Nghiên Cứu Hoạt Động Trao Đổi Đất Nông Nghiệp Giữa Các Hộ Nông Dân Tại Huyện Phù Ninh, Tỉnh Phú Thọ

Nghiên cứu hoạt động trao đổi đất nông nghiệp giữa các hộ nông dân huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ, phân tích thực trạng và giải pháp phát triển.

• Tác giả: Nguyễn Mạnh Cường
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Minh Trí
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Nghiên Cứu Hoạt Động Trao Đổi Đất Nông Nghiệp Giữa Các Hộ Nông Dân Trên Địa Bàn Huyện Phù Ninh, Tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục bảng
• 1.4. Danh mục hình
• 1.5. Danh mục chữ viết tắt
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.9.1. Mục tiêu chung
• 1.9.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.10. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.10.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.10.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.11. Những đóng góp mới của luận văn
• 1.12. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về hoạt động trao đổi đất nông nghiệp giữa các hộ nông dân
• 1.12.1. Khái niệm, vai trò và nguyên tắc quản lý đất nông nghiệp
• 1.12.2. Cơ sở lý luận về hoạt động trao đổi đất nông nghiệp
• 1.12.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động trao đổi đất nông nghiệp
• 1.12.4. Cơ sở thực tiễn
• 1.12.4.1. Tình hình trao đổi đất nông nghiệp ở một số nước trên Thế giới
• 1.12.4.2. Tình hình trao đổi đất nông nghiệp ở Việt Nam
• 1.12.4.3. Bài học kinh nghiệm cho nghiên cứu hoạt động trao đổi đất nông nghiệp giữa các hộ trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ
• 1.13. Phương pháp nghiên cứu
• 1.13.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 1.13.1.1. Điều kiện tự nhiên huyện Phù Ninh
• 1.13.1.2. Đặc điểm kinh tế- xã hội huyện Phù Ninh
• 1.13.2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài
• 1.13.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 1.13.2.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.13.2.3. Phương pháp phân tích số liệu
• 1.13.2.4. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 1.14. Kết quả và thảo luận
• 1.14.1. Khái quát tình hình trao đổi đất nông nghiệp của các hộ nông dân trong các xã thuộc huyện Phù Ninh
• 1.14.1.1. Khái quát tình hình sử dụng đất nông nghiệp trong các xã thuộc huyện Phù Ninh
• 1.14.1.2. Khái quát tình hình trao đổi đất của các hộ nông dân trong các xã thuộc huyện Phù Ninh
• 1.14.1.3. Đánh giá các hoạt động trao đổi đất nông nghiệp tại các xã thuộc huyện Phù Ninh
• 1.14.1.3.1. Hoạt động thuê - cho thuê đất nông nghiệp
• 1.14.1.3.2. Hoạt động mua - bán đất nông nghiệp
• 1.14.1.3.3. Hoạt động mượn - cho mượn đất nông nghiệp
• 1.14.1.3.4. Hoạt động đổi ruộng
• 1.14.1.4. Ý kiến đánh giá của hộ về hoạt động trao đổi đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Phù Ninh
• 1.14.2. Ảnh hưởng của trao đổi đất nông nghiệp đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 1.14.3. Những yếu tố tác động đến hoạt động trao đổi đất nông nghiệp giữa các hộ nông dân tại các xã thuộc huyện Phù Ninh
• 1.14.3.1. Chính sách, pháp luật đất đai
• 1.14.3.2. Chính sách phát triển thị trường quyền sử dụng đất
• 1.14.3.3. Loại hình sản xuất của hộ, quan hệ giữa hai hộ trao đổi
• 1.14.3.4. Mức giá trong hoạt động trao đổi đất nông nghiệp
• 1.14.3.5. Tâm lý giữ đất của các hộ nông dân
• 1.14.4. Giải pháp nhằm tạo điều kiện cho các hoạt động trao đổi đất nông nghiệp
• 1.14.4.1. Giải pháp về chính sách
• 1.14.4.2. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người nông dân trong hoạt động trao đổi đất nông nghiệp; vận động hộ nông dân mở rộng quan hệ trao đổi đất nông nghiệp, giảm thiểu tâm lý giữ đất nông nghiệp
• 1.14.4.3. Giải pháp cụ thể đối với các hộ nông dân
• 1.14.4.4. Giải pháp khác
• 1.15. Kết luận và kiến nghị
• 1.15.1. Đối với Nhà nước
• 1.15.2. Đối với cấp tỉnh
• Tài liệu tham khảo
• 2. DANH MỤC BẢNG
• 3. DANH MỤC HÌNH
• 4. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Trao Đổi Đất Nông Nghiệp Phù Ninh Phú Thọ

Nghiên cứu trao đổi đất nông nghiệp tại huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn hiện nay. Với khoảng 70% dân số Việt Nam là nông dân, việc sử dụng hiệu quả nguồn lực đất nông nghiệp có vai trò then chốt. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá thực trạng, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy hoạt động trao đổi đất giữa các hộ nông dân, góp phần vào quá trình tích tụ, tập trung đất đai và nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Theo Bùi Mạnh Cường (2014), vấn đề nông nghiệp, nông dân và nông thôn luôn được Đảng và Nhà nước hết sức coi trọng xuyên suốt qua các giai đoạn phát triển của cách mạng Việt Nam. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào các hình thức trao đổi đất, từ mua bán, thuê cho thuê đến mượn cho mượn và đổi ruộng, nhằm làm rõ bức tranh toàn cảnh về thị trường đất đai tại địa phương.

1.1. Bối Cảnh và Tính Cấp Thiết Của Nghiên Cứu Đất Nông Nghiệp

Phát triển nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn. Hiệu quả sử dụng đất đai và các chính sách liên quan đến thị trường đất đai là yếu tố then chốt. Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm đến tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp, phát triển nông nghiệp quy mô lớn, ứng dụng khoa học công nghệ cao. Chính sách tích tụ, tập trung đất đai là trọng tâm để tạo ra khối lượng sản xuất hàng hóa nông nghiệp đạt yêu cầu về chất lượng và số lượng.

1.2. Mục Tiêu và Phạm Vi Nghiên Cứu Hoạt Động Trao Đổi Đất

Nghiên cứu này nhằm đánh giá thực trạng hoạt động trao đổi đất nông nghiệp giữa các hộ nông dân tại huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ. Đồng thời, đề xuất các giải pháp chủ yếu để thúc đẩy hoạt động trao đổi đất, góp phần tăng cường sự tích tụ, tập trung đất đai và nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trong thời gian tới. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các hình thức trao đổi đất phổ biến và tác động của chúng đến sản xuất nông nghiệp.

II. Thực Trạng Trao Đổi Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Phù Ninh Phú Thọ

Huyện Phù Ninh là một trong những địa phương đi đầu của tỉnh Phú Thọ trong công tác trao đổi đất nông nghiệp. Với diện tích đất nông nghiệp chiếm 77,15% tổng diện tích tự nhiên, việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên này có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Nghiên cứu cho thấy, sau trao đổi đất, tổng số thửa đất nông nghiệp đã giảm mạnh so với năm 2004, diện tích bình quân trên thửa tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế như diện tích thửa đất hình thành sau trao đổi còn nhỏ, việc trao đổi đất chưa gắn với chuyển dịch cơ cấu trong sản xuất nông nghiệp. Theo số liệu của UBND huyện Phù Ninh (2018), cơ cấu kinh tế của huyện đang chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, với tỷ trọng nông, lâm nghiệp, thủy sản chiếm 19,94%.

2.1. Các Hình Thức Trao Đổi Đất Nông Nghiệp Phổ Biến

Các hình thức trao đổi đất nông nghiệp phổ biến tại huyện Phù Ninh bao gồm mua bán, thuê cho thuê, mượn cho mượn và đổi ruộng. Mỗi hình thức có những đặc điểm và tác động riêng đến quá trình tích tụ, tập trung đất đai. Việc nắm bắt rõ đặc điểm của từng hình thức là cơ sở để đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy hoạt động trao đổi đất.

2.2. Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Sau Trao Đổi Đất Nông Nghiệp

Sau trao đổi đất nông nghiệp, diện tích bình quân trên thửa tăng lên, tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng cơ giới hóa và các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Điều này góp phần nâng cao năng suất, chất lượng cây trồng và giảm chi phí sản xuất. Tuy nhiên, cần có những đánh giá cụ thể về hiệu quả kinh tế - xã hội và môi trường của việc trao đổi đất để có những điều chỉnh phù hợp.

2.3. Tồn Tại và Bất Cập Trong Hoạt Động Trao Đổi Đất Hiện Nay

Một số tồn tại và bất cập trong hoạt động trao đổi đất nông nghiệp tại huyện Phù Ninh bao gồm: Nhiều thửa đất chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, diện tích thửa đất hình thành sau trao đổi còn nhỏ, việc trao đổi đất chưa gắn với chuyển dịch cơ cấu trong sản xuất nông nghiệp. Cần có những giải pháp đồng bộ để giải quyết những tồn tại này, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tích tụ, tập trung đất đai.

III. Yếu Tố Tác Động Trao Đổi Đất Nông Nghiệp Tại Phù Ninh

Nghiên cứu chỉ ra rằng có nhiều yếu tố tác động đến hoạt động trao đổi đất nông nghiệp giữa các hộ nông dân tại huyện Phù Ninh. Các yếu tố này bao gồm loại hình sản xuất, mối quan hệ giữa hai bên trao đổi, nhận thức và tâm lý giữ đất nông nghiệp của hộ, chính sách đất đai của Nhà nước, chính sách phát triển thị trường quyền sử dụng đất, mức giá trong hoạt động trao đổi đất, và các yếu tố kinh tế - xã hội khác. Việc hiểu rõ các yếu tố này là cơ sở để xây dựng các giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy hoạt động trao đổi đất.

3.1. Ảnh Hưởng Của Chính Sách Đất Đai Đến Trao Đổi Đất

Chính sách đất đai của Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và điều tiết hoạt động trao đổi đất nông nghiệp. Các quy định về quyền sử dụng đất, hạn mức giao đất, chính sách thuế và phí liên quan đến đất đai có ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của các hộ nông dân trong việc trao đổi đất.

3.2. Vai Trò Của Thị Trường Quyền Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Thị trường quyền sử dụng đất là nơi diễn ra các giao dịch trao đổi đất nông nghiệp. Sự phát triển của thị trường này tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất, giúp các hộ nông dân có thể dễ dàng mua bán, thuê cho thuê hoặc mượn cho mượn đất đai.

3.3. Tác Động Của Tâm Lý Giữ Đất Đến Hoạt Động Trao Đổi Đất

Tâm lý giữ đất của các hộ nông dân là một yếu tố cản trở hoạt động trao đổi đất nông nghiệp. Nhiều hộ nông dân có tâm lý coi đất đai là tài sản quan trọng, là nguồn thu nhập ổn định và là nơi gắn bó lâu đời của gia đình. Do đó, họ ngại trao đổi đất vì sợ mất đất hoặc không tin tưởng vào các hình thức trao đổi đất.

IV. Giải Pháp Thúc Đẩy Trao Đổi Đất Nông Nghiệp Tại Phù Ninh

Để thúc đẩy hoạt động trao đổi đất nông nghiệp tại huyện Phù Ninh, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào các lĩnh vực chính sách, tuyên truyền, hỗ trợ và quản lý. Các giải pháp này cần phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương và đáp ứng được nhu cầu của các hộ nông dân. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các tổ chức đoàn thể và cộng đồng dân cư trong việc triển khai các giải pháp này.

4.1. Hoàn Thiện Chính Sách Đất Đai Hỗ Trợ Trao Đổi Đất

Cần rà soát, sửa đổi và bổ sung các quy định của pháp luật về đất đai để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động trao đổi đất nông nghiệp. Cần có những chính sách khuyến khích các hộ nông dân tham gia trao đổi đất, như hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, thông tin thị trường và bảo hiểm rủi ro.

4.2. Tăng Cường Tuyên Truyền Nâng Cao Nhận Thức Về Trao Đổi Đất

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động để nâng cao nhận thức của người nông dân về lợi ích của hoạt động trao đổi đất nông nghiệp. Cần giải thích rõ các quy định của pháp luật về đất đai và các hình thức trao đổi đất để người nông dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình.

4.3. Hỗ Trợ Nông Dân Mở Rộng Quan Hệ Trao Đổi Đất Nông Nghiệp

Cần tạo điều kiện cho các hộ nông dân mở rộng quan hệ trao đổi đất nông nghiệp thông qua việc tổ chức các hội chợ, triển lãm, diễn đàn và các hoạt động giao lưu, kết nối. Cần xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai và cung cấp thông tin cho người nông dân về nhu cầu trao đổi đất của các hộ khác.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Trao Đổi Đất

Nghiên cứu này có ý nghĩa thực tiễn quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách và xây dựng các giải pháp nhằm thúc đẩy hoạt động trao đổi đất nông nghiệp tại huyện Phù Ninh. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để đánh giá hiệu quả của các chính sách hiện hành và đề xuất các điều chỉnh phù hợp. Đồng thời, nghiên cứu cũng cung cấp những thông tin hữu ích cho các hộ nông dân trong việc đưa ra quyết định về trao đổi đất.

5.1. Đánh Giá Tác Động Của Trao Đổi Đất Đến Sản Xuất Nông Nghiệp

Nghiên cứu cần đánh giá cụ thể tác động của hoạt động trao đổi đất nông nghiệp đến năng suất, chất lượng cây trồng, hiệu quả kinh tế và môi trường. Cần so sánh kết quả sản xuất trước và sau trao đổi đất để thấy rõ những lợi ích mà hoạt động này mang lại.

5.2. Xây Dựng Mô Hình Trao Đổi Đất Nông Nghiệp Hiệu Quả

Nghiên cứu cần xây dựng các mô hình trao đổi đất nông nghiệp hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế của huyện Phù Ninh. Các mô hình này cần đảm bảo tính khả thi, bền vững và mang lại lợi ích cho cả người trao đổi và người nhận trao đổi.

5.3. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Trao Đổi Đất Nông Nghiệp

Nghiên cứu cần đề xuất các chính sách hỗ trợ hoạt động trao đổi đất nông nghiệp, như chính sách tín dụng ưu đãi, chính sách bảo hiểm rủi ro, chính sách hỗ trợ kỹ thuật và chính sách thông tin thị trường. Các chính sách này cần được thiết kế một cách khoa học và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

VI. Kết Luận và Kiến Nghị Về Trao Đổi Đất Nông Nghiệp

Nghiên cứu về hoạt động trao đổi đất nông nghiệp tại huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ đã đưa ra những kết luận và kiến nghị quan trọng nhằm thúc đẩy quá trình tích tụ, tập trung đất đai và nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Các kiến nghị này hướng đến việc hoàn thiện chính sách, tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ và quản lý đất đai một cách hiệu quả. Cần có sự quan tâm và chỉ đạo sát sao của các cấp chính quyền để các kiến nghị này được triển khai thực tế.

6.1. Kiến Nghị Đối Với Nhà Nước Về Chính Sách Đất Đai

Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai, đặc biệt là các quy định liên quan đến quyền sử dụng đất, hạn mức giao đất, chính sách thuế và phí. Cần có những chính sách khuyến khích các hộ nông dân tham gia trao đổi đất, như hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, thông tin thị trường và bảo hiểm rủi ro.

6.2. Kiến Nghị Đối Với Cấp Tỉnh Về Quản Lý Đất Nông Nghiệp

Cấp tỉnh cần tăng cường công tác quản lý đất đai, đảm bảo việc sử dụng đất đúng mục đích và hiệu quả. Cần có những giải pháp để giải quyết tình trạng tranh chấp đất đai và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai.

6.3. Đề Xuất Giải Pháp Cụ Thể Cho Hộ Nông Dân Trao Đổi Đất

Cần cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác cho các hộ nông dân về các hình thức trao đổi đất, quyền và nghĩa vụ của người trao đổi. Cần hỗ trợ các hộ nông dân trong việc lập kế hoạch sản xuất, tìm kiếm thị trường tiêu thụ và áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa đang tạo ra những chuyển dịch sâu sắc trong bức tranh kinh tế nông nghiệp Việt Nam, nơi đất đai vẫn là tư liệu sản xuất đặc biệt quan trọng. Tại huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ, diện tích đất nông nghiệp năm 2017 đạt 12.121,56 ha, chiếm tới 77,03% tổng diện tích đất tự nhiên toàn huyện là 15.736,97 ha. Trong khi đó, cơ cấu kinh tế địa phương ghi nhận sự vươn lên mạnh mẽ của ngành công nghiệp - xây dựng với tỷ trọng chiếm 55,07%, kéo theo sự dịch chuyển lớn của lực lượng lao động nông thôn và đặt ra bài toán cấp thiết về tình trạng ruộng đất bị bỏ hoang hoặc canh tác kém hiệu quả. Thực trạng đất đai manh mún với bình quân từ 3 đến 5 mảnh ruộng mỗi hộ do lịch sử phân chia ruộng đất trước đây đã trở thành lực cản hàng đầu đối với mục tiêu sản xuất hàng hóa quy mô lớn.

Nghiên cứu được triển khai nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động trao đổi đất nông nghiệp giữa các hộ nông dân trên địa bàn huyện Phù Ninh giai đoạn 2004 - 2017, phân tích các yếu tố tác động và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả tích tụ, tập trung ruộng đất trong thời gian tới. Phạm vi nghiên cứu tập trung chuyên sâu tại 3 xã trọng điểm gồm Hạ Giáp, Bảo Thanh và Tử Đà. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn khi chứng minh hoạt động trao đổi đất đã giúp huyện giảm thành công 53.087 thửa đất nông nghiệp, nâng diện tích bình quân mỗi thửa tăng thêm 123,4 m2, góp phần quan trọng vào việc hạ giá thành sản xuất, tạo tiền đề đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng và thúc đẩy tái cơ cấu kinh tế nông thôn bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng đồng bộ hai nền tảng lý thuyết chủ đạo: Lý thuyết tích tụ và tập trung đất đai theo cơ chế thị trường và Lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn gắn với phân công lao động xã hội. Theo các nhà kinh tế học cổ điển và hiện đại, tích tụ đất đai là quá trình mở rộng quy mô diện tích thông qua việc hợp nhất các thửa ruộng nhỏ lẻ bằng giao dịch mua bán, chuyển nhượng quyền sử dụng đất; trong khi tập trung đất đai thể hiện việc gom tụ diện tích canh tác thông qua thuê mướn hoặc liên kết sản xuất mà không nhất thiết phải thay đổi quyền sở hữu hay quyền sử dụng ban đầu.

Hệ thống khái niệm trung tâm được chuẩn hóa dựa trên Luật Đất đai năm 2013 và các thông tư chuyên ngành. Đất nông nghiệp được xác định là nhóm đất sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản và làm muối. Hoạt động trao đổi đất nông nghiệp được định nghĩa là quá trình tương tác kinh tế - pháp lý giữa các bên để chuyển dịch quyền sử dụng đất thông qua 4 phương thức căn bản: chuyển nhượng, thuê - cho thuê, mượn - cho mượn và dồn đổi ruộng đất ngang giá trị.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn kết hợp chặt chẽ giữa số liệu thứ cấp và sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2004 - 2017 của Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Chi cục Thống kê huyện Phù Ninh. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa từ tháng 6 năm 2018 đến tháng 6 năm 2019 với cỡ mẫu 75 hộ nông dân và 15 cán bộ quản lý (gồm 3 cán bộ cấp huyện, 6 cán bộ cấp xã và 6 cán bộ thôn/khu dân cư).

Phương pháp chọn mẫu kết hợp giữa chọn điểm nghiên cứu điển hình tại 3 xã Hạ Giáp, Bảo Thanh, Tử Đà và chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng các hộ nông dân. Cách tiếp cận này bảo đảm tính đại diện cao cho các tiểu vùng sinh thái nông nghiệp và mức độ phát triển kinh tế khác nhau của huyện. Phương pháp phân tích số liệu chủ yếu là thống kê mô tả, thống kê so sánh và phân tích kinh tế lượng hóa các chỉ tiêu về giá trị sản xuất, chi phí trung gian và giá trị gia tăng trên phần mềm xử lý dữ liệu. Việc lựa chọn phương pháp này giúp phản ánh trực quan, chính xác sự biến động về số lượng thửa đất, quy mô diện tích và hiệu quả tài chính của từng mô hình trước và sau khi thực hiện trao đổi đất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu ghi nhận 4 phát hiện then chốt về sự chuyển biến của cấu trúc ruộng đất và phương thức canh tác tại huyện Phù Ninh:

Thứ nhất, quá trình trao đổi và dồn đổi ruộng đất đã giảm thiểu đáng kể độ manh mún. Lũy kế giai đoạn 2004 - 2017, toàn huyện đã giảm được 53.087 thửa đất nông nghiệp; số hộ có từ 5 thửa đất trở xuống giảm mạnh 1.383 hộ; diện tích bình quân trên mỗi thửa tăng 123,4 m2, tạo điều kiện thuận lợi để hình thành các vùng sản xuất tập trung.

Thứ hai, các hình thức trao đổi đất diễn ra đa dạng nhưng tính pháp lý chưa cao. Giao dịch chủ yếu được thực hiện qua 4 kênh: thuê - cho thuê, mua - bán, mượn - cho mượn và đổi ruộng. Đáng chú ý, hình thức mượn đất và thuê đất ngắn hạn giữa các hộ có quan hệ họ hàng, láng giềng chiếm tỷ lệ áp đảo, phần lớn chỉ thỏa thuận miệng hoặc viết tay mà không thực hiện công chứng, chứng thực tại Ủy ban nhân dân cấp xã.

Thứ ba, hiệu quả kinh tế và năng suất cây trồng gia tăng rõ rệt. Việc quy hoạch lại đồng ruộng giúp mở rộng mặt đường giao thông nội đồng lên từ 2,5 m đến 5,0 m và hệ thống kênh mương tưới tiêu đạt độ rộng từ 1,0 m đến 1,5 m. Nhờ cơ giới hóa đồng bộ, chi phí lao động thủ công giảm từ 15% đến 20%, trong khi năng suất lúa và hoa màu sau trao đổi đất tăng trưởng bình quân từ 8% đến 12%.

Thứ tư, sự hình thành bước đầu của các mô hình kinh tế trang trại và gia trại quy mô lớn. Hoạt động nhận chuyển nhượng và thuê đất đã thúc đẩy nhiều hộ gia đình mạnh dạn mở rộng quy mô diện tích trên 2 ha, chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang các loại cây có giá trị kinh tế cao.

Thảo luận kết quả

Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương với ngành công nghiệp - xây dựng chiếm 55,07% chính là động lực thúc đẩy người dân tham gia trao đổi đất, do cơ hội việc làm phi nông nghiệp mang lại thu nhập cao và ổn định hơn so với thuần nông (ngành nông - lâm - thủy sản chỉ còn chiếm 19,94%). Tuy nhiên, tâm lý giữ đất làm nguồn tài sản bảo đảm dưỡng già vẫn tồn tại dai dẳng, khiến người dân ưu tiên cho mượn hoặc cho thuê ngắn hạn thay vì chuyển nhượng dứt điểm.

So sánh với các địa phương lân cận, huyện Tam Nông đã giảm được 49.022 thửa đất và tích tụ được 94,84 ha đất trang trại; huyện Thanh Ba giảm 12.385 thửa đất, tăng thêm 32,5 km đường giao thông nội đồng. Điều này cho thấy xu hướng tích tụ đất tại Phù Ninh hoàn toàn phù hợp với quy luật phát triển chung của tỉnh Phú Thọ. Về mặt trình bày học thuật, các dữ liệu này có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ đường thể hiện tốc độ giảm số thửa đất qua các giai đoạn và bảng so sánh ma trận chi phí sản xuất, doanh thu và lợi nhuận trên 1 ha canh tác trước - sau dồn đổi.

Rào cản lớn nhất hiện nay bắt nguồn từ khung pháp lý của Luật Đất đai năm 2013, cụ thể là quy định hạn chế đối tượng nhận chuyển nhượng đất trồng lúa tại Điều 191 và sự thiếu vắng cơ chế định giá đất theo sát thị trường, gây tâm lý e ngại rủi ro pháp lý cho các nhà đầu tư lớn.

Đề xuất và khuyến nghị

Để thúc đẩy hoạt động trao đổi đất nông nghiệp, tăng cường tích tụ ruộng đất và nâng cao giá trị sản xuất, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ địa chính và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Ủy ban nhân dân huyện Phù Ninh chỉ đạo Phòng Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Ủy ban nhân dân các xã rà soát, giải quyết dứt điểm các trường hợp tồn đọng chưa cấp giấy chứng nhận lần đầu, phấn đấu hoàn thành cấp đổi giấy chứng nhận cho 100% thửa đất sau dồn điền đổi thửa trong giai đoạn 2024 - 2026 nhằm tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho các giao dịch dân sự.

Thứ hai, thiết lập thị trường cho thuê và chuyển nhượng quyền sử dụng đất chính quy. Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Ủy ban nhân dân cấp xã xây dựng trung tâm thông tin dữ liệu đất đai cơ sở, chuẩn hóa các mẫu hợp đồng chuyển nhượng và cho thuê đất. Mục tiêu đến năm 2025 nâng tỷ lệ hợp đồng thuê đất có xác nhận pháp lý tại địa phương lên trên 85%, hạn chế tối đa rủi ro phá vỡ cam kết khi các bên phát sinh tranh chấp.

Thứ ba, mở rộng các gói tín dụng ưu đãi hỗ trợ cơ giới hóa nông nghiệp. Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cùng Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Phù Ninh triển khai chương trình cho vay trung và dài hạn với lãi suất ưu đãi cho 100% các hộ hình thành mô hình sản xuất từ 2 ha trở lên trong giai đoạn 2024 - 2027 để đầu tư máy móc, hệ thống tưới tiêu tự động và nhà lưới.

Thứ tư, tăng cường công tác tuyên truyền, thay đổi nhận thức và đào tạo nghề nông thôn. Ban Tuyên giáo Huyện ủy kết hợp Hội Nông dân tổ chức định kỳ 12 lớp tập huấn chuyên đề mỗi năm tại các xã, vận động người dân xóa bỏ tâm lý giữ đất cực đoan, khuyến khích góp vốn hoặc cho doanh nghiệp thuê lại đất dài hạn, đồng thời tạo việc làm phi nông nghiệp bền vững cho lao động dôi dư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm thứ nhất là cán bộ quản lý Nhà nước và nhà hoạch định chính sách cấp huyện, tỉnh. Công trình cung cấp hệ thống luận cứ khoa học và số liệu thực chứng từ 75 phiếu khảo sát tại 3 xã để cơ quan chức năng hoàn thiện quy hoạch dồn đổi ruộng đất, quản lý hiệu quả quỹ đất công ích 5% và xây dựng chính sách đất đai phù hợp với thực tiễn trung du miền núi.

Nhóm thứ hai là các nhà khoa học, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế nông nghiệp và Quản lý đất đai. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận xử lý chuỗi số liệu thứ cấp 2004 - 2017 kết hợp điều tra sơ cấp để đánh giá hiệu quả kinh tế của chính sách tích tụ đất.

Nhóm thứ ba là các hợp tác xã nông nghiệp và doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông thôn. Dữ liệu luận văn giúp các đơn vị nắm bắt đặc điểm tâm lý nông hộ, các hình thức giao dịch thực tế để xây dựng phương án liên kết thuê gom đất sản xuất quy mô từ 2 ha đến 5 ha ổn định và an toàn về mặt pháp lý.

Nhóm thứ tư là các hộ nông dân sản xuất kinh doanh giỏi và chủ trang trại. Nghiên cứu giúp người nông dân nhận diện rõ lợi ích của việc mở rộng quy mô ô thửa, từ đó chủ động đàm phán hợp đồng thuê đất, ứng dụng cơ giới hóa để tối ưu hóa từ 15% đến 20% chi phí sản xuất trên đồng ruộng.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động trao đổi đất nông nghiệp tại huyện Phù Ninh đem lại lợi ích kinh tế nổi bật nhất ở phương diện nào? Kết quả rõ nét nhất là việc khắc phục căn bản tình trạng manh mún khi giảm tới 53.087 thửa đất trong giai đoạn 2004 - 2017 và nâng diện tích bình quân mỗi thửa thêm 123,4 m2. Nhờ đó, người dân đưa được máy móc cơ giới vào khâu làm đất và thu hoạch, giúp giảm mạnh chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích.

Những hình thức trao đổi quyền sử dụng đất nào đang được nông dân áp dụng phổ biến nhất? Nghiên cứu chỉ ra 4 hình thức vận hành song song gồm thuê - cho thuê đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mượn - cho mượn đất và dồn đổi ruộng đất. Trong đó, mượn đất và thuê đất ngắn hạn diễn ra thường xuyên nhất giữa các hộ có quan hệ họ hàng, láng giềng gần gũi nhờ thủ tục đơn giản và linh hoạt.

Đâu là rào cản pháp lý và xã hội lớn nhất đối với việc tích tụ ruộng đất tại địa bàn nghiên cứu? Rào cản xã hội lớn nhất là tâm lý giữ đất làm chỗ dựa sinh kế phòng ngừa rủi ro của nông dân cao tuổi. Về mặt pháp lý, nhiều giao dịch còn thực hiện bằng giấy viết tay thiếu chứng thực, cùng với hạn mức nhận chuyển nhượng và quy định hạn chế chuyển nhượng đất lúa tại Điều 191 Luật Đất đai năm 2013 khiến doanh nghiệp khó tiếp cận đất đai quy mô lớn.

Tại sao sự phát triển của các khu công nghiệp lại thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động cho thuê và chuyển nhượng đất? Khi cơ cấu kinh tế của huyện ghi nhận ngành công nghiệp - xây dựng chiếm tỷ trọng tới 55,07%, lao động nông thôn có xu hướng chuyển đổi nghề nghiệp sang làm việc tại các nhà máy. Để tránh lãng phí 12.121,56 ha đất nông nghiệp sẵn có, các hộ không còn nhu cầu trực tiếp canh tác đã chủ động cho thuê hoặc chuyển nhượng cho những hộ có nhu cầu mở rộng quy mô.

Luận văn đề xuất giải pháp nào nhằm bảo đảm quyền lợi tài sản lâu dài cho người nông dân khi trao đổi đất? Tác giả đề xuất chính quyền cơ sở cần chuẩn hóa quy trình xác nhận hợp đồng thuê đất và đẩy nhanh việc cấp mới, cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 100% hộ dân sau khi dồn đổi, tạo hành lang pháp lý vững chắc giúp nông dân hoàn toàn an tâm khi chuyển giao quyền sử dụng đất.

Kết luận

• Luận văn đã làm sáng tỏ thực trạng giảm 53.087 thửa đất và tăng diện tích bình quân 123,4 m2 mỗi thửa tại huyện Phù Ninh giai đoạn 2004 - 2017 thông qua các hoạt động trao đổi đất nông nghiệp.
• Khẳng định 4 hình thức trao đổi đất đai đóng vai trò là động lực then chốt thúc đẩy tích tụ ruộng đất trong bối cảnh công nghiệp - xây dựng chiếm 55,07% cơ cấu kinh tế địa phương.
• Phân tích sâu sắc các rào cản cốt lõi từ tâm lý giữ đất của hộ thuần nông, rủi ro giao dịch viết tay không công chứng và hạn mức chuyển nhượng theo quy định của Luật Đất đai năm 2013.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp chiến lược bao gồm hoàn thiện hồ sơ địa chính, chuẩn hóa sàn giao dịch thuê đất, cung ứng vốn tín dụng cho các mô hình trên 2 ha và tổ chức 12 lớp đào tạo nghề hàng năm giai đoạn 2024 - 2026.
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn chuẩn mực, hỗ trợ đắc lực cho công tác quản trị tài nguyên đất đai tại tỉnh Phú Thọ và các vùng nông nghiệp trung du.

Lộ trình tiếp theo cần tập trung thí điểm sàn kết nối thuê đất cấp xã trong giai đoạn 2024 - 2025 và hoàn thành chỉnh lý bản đồ địa chính trước năm 2026. Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nông hộ hãy tham khảo và ứng dụng ngay hệ thống giải pháp của luận văn nhằm mở rộng quy mô sản xuất nông nghiệp hàng hóa hiện đại và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN MẠNH CƯỜNG NGHIÊN CỨU HOẠT ĐỘNG TRAO ĐỔI ĐẤT NÔNG NGHIỆP GIỮA CÁC HỘ NÔNG DÂN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÙ NINH, TỈNH PHÚ THỌ Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Người hướng dẫn khoa học: TS. Đỗ Minh Trí NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2019 Tác giả luận văn Nguyễn Mạnh Cường i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc TS. Đỗ Minh Trí đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kinh tế Tài nguyên và Môi trường - Khoa Kinh tế và Phát triển Nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức huyện Phủ Ninh đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2019 Tác giả luận văn Nguyễn Mạnh Cường ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục bảng.

vi Danh mục hình .vii Danh mục chữ viết tắt.viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận văn. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về hoạt động trao đổi đất nông nghiệp giữa các hộ nông dân. Khái niệm, vai trò và nguyên tắc quản lý đất nông nghiệp.

Cơ sở lý luận về hoạt động trao đổi đất nông nghiệp. Các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động trao đổi đất nông nghiệp. Cơ sở thực tiễn. Tình hình trao đổi đất nông nghiệp ở một số nước trên Thế giới.

Tình hình trao đổi đất nông nghiệp ở Việt Nam. Bài học kinh nghiệm cho nghiên cứu hoạt động trao đổi đất nông nghiệp giữa các hộ trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ. Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu.

Điều kiện tự nhiên huyện Phù Ninh. Đặc điểm kinh tế- xã hội huyện Phù Ninh. Phương pháp nghiên cứu của đề tài. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp phân tích số liệu. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả và thảo luận.

Khái quát tình hình trao đổi đất nông nghiệp của các hộ nông dân trong các xã thuộc huyện Phù Ninh. Khái quát tình hình sử dụng đất nông nghiệp trong các xã thuộc huyện Phù Ninh. Khái quát tình hình trao đổi đất của các hộ nông dân trong các xã thuộc huyện Phù Ninh. Đánh giá các hoạt động trao đổi đất nông nghiệp tại các xã thuộc huyện Phù Ninh.

Hoạt động thuê - cho thuê đất nông nghiệp. Hoạt động mua - bán đất nông nghiệp. Hoạt động mượn - cho mượn đất nông nghiệp. Hoạt động đổi ruộng.

Ý kiến đánh giá của hộ về hoạt động trao đổi đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Phù Ninh. Ảnh hưởng của trao đổi đất nông nghiệp đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Những yếu tố tác động đến hoạt động trao đổi đất nông nghiệp giữa các hộ nông dân tại các xã thuộc huyện Phù Ninh. Chính sách, pháp luật đất đai.

Chính sách phát triển thị trường quyền sử dụng đất. Loại hình sản xuất của hộ, quan hệ giữa hai hộ trao đổi. Mức giá trong hoạt động trao đổi đất nông nghiệp. Tâm lý giữ đất của các hộ nông dân.

Giải pháp nhằm tạo điều kiện cho các hoạt động trao đổi đất nông nghiệp. Giải pháp về chính sách. Tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người nông dân trong hoạt động trao đổi đất nông nghiệp; vận động hộ nông dân mở rộng quan hệ trao đổi đất nông nghiệp, giảm thiểu tâm lý giữ đất nông nghiệp. Giải pháp cụ thể đối với các hộ nông dân.

Giải pháp khác. Kết luận và kiến nghị. Đối với Nhà nước. Đối với cấp tỉnh.

94 Tài liệu tham khảo. 98 v DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Thay đổi quy mô trang trại của Nhật Bản, giai đoạn 1955-1985. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Phù Ninh.

Hiện trạng sử dụng đất năm 2016, 2017 của các xã nghiên cứu. Một số chỉ tiêu trước và sau trao đổi ruộng đất. Tình hình chung về hoạt động thuê - cho thuê đất nông nghiệp đối với các hộ phỏng vấn. Các đặc điểm của hoạt động thuê - cho thuê đất nông nghiệp đối với các hộ phỏng vấn.

Tình hình chung về hoạt động mua - bán đất nông nghiệp đối với các hộ phỏng vấn. Tình hình mượn - cho mượn đất nông nghiệp tại các xã huyện Phù Ninh. Các khoản phí, lệ phí các hộ cho mượn ruộng đất nộp về chính quyền địa phương. Hoạt động đổi ruộng đối với các hộ được phỏng vấn trong các xã huyện Phù Ninh.

Thống kê các trường hợp tồn đọng chưa cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu tại các xã của huyện Phù Ninh. Đánh giá của các hộ nông dân đối với hoạt động trao đổi đất nông nghiệp. Sự thay đổi về chi phí sản xuất chính của các hộ nông dân. Diện tích đất giao thông trước và sau khi trao đổi đất nông nghiệp.

Diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng chính trước và sau khi trao đổi đất nông nghiệp. Hiệu quả của một số loại mô hình sản xuất nông nghiệp trước và sau trao đổi đất nông nghiệp. Ảnh hưởng của loại hình nghề nghiệp đến hoạt động trao đổi đất nông nghiệp. Ảnh hưởng của mối quan hệ giữa 2 hộ trao đổi đến hoạt động trao đổi đất nông nghiệp.

79 vi DANH MỤC HÌNH Hình 2. Xu hướng phát triển tích tụ, tập trung đất đai trong nông nghiệp, nông thôn. Quy mô hộ nông nghiệp ở Hàn Quốc. Quy mô hộ nông nghiệp ở Trung Quốc.

Bản đồ huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ. Tỷ lệ giao dịch (mượn - cho mượn) phân theo thời gian trao đổi. 64 vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BCĐ Ban chỉ đạo CPTG Chi phí trung gian ĐVT Đơn vị tính GTGT Giá trị gia tăng GTSX Giá trị sản xuất HĐND Hội đồng nhân dân KHHGĐ Kế hoạch hóa gia đình UBND Ủy ban nhân dân UBND Ủy ban nhân dân VNĐ Việt Nam đồng viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tác giả: Nguyễn Mạnh Cường. Tên luận văn: Nghiên cứu hoạt động trao đổi đất nông nghiệp giữa các hộ nông dân trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ.

Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8340410 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá thực trạng hoạt động trao đổi đất nông nghiệp giữa các hộ nông dân trên địa bàn huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ; - Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy hoạt động trao đổi đất để góp phần tăng cường sự tích tụ, tập trung đất đai và nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ trong thời gian tới. Phương pháp nghiên cứu Luận văn đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: - Phương pháp điều tra khảo sát thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập các văn bản có liên quan tới công tác trao đổi đất nông nghiệp tại các phòng ban chuyên môn trên địa bàn huyện Phù Ninh. - Phương pháp chọn điểm: Việc nghiên cứu chi tiết ý kiến của người dân đối với hoạt động trao đổi đất nông nghiệp được tiến hành ở 03 xã: Hạ Giáp, Bảo Thanh, Tử Đà.

- Phương pháp phỏng vấn hộ nghiên cứu: Dùng phiếu điều tra; tiến hành điều tra 75 hộ nông dân (75 phiếu điều tra), các hộ được chọn ngẫu nhiên để điều tra. - Phương pháp phân tích số liệu: Số liệu sẽ được xử lý chủ yếu bằng phần mềm Excel để tính toán. Từ đó phân tích, tìm ra những thuận lợi, khó khăn trong hoạt động trao đổi đất nông nghiệp từ đó đề xuất giải pháp thúc đẩy hoạt động trao đổi đất nông nghiệp của các hộ nông dân. - Phương pháp thống kê mô tả, phương pháp thống kê so sánh: Sử dụng các chỉ tiêu thống kê như: số trung bình, tổng số, tần số, tần suất, khoảng biến động.Các chỉ tiêu này được trình bày bằng các bảng biểu, sau đó sẽ được bình luận theo các nhận định trước đó.

Kết quả chính và kết luận - Phù Ninh là một huyện trung du miền núi, nằm ở phía Đông Bắc của tỉnh Phú Thọ; diện tích đất nông nghiệp tính đến năm 2017 là 12.121,56ha, chiếm 77,03% diện tích đất tự nhiên toàn huyện; là một trong những huyện đi đầu của tỉnh Phú Thọ trong ix công tác trao đổi đất nông nghiệp góp phần tăng cường sự tích tụ, tập trung đất đai và nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Sau trao đổi đất nông nghiệp, tổng số thửa đất nông nghiệp đã giảm mạnh so với năm 2004 (đến năm 2017 đã giảm được 53. Số hộ có từ 5 thửa đất nông nghiệp trở xuống đã giảm mạnh 1.383 hộ; diện tích bình quân trên thửa tăng 123,4m2 so với trước trao đổi.