LỜI MỞ ĐẦU Trong xu thế phát triển của thế giới ngày nay, nền kinh tế thị trường đang trên đà phát triển cùng với sự tham gia ngày một đa dạng của các thành phần kinh tế đã làm thay đổi bộ mặt kinh tế nước ta. Bên cạnh đó, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và kể từ khi Việt Nam gia nhập tổ chức Thương Mại Quốc Tế - WTO thì hoạt động thương mại trong và ngoài nước của Việt Nam càng diễn ra sôi động hơn khiến cho sự cạnh tranh của doanh nghiệp trong và ngoài nước cũng gay gắt hơn. Làm thế nào để mua hàng với giá thấp nhất, bán hàng có lợi nhuận cao, tăng doanh thu và giảm chi phí là một bài toán đang được đặt ra cho bất cứ một doanh nghiệp nào muốn tồn tại và phát triển được trong thế giới cạnh tranh đầy phức tạp này. Mặt khác trong doanh nghiệp thì lợi nhuận luôn là mục tiêu, là sự phấn đấu và là cái đích cần đạt tới.
Như vậy, để doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả, thu được lợi nhuận cao thì không những đầu ra của quá trình sản xuất phải được đảm bảo mà đầu vào cũng phải được đảm bảo. Nghĩa là sản phẩm của doanh nghiệp được mọi người tiêu dùng chấp nhận, đòi hỏi doanh nghiệp phải luôn phấn đấu và tìm mọi biện pháp để tiết kiệm chi phí, hạ giá thành, nâng cao chất lượng sản phẩm và đưa ra được giá bán phù hợp. Doanh nghiệp kinh doanh đạt hiệu quả kinh tế cao là cơ sở để doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển ngày càng vững chắc trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh sôi động và quyết liệt. Nhận thức được tầm quan trọng của công tác kế toán cùng với việc vận dụng lý luận đã được học tại trường kết hợp với thực tế mà bản thân thu nhận được từ công tác kế toán tại công ty TNHH TM & Bao Bì Sài Gòn Trapaco – một công ty lớn với số lượng hàng sản xuất hằng năm nhiều phục vụ cả nhu cầu trong và ngoài nước.
Em đã chọn đề tài ''Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh '' để viết khoá luận tốt nghiệp của mình. Nội dung báo cáo gồm 3 phần: Phần 1: Cơ sở lý luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh Phần 2: Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại công ty thương mại và bao bì Sài Gòn Trapaco. Phần 3: Kiến nghị - kết luận. SVTH: Phạm Thị Mỹ Yến 1 Luận Văn Tốt Nghiệp GVHD: TS.
Phạm Thị Phụng PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1.1 Khái niệm, ý nghĩa và nhiệm vụ của kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh: 1.1 Một số khái niệm cơ bản: - Tiêu thụ: Tiêu thụ là quá trình cung cấp sản phẩm, hàng hóa cho khách hàng và thu được tiền hoặc được khách hàng chấp nhận thanh toán. Có nhiều phương thức phổ biến để tiêu thụ hàng hóa, có thể là tiêu thụ hàng hóa theo phương thức xuất bán trực tiếp cho khách hàng, phương thức xuất hàng gởi đại lý. Nếu doanh nghiệp tiêu thụ hàng hóa theo phương thức xuất bán trực tiếp cho khách hàng, doanh nghiệp có thể bán hàng theo giá bán trả ngay, cũng có thể bán theo giá trả góp. Doanh nghiệp xuất bán hàng hóa cho khách hàng và thu được tiền hàng hoặc được khách hàng chấp nhận thanh toán, cũng có thể xuất bán hàng hóa cho khách hàng theo phương thức hàng đổi hàng - Doanh thu bán hàng: Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.
Doanh thu chỉ bao gồm tổng giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được. Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu. - Doanh thu thuần: Là khoản chênh lệch giữa doanh thu bán hàng với các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại.) - Giá vốn hàng bán: Là trị giá vốn của hàng hóa, dịch vụ. đã bán trong kỳ, là giá thành sản xuất thực tế của sản phẩm đã tiêu thụ.
- Chiết khấu hàng bán: Là số tiền tính trên tổng số doanh thu trả cho khách hàng, chiết khấu hàng bán bao gồm: + Chiết khấu thanh toán: là khoản tiền giảm cho khách hàng do đã thanh toán tiền trước thời hạn quy định. SVTH: Phạm Thị Mỹ Yến 2 Luận Văn Tốt Nghiệp GVHD: TS. Phạm Thị Phụng + Chiết khấu thương mại: là khoản tiền giảm trừ cho khách hàng khi khách hàng mua hàng với số lượng lớn. - Giảm giá hàng bán: Là số tiền người bán giảm trừ cho người mua trên giá bán đã thỏa thuận do nguyên nhân như chất lượng sản phẩm kém, hàng không đúng quy cách, giao hàng không đúng thời hạn ghi trên hợp đồng kinh tế.2 Ý nghĩa và nhiệm vụ của kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh: Trong doanh nghiệp, kế toán là công cụ quan trọng để quản lý quá trình sản xuất và tiêu thụ, thông qua số liệu của kế toán nói chung, kế toán tiêu thụ và kết quả kinh doanh nói riêng giúp cho doanh nghiệp và các cấp có thẩm quyền đánh giá được mức độ hoàn thành của doanh nghiệp.
Tiêu thụ thành phẩm hay bán hàng là một trong những nhân tố quyết định đến sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp. Tiêu thụ thể hiện sức cạnh tranh và uy tín của doanh nghiệp trên thị trường. Bên cạnh đó kết quả kinh doanh còn là chỉ tiêu chất lượng tổng hợp phản ánh kết quả tài chính cuối cùng của hoạt động kinh doanh có trong doanh nghiệp. Nếu tình hình tài chính tốt, chứng tỏ doanh nghiệp hoạt động kinh doanh có hiệu quả và có điều kiện nâng cao năng lực tài chính cho doanh nghiệp mình.
Đồng thời, kết quả kinh doanh giúp cho doanh nghiệp nắm bắt được mọi hoạt động của doanh nghiệp thông qua các chỉ tiêu phản ánh KQKD. Giúp doanh nghiệp xác định rõ các nhân tố ảnh hưởng đến các lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp, từ đó tạo điều kiện thúc đẩy doanh nghiệp phát triển. Tiêu thụ được xem là một chỉ tiêu rất quan trọng không chỉ đối với bản thân đơn vị mà còn có ý nghĩa đối với cả nền kinh tế quốc dân. Doanh thu bán hàng phản ánh trình độ tổ chức, chỉ đạo sản xuất kinh doanh.
Ngoài ra doanh thu bán hàng còn là nguồn quan trọng để doanh nghiệp trang trải các khoản đã hao phí trong quá trình sản xuất kinh doanh. SVTH: Phạm Thị Mỹ Yến 3 Luận Văn Tốt Nghiệp GVHD: TS. Phạm Thị Phụng 1.2 Kế toán doanh thu, thu nhập khác: 1.1 Các phương thức tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ: Trong doanh nghiệp thương mại việc tiêu thụ hàng hoá có thể thực hiện theo một số phương thức như sau: Phương thức bán buôn hàng hóa Phương thức bán lẻ hàng hóa Phương thức bán hàng đại lý Phương thức bán hàng trả góp, trả chậm Ngoài ra còn có các phương thức khác như trao đổi hàng hoá, v. Phương thức bán buôn hàng hóa: Bán buôn là phương thức bán hàng cho các đơn vị khác để thực hiện việc bán ra hoặc gia công chế biến rồi bán ra.
Đặc điểm của phương thức bán buôn là hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa chưa được sử dụng; hàng hóa được bán theo lô hàng hoặc bán với số lượng lớn, giá bán tùy vào khối lượng hàng và phương thức thanh toán. Phương thức bán buôn thường được thực hiện theo hai phương thức sau: Bán buôn qua kho: hàng hóa mua về dự trữ sau đó xuất ra bán. Gồm bán trực tiếp tại kho và bán theo hình thức gửi hàng. Trong đó: Bán trực tiếp tại kho là khách hàng trực tiếp nhận hàng tại kho hàng của doanh nghiệp.
Sau khi nhận hàng, khách hàng ký nhận vào chứng từ bán hàng và tiến hành thanh toán tiền hàng cho bên bán. Bán theo hình thức gửi hàng là bên bán căn cứ vào hợp đồng kinh tế, đơn đặt hàng của bên mua xuất kho gửi hàng cho bên mua bằng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài. Hàng gửi bán vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán, đến khi nào bên mua nhận được hàng, chứng từ và chấp nhận thanh toán thì quyền sở hữu hàng hóa mới được chuyển giao cho bên mua. Bán không qua kho: là phương thức bán buôn trong đó hàng hóa được bán ra khi mua từ nhà cung cấp không qua nhập kho của doanh nghiệp mà giao thẳng hoặc chuyển bán ngay cho khách hàng.
Phương thức này có thể thực hiện dưới hai hình thức: Giao hàng trực tiếp (Giao tay ba) là doanh nghiệp thương mại sau khi nhận hàng từ nhà cung cấp thì giao bán trực tiếp cho khách hàng tại địa điểm SVTH: Phạm Thị Mỹ Yến 4 Luận Văn Tốt Nghiệp GVHD: TS. Phạm Thị Phụng mà hai bên đã thỏa thuận, hàng hóa được xác định là tiêu thụ. Hình thức gửi hàng là doanh nghiệp sau khi mua hàng, nhận hàng thì dùng phương tiện vận tải của doanh nghiệp hoặc thuê ngoài để chuyển hàng đến giao cho bên mua, hàng hóa được xác định tiêu thụ khi bên mua nhận được hàng và chấp nhận thanh toán. Phương thức bán lẻ hàng hóa: Bán lẻ là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, các tổ chức, đơn vị kinh tế mua về tiêu dùng nội bộ.
Bán lẻ thường bán với số lượng nhỏ, giá bán thường ổn định. Lúc này hàng hóa đã đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa đã được thực hiện. Có hai hình thức bán lẻ như sau: Thu tiền tập trung: hình thức bán hàng mà việc thu tiền hàng và việc giao hàng cho người mua tách rời nhau. Nhân viên bán hàng thu tiền hàng rồi viết hóa đơn giao cho khách hàng để khách hàng đến nhận hàng tại quầy hàng do mậu dịch viên giao.
Cuối ngày, mậu dịch viên căn cứ vào hóa đơn, kiểm kê tồn quầy xác định số lượng hàng bán để lập báo cáo bán hàng, nhân viên bán hàng nộp tiền cho thủ quỹ công ty. Thu tiền trực tiếp: nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền và giao hàng cho khách hàng.
