Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hiệu quả mô hình dưa hấu vietgap trên đất lúa thiếu nước cuối vụ tại huyện quảng ninh tỉnh quảng bình

Chuyên khảo Hiệu quả mô hình dưa hấu vietgap trên đất lúa thiếu nước tại quảng nin phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực

• Tác giả: Trần Ngọc Khánh
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thị Hoa Sen
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Nghiên cứu hiệu quả mô hình dưa hấu VietGAP trên đất lúa thiếu nước tại huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM
• 1.1.1. Mô hình sản xuất nông nghiệp
• 1.1.2. Quy trình VietGAP
• 1.1.3. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng
• 1.2. MỘT SỐ CHÍNH SÁCH LIÊN QUAN ĐẾN CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU CÂY TRỒNG Ở ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 1.3. TÌNH HÌNH CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU CÂY TRỒNG Ở VIỆT NAM VÀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Quá trình chuyển dịch cơ cấu cây trồng ở Việt Nam
• 1.3.2. Quá trình chuyển dịch cơ cấu cây trồng ở tỉnh Quảng Bình
• 1.3.3. Quá trình chuyển dịch cơ cấu cây trồng ở huyện Quảng Ninh
• 1.4. LÝ LUẬN VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU CÂY TRỒNG CỦA NÔNG HỘ
• 1.4.1. Các yếu tố về nguồn lực của nông hộ ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi cơ cấu cây trồng của nông hộ
• 1.4.2. Các yếu tố về đặc điểm người ra quyết định sản xuất
• 1.4.3. Các yếu tố kinh tế xã hội ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi cơ cấu cây trồng của nông hộ
• 1.4.4. Các yếu tố điều kiện tự nhiên và vị trí địa lý có ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi cơ cấu cây trồng của nông hộ
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG VÀ MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ
• 1.6. CÁC CHỈ TIÊU PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ KINH TẾ
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, PHƯƠNG PHÁP, NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Điểm nghiên cứu
• 2.3.2. Mẫu nghiên cứu
• 2.3.3. Thu thập thông tin dữ liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ-XÃ HỘI CỦA ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội địa bàn nghiên cứu
• 3.2. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC HỘ ĐIỀU TRA
• 3.2.1. Đặc điểm chung của các hộ điều tra
• 3.2.2. Quy mô, diện tích và tình hình sử dụng đất của các hộ điều tra
• 3.2.3. Tình hình tiếp cận thông tin kinh tế - kỹ thuật canh tác của nông hộ
• 3.3. TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI MÔ HÌNH DƯA HẤU VIETGAP TẠI HUYỆN QUẢNG NINH
• 3.3.1. Tiến trình thực hiện
• 3.3.2. Vai trò của các bên tham gia
• 3.3.3. Các hộ tham gia mô hình VietGAP
• 3.3.4. Tình hình sản xuất dưa hấu VietGAP tại huyện Quảng Ninh
• 3.3.5. Thị trường tiêu thụ dưa hấu VietGAP
• 3.4. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ MÔ HÌNH DƯA HẤU VIETGAP TẠI HUYỆN QUẢNG NINH
• 3.4.1. Hiệu quả kinh tế
• 3.4.2. Hiệu quả xã hội
• 3.4.3. Hiệu quả môi trường
• 3.5. KHÓ KHĂN, THUẬN LỢI VÀ TÍNH BỀN VỮNG CỦA MÔ HÌNH DƯA HẤU VIETGAP
• 3.5.1. Thuận lợi - Khó khăn - Thách thức
• 3.5.2. Đánh giá tính bền vững của mô hình dưa hấu VietGAP
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu mô hình dưa hấu VietGAP

Mô hình dưa hấu VietGAP được triển khai tại huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình nhằm giải quyết tình trạng thiếu nước trong sản xuất lúa. Việc chuyển đổi từ đất lúa sang trồng dưa hấu không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm thiểu rủi ro do hạn hán. Theo nghiên cứu, dưa hấu có khả năng sinh trưởng tốt hơn trong điều kiện thiếu nước so với lúa. Mô hình này được xây dựng dựa trên quy trình VietGAP, đảm bảo sản phẩm an toàn và chất lượng. Việc áp dụng mô hình này đã thay đổi nhận thức của người dân về phương thức canh tác an toàn và bền vững.

1.1. Đặc điểm của mô hình

Mô hình dưa hấu VietGAP được thiết kế với 10 bước cơ bản, từ khâu chuẩn bị đất đến thu hoạch. Các hộ tham gia mô hình được hướng dẫn kỹ thuật canh tác, từ việc chọn giống đến quản lý nước và phân bón. Mô hình này không chỉ tập trung vào năng suất mà còn chú trọng đến bảo vệ môi trường và sức khỏe người tiêu dùng. Theo số liệu, năng suất dưa hấu VietGAP cao hơn 30% so với dưa hấu thường, cho thấy hiệu quả rõ rệt của mô hình.

II. Đánh giá hiệu quả kinh tế

Nghiên cứu cho thấy mô hình dưa hấu VietGAP mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với sản xuất lúa. Tỷ suất lợi nhuận của dưa hấu VietGAP đạt 1,43 lần/1 đồng chi phí, trong khi đó dưa hấu thường chỉ đạt 1,05 lần/1 đồng chi phí. Mặc dù chi phí sản xuất dưa hấu VietGAP cao hơn, nhưng lợi nhuận thu được lại vượt trội. Việc liên kết tiêu thụ với siêu thị CoopMark cũng giúp người nông dân có được giá bán cao hơn, từ đó nâng cao thu nhập cho hộ gia đình.

2.1. Tác động đến thu nhập nông hộ

Mô hình dưa hấu VietGAP đã trở thành nguồn thu chính cho nhiều hộ nông dân tại huyện Quảng Ninh. Theo khảo sát, thu nhập từ dưa hấu chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu thu nhập của các hộ tham gia mô hình. Việc chuyển đổi từ lúa sang dưa hấu không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn tạo ra việc làm cho lao động địa phương, góp phần ổn định kinh tế hộ gia đình.

III. Tính bền vững của mô hình

Tính bền vững của mô hình dưa hấu VietGAP được đánh giá qua nhiều khía cạnh, bao gồm kinh tế, xã hội và môi trường. Mô hình này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường thông qua việc sử dụng các phương pháp canh tác an toàn. Hơn nữa, mô hình đã tạo ra sự gắn kết giữa các hộ nông dân, giúp họ chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau trong sản xuất.

3.1. Khó khăn và thách thức

Mặc dù mô hình dưa hấu VietGAP đã đạt được nhiều thành công, nhưng vẫn còn tồn tại một số khó khăn. Người nông dân gặp phải thách thức trong việc tiếp cận nguồn vốn và kỹ thuật canh tác. Ngoài ra, việc thay đổi thói quen canh tác truyền thống cũng là một rào cản lớn. Cần có sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức để giúp người nông dân vượt qua những khó khăn này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nông nghiệp đóng vai trò chủ lực trong nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt tại các vùng thuần nông như huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình, nơi có hơn 94,91% dân số sống ở nông thôn và 64,39% lao động tham gia vào lĩnh vực nông-lâm-ngư nghiệp. Tuy nhiên, tình trạng đất lúa thiếu nước cuối vụ đã làm giảm năng suất và hiệu quả kinh tế của cây lúa, với diện tích khoảng trên 300ha bị ảnh hưởng mỗi năm. Trước thực trạng này, chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang các loại cây có giá trị kinh tế cao hơn và phù hợp với điều kiện tự nhiên là hướng đi cần thiết. Mô hình sản xuất dưa hấu theo tiêu chuẩn VietGAP được triển khai tại hai xã Hiền Ninh và Hàm Ninh từ năm 2016 nhằm khai thác hiệu quả đất lúa thiếu nước cuối vụ, đồng thời nâng cao thu nhập cho nông dân.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá tiến trình xây dựng mô hình, phân tích hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường và tính bền vững của mô hình dưa hấu VietGAP trên đất lúa thiếu nước cuối vụ tại huyện Quảng Ninh. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 8/2016 đến tháng 6/2017, với phạm vi địa lý tại hai xã Hiền Ninh và Hàm Ninh. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp mà còn tạo nền tảng cho việc nhân rộng mô hình trên diện rộng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nông hộ và phát triển kinh tế địa phương bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mô hình sản xuất nông nghiệp và thực hành nông nghiệp tốt (VietGAP).

• Mô hình sản xuất nông nghiệp: Là sự kết hợp các nguồn lực trong điều kiện sản xuất cụ thể nhằm đạt mục tiêu về sản phẩm và lợi ích kinh tế. Mô hình giúp người dân tiếp cận kỹ thuật mới, giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất.
• Quy trình VietGAP: Tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt tại Việt Nam, bao gồm 4 tiêu chí chính: kỹ thuật sản xuất, an toàn thực phẩm, môi trường làm việc và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Quy trình này giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường.
• Chuyển đổi cơ cấu cây trồng: Là sự thay đổi tỷ lệ các loại cây trồng nhằm tăng hiệu quả kinh tế, phù hợp với điều kiện tự nhiên và xã hội. Chuyển đổi này giúp đa dạng hóa sản phẩm, giảm rủi ro và nâng cao thu nhập cho nông hộ.

Các khái niệm chính bao gồm: hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội, hiệu quả môi trường và tính bền vững của mô hình sản xuất.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng dựa trên khảo sát 80 hộ trồng dưa hấu tại hai xã Hiền Ninh và Hàm Ninh. Trong đó, toàn bộ 23 hộ tham gia mô hình dưa hấu VietGAP được phỏng vấn, 57 hộ trồng dưa hấu thường được chọn ngẫu nhiên.

Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu sơ cấp thu thập qua phỏng vấn trực tiếp và số liệu thứ cấp từ các báo cáo, tài liệu nghiên cứu, các cán bộ quản lý địa phương.

Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm Excel và SPSS phiên bản 20.0 để tính toán các tham số thống kê như trung bình, độ lệch chuẩn, tần suất. Phương pháp phân tích bao gồm phân tích mô tả, so sánh giữa hai nhóm hộ và đánh giá các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế như tổng doanh thu, chi phí, lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 8/2016 đến tháng 6/2017, tập trung vào đánh giá toàn diện mô hình dưa hấu VietGAP trên đất lúa thiếu nước cuối vụ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tiến trình xây dựng mô hình: Mô hình dưa hấu VietGAP được triển khai theo 10 bước cơ bản, do Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Quảng Ninh chỉ đạo và giám sát. Vai trò của các bên tham gia được phân công rõ ràng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng quy trình VietGAP.

2. Hiệu quả kinh tế: Mô hình dưa hấu VietGAP có chi phí sản xuất cao hơn so với trồng dưa hấu thường, nhưng hiệu quả kinh tế vượt trội. Diện tích gieo trồng bình quân của mô hình VietGAP là 6,86 sào/hộ, thấp hơn so với 8,01 sào/hộ của mô hình thường, nhưng năng suất và sản lượng lại cao hơn đáng kể. Tỷ suất lợi nhuận (P/TC) của dưa hấu VietGAP đạt 1,43 lần/1 đồng chi phí, trong khi dưa hấu thường chỉ đạt 1,05 lần. Giá bán dưa hấu VietGAP cao hơn bình quân từ 2-3% so với dưa hấu thường nhờ liên kết tiêu thụ với siêu thị CoopMark.

3. Hiệu quả xã hội và môi trường: Mô hình giúp nâng cao nhận thức của người dân về sản xuất an toàn, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, bảo vệ sức khỏe người lao động và người tiêu dùng. Việc áp dụng VietGAP góp phần giảm ô nhiễm môi trường và tăng cường phúc lợi xã hội.

4. Khó khăn và thuận lợi: Thuận lợi gồm có sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, nguồn vốn khoa học công nghệ và sự tham gia tích cực của nông dân. Khó khăn chủ yếu là chi phí đầu tư ban đầu cao, thiếu liên kết thị trường bền vững và hạn chế về kỹ thuật của người dân.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy mô hình dưa hấu VietGAP trên đất lúa thiếu nước cuối vụ tại huyện Quảng Ninh mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với phương thức sản xuất truyền thống. Việc giảm diện tích gieo trồng nhưng tăng năng suất và sản lượng phản ánh hiệu quả sử dụng đất và nguồn lực tốt hơn. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tỷ suất lợi nhuận của mô hình VietGAP tương đối cao, phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp bền vững.

Biểu đồ so sánh năng suất và lợi nhuận giữa hai mô hình có thể minh họa rõ nét sự khác biệt về hiệu quả kinh tế. Bảng phân tích chi phí và doanh thu cũng cho thấy chi phí đầu tư cao nhưng lợi nhuận thu về vượt trội, khẳng định tính khả thi của mô hình.

Tuy nhiên, để nhân rộng mô hình cần giải quyết các khó khăn về vốn, kỹ thuật và thị trường tiêu thụ. Việc tăng cường đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng chuỗi liên kết thị trường là yếu tố then chốt để phát triển bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và chuyển giao kỹ thuật: Tổ chức các lớp tập huấn thường xuyên cho nông dân về quy trình VietGAP, kỹ thuật chăm sóc dưa hấu và quản lý dịch bệnh nhằm nâng cao năng lực sản xuất. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm. Chủ thể: Phòng Nông nghiệp, Trung tâm Khuyến nông huyện.

2. Hỗ trợ vốn và đầu tư cơ sở hạ tầng: Cung cấp các gói vay ưu đãi, hỗ trợ mua máy móc, vật tư và xây dựng hệ thống tưới tiêu nhằm giảm chi phí đầu tư ban đầu cho nông dân. Thời gian: trong 3 năm tới. Chủ thể: Ngân hàng chính sách xã hội, UBND huyện.

3. Xây dựng chuỗi liên kết thị trường: Tăng cường hợp tác giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp thu mua, chế biến để đảm bảo đầu ra ổn định và giá bán hợp lý cho sản phẩm dưa hấu VietGAP. Thời gian: triển khai ngay và duy trì lâu dài. Chủ thể: UBND huyện, các doanh nghiệp, HTX.

4. Khuyến khích phát triển chăn nuôi hữu cơ: Đẩy mạnh phát triển chăn nuôi trâu, bò để cung cấp phân bón hữu cơ, giảm phụ thuộc vào phân vô cơ, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng đất. Thời gian: 5 năm tới. Chủ thể: Phòng Nông nghiệp, nông dân.

5. Tăng cường công tác quản lý và giám sát: Thiết lập hệ thống kiểm tra, đánh giá định kỳ việc thực hiện quy trình VietGAP, đảm bảo chất lượng sản phẩm và tuân thủ quy trình kỹ thuật. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Phòng Nông nghiệp, các tổ chức chứng nhận.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân và hộ sản xuất nông nghiệp: Nhận thức và áp dụng mô hình VietGAP để nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập và bảo vệ sức khỏe.

2. Cán bộ khuyến nông và quản lý địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, chương trình hỗ trợ và đào tạo phù hợp với điều kiện thực tế.

3. Doanh nghiệp và hợp tác xã nông nghiệp: Tìm hiểu mô hình để phát triển chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành nông nghiệp, phát triển nông thôn: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và đề xuất để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về chuyển đổi cơ cấu cây trồng và sản xuất nông nghiệp bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình dưa hấu VietGAP có hiệu quả kinh tế như thế nào so với sản xuất truyền thống?
   Mô hình VietGAP có tỷ suất lợi nhuận đạt 1,43 lần/1 đồng chi phí, cao hơn nhiều so với 1,05 lần của mô hình truyền thống, nhờ năng suất và chất lượng sản phẩm được cải thiện.

2. Chi phí đầu tư cho mô hình VietGAP có cao không?
   Chi phí sản xuất VietGAP cao hơn do yêu cầu kỹ thuật và vật tư đầu vào, nhưng lợi nhuận thu về bù đắp và vượt trội hơn so với chi phí.

3. Người nông dân có dễ dàng tiếp cận kỹ thuật VietGAP không?
   Nhờ các lớp tập huấn và sự hỗ trợ của cán bộ khuyến nông, người dân đã tiếp cận và áp dụng kỹ thuật VietGAP hiệu quả, tuy nhiên vẫn cần tăng cường đào tạo.

4. Thị trường tiêu thụ dưa hấu VietGAP hiện nay ra sao?
   Sản phẩm được liên kết thu mua với siêu thị CoopMark và các kênh phân phối khác, giá bán cao hơn bình quân từ 2-3%, tạo điều kiện thuận lợi cho người sản xuất.

5. Mô hình có khả năng nhân rộng không?
   Với hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường tích cực, mô hình có khả năng duy trì và nhân rộng cao, nhưng cần giải quyết các khó khăn về vốn, kỹ thuật và thị trường.

Kết luận

• Mô hình dưa hấu VietGAP trên đất lúa thiếu nước cuối vụ tại huyện Quảng Ninh đã chứng minh hiệu quả kinh tế vượt trội so với phương thức sản xuất truyền thống.
• Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng góp phần nâng cao thu nhập, giảm rủi ro do hạn hán và cải thiện điều kiện môi trường sản xuất.
• Mô hình thúc đẩy sự thay đổi nhận thức và hành vi sản xuất an toàn của người nông dân, đồng thời tạo liên kết thị trường bền vững.
• Các khó khăn về chi phí đầu tư, kỹ thuật và thị trường cần được giải quyết để nhân rộng mô hình hiệu quả.
• Đề xuất các giải pháp đào tạo, hỗ trợ vốn, xây dựng chuỗi liên kết và phát triển chăn nuôi hữu cơ nhằm phát triển bền vững mô hình trong tương lai.

Các cơ quan quản lý và tổ chức liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để hoàn thiện và mở rộng mô hình sản xuất dưa hấu VietGAP tại Quảng Ninh và các vùng đất tương tự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM 1. Mô hình sản xuất nông nghiệp Khái niệm mô hình Theo Võ Thị Cẩm Diệu (2014), mô hình theo nghĩa thông thường được hiểu là một cái mẫu (mẫu để vẽ) hay là một hình của một vật để làm theo.

Mô hình còn được hiểu là một sự trừu tượng hóa hay đơn giản hóa hệ thống. Mô hình giúp cho các nhà khoa học hiểu biết, đánh giá và tối ưu hóa hệ thống. Mô hình sản xuất: Là hình mẫu trong sản xuất, thể hiện sự kết hợp các nguồn lực trong điều kiện sản xuất cụ thể, nhằm đạt được mục tiêu về sản phẩm và lợi ích kinh tế. Mô hình sản xuất nông nghiệp: Là việc bố trí các yếu tố nguồn lực cùng với các loại cây trồng, vật nuôi một cách hợp lý để giới thiệu một loại giống mới, phương pháp mới hay kỹ thuật mới, giúp người dân thấy được tận mắt hiệu quả của hoạt động sản xuất mới này, từ đó áp dụng các kiến thức kỹ thuật mới, phương pháp mới vào hoạt động sản xuất của mình.

Nói cách khác, nó diễn tả mối quan hệ giữa các nhân tố, chủ yếu là thể hiện các yêu cầu của sản xuất (đầu vào) và các sản phẩm đầu ra. Vậy mô hình sản xuất nông nghiệp là hình mẫu trong sản xuất nông nghiệp, thể hiện sự kết hợp của các yếu tố nguồn lực trong điều kiện sản xuất cụ thể nhằm đạt được những mục tiêu cụ thể. Vai trò của mô hình sản xuất Việc xây dựng mô hình sản xuất mang tính trình diễn và thử nghiệm thường được xây dựng trên quy mô nhỏ. Mục đích để thỏa mãn nhu cầu "sờ tận tay, thấy tận mắt" cho bà con nông dân, vì họ là những người thường hoài nghi với các mới và sợ rủi ro nên không ứng dụng vào sản xuất.

Thông qua việc xây dựng mô hình, người dân sẽ nắm bắt được những kỹ thuật mới, giúp họ thấy được sự khác nhau giữa cái mới và cái cũ, giúp họ thấy được tận mắt thành quả của việc ứng dụng cái mới. Đó sẽ là tiền đề để họ áp dụng vào sản xuất, quyết định đầu tư và tiếp tục sản xuất trong những mùa vụ sau. Việc thực hiện mô hình cũng sẽ giúp cho nhà khoa học và người dân có thể đánh giá được sự phù hợp và khả năng nhân rộng của mô hình cây trồng vật nuôi tại một khu vực nào đó. Từ đó đem lại quyết định tốt nhất nhằm đem lại lợi ích tối đa cho nông dân, phát huy hiệu quả những gì nông dân đã có.

Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 1. Quy trình VietGAP 1. Một số đặc điểm của SXNN tốt - VietGAP Thực hành nông nghiệp tốt (GAP) là viết tắt đầu của 3 từ tiếng Anh (Good Agriculture Production). Hiện nay, có nhiều mức độ và nhiều quy trình GAP khác nhau, ở mỗi nước, mỗi khu vực khác nhau sẽ phát triển từng tiêu chuẩn cho phù hợp với khu vực và quốc gia đó.

Một số tiêu chuẩn trên thế giới bao gồm: Bộ tiêu chuẩn chung Global GAP, bộ tiêu chuẩn của khu vực châu Âu (EuroGAP) và khu vực châu Á (ASEANGAP)… VietGAP được xây dựng dựa trên cơ sở ASEANGAP, EuroGAP/GlobalGAP và FRESHCARE nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hàng nông sản của Việt Nam tham gia thị trường ASEAN và thế giới, hướng tới sản xuất nông nghiệp bền vững. Quyết định số 379/QĐ-BNN-KHCN ngày 28/01/2008 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành các quy định về tiêu chuẩn VietGAP, quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho rau, quả tươi an toàn tại Việt Nam. Ý nghĩa của VietGAP đối với sản xuất nông nghiệp như sau: Là công nghệ sản xuất tiên tiến của nhà nông. Sản xuất phải theo quy trình kỹ thuật, năng suất cao, chất lượng tốt, hàng đẹp và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, sản xuất trong môi trường không ô nhiễm.

Trong quá trình sản xuất có ghi chép để có cơ sở xin được cấp chứng chỉ. Đặc biệt, GAP còn quan tâm đến an toàn phúc lợi cho người lao động (người lao động phải được trang bị kiến thức, kỹ năng và bảo hộ lao động, được lao động trong điều kiện tối ưu, thoáng mát). VietGAP bao gồm những nguyên tắc, trình tự, thủ tục hướng dẫn tổ chức, cá nhân sản xuất, thu hoạch, sơ chế đảm bảo an toàn, nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo phúc lợi xã hội, sức khỏe người tiêu dùng, bảo vệ môi trường và truy xuất nguồn gốc dựa trên 4 tiêu chí: 1. Tiêu chuẩn về kỹ thuật sản xuất; 2.

An toàn thực phẩm gồm các biện pháp đảm bảo không có hóa chất nhiễm khuẩn hoặc ô nhiễm vật lý khi thu hoạch; 3. Môi trường làm việc nhằm ngăn chặn việc lạm dụng sức lao động của nông dân; 4. Truy tìm nguồn gốc sản phẩm. Tiêu chuẩn này cho phép xác định được những vấn đề từ khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm; Cụ thể là việc quy định rõ ràng những yếu tố chính trong sản xuất nông nghiệp, quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho rau quả tươi an toàn bao gồm các nội dung chính: Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 1.

Đánh giá lựa chọn vùng sản xuất 2. Giống và gốc ghép 3. Quản lý đất và giá thể 4. Phân bón và chất phụ gia 5.

Thu hoạch và xử lý sau thu hoạch 8. Quản lý và xử lý chất thải 9. An toàn lao động 10. Ghi chép, lưu trữ hồ sơ, truy nguyên nguồn gốc và thu hồi sản phẩm 11.

Kiểm tra nội bộ 12. Khiếu nại và giải quyết khiếu nại. Lợi ích của VietGAP Hiện nay ở Việt Nam, nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm nông sản sạch và an toàn là rất lớn, vì vậy cần thiết phải áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP vào sản xuất nông nghiệp để mang lại lợi ích lớn nhất cho nông dân và các doanh nghiệp sản xuất, chế biến và phân phối sản phẩm như: Tạo ra khối lượng sản phẩm lớn, chất lượng sản phẩm cao hơn, sản phẩm được công nhận theo tiêu chuẩn VietGAP được đánh giá cao, dễ dàng lưu thông trên thị trường Việt Nam và một số nước nhập khẩu. Làm tăng sự tin tưởng của khác hàng đối với thực phẩm, an toàn hơn, bảo vệ người tiêu dùng trước nguy cơ thực phẩm không tốt tới sức khỏe.

Tạo ra lợi thế cạnh tranh, nâng cao thương hiệu của nhà sản xuất, chế biến và phân phối. Giúp tăng cường cho ngành trồng trọt, chăn nuôi bền vững, giảm thiểu tác động tiêu cực tới môi trường và đảm bảo lợi ích cho toàn xã hội. Tạo ra sự liên kết chặt chẽ giữa bốn nhà: Nhà nông, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp và nhà quản lý. Khách hàng đã góp phần thay đổi thói quen sản xuất, cách suy nghĩ của nông dân cũng như doanh nghiệp về sản xuất nông nghiệp bền vững theo tiêu chuẩn VietGAP.

Như vậy, ngoài hiệu quả kinh tế lâu dài thì sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP đã góp phần tạo sự chuyển biến tích cực cả về nhận thức, tư tưởng và hành động của Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 người nông dân, giúp họ hiểu được trong sản xuất kinh doanh, chất lượng sản phẩm mới là điều kiện tiên quyết và sống còn để duy trì sự phát triển. Không những thế, sản xuất nông nghiệp theo tiêu chuẩn VietGAP còn thúc đẩy mối liên kết giữa sản xuất với thị trường, từ đó mang lại lợi ích, thu nhập cao hơn cho người sản xuất, từng bước xây dựng thương hiệu cho ngành trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản an toàn, góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng nước ta. Các văn bản pháp luật liên quan còn hiệu lực Kể từ năm 2008, Bộ NN & PTNT chính thức ban hành quy trình VietGAP và đã có rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật được ban hành và một số văn bản đã hết hiệu lực. Tính đến thời điểm hiện nay, những văn bản quy phạm pháp luật liên quan bao gồm: Quyết định số 01/2012/QĐ-TTg ngày 09/01/2012 của Thủ tướng Chính phủ về một số chính sách hỗ trợ áp dụng Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt trong nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản.

Thông tư số 48/2012/TT-BNNPTNT ngày 06/09/2012 quy định về chứng nhận sản phẩm thủy sản, trồng trọt, chăn nuôi được sản xuất, sơ chế phù hợp với GAP (thay thế Quyết định 84/2008/QĐ-BNN). Thông tư số 53/2012/TT-BNNPTNT ngày 26/10/2012 ban hành danh mục sản phẩm được hỗ trợ theo quyết định 01/2012 QĐ-TTg. Thông tư số 55/2012/TT-BNNPTNT ngày 31/10/2012 về chỉ định tổ chức chứng nhận hợp quy thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (thay thế Thông tư 32/2010/TT-BNNPTNT) Thông tư số 59/2012/TT-BNNPTNT ngày 09/11/2012 về quản lý sản xuất rau quả chè an toàn (thay thế Quyết định 99/2008/QĐ-BNN). Ban hành quy trình VietGAP Hiện nay, tại Việt Nam đang triển khai 4 quy trình: 1.

Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho rau, quả tươi an toàn (Ban hành kèm theo Quyết định số 379/QĐ-BNN-KHCN ngày 28/01/2008 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn). Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho chè búp tươi an toàn (Ban hành kèm theo Quyết định số 1121/QĐ-BNN-KHCN ngày 14/04/2008 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn). Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho lúa (Ban hành kèm theo Quyết định số 2998/QĐ-BNN-TT ngày 09/11/2010 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn). Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 8 4.

Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt cho cà phê (Ban hành kèm theo Quyết định số 2999/QĐ-BNN-TT ngày 09/11/2010 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn). Việt Nam bắt đầu triển khai xây dựng và ứng dụng VietGAP từ năm 2008, tuy nhiên sau nhiều năm triển khai, tính đến năm 2016, diện tích nông sản thực hiện theo các quy trình này chỉ chưa chiếm đến 1% diện tích cây trồng trên cả nước (Nguyễn Sơn Tùng, 2016). Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ việc người nông dân ngại thay đổi tập quán canh tác, trong khi bộ tiêu chuẩn VietGAP đòi hỏi rất cao. Đặc biệt là đầu ra cho nông sản đạt chuẩn VietGAP chưa tương xứng với công sức nông dân bỏ ra khiến họ không mấy mặn mà.

Thực tế nông dân khi tham gia vào quy trình VietGAP sẽ được tập huấn nên kỹ thuật chăm sóc cây tốt hơn, năng suất cao hơn và chất lượng trái an toàn hơn. Nông hộ cũng được hỗ trợ một phần vốn để mua máy móc, phân bón, thuốc BVTV,.