Luận văn thạc sĩ điều tra tình hình rầy nâu hại lúa và khảo nghiệm hiệu lực trừ rầy của một số loại thuốc tại tỉnh bình định

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu điều tra tình hình rầy nâu hại lúa và khảo nghiệm hiệu lực trừ rầy của một số loại thuốc tại tỉnh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Dũng
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Đăng Hòa
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm Huế
• Chuyên ngành: Côn Trùng Nông Nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Hiệu Quả Thuốc Trừ Rầy Nâu Hại Lúa Tại Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo
• 1.2. Tình hình sản xuất lúa trên Thế giới
• 1.3. Tình hình sản xuất lúa gạo ở Việt Nam
• 1.4. Thực trạng nghiên cứu lúa ở Bình Định
• 1.5. Tổng quan nghiên cứu tình hình nghiên cứu rầy nâu
• 1.6. Tình hình gây hại của rầy nâu trên Thế giới và Việt Nam
• 1.7. Đặc điểm hình thái và sinh vật học của rầy nâu
• 1.8. Ký chủ và phương thức gây hại của rầy nâu
• 1.9. Điều kiện phát sinh gây hại của rầy nâu
• 1.10. Biện pháp phòng trừ rầy nâu
• 1.11. Tình hình nghiên cứu thuốc trừ rầy trên Thế giới và Việt Nam
• 1.11.1. Tình hình nghiên cứu thuốc trừ rầy trên Thế giới
• 1.11.2. Tình hình nghiên cứu thuốc trừ rầy tại Việt Nam
• 1.11.2.1. Tình hình nghiên cứu thuốc trừ rầy tại Bình Định
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.3.1. Điều tra tình hình gây hại lúa của rầy nâu trên đồng ruộng
• 2.2.3.2. Khảo nghiệm hiệu lực phòng trừ rầy nâu hại lúa của các loại thuốc
• 2.2.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện thời tiết khí hậu tại Bình Định
• 3.1.1. Diễn biến khí hậu thời tiết vụ Hè Thu 2014 tại Bình Định
• 3.1.2. Điều kiện thời tiết khí hậu của vụ Đông Xuân 2014 – 2015
• 3.2. Tình hình sâu bệnh hại của các giống lúa tại địa điểm nghiên cứu
• 3.3. Diễn biến mật độ rầy nâu trên các giống lúa vụ Hè Thu 2014
• 3.3.1. Diễn biến mật độ rầy nâu trên các giống lúa vụ Hè Thu thị xã An Nhơn
• 3.3.2. Diễn biến mật độ rầy nâu trên các giống lúa vụ Hè Thu huyện Phù Cát
• 3.3.3. Diễn biến mật độ rầy nâu trên các giống lúa vụ Hè Thu tại thị xã An Nhơn và huyện Phù Cát tỉnh Bình Định
• 3.4. Diễn biến mật độ rầy nâu trên các giống lúa vụ Đông Xuân 2014-2015
• 3.4.1. Diễn biến mật độ rầy nâu trên các giống lúa vụ Đông Xuân 2014-2015 tại thị xã An Nhơn
• 3.4.2. Diễn biến mật độ rầy nâu trên các giống lúa vụ Đông Xuân 2014-2015 tại huyện Phù Cát, Bình Định
• 3.4.3. Diễn biến mật độ rầy nâu trên các giống lúa vụ Đông Xuân 2014-2015 tại thị xã An Nhơn và huyện Phù Cát tỉnh Bình Định
• 3.5. Tình hình sử dụng thuốc trừ rầy nâu tại An Nhơn và Phù Cát, Bình Định
• 3.5.1. Chủng loại và hoạt chất thuốc trừ rầy được nông dân sử dụng trừ rầy trên lúa tại các địa phương huyện Phù Cát và thị xã An Nhơn
• 3.5.2. Các nhóm thuốc trừ sâu chủ yếu được nông dân sử dụng trừ sâu ở các điểm nghiên cứu
• 3.5.3. Phương thức sử dụng thuốc trừ rầy
• 3.5.4. Số lần phun thuốc trừ rầy trên lúa và khoảng cách giữa hai lần phun của nông dân ở các điểm nghiên cứu
• 3.5.5. Khảo nghiệm hiệu lực của một số thuốc trừ rầy
• 3.5.6. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của giống lúa ĐV108 tại các công thức thí nghiệm thuốc
• 3.5.7. Hiệu quả kinh tế
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo

Cây lúa (Oryza sativa L.) đóng vai trò quan trọng trong sản xuất nông nghiệp toàn cầu. Lúa gạo là nguồn thực phẩm chính cho hàng tỷ người, đặc biệt là ở châu Á. Theo thống kê, lúa chiếm gần 1/3 sản lượng lương thực toàn cầu. Việt Nam đã có những bước tiến lớn trong sản xuất lúa, từ một nước thiếu lương thực trở thành một trong những nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, sản xuất lúa vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức, trong đó có sự tấn công của rầy nâu, một trong những loài gây hại nghiêm trọng nhất. Rầy nâu không chỉ gây hại trực tiếp mà còn là tác nhân truyền bệnh cho cây lúa, làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả là cần thiết để bảo vệ cây lúa và nâng cao năng suất.

1.1 Tình hình sản xuất lúa trên Thế giới

Lúa là cây lương thực đứng thứ hai về diện tích trồng trên toàn cầu, chỉ sau lúa mì. Châu Á là khu vực có diện tích trồng lúa lớn nhất, chiếm hơn 90% tổng diện tích lúa toàn cầu. Năng suất lúa ở châu Á vẫn chưa cao so với các châu lục khác, mặc dù có nhiều tiềm năng phát triển. Các nước như Trung Quốc, Ấn Độ và Thái Lan là những quốc gia có sản lượng lúa lớn nhất. Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất lúa đã giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

1.2 Tình hình sản xuất lúa gạo ở Việt Nam

Việt Nam là một trong những cái nôi của lúa gạo thế giới, với sản lượng lúa chiếm trên 90% tổng sản lượng lương thực. Trong hơn 20 năm qua, năng suất lúa đã tăng gấp đôi, đạt khoảng 5,3 tấn/ha/vụ. Việt Nam hiện đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo, với sản lượng xuất khẩu ngày càng tăng. Tuy nhiên, tình hình sản xuất lúa gạo cũng gặp nhiều biến động do ảnh hưởng của khí hậu và thị trường. Việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp phòng trừ rầy nâu là rất cần thiết để bảo vệ sản xuất lúa và đảm bảo an ninh lương thực.

II. Tình hình nghiên cứu thuốc trừ rầy nâu

Nghiên cứu về thuốc trừ rầy là một phần quan trọng trong việc bảo vệ cây lúa khỏi sự tấn công của rầy nâu. Các loại thuốc trừ rầy hiện có trên thị trường đã được nghiên cứu và thử nghiệm để đánh giá hiệu quả trong việc phòng trừ rầy nâu. Việc sử dụng thuốc trừ rầy không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại do rầy nâu gây ra mà còn góp phần bảo vệ năng suất lúa. Tuy nhiên, việc lạm dụng thuốc trừ sâu có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc và ảnh hưởng đến môi trường. Do đó, cần có những nghiên cứu sâu hơn về hiệu quả và an toàn của các loại thuốc trừ rầy, cũng như các biện pháp phòng trừ sinh học và biện pháp canh tác hợp lý.

2.1 Tình hình nghiên cứu thuốc trừ rầy trên Thế giới

Trên thế giới, nhiều nghiên cứu đã được thực hiện để phát triển các loại thuốc trừ rầy hiệu quả. Các nghiên cứu này không chỉ tập trung vào việc phát triển thuốc mới mà còn đánh giá hiệu quả của các loại thuốc hiện có. Việc áp dụng công nghệ sinh học trong sản xuất thuốc trừ rầy cũng đang được chú trọng, nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người. Các quốc gia như Mỹ, Nhật Bản và Ấn Độ đã có những bước tiến đáng kể trong nghiên cứu và phát triển thuốc trừ rầy.

2.2 Tình hình nghiên cứu thuốc trừ rầy tại Việt Nam

Tại Việt Nam, nghiên cứu về thuốc trừ rầy cũng đang được chú trọng. Nhiều loại thuốc đã được đưa vào sử dụng để phòng trừ rầy nâu hại lúa. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc trừ rầy vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc lựa chọn loại thuốc phù hợp và cách sử dụng hiệu quả. Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp, kết hợp giữa thuốc hóa học và biện pháp sinh học, có thể mang lại hiệu quả cao hơn trong việc kiểm soát rầy nâu.

III. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy rầy nâu là một trong những loài gây hại chính đối với cây lúa tại tỉnh Bình Định. Mật độ rầy nâu cao đã được ghi nhận trong các vụ lúa, đặc biệt là trong vụ Đông Xuân. Việc khảo nghiệm hiệu lực của các loại thuốc trừ rầy cho thấy một số loại thuốc có hiệu quả cao trong việc giảm mật độ rầy nâu và nâng cao năng suất lúa. Tuy nhiên, cần có những biện pháp quản lý dịch hại bền vững để đảm bảo an toàn cho môi trường và sức khỏe con người.

3.1 Diễn biến mật độ rầy nâu

Trong các vụ lúa, mật độ rầy nâu có sự biến động lớn, phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thời tiết, giống lúa và biện pháp canh tác. Kết quả nghiên cứu cho thấy mật độ rầy nâu thường cao vào giai đoạn lúa trổ bông, gây thiệt hại nghiêm trọng đến năng suất. Việc theo dõi và dự báo tình hình phát sinh của rầy nâu là rất cần thiết để có biện pháp phòng trừ kịp thời.

3.2 Hiệu quả của các loại thuốc trừ rầy

Kết quả khảo nghiệm cho thấy một số loại thuốc trừ rầy có hiệu quả cao trong việc kiểm soát rầy nâu. Các loại thuốc này không chỉ giúp giảm mật độ rầy nâu mà còn nâng cao năng suất lúa. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc cần được thực hiện đúng cách để tránh tình trạng kháng thuốc và bảo vệ môi trường. Cần có sự hướng dẫn và đào tạo cho nông dân về cách sử dụng thuốc trừ rầy hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây lúa (Oryza sativa L.) là một trong ba cây lương thực quan trọng nhất trên thế giới, chiếm gần 1/3 sản lượng lương thực toàn cầu, trong đó châu Á chiếm tới 55%. Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc trong sản xuất và xuất khẩu gạo, với sản lượng đạt 44,04 triệu tấn năm 2013 và xuất khẩu 5-6 triệu tấn gạo hàng năm. Tuy nhiên, cây lúa tại Việt Nam, đặc biệt ở tỉnh Bình Định, đang đối mặt với nhiều thách thức do sâu bệnh, trong đó rầy nâu (Nilaparvata lugens Stal) là một trong những đối tượng gây hại nghiêm trọng nhất. Rầy nâu không chỉ gây hại trực tiếp bằng cách chích hút nhựa cây mà còn là môi giới truyền bệnh virus vàng lùn, lùn xoắn lá, làm giảm năng suất và chất lượng lúa.

Tại Bình Định, diện tích trồng lúa khoảng 111.242 ha (năm 2012), năng suất trung bình đạt 58,6 tạ/ha, thấp hơn mức trung bình cả nước. Rầy nâu đã bùng phát thành dịch nghiêm trọng trong các vụ gần đây, với mật độ lên đến 20.000 con/m2 tại một số địa phương. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá tình hình gây hại của rầy nâu trên các giống lúa phổ biến, khảo nghiệm hiệu lực của một số loại thuốc trừ rầy và đề xuất biện pháp phòng trừ phù hợp tại Bình Định trong các vụ Hè Thu 2014 và Đông Xuân 2014-2015. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm thiểu thiệt hại do rầy nâu gây ra, nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất lúa tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh thái học sâu bệnh, sinh học rầy nâu và mô hình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết sinh thái sâu bệnh: Phân tích mối quan hệ giữa rầy nâu, cây lúa và các yếu tố môi trường như nhiệt độ, ẩm độ, lượng mưa, ảnh hưởng đến sự phát sinh và phát triển của rầy nâu.
• Mô hình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM): Kết hợp các biện pháp né rầy, sử dụng giống kháng, điều chỉnh thời vụ, và sử dụng thuốc trừ rầy một cách hợp lý nhằm kiểm soát rầy nâu hiệu quả, giảm thiểu tác động môi trường và kháng thuốc.

Các khái niệm chính bao gồm: vòng đời rầy nâu, mật độ rầy nâu, khả năng kháng thuốc, biện pháp né rầy, và hiệu lực thuốc trừ rầy.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thu thập từ điều tra thực địa tại thị xã An Nhơn và huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định trong hai vụ Hè Thu 2014 và Đông Xuân 2014-2015. Tổng số 60 hộ nông dân được phỏng vấn về việc sử dụng thuốc trừ rầy. Khảo nghiệm hiệu lực thuốc được tiến hành trên giống lúa ĐV108 với 5 công thức, 3 lần nhắc lại, diện tích mỗi ô 30 m2.

• Phương pháp phân tích: Mật độ rầy nâu được điều tra định kỳ 7 ngày/lần theo quy chuẩn QCVN 01-38:2010/BNNPTNT. Hiệu lực thuốc được tính theo công thức Henderson-Tilton dựa trên mật độ rầy trước và sau phun. Các chỉ tiêu năng suất như số bông/m2, số hạt/bông, khối lượng 1000 hạt được đo đạc và phân tích bằng phương pháp phân tích phương sai một nhân tố (One-Way ANOVA) sử dụng phần mềm Statistix 9. Số liệu được xử lý bằng Microsoft Excel 2007.

• Timeline nghiên cứu: Từ tháng 6/2014 đến tháng 5/2015, bao gồm điều tra thực địa, phỏng vấn nông dân và khảo nghiệm hiệu lực thuốc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Diễn biến mật độ rầy nâu: Mật độ rầy nâu tăng dần theo các giai đoạn sinh trưởng của cây lúa, đạt đỉnh cao ở giai đoạn trổ với mật độ tối đa trên giống ĐV108 tại xã Nhơn Phong là 2418,67 con/m2 (vụ Hè Thu 2014). Giống TBR1 và OM6162 có mật độ rầy thấp hơn, lần lượt 2028,70 và 1913,30 con/m2. Mật độ giảm rõ rệt ở giai đoạn chín do sự can thiệp của nông dân và các biện pháp phòng trừ.

2. Tình hình sử dụng thuốc trừ rầy: Nông dân tại Bình Định sử dụng nhiều loại thuốc trừ rầy phổ biến như Vicondor 700WP, Chess 50WG, và thuốc rầy trắng xanh. Liều lượng và kỹ thuật phun thuốc còn chưa đồng đều, có hiện tượng lạm dụng thuốc dẫn đến tăng khả năng kháng thuốc của rầy nâu.

3. Hiệu lực của thuốc trừ rầy: Các loại thuốc khảo nghiệm đều có hiệu lực trừ rầy cao, trong đó Vicondor 700WP và Chess 50WG đạt hiệu lực trên 80% sau 7 ngày phun. Thuốc rầy trắng xanh có hiệu lực thấp hơn, khoảng 70%. Công thức đối chứng không xử lý thuốc có mật độ rầy duy trì cao.

4. Ảnh hưởng đến năng suất lúa: Giống ĐV108 xử lý thuốc có năng suất thực thu đạt khoảng 58 tạ/ha, cao hơn 15-20% so với đối chứng không xử lý. Các yếu tố cấu thành năng suất như số bông/m2 và số hạt chắc/bông cũng được cải thiện rõ rệt nhờ kiểm soát rầy nâu hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Mật độ rầy nâu tăng cao ở giai đoạn trổ phù hợp với điều kiện khí hậu thuận lợi về nhiệt độ (25-30°C) và ẩm độ (80-85%) tại Bình Định trong vụ Hè Thu 2014. Sự khác biệt mật độ rầy giữa các giống lúa phản ánh khả năng nhiễm rầy khác nhau, trong đó ĐV108 là giống dễ nhiễm nhất, phù hợp với các nghiên cứu trước đây. Việc sử dụng thuốc trừ rầy có hiệu lực cao giúp giảm mật độ rầy, hạn chế thiệt hại năng suất, tuy nhiên cần lưu ý nguy cơ kháng thuốc do lạm dụng.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, tình hình rầy nâu tại Bình Định tương tự các vùng trồng lúa nhiệt đới khác, nơi rầy nâu cũng phát sinh mạnh khi điều kiện khí hậu và canh tác thuận lợi. Việc áp dụng mô hình IPM và sử dụng thuốc trừ rầy hợp lý là cần thiết để kiểm soát dịch hại bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ diễn biến mật độ rầy nâu theo giai đoạn sinh trưởng và bảng so sánh hiệu lực các loại thuốc, giúp minh họa rõ ràng hiệu quả phòng trừ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giám sát và dự báo dịch hại: Thực hiện điều tra mật độ rầy nâu định kỳ, sử dụng bẫy đèn để xác định cao điểm rầy trưởng thành, từ đó điều chỉnh lịch gieo sạ và phun thuốc phù hợp nhằm né rầy và giảm thiểu thiệt hại. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Bảo vệ thực vật tỉnh, thời gian: liên tục hàng năm.

2. Khuyến khích sử dụng giống lúa kháng rầy: Ưu tiên trồng các giống có khả năng kháng rầy như OM6162, hạn chế sử dụng giống dễ nhiễm như ĐV108 để giảm áp lực dịch hại. Chủ thể thực hiện: Nông dân, các cơ quan giống cây trồng, thời gian: áp dụng ngay trong các vụ tiếp theo.

3. Quản lý sử dụng thuốc trừ rầy hợp lý: Hướng dẫn nông dân sử dụng thuốc đúng liều lượng, kỹ thuật phun và thời điểm phun theo nguyên tắc “4 đúng” để hạn chế kháng thuốc và bảo vệ môi trường. Chủ thể thực hiện: Trung tâm BVTV, các tổ chức đào tạo, thời gian: liên tục.

4. Áp dụng biện pháp né rầy và kỹ thuật canh tác bền vững: Gieo sạ tập trung, điều chỉnh thời vụ, áp dụng biện pháp “ôm nước” khi rầy xuất hiện, vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ để giảm nơi cư trú của rầy và thiên địch. Chủ thể thực hiện: Nông dân, cán bộ kỹ thuật, thời gian: áp dụng trong các vụ sản xuất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân trồng lúa tại Bình Định và các tỉnh miền Trung: Nhận biết được diễn biến rầy nâu, lựa chọn giống và biện pháp phòng trừ hiệu quả, nâng cao năng suất và giảm chi phí sản xuất.

2. Cán bộ kỹ thuật và quản lý nông nghiệp: Áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng kế hoạch giám sát, dự báo và hướng dẫn kỹ thuật phòng trừ rầy nâu phù hợp với điều kiện địa phương.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành nông nghiệp, bảo vệ thực vật: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực nghiệm và kết quả phân tích để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về sâu bệnh hại lúa.

4. Các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật: Hiểu rõ hiệu lực và xu hướng kháng thuốc của rầy nâu để phát triển sản phẩm phù hợp, đồng thời tư vấn kỹ thuật sử dụng thuốc cho nông dân.

Câu hỏi thường gặp

1. Rầy nâu gây hại nghiêm trọng nhất ở giai đoạn nào của cây lúa?
   Rầy nâu phát sinh mạnh và gây hại nghiêm trọng nhất ở giai đoạn trổ và làm đòng của cây lúa, khi mật độ có thể lên đến hơn 2.400 con/m2, làm giảm năng suất đáng kể.

2. Các yếu tố môi trường nào ảnh hưởng đến sự phát triển của rầy nâu?
   Nhiệt độ từ 25-30°C, độ ẩm 80-85% và lượng mưa xen kẽ mưa nhỏ, nắng là điều kiện thuận lợi cho rầy nâu phát triển mạnh, trong khi mưa lớn liên tục làm giảm mật độ rầy.

3. Làm thế nào để hạn chế rầy nâu phát sinh thành dịch?
   Áp dụng biện pháp né rầy như gieo sạ tập trung, điều chỉnh thời vụ, sử dụng giống kháng, quản lý phân bón cân đối và sử dụng thuốc trừ rầy hợp lý theo nguyên tắc “4 đúng”.

4. Hiệu lực của các loại thuốc trừ rầy hiện nay ra sao?
   Các thuốc như Vicondor 700WP và Chess 50WG có hiệu lực trừ rầy trên 80% sau 7 ngày phun, trong khi thuốc rầy trắng xanh có hiệu lực thấp hơn khoảng 70%. Tuy nhiên, cần lưu ý nguy cơ kháng thuốc do lạm dụng.

5. Tại sao cần kết hợp nhiều biện pháp trong quản lý rầy nâu?
   Rầy nâu có khả năng kháng thuốc cao và di chuyển xa, do đó chỉ sử dụng thuốc không đủ hiệu quả. Kết hợp biện pháp né rầy, sử dụng giống kháng và quản lý canh tác giúp kiểm soát dịch hại bền vững, giảm thiểu tác động môi trường.

Kết luận

• Rầy nâu là đối tượng gây hại nghiêm trọng trên cây lúa tại Bình Định, với mật độ cao nhất đạt trên 2.400 con/m2 ở giai đoạn trổ.
• Giống lúa ĐV108 dễ bị nhiễm rầy nâu nhất, trong khi OM6162 có khả năng kháng tốt hơn.
• Các loại thuốc trừ rầy như Vicondor 700WP và Chess 50WG có hiệu lực cao, giúp giảm mật độ rầy và tăng năng suất lúa từ 15-20%.
• Việc lạm dụng thuốc trừ rầy dẫn đến tăng khả năng kháng thuốc của rầy nâu, cần quản lý sử dụng thuốc hợp lý.
• Đề xuất áp dụng đồng bộ các biện pháp né rầy, sử dụng giống kháng, quản lý phân bón và thuốc trừ rầy để kiểm soát rầy nâu hiệu quả.

Next steps: Triển khai giám sát dịch hại thường xuyên, đào tạo nông dân về kỹ thuật phòng trừ, mở rộng khảo nghiệm thuốc và giống kháng tại các vùng trồng lúa khác.

Call to action: Các cơ quan quản lý và nông dân cần phối hợp chặt chẽ để áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp, bảo vệ sản xuất lúa bền vững tại Bình Định và khu vực miền Trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo 1. Tình hình sản xuất lúa trên Thế giới Lúa là cây lương thực đứng thứ 2 trên thế giới về diện tích sau lúa mì, là cây có nguồn gốc nhiệt đới, dễ trồng và cho năng suất cao.Đặc biệt với các nước châu Á đây là lương thực chính để tạo ra các sản phẩm thiết yếu phục vụ đời sống. Chính vì lý do trên lúa gạo có vai trò vô cùng quan trọng trong việc cung cấp chất dinh dưỡng thiết yếu cho con người.

Vùng trồng lúa tương đối rộng lớn được phân bố từ 53 vĩ độ Bắc đến 35 vĩ độ Nam. Ở châu Á cây lúa phân bố từ 30 vĩ độ Bắc đến 10 vĩ độ Nam, chiếm trên 90% diện tích trồng lúa trên thế giới, nhưng năng suất lúa vẫn không cao hơn so với các châu khác. Các nước có diện tích trồng lúa lớn nhất thế giới là: Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Việt Nam [19], [ 31].Tình hình sản xuất lúa ở các châu lục trên thế giới năm 2013 Diện tích Năng suất Sản lượng Châu lục (ha) (kg/ha) (tấn) Châu Phi 10.524 Châu Đại Dương 117.1 cho thấy các diện tích trồng lúa ở các châu lục là không đồng đều. Châu Á có diện tích trồng lúa lớn nhất, hơn Châu Phi 13,4 lần, Châu Mỹ 147,1 lần.

Về sản lượng của các châu lục cũng có sự biến động và không đồng đều. Năng suất lúa của các châu lục cũng chênh lệch nhau rất lớn. Châu Đại Dương, Châu Mỹ có năng suất cao vượt trội tương ứng đạt 99 tấn/ha và 86 tấn/ha. Ở Châu Á có diện tích lớn, khí hậu thích hợp nên năng suất lúa cao đạt 45 tấn/ha.

Đối với Châu Phi do diện tích trồng lúa cạn chiếm 0- 20% và điều kiện khí hậu khắc nghiệt nên năng suất lúa thấp. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 Bảng 2. Tình hình sản xuất lúa gạo của một số quốc gia trên Thế giới Diện tích Sản lượng Năng suất Nước (triệu ha) (triệu tấn) (1000 tạ/ha) Australia 113,64 1.709,79 45,27 [Nguồn: http//:faostat.fao, [54]] Theo thống kê ở Bảng 2.2, Australia là nước đạt năng suất cao nhất thế giới với 102.18 tạ/ha (Faostat, 2013), cao hơn gấp đôi so với bình quân của thế giới. Thành tựu này có được là nhờ áp dụng thành công các công nghệ khoa học kĩ thuật mới vào việc sản xuất lúa.

Phần lớn diện tích trồng lúa và sản lượng thu được tập trung chủ yếu ở các nước châu Á. Trung Quốc là nước có sản lượng lúa lớn nhất châu Á do áp dụng thành công công nghệ khoa học vào sản xuất lương thực, đặc biệt là công nghệ sản xuất lúa lai. Thái Lan là nước có diện tích và sản lượng không cao nhưng là nước rất chú trọng đến quá trình chọn tạo và sản xuất gạo chất lượng. Năm 2005, Thái Lan đứng thứ 6 trên thế giới về sản lượng nhưng xuất khẩu lại lớn nhất thế giới.

Sở dĩ Thái Lan Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 có được thành công đó là do chất lượng gạo Thái Lan tốt và đa dạng về chủng loại hàng hóa. Để tăng cường cạnh tranh xuất khẩu ra nước ngoài, Thái Lan thường xuyên chú trọng các chính sách nông nghiệp như: Bảo hộ nông phẩm trong nước, cho nông dân vay thế chấp bằng gạo, điều tiết cung cầu khi giá thị trường, thi hành những chính sách hỗ trợ xuất khẩu… Trong những năm vừa qua Việt Nam có những bước vựơt bậc trong sản xuất và xuất khẩu lúa gạo. Từ một nước thiếu ăn trong những năm 80 của thế kỷ trước, hiện nay Việt Nam đã vươn lên sản xuất lúa gạo đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và có xuất khẩu. Lượng gạo xuất khẩu ngày càng tăng và đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo, nước ta từ mỗi năm góp từ 13-17% lượng gạo xuất khẩu toàn thế giới.

Tình hình sản xuất lúa gạo ở Việt Nam. Ở Việt Nam, một trong những cái nôi của lúa gạo thế giới, sản xuất lúa gạo đã gắn liền với truyền thống lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Hiện nay, sản lượng lúa chiếm trên 90% sản lượng của các cây lương thực có hạt, liên quan đến việc làm và thu nhập của khoảng 80% số hộ nông dân. Trong hơn 20 năm qua, năng suất và sản lượng lúa đã tăng gấp khoảng 2 lần, hiện nay năng suất bình quân đạt 5,3 tấn/ha/vụ, riêng vụ Đông Xuân, nhiều nơi ở Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng đã đạt 7 tấn/ha.

Việt Nam từ một nước nhiều năm thiếu lương thực trở thành một nước xuất khẩu gạo lớn thứ 2 của thế giới.Trong 22 năm qua, Việt Nam đã xuất khẩu trên 75 triệu tấn gạo, trị giá 23 tỷ USD. Những năm trở lại đây, do ảnh hưởng của điều kiện khí hậu và sự thay đổi của thị trường trên thế giới nên tình hình sản xuất lúa gạo ở Việt Nam có nhiều biến động thay đổi, điều đó đước thể hiện trong Bảng 2. Qua kết quả của Bảng 2.5 chúng ta nhận thấy: từ năm 2007-2013 diện tích gieo trồng lúa giữ nguyên và không tăng lên, giữ ở mức trung bình 7 triệu ha. Năng suất trung bình đạt 49,9 đến 56 tạ/ha.

Từ những năm 2000 năng suất lúa đạt 49,9 tạ/ha, trong những năm về sau nhờ việc áp dụng kỹ thuật, cải tiến trong nông nghiệp mà năng suất lúa đã tăng lên đáng kể đạt 56 tạ/ha trong năm 2012. Về sản lượng lúa thu được, tính đến năm 2010 sản lượng lúa đat xấp xỉ 39,9 triệu tấn, đây là mức kỷ lục trong vòng 20 năm qua, đến năm 2013 đạt mức 44,04 triệu tấn. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 Bảng 2. Tình hình sản xuất lúa gạo của Việt Nam từ 2007 - 2013 Diện tích Năng suất Sản lượng Năm (triệu ha) (tạ/ha) (triệu tấn) 2007 7,21 49,90 35,94 2008 7,42 52,30 38,73 2009 7,44 52,40 38,95 2010 7,49 53,40 40,01 2011 7,65 55,30 42,53 2012 7,750 56,00 43,40 2013 7,90 55,70 44,04 (Nguồn: FAOSTAT, [54]) Năm 2014, thị trường lúa gạo Việt Nam mang một số sự kiện nổi bật.

Chính phủ cho phép bổ sung Vinafood 1 (Tổng công ty Lương thực miền Bắc) cùng Vinafood 2 (Tổng công ty Lương thực miền Nam) làm đầu mối giao dịch hợp đồng tập trung tại các thị trường Philippines, Indonesia và Malaysia. Cạnh tranh xuất khẩu gạo vào Trung Quốc ngày càng tăng thêm, Việt Nam chiếm hơn nửa thị trường này, bên cạnh Pakistan, Thái Lan và Myanmar. Cũng giống 2013, VN mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo trong vụ Đông-Xuân ở đồng bằng sông Cửu Long với lãi suất hỗ trợ để hạn chế dao động giá cả lúa gạo trong nước. Từ 18/4, giá gạo xuất khẩu tối thiểu tăng thêm 20 đô la lên 375 đô la/tấn cho gạo 25% tấm.

Suốt năm, giá gạo xuất khẩu bị tác động mạnh do cạnh tranh mãnh liệt với Ấn Độ và Thái Lan. Dù thế, giá gạo xuất khẩu VN tăng lên liên tục từ quý 2 đến tháng 9-2014 mới bắt đầu xuống thấp.Châu Á và Châu Phi là thị trường nhập khẩu chính của VN. Thực trạng nghiên cứu lúa ở Bình Định. Bình Định là một tỉnh thuộc khu vực miền Trung, với số dân hơn 1,5 triệu người, hơn 69% dân số sống bằng nghề nông, diện tích đất tự nhiên khoảng 605.060 ha, vùng đồi núi chiếm 67% diện tích, vùng đồng bằng chiếm 16%, còn lại là vùng cát và đầm phá ven biển.

Với khí hậu khắc nghiệt quanh năm, nắng nóng mưa nhiều, đã ảnh hưởng lớn đến quá trình sản xuất nông nghiệp nơi đây. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 8 Trong sản xuất nông nghiệp thì cây lúa có vị trí quan trọng trong đời sống của người dân. Việc trồng lúa đã cung cấp lương thực cho người dân và cũng đóng góp một phần không nhỏ trong sản xuất lúa gạo của Việt Nam. Tuy nhiên diện tích, sản lượng và năng suất lúa ở Bình Định đều thấp hơn so với trung bình của cả nước.

Các vùng trồng lúa của Bình Định thường bị chia cắt, phân tán, manh mún, không tập trung lớn để chuyên canh, đất đai có độ phì thấp. Nhưng nhìn chung tình hình sản xuất lúa trong những năm gần đây cũng có nhiều tiến bộ đáng kể, tình hình sản xuất lúa trong những năm qua được thể hiện ở Bảng 2. Tình hình sản xuất lúa ở Bình Định Diện tích Năng suất Sản lượng Năm ( triệu ha ) ( tạ/ha ) (triệu tấn ) 2005 111,723 47,2 527,361 2006 120,962 50,2 607,782 2007 111,937 51,7 579,189 2008 115,105 54,1 622,145 2009 113,896 53,1 604,427 2010 113,132 56,0 633,269 2011 112,329 57,8 649,289 2012 111,242 58,6 651,734 (Nguồn:FAOSTAT, [54]) Nhìn chung diện tích sản xuất ngày càng giảm dần, năm 2005 diện tích là 120,962 nghìn ha dến năm 2012 giảm còn 111,242 nghìn ha. Nguyên nhân do nhiều yếu tố như: quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh, sự gia tăng dân số, hiện tượng sa mạc hóa diễn ra ngày càng mạnh mẽ… Tuy diện tích sản xuất có xu hướng giảm, nhưng năng suất ngày càng tăng lên do Bình Định đã có nhiều chú trọng trong công tác giống, sử dụng các giống mới năng suất cao, chống chịu tốt với điều kiện ngoại cảnh bất lợi vào sản xuất, thay thế những giống địa phương dài ngày, năng suất thấp, nên đã đưa năng suất sản xuất lúa của Bình Định tăng từ 47,2 tạ/ha (năm 2005) đến 58,6 tạ/ha (năm 2012).

Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 9 Về sản lượng : Do năng suất ngày càng tăng nên sản lượng cũng ngày càng tăng lên, từ 527,361 nghìn tấn (năm 2005) lên 651,734 nghìn tấn (năm 2012). Tổng quan nghiên cứu tình hình nghiên cứu rầy nâu 1. Tình hình gây hại của rầy nâu trên Thế giới và Việt Nam 1. Trên Thế giới Rầy nâu xuất hiện ở tất cả các nước trồng lúa, nhất là các nước ở đồng bằng nhiệt đới Á châu như Ấn Độ, Bangladesh, Đài Loan, đảo Solomon, Indonesia, Fiji, Malaysia, Nhật, Phillipines, Thái Lan, Sri - Lanka, Tân Guinea, Triều Tiên, Trung Quốc, Việt Nam.

❖ Nhật Bản: Tổng kết những vụ dịch rầy nâu đã xuất hiện từ khoảng năm 700 đến năm 1950, Miyashita thấy dịch rầy nâu xuất hiện ngày càng nhanh hơn: từ năm 700 đến 1020, trung bình 22,5 năm mới có một vụ dịch, từ 1400 đến 1878 trung bình 5,6 năm và từ 1879 đến 1950 trung bình 1,4 năm có một vụ dịch. Năm 1879 ước tính rầy nâu làm thiệt 960.000 tấn thóc, bằng 18,49% sản lượng thóc của cả nước.