Tổng quan luận án

Công trình Xây dựng đội ngũ giáo viên trong thời kỳ đổi mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh của tác giả Đinh Quang Thành là Luận án Tiến sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học (mã số: 62 31 02 04), được bảo vệ năm 2018 tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Bùi Đình Phong và TS. Văn Thị Thanh Mai.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Bối cảnh thế kỷ XXI với sự bùng nổ thông tin khoa học, công nghệ và xu thế toàn cầu hóa đặt ra yêu cầu cạnh tranh trực tiếp giữa các quốc gia về nguồn nhân lực và tiềm lực khoa học - công nghệ. Tại Việt Nam, quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế đòi hỏi sự nghiệp giáo dục - đào tạo phải đổi mới căn bản, toàn diện theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW khóa XI. Mặc dù ngành giáo dục đã phát triển được đội ngũ nhà giáo đông đảo, tương đối đồng bộ về cơ cấu, nhưng thực tiễn giai đoạn 2000 - 2015 cho thấy chất lượng đội ngũ vẫn phân bố không đồng đều giữa các vùng miền; một bộ phận giáo viên chưa theo kịp yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá, thiếu tâm huyết, thậm chí vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Trước yêu cầu chuẩn hóa và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực sư phạm, việc nghiên cứu hệ thống luận điểm của Hồ Chí Minh về người thầy và vận dụng vào xây dựng đội ngũ giáo viên mầm non, phổ thông trở thành một đòi hỏi cấp bách cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu tổng quát của luận án là làm rõ những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ giáo viên, từ đó vận dụng vào việc xây dựng đội ngũ giáo viên Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Để hiện thực hóa mục đích trên, tác giả xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

  1. Tổng quan tình hình nghiên cứu, đánh giá khái quát kết quả nghiên cứu của những công trình đã công bố và chỉ ra những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu.
  2. Phân tích, hệ thống hóa khái niệm và những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ giáo viên.
  3. Làm rõ thực trạng đội ngũ giáo viên nước ta giai đoạn 2000 - 2015, chỉ ra những thành tựu, hạn chế, yếu kém và nguyên nhân của những thành tựu, hạn chế đó.
  4. Trên cơ sở tư tưởng Hồ Chí Minh và thực trạng đội ngũ giáo viên, đề xuất nội dung, giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng đội ngũ giáo viên trong thời kỳ đổi mới, hội nhập quốc tế từ năm 2016 đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng nghiên cứu: Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ giáo viên và thực tiễn xây dựng đội ngũ giáo viên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
  • Phạm vi nội dung: Nghiên cứu hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về giáo dục và xây dựng đội ngũ giáo viên; đánh giá thực trạng đội ngũ giáo viên giai đoạn 2000 - 2015; xác định nội dung, giải pháp xây dựng đội ngũ giáo viên giai đoạn 2016 - 2020, tầm nhìn 2030.
  • Phạm vi không gian: Khảo sát thực trạng xây dựng đội ngũ giáo viên mầm non và giáo dục phổ thông trên phạm vi cả nước; không bao gồm đội ngũ giáo viên tại các Trung tâm giáo dục thường xuyên.
  • Phạm vi thời gian: Đánh giá thực trạng từ sau Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 2 khóa VIII (năm 1996) đến năm 2015; các giải pháp định hướng áp dụng từ năm 2016 đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tiến hành tổng quan khối lượng lớn tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước, chia thành hai nhóm nội dung chính:

Các hướng nghiên cứu trước đây

  1. Nghiên cứu lý luận chung về giáo viên và phát triển nghề nghiệp:

    • Quan điểm của V.I. Lênin trong tác phẩm Bàn về giáo dục nhấn mạnh yêu cầu nâng cao trình độ, tinh thần và cải thiện đời sống vật chất cho nhà giáo.
    • Tác giả Lê Trung Chinh (2010) phân loại nghiên cứu phát triển đội ngũ thành 4 hướng: mô hình thực tiễn, hoạt động hỗ trợ, cải tiến kỹ năng và yêu cầu cải cách giáo dục.
    • Michel Develay tiếp cận đào tạo giáo viên từ lý luận dạy và học gắn với khoa học luận bộ môn; OECD xác định 5 yêu cầu cốt lõi của người dạy; các tác giả Trần Bá Hoành, Mai Trọng Nhuận, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Bá Lãm, Đặng Xuân Hải, Cao Đức Tiến, Bùi Minh Đức, Đào Thị Việt Anh, Hoàng Thị Kim Huyền tập trung vào đào tạo tiếp cận năng lực và bồi dưỡng thường xuyên.
    • Về chuẩn nghề nghiệp: Tác giả Lê Trung Chinh phân tích chuẩn giáo viên tại các bang của Hoa Kỳ; kinh nghiệm chuẩn hóa 10 năng lực thuộc 4 nhóm tại Đức; hệ thống tiêu chuẩn tại Anh; cùng kỷ yếu hội thảo của Đặng Thành Hưng, Nguyễn Bá Thái, Nguyễn Thị Minh Hương.
    • Về chính sách: Đề tài cấp Nhà nước của Nguyễn Thị Bình (2012) phân tích chính sách tuyển chọn, lương, đãi ngộ; Nguyễn Thị Mỹ Lộc nhấn mạnh lý tưởng sư phạm; Trần Thanh Hoàn phân tích 22 chỉ số năng lực theo khung OECD.
    • Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục: Các nghiên cứu của Phan Văn Kha (2012, 2014), Nguyễn Duy Bắc (2011), Nguyễn Tiến Hùng (2013), Phạm Văn Linh (2014) làm rõ quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết số 29-NQ/TW và khẳng định cải cách đội ngũ giáo viên là khâu then chốt.

  2. Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về người thầy và xây dựng đội ngũ giáo viên:

    • Các công trình của Phan Ngọc Liên, Phạm Minh Hạc, Hà Thế Ngữ, Nguyễn Hữu Dũng, Mạch Quang Thắng, Đặng Huỳnh Mai, Nguyễn Ngọc Cơ, Thái Duy Tuyên, Bùi Kim Hồng đã phân tích vai trò của người thầy theo quan điểm Hồ Chí Minh ("không có thầy giáo thì không có giáo dục", "người thầy giáo tốt là người vẻ vang nhất", "người anh hùng vô danh").
    • Các công trình chuyên khảo của Ngô Văn Hà (về giảng viên đại học), Đại tướng Võ Nguyên Giáp (Tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường cách mạng Việt Nam), Vũ Đức Thịnh (về giáo viên trung học phổ thông tại tỉnh Bắc Ninh), Vũ Thị Huyền Trang (về giảng viên cao đẳng tại tỉnh Nam Định), cùng các bài viết của Lê Thị Thanh Hoa, Hà Huy Thông, Vũ Công Thương, Phùng Văn Nam, Trần Vĩnh Thịnh đã bước đầu khai thác phẩm chất, đạo đức và phương thức bồi dưỡng nhà giáo theo gương Bác.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Các công trình đã công bố phần lớn tiếp cận vấn đề xây dựng đội ngũ giáo viên thuần túy dưới góc độ khoa học giáo dục hoặc quản lý giáo dục; một số công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh nhưng chỉ khu biệt ở cấp học đại học, cao đẳng hoặc trong phạm vi địa giới hành chính một tỉnh. Chưa có công trình chuyên biệt nào nghiên cứu một cách chỉnh thể, có hệ thống dưới góc độ chuyên ngành Hồ Chí Minh học về xây dựng đội ngũ giáo viên mầm non và phổ thông trên phạm vi cả nước gắn với tiến trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục giai đoạn hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

  • Cơ sở lý luận: Luận án dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục và con người, các quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam (trọng tâm là Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII và Nghị quyết số 29-NQ/TW khóa XI), cùng các văn bản pháp luật của Nhà nước (Luật Giáo dục năm 2005).
  • Hệ thống khái niệm công cụ:
    • Nhà giáo: Người làm nghề dạy học, thực hiện nhiệm vụ giảng dạy trong các cơ sở giáo dục, là tầng lớp trí thức đòi hỏi chuẩn mực cao về đạo đức nghề nghiệp, năng lực chuyên môn và lối sống gương mẫu.
    • Giáo viên: Nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp.
    • Đội ngũ giáo viên: Tập hợp đông đảo những người làm nghề dạy học trong hệ thống giáo dục, có sự liên kết về chức năng, nhiệm vụ, tri thức và kỹ năng sư phạm.
    • Xây dựng đội ngũ giáo viên: Quá trình tổng thể bao gồm quy hoạch, tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, quản lý, sử dụng và thực hiện chính sách đãi ngộ nhằm hoàn thiện đội ngũ trên 3 yếu tố cốt lõi: chất lượng (chính trị tư tưởng, đạo đức, chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm), quy mô (đáp ứng đủ số lượng) và cơ cấu (đồng bộ về bộ môn, độ tuổi, giới tính, vùng miền).
  • Đặc điểm nghề dạy học và yêu cầu đối với nhà giáo:
    • 5 đặc điểm nghề nghiệp: (1) Con đường tiếp nhận tri thức qua người dạy là nhanh và tin cậy nhất; (2) Đối tượng tác động là con người đa dạng, phức tạp; (3) Nội dung, phương thức dạy học đa dạng theo nhu cầu xã hội; (4) Hoạt động vừa mang tính tập thể vừa mang đậm dấu ấn cá nhân độc lập; (5) Kết quả giáo dục có độ trễ, khó đo lường ngay lập tức.
    • 3 nhóm yêu cầu cốt lõi: Đạo đức nghề nghiệp; năng lực chuyên môn và phương pháp sư phạm; tác phong làm việc cùng lối sống trong sáng, mẫu mực.

Phương pháp nghiên cứu

  • Phương pháp luận: Sử dụng phép biện chứng duy vật và chủ nghĩa duy vật lịch sử để xem xét các hiện tượng giáo dục trong sự vận động, phát triển gắn liền với các điều kiện kinh tế - xã hội.
  • Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp logic và lịch sử, phương pháp văn bản học, hệ thống hóa và khái quát hóa tài liệu kinh điển, tác phẩm Hồ Chí Minh và các văn kiện chính trị.
  • Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp quan sát thực tế hoạt động giáo dục; phương pháp xin ý kiến chuyên gia; phương pháp toán học và thống kê để tổng hợp dữ liệu, xử lý số liệu khảo sát thực trạng đội ngũ giáo viên.
  • Nguồn dữ liệu: Các tác phẩm trong Hồ Chí Minh Toàn tập, văn kiện các kỳ Đại hội Đảng, báo cáo thống kê chính thức của Bộ Giáo dục và Đào tạo, số liệu từ Viện Chiến lược và Chương trình giáo dục, các đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước liên quan đến giáo dục giai đoạn 2000 - 2015.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương này điểm luận toàn diện 3 nhóm tài liệu: các nghiên cứu chung về xây dựng đội ngũ giáo viên; các nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà giáo; và đánh giá tổng quát các kết quả đã đạt được. Tác giả chỉ ra rằng các công trình đi trước đã khẳng định vị trí quyết định của người thầy đối với chất lượng giáo dục, làm rõ các tiêu chuẩn nghề nghiệp tại các quốc gia phát triển và phân tích bước đầu quan điểm của Bác về đạo đức nhà giáo. Tuy nhiên, các nghiên cứu còn thiếu tính chỉnh thể khi áp dụng vào đội ngũ giáo viên phổ thông, mầm non trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục hiện nay.

Chương 2: Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ giáo viên

Chương 2 tập trung phân tích hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về giáo dục và nội dung xây dựng đội ngũ nhà giáo:

  • Khái lược tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục: Giáo dục giữ vai trò quyết định trong việc cải tạo bản chất con người ("Hiền, dữ phải đâu là tính sẵn / Phần nhiều do giáo dục mà nên"). Mục đích giáo dục là đào tạo công dân tốt, cán bộ tốt cho đất nước. Nội dung giáo dục phải toàn diện, kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục chính trị tư tưởng (giữ định hướng xã hội chủ nghĩa), đạo đức cách mạng (chống chủ nghĩa cá nhân) và nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn.
  • Nội dung cơ bản về xây dựng đội ngũ giáo viên:
    1. Xây dựng chất lượng: Coi trọng cả "hồng" và "chuyên", trong đó chính trị, đạo đức là linh hồn, chuyên môn là điều kiện thực thi; giáo viên phải không ngừng tự học, đổi mới phương pháp dạy học gắn lý luận với thực hành.
    2. Xây dựng quy mô: Số lượng giáo viên phải tương ứng với quy mô phát triển hệ thống trường lớp; phê phán gay gắt tình trạng mở lớp tràn lan dẫn đến thiếu giáo viên và phải dùng người "bịt lỗ" kém năng lực làm hại học sinh.
    3. Xây dựng cơ cấu: Đảm bảo tính cân đối, đồng bộ về môn học, trình độ đào tạo, phân bố vùng miền; đặc biệt chú trọng cơ cấu độ tuổi (kết hợp bồi dưỡng giáo viên trẻ với phát huy kinh nghiệm giáo viên già) và cơ cấu giới tính (chính sách biệt đãi, chăm lo cho giáo viên nữ).

Chương 3: Xây dựng đội ngũ giáo viên giai đoạn 2000 - 2015

Chương 3 khảo cứu thực tiễn đội ngũ giáo viên mầm non và phổ thông từ sau Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII đến năm 2015:

  • Thành tựu: Đội ngũ phát triển mạnh về số lượng và quy mô, cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập của xã hội; tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn trình độ đào tạo tăng đều qua các năm; bước đầu có sự chủ động đổi mới phương pháp dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy và quản lý.
  • Hạn chế và nguyên nhân: Tình trạng thừa, thiếu cục bộ giáo viên theo môn học và cấp học; chênh lệch chất lượng rõ rệt giữa vùng đồng bằng, đô thị với vùng sâu, vùng xa; một bộ phận giáo viên chậm đổi mới tư duy sư phạm, thụ động trong kiểm tra, đánh giá, vi phạm đạo đức nhà giáo. Nguyên nhân xuất phát từ công tác quy hoạch, dự báo nhu cầu chưa sát; cơ chế đào tạo tại các trường sư phạm chậm đổi mới; chế độ lương, phụ cấp và điều kiện làm việc chưa tạo đủ động lực để thu hút và giữ chân người giỏi.
  • Đặc điểm, yêu cầu mới: Đội ngũ giáo viên hiện nay đứng trước các thách thức của nền kinh tế tri thức, sự phát triển của công nghệ thông tin và yêu cầu chuyển đổi căn bản từ nền giáo dục truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực người học.

Chương 4: Bối cảnh, nội dung, giải pháp xây dựng đội ngũ giáo viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Chương 4 xác định bối cảnh hội nhập quốc tế và đề xuất hệ thống giải pháp xây dựng đội ngũ giáo viên giai đoạn 2016 - 2020, tầm nhìn 2030:

  • Định hướng nội dung: Xây dựng đội ngũ nhà giáo có lập trường chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, năng lực chuyên môn đáp ứng chuẩn nghề nghiệp mới, đủ về số lượng và đồng bộ về cơ cấu.
  • Các nhóm giải pháp chủ yếu:
    1. Đổi mới quy hoạch và hệ thống đào tạo sư phạm: Tái cấu trúc mạng lưới trường sư phạm; đổi mới chương trình đào tạo theo hướng tiếp cận năng lực; gắn kết đào tạo với nhu cầu sử dụng thực tế của địa phương.
    2. Đẩy mạnh bồi dưỡng thường xuyên: Xây dựng cơ chế tự học, tự bồi dưỡng suốt đời; nâng cao năng lực sư phạm, phương pháp dạy học tích cực, năng lực ngoại ngữ và ứng dụng công nghệ thông tin.
    3. Tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức nghề nghiệp: Quán triệt việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực, suy thoái đạo đức trong học đường.
    4. Hoàn thiện cơ chế, chính sách đãi ngộ và môi trường làm việc: Cải cách chính sách tiền lương, phụ cấp ưu đãi nghề; tôn vinh, khen thưởng kịp thời giáo viên có thành tích; cải thiện điều kiện giảng dạy và nghiên cứu khoa học cho giáo viên ở vùng đặc biệt khó khăn.
    5. Đổi mới công tác tuyển dụng, đánh giá, sử dụng: Áp dụng chuẩn nghề nghiệp giáo viên vào đánh giá thực chất năng lực; phân cấp quản lý gắn với trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án tự xác định 4 đóng góp mới về mặt khoa học lý luận và thực tiễn:

  1. Về mặt khái niệm: Nghiên cứu, làm rõ và chuẩn hóa các khái niệm liên quan đến đề tài như: nhà giáo, giáo viên, đội ngũ giáo viên, xây dựng đội ngũ giáo viên dưới lăng kính khoa học chính trị và Hồ Chí Minh học.
  2. Về mặt lý luận tư tưởng: Phân tích, hệ thống hóa một cách toàn diện những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đội ngũ giáo viên trên cả 3 chiều cạnh: chất lượng (đức - tài, hồng - chuyên), quy mô (đáp ứng yêu cầu thực tế, không mở lớp tràn lan) và cơ cấu (đồng bộ bộ môn, độ tuổi, giới tính, vùng miền).
  3. Về mặt đánh giá thực tiễn: Phân tích khách quan thực trạng đội ngũ giáo viên mầm non và phổ thông giai đoạn 2000 - 2015; chỉ rõ những chuyển biến về chuẩn đào tạo, đồng thời chỉ ra các hạn chế cố hữu về cơ cấu bất hợp lý, bệnh hình thức trong giảng dạy và sự xuống cấp đạo đức của một bộ phận nhà giáo cùng các nguyên nhân cốt lõi.
  4. Về mặt giải pháp: Đề xuất hệ thống nội dung, giải pháp có căn cứ khoa học và tính khả thi nhằm xây dựng đội ngũ giáo viên giai đoạn 2016 - 2020 và tầm nhìn 2030, phục vụ đắc lực cho công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và hội nhập quốc tế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Theo giới hạn phạm vi nghiên cứu được tác giả công bố, luận án không khảo sát đội ngũ giáo viên tại các Trung tâm giáo dục thường xuyên, cũng như không bao quát đội ngũ giảng viên tại các cơ sở giáo dục đại học và cao đẳng chuyên nghiệp. Mốc dữ liệu thực tiễn tập trung phân tích kết thúc ở năm 2015.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc xây dựng đội ngũ giảng viên đại học, cao đẳng và giáo viên dạy nghề; đồng thời cập nhật đánh giá thực tiễn việc triển khai các giải pháp trong giai đoạn thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông mới từ sau năm 2018.

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng và hoạt động sau:

  • Nghiên cứu sinh, học viên cao học, nhà nghiên cứu: Dùng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về chuyên ngành Hồ Chí Minh học, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Lý luận chính trị và Khoa học quản lý giáo dục.
  • Giảng viên các học viện, trường đại học: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy, biên soạn giáo trình chuyên đề môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh và Lịch sử tư tưởng giáo dục Việt Nam.
  • Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở lý luận và dữ liệu thực chứng cho Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ban Tuyên giáo Trung ương và các cơ quan tham mưu trong quá trình xây dựng đề án, nghị quyết, quy hoạch mạng lưới trường sư phạm và hoàn thiện chế độ, chính sách đối với nhà giáo.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án xác định khái niệm "Xây dựng đội ngũ giáo viên" gồm những nội dung cấu thành nào?
Luận án xác định thực chất của việc xây dựng đội ngũ giáo viên là tổng thể các chủ trương, biện pháp từ quy hoạch, tuyển dụng đến đào tạo, bồi dưỡng, quản lý, sử dụng và thực hiện chính sách đãi ngộ nhằm hình thành đội ngũ giáo viên gương mẫu về đạo đức, có năng lực chuyên môn, đáp ứng chuẩn trên cả 3 mặt: chất lượng, quy mô và cơ cấu.

2. Tác giả chỉ ra những đặc điểm đặc thù nào của lao động nghề dạy học?
Luận án chỉ ra 5 đặc điểm: (1) Dạy học là con đường tiếp thu tri thức nhanh và tin cậy nhất; (2) Đối tượng tác động là con người đa dạng, phức tạp; (3) Nội dung và phương thức dạy học đa dạng theo nhu cầu xã hội; (4) Hoạt động vừa mang tính tập thể vừa mang dấu ấn độc lập của cá nhân người dạy; (5) Kết quả dạy học có độ trễ, khó đo lường ngay lập tức.

3. Quan điểm của Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa "đức" và "tài" trong xây dựng chất lượng nhà giáo được luận án phân tích ra sao?
Hồ Chí Minh khẳng định chính trị là đức, chuyên môn là tài; "chính trị là linh hồn, chuyên môn là cái xác. Có chuyên môn mà không có chính trị thì chỉ còn cái xác không hồn". Người thầy phải hội tụ cả đức và tài, trong đó đạo đức, lập trường chính trị là nền tảng dẫn đường để tài năng chuyên môn phát huy tác dụng phụng sự Tổ quốc và nhân dân.

4. Luận án khảo sát thực trạng đội ngũ giáo viên trong giới hạn không gian và thời gian nào?
Luận án khảo sát đội ngũ giáo viên mầm non và phổ thông trên phạm vi cả nước (không bao gồm giáo viên Trung tâm giáo dục thường xuyên), trong khoảng thời gian từ sau Hội nghị Trung ương 2 khóa VIII (1996) đến năm 2015.

5. Luận án đề xuất giải pháp cho giai đoạn nào?
Hệ thống giải pháp xây dựng đội ngũ giáo viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh được luận án xác định cho giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2020 và định hướng tầm nhìn đến năm 2030.

Kết luận

Luận án Xây dựng đội ngũ giáo viên trong thời kỳ đổi mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh của tác giả Đinh Quang Thành là một công trình nghiên cứu hệ thống thuộc chuyên ngành Hồ Chí Minh học. Bằng việc kết hợp phương pháp luận duy vật lịch sử với phân tích văn bản học và khảo sát thực tiễn giai đoạn 2000 - 2015, tác giả đã làm sáng tỏ hệ thống quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về người thầy trên các bình diện chất lượng, quy mô và cơ cấu. Công trình cung cấp hệ thống luận cứ khoa học và giải pháp khả thi nhằm xây dựng đội ngũ giáo viên mầm non, phổ thông, đáp ứng trực tiếp yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.