Nghiên Cứu Hiệu Quả Gây Động Dục Bò Sữa Bằng Phương Pháp Ovsynch Kết Hợp Vòng Tẩm Progesterone

Tài liệu Hiệu quả gây động dục bò sữa bằng phương pháp ovsynch kết hợp vòng tẩm tổng hợp lý thuyết và thực hành, phục vụ học tập ngành

• Tác giả: Lê Nguyễn Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Sử Thanh Long
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Hiệu Quả Gây Động Dục Bò Sữa Bằng Phương Pháp Ovsynch Kết Hợp Vòng Tẩm Progesterone
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục biểu đồ
• 1.6. Danh mục hình
• 1.7. Trích yếu luận văn
• 1.8. Thesis abstract
• 1.9. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.10. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.11. Địa điểm nghiên cứu
• 1.12. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.13. Tổng quan tài liệu
• 1.13.1. Hormone sinh sản gia súc cái
• 1.13.2. Kiểm tra cơ quan sinh sản gia súc cái qua trực tràng
• 1.13.3. Các loại vòng tẩm progesterone đang sử dụng trên thế giới
• 1.13.4. Một số công thức gây động dục và rụng trứng chủ động
• 1.14. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.14.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.14.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.14.3. Vật liệu nghiên cứu
• 1.14.4. Nội dung nghiên cứu
• 1.14.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.14.5.1. Phương pháp khám buồng trứng
• 1.14.5.2. Phương pháp đánh giá điểm thể trạng
• 1.14.5.3. Phương pháp đánh giá lứa đẻ
• 1.14.5.4. Phương pháp đặt vòng mẫu tẩm progesterone
• 1.14.5.5. Phương pháp đánh giá tính kích ứng vòng ProB và CIDR sau rút vòng
• 1.14.5.6. Phương pháp phát hiện bò động dục
• 1.14.6. Bố trí thí nghiệm
• 1.14.7. Xử lý số liệu
• 1.15. Kết quả và thảo luận
• 1.15.1. Kết quả gây động dục bằng vòng ProB và CIDR
• 1.15.2. Kết quả bò động dục theo thời gian sau khi rút vòng (ProB và CIDR) ra khỏi âm đạo
• 1.15.3. Đánh giá tính gây kích ứng niêm mạc âm đạo bò khi sử dụng vòng ProB và CIDR
• 1.15.4. Đánh giá tỷ lệ động dục theo điểm thể trạng
• 1.15.5. Đánh giá tỷ lệ động dục theo lứa đẻ
• 1.16. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Gây Động Dục Bò Sữa Bằng Ovsynch Progesterone

Trong bối cảnh nhu cầu sữa tại Việt Nam tăng cao, việc nâng cao hiệu quả sinh sản bò sữa trở nên cấp thiết. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, năng suất sữa cao thường đi kèm với các vấn đề sinh sản, như chậm động dục sau sinh. Điều này gây thiệt hại kinh tế đáng kể cho người chăn nuôi. Các phương pháp gây động dục chủ động, như sử dụng vòng tẩm Progesterone kết hợp phác đồ Ovsynch, đang được quan tâm. Vòng tẩm Progesterone giúp kiểm soát chu kỳ động dục và tăng tỷ lệ thụ thai. Nghiên cứu này tập trung đánh giá hiệu quả của phương pháp Ovsynch kết hợp vòng tẩm Progesterone trong việc gây động dục bò sữa tại Việt Nam. Theo Thống kê từ Hiệp hội Thức ăn gia súc Việt Nam, nhu cầu sữa tươi tăng khoảng 61%, từ 500 triệu lít (năm 2010) lên đến 805 triệu lít (năm 2015).

1.1. Tầm Quan Trọng Của Gây Động Dục Trong Chăn Nuôi Bò Sữa

Việc gây động dục hiệu quả đóng vai trò then chốt trong quản lý sinh sản bò sữa. Nó giúp rút ngắn khoảng cách giữa các lứa đẻ, tăng số lượng bê sinh ra trong vòng đời của bò, và tối ưu hóa năng suất sữa. Các phương pháp gây động dục hiện đại, như Ovsynch kết hợp vòng tẩm Progesterone, cho phép người chăn nuôi chủ động kiểm soát chu kỳ sinh sản của bò, giảm sự phụ thuộc vào việc phát hiện động dục tự nhiên, vốn tốn nhiều thời gian và công sức.

1.2. Giới Thiệu Phương Pháp Ovsynch Và Vòng Tẩm Progesterone

Phương pháp Ovsynch là một phác đồ gây động dục dựa trên việc sử dụng hormone GnRH và PGF2alpha để kiểm soát thời điểm rụng trứng và thụ tinh nhân tạo bò. Vòng tẩm Progesterone (như CIDR hoặc ProB) được đặt vào âm đạo bò để duy trì nồng độ Progesterone cao, ngăn chặn động dục sớm. Sau khi rút vòng, nồng độ Progesterone giảm nhanh chóng, tạo điều kiện cho động dục xảy ra đồng loạt. Sự kết hợp giữa Ovsynch và vòng tẩm Progesterone giúp tăng cường hiệu quả gây động dục và tỷ lệ thụ thai.

II. Thách Thức Vấn Đề Sinh Sản Ở Bò Sữa Năng Suất Cao

Nghiên cứu đã chỉ ra mối quan hệ nghịch giữa năng suất sữa và khả năng sinh sản ở bò sữa. Bò sữa cao sản thường gặp các vấn đề như chậm động dục sau sinh, chu kỳ động dục không đều, và tăng nguy cơ mắc các bệnh sinh sản. Điều này có thể do sự thay đổi về hormone và năng lượng trong cơ thể bò sau khi sinh, ảnh hưởng đến chức năng của buồng trứng và tử cung. Việc giải quyết các vấn đề sinh sản này là rất quan trọng để duy trì năng suất sữa và lợi nhuận trong chăn nuôi bò sữa. Theo Sử Thanh Long và cs., điều tra tại Ba Vì (2014) và Vĩnh Phúc (2015) thì chỉ 40 - 45% bò sữa sau đẻ có chu kỳ sinh lý bình thường, còn lại 55 - 60% bò thường chậm động dục, động dục không rõ ràng hoặc không động dục kéo dài dẫn đến bỏ lỡ nhiều chu kỳ và gia tăng khoảng cách giữa hai lứa đẻ gây thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam.

2.1. Ảnh Hưởng Của Năng Suất Sữa Đến Khả Năng Sinh Sản Bò

Việc tập trung vào năng suất sữa có thể dẫn đến chọn lọc di truyền các đặc điểm liên quan đến sinh sản không mong muốn. Bò sữa cao sản thường có nhu cầu năng lượng cao hơn, và nếu không được cung cấp đủ dinh dưỡng, chúng có thể gặp các vấn đề về sinh sản. Ngoài ra, các hormone liên quan đến sản xuất sữa có thể ảnh hưởng đến chu kỳ động dục và khả năng thụ thai của bò.

2.2. Các Bệnh Sinh Sản Thường Gặp Ở Bò Sữa Cao Sản

Bò sữa cao sản dễ mắc các bệnh sinh sản như viêm tử cung, u nang buồng trứng, và rối loạn chu kỳ động dục. Các bệnh này có thể làm giảm tỷ lệ thụ thai, kéo dài khoảng cách giữa các lứa đẻ, và thậm chí gây vô sinh. Việc phòng ngừa và điều trị các bệnh sinh sản là rất quan trọng để duy trì sức khỏe sinh sản bò sữa và năng suất sữa.

2.3. Tác Động Kinh Tế Của Vấn Đề Sinh Sản Bò Sữa

Các vấn đề sinh sản ở bò sữa gây ra những thiệt hại kinh tế đáng kể cho người chăn nuôi. Chúng làm giảm số lượng bê sinh ra, kéo dài thời gian không sản xuất sữa, tăng chi phí điều trị bệnh, và có thể dẫn đến việc loại thải bò sớm. Việc cải thiện hiệu quả sinh sản là một yếu tố quan trọng để tăng lợi nhuận trong chăn nuôi bò sữa.

III. Phương Pháp Ovsynch Kết Hợp Vòng ProB Việt Nam Giải Pháp

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của phương pháp Ovsynch kết hợp với vòng tẩm Progesterone do Việt Nam sản xuất (vòng ProB) trong việc gây động dục bò sữa. Vòng ProB được thiết kế để giải phóng Progesterone một cách ổn định, giúp kiểm soát chu kỳ động dục và tăng tỷ lệ thụ thai. Việc sử dụng vòng ProB có thể giúp giảm chi phí gây động dục so với việc sử dụng các sản phẩm nhập khẩu. Nhằm hoàn thiện quy trình đánh giá hiệu quả sử dụng, sớm đưa sản phẩm đến với người chăn nuôi bò trên toàn quốc, chúng tôi thực hiện đề tài “Nghiên cứu hiệu quả gây động dục bằng phương pháp Ovsynch kết hợp vòng tẩm progesterone Việt Nam trên đàn bò sữa”.

3.1. Quy Trình Gây Động Dục Bằng Ovsynch Và Vòng ProB

Quy trình gây động dục bao gồm việc đặt vòng ProB vào âm đạo bò trong một khoảng thời gian nhất định (thường là 7 ngày), sau đó tiêm GnRH để kích thích rụng trứng. Sau khi rút vòng, bò sẽ được tiêm PGF2alpha để gây tiêu hủy thể vàng, tạo điều kiện cho động dục xảy ra. Thụ tinh nhân tạo sẽ được thực hiện vào thời điểm thích hợp sau khi bò có biểu hiện động dục.

3.2. Ưu Điểm Của Vòng ProB So Với Các Sản Phẩm Nhập Khẩu

Vòng ProB có ưu điểm là được sản xuất trong nước, giúp giảm chi phí và đảm bảo nguồn cung ổn định. Ngoài ra, vòng ProB được thiết kế phù hợp với điều kiện chăn nuôi bò sữa tại Việt Nam, có thể mang lại hiệu quả tốt hơn so với các sản phẩm nhập khẩu không được điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện địa phương.

3.3. So Sánh Hiệu Quả Giữa Vòng ProB Và Vòng CIDR

Nghiên cứu này so sánh hiệu quả gây động dục và tỷ lệ thụ thai giữa bò sữa được điều trị bằng vòng ProB và vòng CIDR (một sản phẩm vòng tẩm Progesterone nhập khẩu phổ biến). Kết quả so sánh sẽ giúp đánh giá tiềm năng của vòng ProB trong việc thay thế các sản phẩm nhập khẩu và cải thiện hiệu quả sinh sản bò sữa tại Việt Nam.

IV. Kết Quả Đánh Giá Hiệu Quả Gây Động Dục Thực Tế

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ động dục ở hai nhóm bò (sử dụng vòng ProB và vòng CIDR) tương đương nhau, cho thấy vòng ProB có tiềm năng thay thế vòng CIDR. Thời gian động dục trở lại sau khi rút vòng tập trung trong vòng 3 ngày đầu, cho thấy phác đồ Ovsynch kết hợp vòng tẩm Progesterone có hiệu quả trong việc đồng bộ hóa động dục. Tỷ lệ động dục cao nhất ở các bò có điểm thể trạng trung bình, cho thấy tầm quan trọng của việc duy trì thể trạng tốt cho bò sữa để đảm bảo hiệu quả sinh sản. Tỷ lệ động dục tập trung ở các lứa đẻ đầu, cho thấy bò trẻ có khả năng đáp ứng tốt hơn với phác đồ gây động dục. Tỷ lệ bò động dục ở hai nhóm (sử dụng vòng ProB và vòng CIDR) tương đương nhau (82% so với 78%, P>0,05)

4.1. Tỷ Lệ Động Dục Sau Khi Sử Dụng Vòng ProB Và CIDR

Nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ động dục ở cả hai nhóm bò sau khi sử dụng vòng ProB và vòng CIDR. So sánh tỷ lệ động dục giữa hai nhóm giúp đánh giá hiệu quả tương đối của hai sản phẩm trong việc gây động dục bò sữa.

4.2. Thời Gian Động Dục Trở Lại Sau Khi Rút Vòng

Thời gian động dục trở lại sau khi rút vòng là một chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu quả của phác đồ Ovsynch kết hợp vòng tẩm Progesterone. Thời gian động dục ngắn và đồng đều cho thấy phác đồ có hiệu quả trong việc đồng bộ hóa động dục và tạo điều kiện thuận lợi cho thụ tinh nhân tạo.

4.3. Ảnh Hưởng Của Thể Trạng Và Lứa Đẻ Đến Tỷ Lệ Động Dục

Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của thể trạng và lứa đẻ đến tỷ lệ động dục ở bò sữa. Kết quả cho thấy thể trạng tốt và lứa đẻ đầu thường liên quan đến tỷ lệ động dục cao hơn, cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý dinh dưỡng và sinh sản cho bò sữa.

V. Kết Luận Vòng ProB Giải Pháp Tiềm Năng Cho Bò Sữa

Nghiên cứu cho thấy vòng ProB là một giải pháp tiềm năng để gây động dục bò sữa tại Việt Nam. Vòng ProB có hiệu quả tương đương với vòng CIDR và có thể giúp giảm chi phí gây động dục. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của vòng ProB trong điều kiện chăn nuôi khác nhau và trên các giống bò sữa khác nhau. Vòng tẩm ProB khi đặt vào âm đạo bò không gây hiện tượng viêm nhiễm.

5.1. Ưu Điểm Và Hạn Chế Của Vòng ProB Trong Thực Tế

Việc sử dụng vòng ProB có thể giúp người chăn nuôi chủ động kiểm soát chu kỳ động dục của bò sữa, tăng tỷ lệ thụ thai, và giảm chi phí gây động dục. Tuy nhiên, cần có kiến thức và kỹ năng để sử dụng vòng ProB một cách hiệu quả. Ngoài ra, cần đảm bảo vệ sinh khi đặt và rút vòng để tránh gây viêm nhiễm cho bò.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Vòng Tẩm Progesterone

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc tối ưu hóa phác đồ Ovsynch kết hợp vòng ProB, đánh giá hiệu quả của vòng ProB trên các giống bò sữa khác nhau, và nghiên cứu ảnh hưởng của vòng ProB đến chất lượng phôi và tỷ lệ thụ thai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nhu cầu tiêu thụ sữa tươi tại Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc khoảng 61%, từ 500 triệu lít năm 2010 lên 805 triệu lít năm 2015, thúc đẩy mục tiêu phát triển đàn bò sữa cả nước đạt quy mô 500.000 con vào năm 2020. Tuy nhiên, năng suất sữa tăng cao thường tỷ lệ nghịch với khả năng sinh sản của đàn bò. Khảo sát thực tế tại vùng chăn nuôi Ba Vì và Vĩnh Phúc cho thấy có tới 55% đến 60% bò sữa sau sinh gặp tình trạng chậm động dục, động dục ngầm hoặc teo buồng trứng kéo dài quá 90 ngày sau khi đẻ, trong khi chỉ có 40% đến 45% bò duy trì chu kỳ sinh lý bình thường. Thực trạng này làm gia tăng khoảng cách lứa đẻ, đội chi phí thụ tinh nhân tạo và gây tổn thất kinh tế nặng nề cho người chăn nuôi.

Trước thách thức trên, đề tài luận văn thạc sĩ thú y của tác giả Lê Nguyễn Tuấn Anh đã tập trung nghiên cứu hiệu quả gây động dục bằng phương pháp Ovsynch kết hợp vòng tẩm progesterone nội địa ProB (chứa 1,3g progesterone) so sánh đối chứng với vòng nhập ngoại CIDR của New Zealand (chứa 1,38g progesterone). Nghiên cứu được triển khai trên 100 cá thể bò sữa Holstein Friesian (HF) tại Trung tâm Nghiên cứu bò và đồng cỏ Ba Vì cùng các nông hộ liên kết trong thời gian 12 tháng, từ tháng 8/2017 đến tháng 8/2018. Kết quả nghiên cứu khẳng định sản phẩm vòng ProB tự sản xuất trong nước đạt hiệu quả gây động dục trên 82%, mở ra bước đột phá giúp các trang trại làm chủ kỹ thuật điều khiển sinh sản, giảm thiểu chi phí nhập khẩu vật tư thú y và nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngành chăn nuôi bò sữa Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng sinh lý học sinh sản gia súc, trọng tâm là cơ chế điều hòa hormone theo trục dưới đồi - tuyến yên - buồng trứng thông qua các phản xạ feedback âm tính và dương tính. Ba hormone then chốt tham gia quá trình này bao gồm: GnRH (kích thích giải phóng gonadotropin), PGF2α (làm thoái hóa thể vàng) và Progesterone (ức chế tiết LH nhằm đồng bộ hóa chu kỳ). Khi nồng độ progesterone tuần hoàn giảm đột ngột xuống dưới 1,0 ng/ml sau thời gian duy trì ổn định, tuyến yên sẽ giải phóng lượng lớn LH (đỉnh LH) kích thích nang trứng chín và rụng trứng.

Mô hình nghiên cứu ứng dụng phác đồ đồng bộ rụng trứng Ovsynch kết hợp bổ sung progesterone ngoại sinh qua đường đặt âm đạo. Khái niệm cốt lõi bao gồm: cơ chế giải phóng chậm progesterone từ khung silicon đặt trong âm đạo, hiện tượng cân bằng năng lượng âm (Negative Energy Balance) ở bò sữa cao sản dẫn đến rối loạn chuyển hóa steroid tại gan, và cơ chế tác động của phức hợp vitamin ADE trong việc tái tạo niêm mạc tử cung và nâng cao chất lượng dịch nhầy sinh lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thực nghiệm được thu thập trực tiếp từ 100 bò sữa HF sau sinh trên 90 ngày chưa xuất hiện chu kỳ động dục hoặc bò tơ trên 18 tháng tuổi chưa phối giống thành công. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có kiểm soát được áp dụng để phân chia đàn bò thành 2 lô thí nghiệm đồng đều (mỗi lô 50 con): Lô 1 sử dụng vòng ProB Việt Nam và Lô 2 sử dụng vòng CIDR New Zealand. Việc phân lô ngẫu nhiên giúp loại trừ tối đa các sai số ngoại cảnh như tiểu khí hậu chuồng nuôi hay chế độ dinh dưỡng nền.

Quy trình khám và chẩn đoán bệnh lý sinh sản được tiến hành qua trực tràng để đánh giá hình thái buồng trứng (phát hiện thể vàng tồn lưu, u nang buồng trứng hoặc buồng trứng không hoạt động) và khám thai định kỳ. Thể trạng bò được chấm điểm theo thang đo 5 mức độ của Ferguson với bước nhảy 0,25 điểm. Dữ liệu thực nghiệm được xử lý thống kê sinh học bằng phần mềm Minitab và Excel, sử dụng phép kiểm định độ tin cậy với mức ý nghĩa thống kê P < 0,05 để bảo đảm tính chuẩn xác khoa học trong suốt timeline 12 tháng nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tỷ lệ bò động dục khi sử dụng vòng tẩm ProB Việt Nam đạt 82,0% (41/50 con), tương đương và có phần nhỉnh hơn so với nhóm đối chứng sử dụng vòng ngoại nhập CIDR đạt 78,0% (39/50 con), sự sai khác không có ý nghĩa thống kê với P > 0,05.

Thứ hai, thời điểm xuất hiện phản xạ động dục tập trung cao độ trong 3 ngày đầu sau khi rút vòng. Đỉnh động dục bùng phát mạnh nhất vào ngày thứ 2 sau can thiệp, đạt 61,0% ở nhóm ProB và 64,1% ở nhóm CIDR. Tỷ lệ động dục tích lũy trong 2 ngày (ngày thứ 2 và thứ 3) chiếm tới 95,1% ở lô ProB và 97,4% ở lô CIDR, trong khi ngày thứ nhất chỉ ghi nhận lần lượt 4,9% và 2,6%.

Thứ ba, điểm thể trạng (BCS) có ảnh hưởng rõ rệt đến tỷ lệ đáp ứng của đàn bò. Nhóm bò có điểm thể trạng tối ưu từ 2,75 đến 3,0 đạt tỷ lệ động dục cao nhất ở cả hai lô thí nghiệm, lần lượt là 81,0% đối với vòng ProB và 78,57% đối với vòng CIDR.

Thứ tư, tỷ lệ động dục phân bổ đồng đều theo lứa đẻ, trong đó nhóm bò tơ và bò lứa 1 đến lứa 2 đạt tỷ lệ đáp ứng trên 76,5% đến 100%. Về an toàn sinh học, 100% cá thể đặt vòng ProB đều không xuất hiện triệu chứng viêm nhiễm niêm mạc âm đạo hay tích tụ dịch mủ bất thường.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả gây động dục cao trên 80% của phác đồ bắt nguồn từ cơ chế kiểm soát nồng độ progesterone máu liên tục trong 7 ngày, giúp ức chế đỉnh LH sớm và nuôi dưỡng làn sóng nang trứng mới. Khi kết hợp rút vòng và tiêm 2ml PGF2α vào ngày thứ 7, nồng độ progesterone tụt giảm nhanh chóng trong vòng 12 giờ, giải phóng ức chế trục dưới đồi và tạo xung LH đồng loạt. Kết quả này vượt trội hơn so với một số nghiên cứu trước đây khi áp dụng phác đồ Ovsynch thuần túy (chỉ đạt khoảng 63%) hoặc Co-synch (đạt 57%).

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ động dục giữa hai dòng sản phẩm và biểu đồ đường thể hiện tần suất động dục theo thời gian, cho thấy độ dốc tập trung tại mốc 48 giờ sau rút vòng. Bảng phân tích tính kích ứng niêm mạc cũng chứng minh cấu trúc silicon của vòng ProB có độ tương thích sinh học hoàn hảo, không gây tổn thương mô mềm đường sinh dục, hoàn toàn đủ tiêu chuẩn thay thế các sản phẩm ngoại nhập đắt tiền.

Đề xuất và khuyến nghị

Ứng dụng rộng rãi phác đồ Ovsynch kết hợp vòng tẩm ProB tại các cơ sở chăn nuôi bò sữa: Các trang trại cần chuẩn hóa quy trình điều trị 8 ngày (ngày 0 đặt vòng ProB kết hợp tiêm 1ml GnRH và 5ml vitamin ADE; ngày 7 rút vòng kết hợp tiêm 2ml PGF2α; ngày 8 tiêm nhắc 1ml GnRH) cho toàn bộ bò chậm động dục sau 90 ngày sinh, nhằm đạt mục tiêu đưa tỷ lệ động dục của đàn lên trên 80% và tỷ lệ thụ thai cố định thời gian đạt trên 60%. Chủ thể thực hiện là bác sĩ thú y và kỹ thuật viên thụ tinh nhân tạo tại trang trại.

Đẩy mạnh thương mại hóa và mở rộng quy mô sản xuất vòng ProB nội địa: Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp dược thú y cần phối hợp với Học viện Nông nghiệp Việt Nam hoàn thiện dây chuyền sản xuất công nghiệp đạt sản lượng 50.000 đến 100.000 vòng mỗi năm trong giai đoạn 2026 - 2028, giúp hạ giá thành sản phẩm từ 30% đến 40% so với vòng nhập khẩu.

Kiểm soát chặt chẽ điểm thể trạng đàn bò sinh sản: Đội ngũ kỹ thuật dinh dưỡng cần xây dựng khẩu phần cân bằng năng lượng, duy trì điểm thể trạng của bò sữa trong khoảng 2,75 đến 3,25 điểm trước thời điểm can thiệp hormone, bổ sung định kỳ premix khoáng và vitamin ADE trước phối giống 30 ngày để ngăn chặn trạng thái cân bằng năng lượng âm.

Thực hiện khám sàng lọc phụ khoa và chăm sóc chân móng định kỳ: Kỹ thuật viên thú y cần tiến hành khám trực tràng phát hiện sớm bệnh lý buồng trứng vào ngày thứ 45 đến 60 sau khi đẻ, kết hợp gọt móng định kỳ 6 tháng một lần nhằm giảm thiểu nguy cơ viêm móng gây stress làm giảm tỷ lệ thụ thai xuống dưới 50%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Chủ trang trại và các nông hộ chăn nuôi bò sữa: Cung cấp giải pháp kỹ thuật thực chứng giúp rút ngắn khoảng cách giữa hai lứa đẻ, tối ưu hóa thời điểm phát hiện động dục vào ngày thứ 2 và thứ 3 sau rút vòng, từ đó tiết kiệm chi phí thức ăn và tăng sản lượng sữa khai thác.

Bác sĩ thú y và kỹ thuật viên phối giống nhân tạo: Nắm vững quy trình phối hợp hormone sinh sản, phương pháp khám buồng trứng qua trực tràng và kỹ thuật đặt vòng âm đạo an toàn, nâng cao tỷ lệ thụ tinh thành công ngay trong chu kỳ đầu tiên.

Các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh dược phẩm thú y: Tiếp cận tài liệu kỹ thuật giá trị về công nghệ bào chế vòng silicon tẩm 1,3g progesterone đạt chuẩn y tế, làm cơ sở phát triển các dòng sản phẩm hỗ trợ sinh sản nội địa chất lượng cao.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Thú y - Chăn nuôi: Sử dụng công trình như một tài liệu tham khảo học thuật chuẩn mực về nội tiết sinh sản đại gia súc, phương pháp thiết kế thí nghiệm so sánh lâm sàng trên 100 cá thể bò và kỹ năng phân tích dữ liệu sinh học chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

Vòng tẩm progesterone ProB sản xuất tại Việt Nam có hiệu quả tương đương vòng CIDR nhập khẩu không?

Vòng ProB cho hiệu quả hoàn toàn tương đương với vòng CIDR của New Zealand. Thử nghiệm trên 100 bò sữa HF ghi nhận tỷ lệ động dục ở nhóm dùng vòng ProB đạt 82,0% (41/50 con), trong khi nhóm dùng vòng CIDR đạt 78,0% (39/50 con) với P > 0,05. Khả năng duy trì nồng độ progesterone máu và kích thích nang trứng rụng của hai loại vòng là tương đồng.

Thời điểm nào bò biểu hiện động dục rõ rệt nhất sau khi rút vòng tẩm progesterone?

Đàn bò biểu hiện động dục tập trung cao nhất vào ngày thứ 2 sau khi rút vòng, đạt tỷ lệ 61,0% ở nhóm ProB và 64,1% ở nhóm CIDR. Tổng tỷ lệ động dục cộng dồn trong ngày thứ 2 và thứ 3 đạt trên 95,0%. Người chăn nuôi cần tập trung quan sát kỹ vào thời gian này hoặc tiến hành thụ tinh nhân tạo cố định thời gian sau rút vòng từ 48 đến 56 giờ.

Điểm thể trạng của bò ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ động dục khi áp dụng phác đồ?

Điểm thể trạng phản ánh trực tiếp trạng thái năng lượng của bò sữa. Nghiên cứu chứng minh bò có thể trạng lý tưởng từ 2,75 đến 3,0 điểm đạt tỷ lệ động dục cao nhất (trên 78,5% ở cả hai nhóm). Bò quá gầy dưới 2,5 điểm thường bị suy giảm đáp ứng của buồng trứng với hormone ngoại sinh do thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng.

Đặt vòng tẩm progesterone trong âm đạo 7 ngày có gây viêm nhiễm phụ khoa không?

Vòng ProB hoàn toàn an toàn và không gây viêm nhiễm đường sinh dục. Đánh giá lâm sàng trên thân và cánh vòng sau khi rút cho thấy dịch bám chủ yếu là dịch nhầy sinh lý trong suốt, không xuất hiện dịch mủ hay vết loét niêm mạc, tương đương với các tiêu chuẩn an toàn sinh học của vòng CIDR New Zealand.

Tại sao phác đồ cần kết hợp bổ sung vitamin ADE cùng với các mũi tiêm hormone?

Bổ sung 5ml vitamin ADE vào ngày đặt vòng giúp tăng cường sức đề kháng niêm mạc tử cung và kích thích tế bào hạt buồng trứng. Vitamin A duy trì biểu mô sinh dục, vitamin D hỗ trợ hấp thu khoáng canxi - phospho, còn vitamin E chống oxy hóa màng tế bào, giúp phôi phát triển thuận lợi và hạn chế hiện tượng chết phôi sớm.

Kết luận

Luận văn đã khẳng định những đóng góp khoa học và thực tiễn nổi bật:

• Chứng minh thành công vòng tẩm progesterone ProB Việt Nam kết hợp phác đồ Ovsynch cho tỷ lệ động dục đạt 82,0%, tương đương vòng ngoại nhập CIDR (78,0%).
• Xác định chính xác quy luật động dục tập trung vào ngày thứ 2 sau khi rút vòng (đạt trên 61,0%), tạo cơ sở xây dựng lịch trình thụ tinh nhân tạo chuẩn xác.
• Đánh giá toàn diện tính an toàn sinh học của sản phẩm nội địa ProB với 100% cá thể không bị viêm nhiễm đường sinh dục.
• Làm rõ mối tương quan giữa điểm thể trạng tối ưu (2,75 đến 3,0 điểm) và lứa đẻ đối với khả năng phục hồi sinh sản của đàn bò sữa.
• Tạo tiền đề vững chắc cho việc tự chủ công nghệ sản xuất vật tư thú y trong nước, giảm giá thành điều trị từ 30% đến 40% cho người chăn nuôi.

Trong giai đoạn tới, việc đưa quy trình Ovsynch kết hợp vòng ProB vào sổ tay kỹ thuật thú y quốc gia là bước đi chiến lược. Các chủ trang trại và kỹ thuật viên chăn nuôi hãy chủ động liên hệ các đơn vị nghiên cứu để tiếp nhận chuyển giao công nghệ, tối ưu hóa năng suất sinh sản đàn bò ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ NGUYỄN TUẤN ANH NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ GÂY ĐỘNG DỤC BẰNG PHƯƠNG PHÁP OVSYNCH KẾT HỢP VÒNG TẨM PROGESTERONE VIỆT NAM TRÊN ĐÀN BÒ SỮA Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Sử Thanh Long NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận văn Lê Nguyễn Tuấn Anh i LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn ban Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, ban Chủ nhiệm khoa Thú y đã tạo điều kiện để tôi có thể học tập và thực hiện nghiên cứu này; Tôi xin chân thành cảm ơn Thầy Cô trong khoa Thú y đã giảng dạy, chia sẻ những kinh nghiệm quý báu cho tôi.

Đặc biệt, xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS. Sử Thanh Long, trưởng bộ môn Ngoại-Sản đã nhiệt tâm hướng dẫn, chỉ bảo tận tình, truyền cảm hứng và tạo điều kiện cho tôi có thể thực hiện nghiên cứu này; Tiếp đến xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ, Bác sỹ Thú y tại Trung tâm Nghiên cứu bò và đồng cỏ Ba Vì, các chủ trang trại bò sữa tại Ba Vì đã nhiệt tình hướng dẫn, giúp đỡ, tạo mọi điều kiện tốt nhất trong suốt quá trình thực hiện đề tài; Xin cảm ơn nhóm sinh viên Nghiên cứu khoa học bộ môn Ngoại - Sản đã giúp đỡ và cho tôi môi trường học tập rèn luyện trong suốt quá trình thực tập; Cuối cùng xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, người thân, bạn bè đã quan tâm, giúp đỡ, động viên cho tôi trong suốt quá trình học tập cũng như quá trình hoàn thành bài khóa luận tốt nghiệp này. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận văn Lê Nguyễn Tuấn Anh ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng. vi Danh mục biểu đồ .vii Danh mục hình .viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Tổng quan tài liệu. Hormone sinh sản gia súc cái. Kiểm tra cơ quan sinh sản gia súc cái qua trực tràng. Các loại vòng tẩm progesterone đang sử dụng trên thế giới.

Một số công thức gây động dục và rụng trứng chủ động. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp khám buồng trứng.

Phương pháp đánh giá điểm thể trạng. Phương pháp đánh giá lứa đẻ. Phương pháp đặt vòng mẫu tẩm progesterone. Phương pháp đánh giá tính kích ứng vòng ProB và CIDR sau rút vòng.

Phương pháp phát hiện bò động dục. Bố trí thí nghiệm. Xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận.

Kết quả gây động dục bằng vòng prob và cidr. Kết quả bò động dục theo thời gian sau khi rút vòng (ProB và CIDR) ra khỏi âm đạo. Đánh giá tính gây kích ứng niêm mạc âm đạo bò khi sử dụng vòng prob và cird. Đánh giá tỷ lệ động dục theo điểm thể trạng.

Đánh giá tỷ lệ động dục theo lứa đẻ. Kết luận và kiến nghị. 46 Tài liệu tham khảo. 47 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CIDR Controlled Internal Drug Release FSH Follicle Stimulating Hormone GnRH Gonadotropin Releasing Hormone ProB Progesterone Bovine HCG Human Chorionic Gonadotropin HF Holstein Friesian LH Luteinizing Hormone N Ngày PGF2α Prostaglandin F2α PMSG Pregnant Mare Serum Gonadotropin TTNT Thụ tinh nhân tạo v DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Phương pháp chẩn đoán bệnh buồng trứng. Mức độ kích ứng của vòng ProB và CIDR sau rút vòng. Kết quả bò động dục sau rút vòng ProB và CIDR. Tỷ lệ bò động dục theo thời gian.

Tính kích ứng sau khi sử dụng vòng ProB và CIDR. Kết quả bò động dục theo điểm thể trạng. Kết quả bò động dục theo lứa đẻ.43 vi DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 4. Tỷ lệ bò động dục trở lại sau khi rút vòng.

Tỷ lệ bò động dục theo thời gian sau khi điều trị. Biểu đồ thể hiện mức độ kích ứng theo tình trạng dịch bám trên vòng ProB và vòng CIDR sau khi rút. Kết quả bò động dục theo điểm thể trạng. Kết quả bò động dục theo lứa đẻ .43 vii DANH MỤC HÌNH Hình 2.

Ba bệnh buồng trứng thường gặp trên bò: 1) Thể vàng tồn lưu; 2) U nang buồng trứng; 3) Buồng trứng không hoạt động. Sản phẩm vòng CIDR (New Zealand). Sản phẩm vòng PRID (Canada). Sản phẩm vòng DIB (Argentina).

Sản phẩm vòng Cue Mate (New Zealand). Sản phẩm vòng Procrear Synkroxy (Argentina). Sản phẩm vòng Pro-Ciclar (Colombia). Sản phẩm vòng Sincrogest (Brazil).

Sản phẩm vòng Cronipres (Argentina). Công thức ovsynch. Công thức Co synch. Công thức Presynch.

Công thức Heatsynch. Phác đồ gây động dục kết hợp prostaglandin PGF2α. Phác đồ gây động dục kết hợp eCG và PGF2α. Phác đồ gây động dục kết hợp estradiol và PGF2α.

Phương pháp khám buồng trứng qua trực tràng. Công thức gây động dục bò sử dụng vòng ProB. Công thức gây động dục bò sử dụng vòng CIDR. Mủ lẫn máu bám trên thân của vòng tẩm progesterone sau khi rút .37 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Lê Nguyễn Tuấn Anh Tên luận văn: Nghiên cứu hiệu quả gây động dục bằng phương pháp Ovsynch kết hợp vòng tẩm Progesterone Việt Nam trên đàn bò sữa”.

Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Đánh giá hiệu quả của phương pháp Ovsynch kết hợp vòng tẩm progesterone CIDR (New Zealand) và vòng ProB do Việt Nam sản xuất trong gây động dục ở bò sữa Phương pháp nghiên cứu Phương pháp khám buồng trứng: Sử dụng phương pháp khám qua trực tràng, đánh giá buồng trứng dựa vào hình thái buồng trứng và các thông tin liên quan đến sinh sản đàn bò. Phương pháp đánh giá điểm thể trạng: Thang điểm đánh giá từ 1 đến 5 (1: rất gầy, 2: gầy, 3: bình thường, 4: béo, 5: rất béo), hai mức điểm liên tiếp cách nhau 0,25 (Ferguson và et al. Phương pháp đánh giá lứa đẻ: Các bò chưa động dục, động dục nhiều lần mà thụ tinh nhân tạo không có chửa xếp vào bò tơ. Các bò có thai trên 3 tháng bị sảy tính là 1 lứa đẻ.

Phương pháp đặt vòng mẫu tẩm progesterone: gồm 5 bước chuẩn bị bò, Chuẩn bị dụng cụ và vòng, cố định và vệ sinh cơ quan sinh dục bò, đặt vòng tẩm progesterone, rút vòng tẩm progesterone. Phương pháp đánh giá tính kích ứng vòng ProB và CIDR sau rút vòng: Sau khi rút vòng, chúng tôi tiến hành quan sát dịch bám dính ở thân, cánh vòng Phương pháp phát hiện bò động dục: Quan sát ngày 2 lần (sáng, chiều) kết hợp hỏi chủ gia súc về những biểu hiện của gia súc, kết hợp sổ sách ghi chép các số liệu sinh sản của mỗi bò gồm tuổi, ngày đẻ, lứa đẻ, lầ n đô ̣ng du ̣c gầ n nhất Phương pháp bố trí thí nghiệm: Thí nghiệm được tiến hành trên 100 bò sữa HF thuộc các nông hộ và trang trại tại Ba Vì, với 100 bò chúng tôi chia ngẫu nhiên thành 2 lô: lô 1 gồm 50 bò sử dụng vòng ProB và lô 2 còn lại 50 bò sử dụng vòng CIDR. Tất cả các bò được gây động dục theo công thức Ovsynch kết hợp vòng tẩm progesterone Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu được xử lý theo phương pháp thống kê sinh học bằng phần mềm Excel, Minitab. ix Kết quả chính và kết luận Tỷ lệ bò động dục ở hai nhóm (sử dụng vòng ProB và vòng CIDR) tương đương nhau (82% so với 78%, P>0,05) Thời gian bò động dục trở lại sau khi rút vòng tập trung trong vòng 3 ngày đầu, trong đó ngày thứ 2 có tỷ lệ động dục cao nhất với 61,0% và 64,1% tương ứng nhóm sử dụng vòng ProB và vòng CIDR.

Ở cả hai nhóm bò thí nghiệm, tỷ lệ động dục cao nhất ở các bò có điểm thể trạng trong khoảng 2,75 - 3,0 (81,0% so với 78,57% tương ứng nhóm sử dụng vòng ProB và vòng CIDR P>0,05) Tỷ lệ động dục đều tập trung ở các lứa đẻ đầu của cả hai nhóm bò sử dụng vòng ProB và vòng CIDR. Bò tơ, lứa đẻ 1, lứa đẻ 2 và lứa đẻ 3 ở nhóm sử dụng vòng ProB lần lượt là 100%, 76,5%, 85,7% và 75%. Ở nhóm sử dụng vòng CIDR là 80%, 76,5%, 80% và 100%. Vòng tẩm ProB khi đặt vào âm đạo bò không gây hiện tượng viêm nhiễm.

x THESIS ABSTRACT Master candidate: Le Nguyen Tuan Anh Thesis title: Research the effect of causing oestrus by Ovsynch method combine Vietnamese progesterone impregnated ring in dairy cows. Major: Veterinary Code: 8640101 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives To evaluate the effect of Ovsynch method combine progesterone impregnated ring CIDR (New Zealand) and ProB ring made in Vietnam of causing oestrus in dairy cows. Materials and Methods Method of ovarian examination: Using rectal examination method, evaluation of the ovary is based on ovary morphology and information related to the reproduction of cows. Method of body condition score evaluation: The score ranges from 1 to 5 (1: very thin, 2: skinny, 3: normal, 4: fat, 5: very fat), two consecutive points are 0.25 apart (Ferguson et al.

Method of litter evaluation: The cows were not oestrus, oestrus repeatedly but artificial insemination was not pregnancy classified into heifers. Pregnant cows over 3 months were counted as one litter. Method of placing ring impregnated progesterone including 5 steps: preparation of the cow, preparation of instruments and rings, fixation and cleaning of the genital herd, placing progesterone impregnated ring, withdrawing progesterone impregnated ring. Method of evaluation of ProB and CIDR ring after withdrawing: After withdrawing the ring, we observed the adhesion of the body, the wings of the ring.

Method of detection of oestrus cows: Observation twice daily (morning, afternoon) in combination interviewed cattle owner about the expression of cattle, the record of reproductive data of each cow including age, calving date, litter, latest oestrus.