Luận văn thạc sĩ hiệu ứng quy mô giá trị và quán tính ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi của các cổ phiếu trên thị trường chứng khoán việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu ứng quy mô giá trị và quán tính ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi của các cổ phiếu trên thị, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Phạm Thị Trà Mi
• Người hướng dẫn: TS. Mai Thanh Loan
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Hiệu Ứng Quy Mô và Giá Trị Ảnh Hưởng Đến Tỷ Suất Sinh Lợi Cổ Phiếu Tại Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Hiệu Ứng Quy Mô và Giá Trị Cổ Phiếu

Nghiên cứu về hiệu ứng quy mô và giá trị (book-to-market ratio) trong thị trường chứng khoán là một lĩnh vực quan trọng trong tài chính định lượng. Các hiệu ứng này đề cập đến xu hướng các cổ phiếu có vốn hóa nhỏ (hiệu ứng quy mô) và các cổ phiếu có tỷ số giá trị sổ sách trên giá thị trường cao (hiệu ứng giá trị) có xu hướng tạo ra lợi nhuận cao hơn so với các cổ phiếu khác. Nghiên cứu này tập trung vào thị trường chứng khoán Việt Nam, một thị trường mới nổi với những đặc điểm riêng biệt. Việc xác định sự tồn tại và mức độ ảnh hưởng của các hiệu ứng này có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà đầu tư và nhà quản lý danh mục, giúp họ đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả hơn. Nghiên cứu cũng góp phần làm phong phú thêm các bằng chứng thực nghiệm về các mô hình định giá tài sản trên thị trường Việt Nam, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chiến lược đầu tư giá trị và đầu tư quy mô nhỏ. Nghiên cứu này có thể hỗ trợ nhà đầu tư đưa ra các quyết định đầu tư tốt hơn trên TTCK Việt Nam, một thị trường với nhiều biến động khó lường.

1.1. Tại sao Hiệu Ứng Quy Mô và Giá Trị Lại Quan Trọng

Hiệu ứng quy mô và giá trị quan trọng vì chúng thách thức mô hình định giá tài sản truyền thống CAPM (Capital Asset Pricing Model). CAPM cho rằng lợi nhuận của một tài sản chỉ phụ thuộc vào beta (mức độ nhạy cảm với biến động thị trường). Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng quy mô công ty và tỷ số giá trị sổ sách trên giá thị trường (BE/ME) có ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận, ngay cả sau khi đã kiểm soát beta. Việc hiểu rõ các hiệu ứng này giúp nhà đầu tư xác định các yếu tố rủi ro khác ngoài beta và xây dựng danh mục đầu tư đa dạng hóa hiệu quả hơn. Theo Fama và French (1993, 1996, 2000) mô hình ba nhân tố của họ (thị trường, quy mô và giá trị) giải thích tốt hơn sự biến động của lợi nhuận so với CAPM. Việc bỏ qua các hiệu ứng này có thể dẫn đến đánh giá sai lệch về giá trị thực của cổ phiếu và bỏ lỡ cơ hội đầu tư tốt.

1.2. Tổng Quan Về Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam là một thị trường mới nổi, ra đời từ tháng 7 năm 1998 và chính thức hoạt động từ năm 2000. Trải qua hơn 20 năm phát triển, TTCK Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, thị trường vẫn còn nhiều đặc điểm riêng biệt so với các thị trường phát triển, bao gồm tính thanh khoản thấp hơn, mức độ thông tin bất cân xứng cao hơn, và sự tham gia chủ yếu của các nhà đầu tư cá nhân. Các yếu tố này có thể ảnh hưởng đến cách thức hoạt động của các hiệu ứng quy mô và giá trị. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào giai đoạn 2008-2013, một giai đoạn có nhiều biến động kinh tế và chính trị, tạo ra những thách thức và cơ hội cho các nhà đầu tư. Nghiên cứu được thực hiện trên các công ty phi tài chính niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX).

II. Thách Thức Áp Dụng Mô Hình Định Giá Cổ Phiếu Tại Việt Nam

Việc áp dụng các mô hình định giá cổ phiếu truyền thống như CAPM hoặc các mô hình đa nhân tố như Fama-French tại thị trường Việt Nam gặp nhiều thách thức. Thứ nhất, tính hiệu quả của thị trường còn hạn chế, dẫn đến thông tin không được phản ánh đầy đủ và kịp thời vào giá cổ phiếu. Thứ hai, cơ cấu nhà đầu tư chủ yếu là cá nhân, có thể dẫn đến các hành vi phi lý trí và ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Thứ ba, dữ liệu lịch sử còn hạn chế, gây khó khăn cho việc ước lượng chính xác các tham số của mô hình. Cuối cùng, các yếu tố kinh tế vĩ mô và chính trị có thể tác động mạnh đến thị trường, làm giảm độ tin cậy của các dự báo dựa trên mô hình. Việc xem xét các yếu tố đặc thù của thị trường Việt Nam là rất quan trọng để có thể áp dụng các mô hình định giá một cách hiệu quả.

2.1. Hạn Chế Về Dữ Liệu và Tính Hiệu Quả Thị Trường

Thị trường chứng khoán Việt Nam, là một thị trường mới nổi, còn tồn tại những hạn chế về tính hiệu quả. Thông tin có thể không được phản ánh đầy đủ và kịp thời vào giá cổ phiếu, tạo ra cơ hội cho các nhà đầu tư có thông tin tốt hơn để kiếm lợi nhuận. Hơn nữa, dữ liệu lịch sử về giá cổ phiếu và các yếu tố khác có thể còn hạn chế, gây khó khăn cho việc ước lượng các tham số của mô hình định giá. Việc thiếu dữ liệu dài hạn và đáng tin cậy có thể làm giảm độ chính xác của các kết quả nghiên cứu thực nghiệm. Các nghiên cứu về hiệu quả thị trường tại Việt Nam thường cho thấy mức độ hiệu quả yếu, nghĩa là có bằng chứng về việc giá cổ phiếu không phản ánh đầy đủ thông tin có sẵn.

2.2. Ảnh Hưởng Của Nhà Đầu Tư Cá Nhân và Hành Vi Phi Lý Trí

Sự tham gia đông đảo của các nhà đầu tư cá nhân là một đặc điểm nổi bật của thị trường chứng khoán Việt Nam. Các nhà đầu tư cá nhân thường có xu hướng giao dịch dựa trên cảm xúc và thông tin không đầy đủ, dẫn đến các hành vi phi lý trí và ảnh hưởng đến giá cổ phiếu. Các hành vi này có thể làm gia tăng sự biến động của thị trường và làm sai lệch mối quan hệ giữa rủi ro và lợi nhuận. Nghiên cứu hành vi nhà đầu tư là một lĩnh vực quan trọng để hiểu rõ hơn về cách thức các yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và giá cổ phiếu trên thị trường Việt Nam.

III. Phương Pháp Xây Dựng Danh Mục Đầu Tư Theo Quy Mô Giá Trị

Để kiểm tra sự tồn tại của hiệu ứng quy mô và giá trị, cần xây dựng các danh mục đầu tư dựa trên các tiêu chí này. Đầu tiên, các cổ phiếu được chia thành các nhóm theo quy mô vốn hóa thị trường (vốn hóa lớn, vốn hóa nhỏ). Sau đó, trong mỗi nhóm quy mô, các cổ phiếu lại được chia thành các nhóm theo tỷ số giá trị sổ sách trên giá thị trường (BE/ME) (giá trị cao, giá trị thấp). Từ đó, tạo ra các danh mục đầu tư đại diện cho các kết hợp khác nhau giữa quy mô và giá trị (ví dụ: vốn hóa nhỏ/giá trị cao, vốn hóa lớn/giá trị thấp). So sánh lợi nhuận của các danh mục này có thể giúp xác định xem hiệu ứng quy mô và giá trị có tồn tại và có ý nghĩa thống kê hay không. Phương pháp này được Fama và French (1993) sử dụng rộng rãi và được coi là tiêu chuẩn trong các nghiên cứu về định giá tài sản.

3.1. Phân Loại Cổ Phiếu Theo Vốn Hóa Thị Trường Quy Mô

Vốn hóa thị trường là giá trị thị trường của một công ty, được tính bằng số lượng cổ phiếu đang lưu hành nhân với giá cổ phiếu hiện tại. Để phân loại cổ phiếu theo quy mô, các cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam có thể được xếp hạng theo vốn hóa thị trường. Sau đó, chia thành các nhóm, chẳng hạn như nhóm vốn hóa lớn (large cap), nhóm vốn hóa vừa (mid cap) và nhóm vốn hóa nhỏ (small cap). Việc xác định ngưỡng cho từng nhóm có thể dựa trên phân vị (percentile) hoặc giá trị tuyệt đối. Mục tiêu là tạo ra các nhóm cổ phiếu có quy mô khác nhau để so sánh lợi nhuận và kiểm tra hiệu ứng quy mô.

3.2. Phân Loại Cổ Phiếu Theo Tỷ Số Giá Trị Sổ Sách Trên Giá Thị Trường BE ME

Tỷ số giá trị sổ sách trên giá thị trường (BE/ME) là một chỉ số tài chính đo lường giá trị tương đối của một công ty. Tỷ số này được tính bằng cách chia giá trị sổ sách của vốn chủ sở hữu cho giá trị thị trường của vốn chủ sở hữu. Các công ty có tỷ số BE/ME cao thường được coi là các công ty giá trị, trong khi các công ty có tỷ số BE/ME thấp thường được coi là các công ty tăng trưởng. Để phân loại cổ phiếu theo tỷ số BE/ME, các cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam có thể được xếp hạng theo tỷ số BE/ME. Sau đó, chia thành các nhóm, chẳng hạn như nhóm giá trị cao và nhóm giá trị thấp. Việc xác định ngưỡng cho từng nhóm có thể dựa trên phân vị (percentile) hoặc giá trị tuyệt đối. Mục tiêu là tạo ra các nhóm cổ phiếu có tỷ số BE/ME khác nhau để so sánh lợi nhuận và kiểm tra hiệu ứng giá trị.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Hiệu Ứng Quy Mô Giá Trị Tại VN 2008 2013

Nghiên cứu này tập trung vào giai đoạn 2008-2013, một giai đoạn có nhiều biến động kinh tế và chính trị, tạo ra những thách thức và cơ hội cho các nhà đầu tư. Việc sử dụng các mô hình định giá tài sản như CAPM và Fama-French để phân tích dữ liệu trong giai đoạn này cho phép đánh giá xem liệu các hiệu ứng quy mô và giá trị có tồn tại và có ý nghĩa thống kê trên thị trường chứng khoán Việt Nam hay không. Kết quả cho thấy tồn tại hiệu ứng quy mô và hiệu ứng giá trị trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của các hiệu ứng này có thể khác nhau tùy thuộc vào phương pháp đo lường và các yếu tố kiểm soát.

4.1. So Sánh Mô Hình CAPM và Mô Hình Fama French Độ Giải Thích

Kết quả cho thấy mô hình Fama-French có độ giải thích tốt hơn so với mô hình CAPM trong việc giải thích sự biến động của lợi nhuận cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Điều này cho thấy các yếu tố quy mô và giá trị có vai trò quan trọng trong việc định giá cổ phiếu và không thể bỏ qua khi xây dựng các chiến lược đầu tư. Trong bài nghiên cứu, mô hình 3 nhân tố Fama - French có thể giải thích tốt các hiệu ứng quy mô và hiệu ứng BE/ME.

4.2. Mức Độ Ảnh Hưởng Của Quy Mô và Giá Trị Đến Lợi Nhuận Cổ Phiếu

Phân tích hồi quy cho thấy quy mô và giá trị có ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu. Cụ thể, các cổ phiếu có vốn hóa nhỏ và tỷ số BE/ME cao có xu hướng tạo ra lợi nhuận cao hơn so với các cổ phiếu khác. Mức độ ảnh hưởng của quy mô và giá trị có thể thay đổi theo thời gian và có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố kinh tế vĩ mô và chính trị.

V. Đánh Giá và Hạn Chế Của Nghiên Cứu Hiệu Ứng Quy Mô Giá Trị

Nghiên cứu này đã cung cấp những bằng chứng thực nghiệm về sự tồn tại của hiệu ứng quy mô và giá trị trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng có một số hạn chế cần được lưu ý. Thứ nhất, phạm vi nghiên cứu chỉ giới hạn trong giai đoạn 2008-2013, do đó kết quả có thể không khái quát hóa cho các giai đoạn khác. Thứ hai, nghiên cứu chỉ sử dụng dữ liệu từ các công ty niêm yết trên HOSE và HNX, có thể không đại diện cho toàn bộ thị trường chứng khoán Việt Nam. Thứ ba, nghiên cứu có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khác không được kiểm soát trong mô hình.

5.1. Hạn Chế Về Dữ Liệu và Thời Gian Nghiên Cứu

Việc sử dụng dữ liệu từ giai đoạn 2008-2013 có thể là một hạn chế, vì thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều thay đổi kể từ đó. Việc mở rộng phạm vi thời gian nghiên cứu có thể giúp cung cấp một bức tranh đầy đủ hơn về sự tồn tại và mức độ ảnh hưởng của các hiệu ứng quy mô và giá trị. Bên cạnh đó, việc sử dụng dữ liệu từ các thị trường chứng khoán khác trên thế giới có thể giúp so sánh và đối chiếu kết quả.

5.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Mô Hình Định Giá

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc kiểm tra sự tồn tại của các hiệu ứng quy mô và giá trị trong các giai đoạn khác nhau của thị trường chứng khoán Việt Nam. Ngoài ra, các nghiên cứu có thể xem xét các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận cổ phiếu, chẳng hạn như thanh khoản, đòn bẩy tài chính và các yếu tố kinh tế vĩ mô. Cuối cùng, các nghiên cứu có thể sử dụng các phương pháp định lượng khác nhau để kiểm tra tính mạnh mẽ của các kết quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài Chương 2: Mô hình lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu trên Thị trường Chứng khoán Việt Nam Chương 5: Kết luận TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 CHƯƠNG 2 MÔ HÌNH LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM 2. Mô hình lý thuyết 2. Mô hình định giá tài sản vốn CAPM Nội dung mô hình: Năm 1952, Harry Markowitz đặt nền móng đầu tiên cho mô hình quản lý danh mục đầu tư. 12 năm sau đó, mô hình CAPM đã được William Sharp, John Lintner, và Jan Mossi phát triển thành mô hình và được ứng dụng từ đó đến nay.

Mô hình CAPM phát biểu rằng lợi nhuận kỳ vọng của một chứng khoán bằng lợi nhuận phi rủi ro cộng với một khoản bù đắp rủi ro dựa trên cơ sở rủi ro toàn hệ thống của chứng khoán đó. Nếu thu nhập kì vọng không đạt mức thu nhập tối thiểu yêu cầu, khi đó nhà đầu tư sẽ không tiến hành đầu tư. Trong mô hình CAPM, mối quan hệ giữa lợi nhuận và rủi ro được diễn tả bởi công thức sau: Ri = Rf + (Rm - Rf ) Trong đó:  Ri : suất sinh lợi kỳ vọng của một danh mục tài sản i bất kỳ  Rf : lợi nhuận phi rủi ro  Rm: lợi nhuận kỳ vọng của danh mục thị trường   : hệ số beta thị trường của danh mục tài sản i Hệ số rủi ro  (beta) là hệ số đo lường mức độ biến động hay còn gọi là thước đo rủi ro hệ thống của một chứng khoán hay một danh mục đầu tư trong tương quan với TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 toàn bộ thị trường. Do vậy, khi hệ số beta càng cao thì suất sinh lời của chứng khoán càng cao và vì vậy, cũng mang nhiều rủi ro hơn.

Các giả định của mô hình: - Thị trường vốn là hiệu quả, nhà đầu tư được cung cấp thông tin đầy đủ, chi phí giao dịch không đáng kể, không có những hạn chế đầu tư, và không có nhà đầu tư nào đủ lớn để ảnh hưởng đến giá cả của một loại chứng khoán nào đó. Không có thuế và chi phí giao dịch, không có lạm phát hay bất kỳ thay đổi nào trong lãi suất, hoặc lạm phát được phản ánh một cách đầy đủ, các thị trường vốn ở trạng thái cân bằng nghĩa là tất cả các tài sản được định giá đúng với mức độ rủi ro của chúng. - Nhà đầu tư kỳ vọng nắm giữ chứng khoán trong thời kỳ 1 năm và có hai cơ hội đầu tư: đầu tư vào chứng khoán không rủi ro và đầu tư vào danh mục cổ phiếu thường trên thị trường. Mô hình này được xây dựng cho một khoảng thời gian giả định và kết quả của nó cũng sẽ bị ảnh hưởng bởi việc giả định khác đi.

- Nhà đầu tư không thích rủi ro và ra quyết định dựa trên suất sinh lợi kỳ vọng và độ lệch chuẩn của suất sinh lợi. Các nhà đầu tư tiếp cận các cơ hội đầu tư như nhau và có kỳ vọng đồng nhất về lợi nhuận, rủi ro (độ lệch chuẩn, phương sai) của cơ hội đầu tư. Một số hạn chế của mô hình trong thực tiễn áp dụng: Mô hình CAPM có ưu điểm là đơn giản và có thể ứng dụng trên thực tế. Có thể nói CAPM là một nỗ lực hết sức thành công đầu tiên đã chỉ ra rằng làm thế nào đánh giá rủi ro từ một cơ hội đầu tư tiềm năng và để ước lượng tỉ suất sinh lợi mong đợi mà nhà đầu tư đòi hỏi khi đầu tư.

Tuy nhiên, mô hình CAPM dựa vào khá nhiều giả định mà trong thực tế không có đầy đủ các giả định như thế. Và thực tế ước lượng beta từng cho thấy beta không ổn định theo thời gian. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Ngoài ra, một số nhà nghiên cứu khi áp dụng mô hình CAPM đã phát hiện ra một số điểm bất thường khiến CAPM không còn đúng như trường hợp bình thường. Những điểm bất thường bao gồm: - Ảnh hưởng của quy mô công ty – Người ta phát hiện rằng chứng khoán của công ty có giá trị thị trường nhỏ đem lại lợi nhuận cao hơn cổ phiếu của công ty có giá trị thị trường lớn, nếu những yếu tố khác như nhau.

- Ảnh hưởng của tỷ số P/E và BE/ME – Người ta cũng thấy rằng cổ phiếu của những công ty có tỷ số P/E và tỷ số ME/BE thấp đem lại lợi nhuận cao hơn cổ phiếu của những công ty có tỷ số P/E và ME/BE cao. - Ảnh hưởng tháng Giêng – Những người nào nắm giữ cổ phiếu trong khoảng thời gian từ tháng 12 đến tháng 1 thường có lợi nhuận cao hơn so với những tháng khác. Tuy vậy, người ta cũng lưu ý mặc dù ảnh hưởng tháng Giêng được tìm thấy trong nhiều năm nhưng không phải năm nào cũng xảy ra. Mô hình 3 nhân tố Fama - French Nội dung của mô hình: Năm 1992, Eugene Fama một giáo sư tài chính người Mỹ, cùng với Kenneth French đã xác nhận tính thiếu hiệu quả của mô hình CAPM bằng cách minh chứng mối quan hệ yếu giữa hệ số beta thị trường và lợi nhuận trung bình của các công ty niêm yết trên sàn NYSE, AMEX, và NASDAQ trong giai đoạn 1963 - 1990 dựa trên một mô hình trong đó nó tổng hợp nhiều yếu tố khác có khả năng ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi.

Fama và French chỉ ra các biến khác, cụ thể là giá trị vốn cổ phần trên giá trị thị trường (E/P), đòn bẩy tài chính, quy mô doanh nghiệp và giá trị sổ sách trên giá thị trường (BE/ME) là những yếu tố có thể giải thích cho tỷ suất sinh lợi của cổ phiếu. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 Kết quả cuối cùng, hai ông chỉ ra rằng BE/ME và quy mô là những yếu tố có mối quan hệ mạnh nhất tới tỷ suất sinh lợi chứng khoán và vai trò của các yếu tố còn lại (đòn bẩy, E/P) bị mờ nhạt khi đưa hai yếu tố này vào mô hình. Ý tưởng đưa thêm nhân tố vào mô hình là nền tảng của sự phát triển của một trong những mô hình nổi tiếng nhất hiện nay đó là mô hình 3 nhân tố Fama - French được công bố trong một công trình nghiên cứu có tên “Common Risks Factors in The Return on Stocks and Bonds” vào năm 1993. Hai nhân tố tiếp theo được đưa thêm vào mô hình CAPM là yếu tố quy mô và BE/ME nhằm phản ánh sự nhảy cảm của danh mục đầu tư đối với hai loại chứng khoán trên.

Theo đó, mô hình 3 nhân tố Fama French được trình bày như sau: Ri – Rf = i + βi (Rm – Rf) + si(SMB) + hi(HML) + i Năm 1996 và 2000, Fama và French tiếp tục kiểm nghiệm mô hình 3 nhân tố trên thực tế. Kết quả là mô hình 3 nhân tố của hai tác giả Fama và French để lượng hóa mối quan hệ giữa rủi ro và suất sinh lợi đã được kiểm định là có hiệu quả tại các thị trường chứng khoán phát triển cũng như mới nổi. Các nhân tố của mô hình 3 nhân tố Fama – French: - Ri – Rf : Phần bù rủi ro danh mục i hay tỷ suất sinh lợi vượt trội danh mục i. - Rm – Rf : Phần bù rủi ro thị trường, phần chênh lệch (Rm - Rf ) còn được gọi là tỷ suất sinh lợi vượt trội của danh mục thị trường, tức là phần tăng thêm của tỷ suất sinh lợi do rủi ro của thị trường mang lại.

- Beta βi : Beta của mô hình 3 nhân tố đo lường mức độ tác động của rủi ro thị trường đối với rủi ro chứng khoán. Hệ số βi trong mô hình này cũng tương tự hệ số β trong mô hình CAPM nhưng nhỏ hơn do kết quả của việc thêm các nhân tố khác vào mô hình. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 - SMB - Phần bù quy mô : đo lường lợi nhuận tăng thêm của nhà đầu tư khi đầu tư vào những công ty có giá trị vốn hóa thị trường nhỏ. Phần lợi nhuận tăng thêm này đôi khi còn được gọi là phần bù của quy mô, tức là lợi nhuận do quy mô của công ty mang lại.

Một SMB dương chỉ ra rằng những chứng khoán có quy mô nhỏ luôn tốt hơn (có tỷ suất sinh lợi cao hơn) những chứng khoán có quy mô lớn. Một SMB âm thì biểu hiện điều ngược lại, chứng khoán có quy mô lớn sẽ tốt hơn chứng khoán có quy mô nhỏ. - HML - Phần bù giá trị: đo lường lợi nhuận tăng thêm của nhà đầu tư khi đầu tư vào những công ty có tỷ số giá trị sổ sách trên giá trị thị trường (BE/ME) cao (hay còn gọi là cổ phiếu giá trị, và ngược lại được gọi là cổ phiếu tăng trưởng). HML còn được gọi là phần bù giá trị, tức là phần tỷ suất sinh lợi tăng thêm do cổ phiếu giá trị mang lại.

Một HML dương thể hiện những cổ phiếu giá trị tốt hơn so với những cổ phiếu tăng trưởng. Một HML âm thì ngược lại, thể hiện những cổ phiếu tăng trưởng tốt hơn những cổ phiếu giá trị. - Các hệ số hồi quy cho nhân tố quy mô SMB và nhân tố giá trị HML (si và hi ) : mô hình 3 nhân tố Fama – French cho rằng tỷ suất sinh lợi cao là phần thưởng cho sự chấp nhận rủi ro cao. Danh mục i bao gồm những cổ phiếu có vốn hóa thị trường cao thì sẽ có hệ số si thấp và ngược lại đối với những danh mục gồm những cổ phiếu có vốn hóa thị trường thấp thì hệ số si cao.

Danh mục i bao gồm những cổ phiếu giá trị sẽ có hệ số hi cao và ngược lại đối với danh mục bao gồm những cổ phiếu tăng trưởng sẽ có hi thấp. Một số tranh luận xung quanh mô hình 3 nhân tố Fama – French: Rõ ràng là CAPM đơn nhân tố không còn phù hợp để giải thích mối quan hệ giữa rủi ro và lợi nhuận, tuy nhiên cho đến nay chưa có một mô hình nào được chấp nhận rộng rãi có thể thay thế nó. Mô hình phổ biến nhất trong lý thuyết tài chính hiện tại là mô hình 3 nhân tố của Fama - French. Mặc dù ngày càng có nhiều kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy rằng nhân tố quy mô và tỷ số BE/ME có một sức mạnh giải thích rất tốt về lợi nhuận cổ phiếu TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 nhưng nguồn và bản chất của những hiệu ứng quy mô và hiệu ứng BE/ME vẫn còn gây tranh cãi.