phí… Đóng góp nổi bật của tác giả trong nghiên cứu này chính là việc tác giả đề xuất áp dụng kỹ thuật KTQTCP hiện đại mà cụ thể là phương pháp ABC trong việc xác định và phân bổ chi phí cho các đối tượng chịu phí thay cho việc xác định và phân bổ chi phí truyền thống. Tuy nhiên, tác giả chỉ mới dừng lại ở việc đưa ra ý tưởng mà chưa làm rõ được lợi ích của phương pháp này cũng như trình tự nội dung các bước cần triển khai thực hiện khi đưa phương pháp ABC vào áp dụng trong thực tế tại các DNSX dược phẩm.

Tiếp đó, Nguyễn Quốc Thắng (2010) nghiên cứu KTQTCP trong các DN thuộc ngành giống cây trồng Việt Nam. Tác giả đã nghiên cứu thực trạng KTQTCP và tính giá thành sản phẩm trong các DNSX giống cây trồng, từ đó đưa ra một số nhận xét, tồn tại trong công tác KTQTCP tại các DNSX thuộc ngành này và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác KTQTCP và tính giá thành sản phẩm trong các DNSX thuộc ngành giống cây trồng Việt Nam. Đặc biệt, kết quả nghiên cứu của tác giả cho thấy tổ chức KTQTCP và tính giá thành sản phẩm theo phương pháp hiện đại kết hợp với hệ thống KTQTCP và tính giá thành theo phương pháp truyền thống sử dụng trong các DN thuộc ngành giống cây trồng Việt Nam có tác dụng nâng cao khả năng xử lý, cung cấp thông tin cho nhà quản trị DN trong việc ra quyết định kinh doanh cả trong ngắn hạn và dài hạn. Và theo tác giả khẳng định mô hình kết hợp này nếu được các DN thuộc ngành giống cây trồng Việt Nam áp dụng sẽ tăng cường hiệu quả quản trị chi phí của DN trong thời gian đến, đây chính là một đóng góp nổi bật của tác giả trong nghiên cứu này.

Tuy nhiên, tác giả chưa đưa ra được các giải pháp cụ thể hướng dẫn các DN giống cây trồng trong việc triển khai mô hình này. 8 Nguyễn Hoản (2011) nghiên cứu KTQTCP trong các DNSX bánh kẹo của Việt Nam. Tác giả đã phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức KTQTCP tại một số DN sản xuất bánh kẹo ở Việt Nam. Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện tổ chức KTQTCP trong các DN này và các giải pháp được tác giả đề xuất tập trung vào một số nội dung cơ bản như: tổ chức bộ máy KTQTCP theo mô hình kết hợp, phân loại chi phí theo mức độ hoạt động, vận dụng hệ thống dự toán linh hoạt để đo lường và kiểm soát chi phí tại nhiều mức độ hoạt động khác nhau của DN.

Căn cứ vào đặc thù của DN bánh kẹo, tác giả cũng đưa ra cách thức phân tích ra quyết định trong các tình huống cụ thể: quyết định tự sản xuất hay mua ngoài một số yếu tố đầu vào trong quá trình sản xuất sản phẩm, quyết định tiếp tục chế biến thành sản phẩm hay bán ngay. điều này rất phù hợp với đặc điểm sản xuất của các DN bánh kẹo đó là quy trình sản xuất sản phẩm trải qua nhiều công đoạn, đầu ra của công đoạn này là đầu vào công đoạn kế tiếp. Mặc dù có nhiều đóng góp mới về giải pháp hoàn thiện tổ chức KTQTCP trong các DN sản xuất bánh kẹo khi đưa ra mô hình tổ chức bộ máy KTQTCP kết hợp giữa KTQT với kế toán tài chính, tuy nhiên tác giả chưa chỉ rõ được các yếu tố nào có ảnh hưởng đến việc lựa chọn mô hình tổ chức bộ máy KTQTCP áp dụng cho các DN thuộc lĩnh vực này cũng như mối quan hệ giữa KTQT và kế toán tài chính trong mô hình này. Trần Thế Nữ (2011) đã thực hiện nghiên cứu“Xây dựng mô hình kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp thương mại quy mô vừa và nhỏ ở Việt Nam”.

Qua nghiên cứu, tác giả đã đánh giá thực trạng KTQTCP ở các DN vừa và nhỏ nói chung và các DN thương mại quy mô vừa và nhỏ Việt Nam nói riêng mới chỉ ở giai đoạn sơ khai và còn nhiều hạn chế nên để đảm bảo cung cấp nguồn thông tin tin cậy cho nhà quản trị, rất cần thiết lập một mô hình KTQTCP ở các DN này. Sau đó, tác giả đi vào xây dựng mô hình KTQTCP ở các DN thương mại quy mô vừa và nhỏ xuất phát từ nhu cầu thực tế, đặc điểm của các DN cũng như đảm bảo những nguyên tắc kế toán cơ bản hay sự tuân thủ pháp luật. Nội dung xây dựng gồm: phân loại chi phí, lập dự toán chi phí, kế toán chi phí thực hiện, lập báo cáo KTQTCP, phân tích chi phí để kiểm soát chi phí và ra quyết định kinh doanh. Nhìn chung, các nội dung tác giả đưa ra khá đầy đủ, tuy nhiên các vấn đề được trình bày chưa sâu còn mang tính lý thuyết chưa gắn với thực tiễn của các DN thương mại.

Bên cạnh đó, mô hình KTQTCP tác giả đề xuất muốn áp dụng cho các DN thương mại quy mô vừa và nhỏ cần có sự hỗ trợ từ nhiều phía: các cơ quan chức năng Nhà nước, các đơn vị đào tạo, nghiên cứu KTQT cũng như các DN thương mại, đặc biệt là vấn đề nhận thức và văn bản pháp quy điều chỉnh hoạt động này. Do vậy, tính khả thi của mô hình gặp nhiều thách thức. 9 Năm 2012, tác giả Nguyễn Thị Ngọc Lan nghiên cứu “Tổ chức kế toán quản trị chi phí vận tải hàng hóa trong các công ty vận chuyển đường bộ Việt Nam”. Trong luận án, tác giả tiến hành xây dựng mô hình tổ chức KTQTCP vận tải hàng hóa áp dụng cho các DN kinh doanh vận tải đường bộ Việt Nam trên cơ sở nghiên cứu về sự hình thành và phát triển của hệ thống KTQTCP trên thế giới gắn liền với từng hoàn cảnh kinh tế cụ thể, cũng như kinh nghiệm vận dụng và các kỹ thuật KTQTCP trong các nền kinh tế khác nhau, đặc biệt là các nền kinh tế có tính chất tương đồng với nền kinh tế Việt Nam.

Từ đó, tác giả đã đưa ra một số giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác KTQTCP vận tải hàng hóa trong các công ty vận tải đường bộ Việt Nam nhằm cung cấp các thông tin hữu ích phục vụ cho các nhà quản trị trong việc ra quyết định kinh doanh. Tuy nhiên, các giải pháp chủ yếu theo quan điểm chủ quan của tác giả nên khả năng triển khai trong thực tiễn còn hạn chế. Tiếp tục hướng nghiên cứu này, Hồ Mỹ Hạnh (2013) nghiên cứu hệ thống KTQTCP trong các doanh nghiệp may Việt Nam.