Nghiên Cứu Hệ Truyền Động Xoay Chiều Điều Khiển Thang Máy

Chuyên khảo phân tích Nghiên ứu hệ truyền động xoay chiều điều khiển thang máy, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Hải Bình
• Người hướng dẫn: PGS.TS Bùi Quốc Khánh
• Trường học: Đại học Bách Khoa Hà Nội
• Chuyên ngành: Tự động hóa
• Đề tài: Nghiên Cứu Hệ Truyền Động Xoay Chiều Điều Khiển Thang Máy
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THANG MÁY
• 1.1. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ THANG MÁY
• 1.2. Lịch sử phát triển của thang máy
• 1.3. Tình hình sử dụng thang máy ở Việt Nam
• 1.4. Phân loại và ký hiệu thang máy
• 1.5. Cấu tạo thang máy
• 1.6. CHẾ ĐỘ LÀM VIỆC CỦA TẢI VÀ YÊU CẦU CỦA HỆ TRUYỀN ĐỘNG ĐIỆN DÙNG TRONG THANG MÁY
• 2. NGHIÊN CỨU HỆ TRUYỀN ĐỘNG BIẾN TẦN ĐỘNG CƠ ĐỒNG BỘ KÍCH TỪ NAM CHÂM VĨNH CỬU CHO THANG MÁY
• 3. NGHIÊN CỨU BẰNG MÔ HÌNH MÔ PHỎNG HỆ TRUYỀN ĐỘNG BIẾN TẦN ĐỘNG CƠ ĐỒNG BỘ KÍCH TỪ NAM CHÂM VĨNH CỬU CHO THANG MÁY
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Hệ Truyền Động Xoay Chiều

Nghiên cứu hệ truyền động xoay chiều điều khiển thang máy là một lĩnh vực quan trọng trong ngành tự động hóa. Hệ thống này không chỉ giúp nâng cao hiệu suất hoạt động của thang máy mà còn đảm bảo an toàn cho người sử dụng. Việc áp dụng công nghệ hiện đại vào thiết kế và điều khiển thang máy đang trở thành xu hướng tất yếu trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng.

1.1. Khái Niệm Về Hệ Truyền Động Xoay Chiều

Hệ truyền động xoay chiều là hệ thống sử dụng động cơ điện xoay chiều để điều khiển chuyển động của thang máy. Động cơ này có khả năng hoạt động ổn định và hiệu quả, giúp tiết kiệm năng lượng.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Hệ Truyền Động Thang Máy

Hệ truyền động thang máy đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển từ những năm 1853 với sự ra đời của động cơ điện. Sự phát triển này đã mang lại nhiều cải tiến về tốc độ và hiệu suất cho thang máy.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Nghiên Cứu Hệ Truyền Động

Mặc dù hệ truyền động xoay chiều mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại một số thách thức cần giải quyết. Các vấn đề như hiệu suất, độ tin cậy và an toàn là những yếu tố quan trọng cần được xem xét trong quá trình nghiên cứu.

2.1. Hiệu Suất Của Hệ Truyền Động

Hiệu suất của hệ truyền động ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiết kiệm năng lượng và chi phí vận hành. Việc tối ưu hóa hiệu suất là một trong những mục tiêu hàng đầu trong nghiên cứu.

2.2. Độ Tin Cậy Và An Toàn

Độ tin cậy của hệ thống là yếu tố quyết định đến sự an toàn của người sử dụng. Các nghiên cứu cần tập trung vào việc phát hiện và khắc phục các lỗi có thể xảy ra trong quá trình vận hành.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Hệ Truyền Động Xoay Chiều

Để nghiên cứu hệ truyền động xoay chiều, nhiều phương pháp khác nhau đã được áp dụng. Các phương pháp này không chỉ giúp phân tích hiệu suất mà còn đánh giá độ tin cậy của hệ thống.

3.1. Mô Hình Mô Phỏng Hệ Truyền Động

Mô hình mô phỏng giúp nghiên cứu và phân tích các thông số kỹ thuật của hệ thống. Việc sử dụng phần mềm mô phỏng hiện đại cho phép dự đoán hiệu suất của hệ thống trong các điều kiện khác nhau.

3.2. Phân Tích Thực Nghiệm

Phân tích thực nghiệm là phương pháp quan trọng để kiểm tra và xác nhận các giả thuyết nghiên cứu. Các thí nghiệm được thực hiện trên các mẫu thang máy thực tế để thu thập dữ liệu.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Hệ Truyền Động Xoay Chiều

Hệ truyền động xoay chiều đã được ứng dụng rộng rãi trong các thang máy hiện đại. Những ứng dụng này không chỉ nâng cao hiệu suất mà còn cải thiện trải nghiệm của người sử dụng.

4.1. Ứng Dụng Trong Các Tòa Nhà Cao Tầng

Trong các tòa nhà cao tầng, hệ truyền động xoay chiều giúp giảm thiểu thời gian chờ đợi và nâng cao hiệu quả vận chuyển. Điều này đặc biệt quan trọng trong các khu đô thị đông đúc.

4.2. Tối Ưu Hóa Chi Phí Vận Hành

Việc áp dụng công nghệ mới trong hệ truyền động giúp giảm chi phí vận hành và bảo trì. Điều này mang lại lợi ích kinh tế cho các chủ đầu tư và người sử dụng.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Hệ Truyền Động Xoay Chiều

Nghiên cứu hệ truyền động xoay chiều điều khiển thang máy là một lĩnh vực đầy tiềm năng. Những tiến bộ trong công nghệ sẽ tiếp tục cải thiện hiệu suất và an toàn cho người sử dụng.

5.1. Tương Lai Của Hệ Truyền Động

Tương lai của hệ truyền động xoay chiều hứa hẹn sẽ có nhiều cải tiến về công nghệ và hiệu suất. Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển các giải pháp mới.

5.2. Định Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Định hướng nghiên cứu tiếp theo sẽ tập trung vào việc phát triển các hệ thống điều khiển thông minh và tự động hóa cao hơn, nhằm nâng cao hiệu quả và an toàn cho thang máy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thang máy là thiết bị vận chuyển không thể thiếu trong các công trình cao tầng, đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao tiện nghi và năng suất lao động. Theo ước tính, các tòa nhà cao tầng tại Việt Nam, đặc biệt ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, đang ngày càng tăng nhanh, kéo theo nhu cầu sử dụng thang máy gia tăng đáng kể. Tuy nhiên, so với các nước trong khu vực, số lượng thang máy tại Việt Nam vẫn còn hạn chế và công nghệ điều khiển truyền động thang máy chưa được phổ biến rộng rãi. Luận văn tập trung nghiên cứu hệ truyền động xoay chiều điều khiển thang máy, cụ thể là hệ truyền động biến tần - động cơ đồng bộ kích từ nam châm vĩnh cửu (PMSM), nhằm nâng cao hiệu quả vận hành, tiết kiệm năng lượng và đảm bảo an toàn.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích, mô hình hóa và mô phỏng hệ truyền động biến tần - động cơ đồng bộ PMSM cho thang máy, từ đó đề xuất giải pháp điều khiển tối ưu. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ truyền động thang máy tại các tòa nhà cao tầng ở Việt Nam trong giai đoạn 2006-2008. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cải thiện độ chính xác dừng tầng, giảm độ giật khi vận hành, tiết kiệm năng lượng khoảng 40% so với hệ truyền động truyền thống, đồng thời nâng cao độ bền và an toàn cho thang máy.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết điều khiển vectơ động cơ xoay chiều và mô hình toán học động cơ đồng bộ kích từ nam châm vĩnh cửu (PMSM). Mô hình toán học PMSM được xây dựng trên hệ tọa độ quay đồng bộ d-q, bao gồm các phương trình điện áp, từ thông và mô men điện từ. Các khái niệm chuyên ngành quan trọng gồm:

• Điều khiển vectơ (Field Oriented Control - FOC): Phương pháp điều khiển dòng điện trên hệ tọa độ d-q để điều chỉnh mô men và tốc độ động cơ.
• Chỉnh lưu PWM (Pulse Width Modulation): Kỹ thuật điều khiển độ rộng xung để biến đổi điện áp và tần số cung cấp cho động cơ.
• Hệ số công suất (Power Factor - PF): Đặc trưng hiệu quả sử dụng điện năng, PMSM có thể điều chỉnh PF ≥ 1.
• Hãm tái sinh: Chế độ vận hành cho phép trả năng lượng từ động cơ về lưới điện, giúp tiết kiệm năng lượng.
• Động cơ đồng bộ kích từ nam châm vĩnh cửu (PMSM): Động cơ có từ trường rôto do nam châm vĩnh cửu tạo ra, có ưu điểm về hiệu suất và kích thước nhỏ gọn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các tài liệu kỹ thuật, tiêu chuẩn thang máy, và các mô hình toán học động cơ PMSM. Phương pháp nghiên cứu bao gồm:

• Mô hình hóa toán học: Xây dựng phương trình điện áp, từ thông và mô men của động cơ PMSM trên hệ tọa độ d-q.
• Mô phỏng hệ truyền động: Sử dụng phần mềm mô phỏng PLECS để triển khai các khối điều khiển biến tần, chỉnh lưu PWM và động cơ PMSM.
• Phân tích hiệu suất: Đánh giá các thông số vận hành như tốc độ, mô men, dòng điện, điện áp, và hệ số công suất.
• Timeline nghiên cứu: Quá trình nghiên cứu kéo dài 2 năm (2006-2008), bao gồm giai đoạn thu thập tài liệu, xây dựng mô hình, mô phỏng và phân tích kết quả.

Cỡ mẫu nghiên cứu là hệ thống truyền động thang máy tiêu chuẩn với tải trọng cabin khoảng 600 kg, tốc độ di chuyển 1 m/s, gia tốc 1,5 m/s². Phương pháp chọn mẫu dựa trên các thông số kỹ thuật phổ biến của thang máy tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả điều khiển vectơ PMSM: Mô phỏng cho thấy điều khiển vectơ trên hệ tọa độ d-q giúp động cơ hoạt động ổn định, mô men đạt khoảng 31,17 Nm, tương đương 3,6 kW công suất, phù hợp với yêu cầu vận hành thang máy. So với động cơ không đồng bộ truyền thống, PMSM giảm công suất đặt từ 7,5 kW xuống còn khoảng 4-5 kW, tiết kiệm năng lượng khoảng 40%.

2. Chỉnh lưu PWM cải thiện chất lượng điện năng: Bộ chỉnh lưu PWM ba pha giúp giảm sóng hài bậc cao, nâng hệ số công suất lên gần 1, đồng thời cho phép năng lượng trao đổi hai chiều giữa động cơ và lưới điện, hỗ trợ hãm tái sinh hiệu quả.

3. Độ chính xác dừng tầng cao: Phân tích sai lệch quãng đường dừng cho thấy sai số dừng cabin trong khoảng ±5-10 mm, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật thang máy tốc độ trung bình (1 m/s) với gia tốc ≤ 2 m/s² và độ giật ≤ 20 m/s³.

4. Giảm độ giật và tăng sự êm ái: Đường cong vận tốc, gia tốc và độ giật được điều chỉnh theo năm giai đoạn vận hành, giúp giảm cảm giác khó chịu cho hành khách khi khởi động và dừng tầng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của hiệu quả trên là do việc áp dụng điều khiển vectơ kết hợp với bộ biến tần PWM, cho phép điều chỉnh chính xác dòng điện và mô men động cơ theo yêu cầu tải. So với các nghiên cứu trước đây sử dụng động cơ không đồng bộ hoặc động cơ một chiều, hệ truyền động PMSM cho phép tiết kiệm năng lượng và nâng cao độ bền thiết bị.

Kết quả mô phỏng có thể được trình bày qua biểu đồ vectơ dòng điện, điện áp, mô men và tốc độ động cơ, cũng như bảng so sánh công suất và hệ số công suất giữa các phương án truyền động. Điều này minh chứng cho tính ưu việt của hệ truyền động biến tần - động cơ đồng bộ kích từ nam châm vĩnh cửu trong ứng dụng thang máy.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ứng dụng rộng rãi hệ truyền động biến tần - PMSM: Khuyến nghị các nhà sản xuất và lắp đặt thang máy tại Việt Nam áp dụng hệ truyền động này để nâng cao hiệu suất và tiết kiệm năng lượng, với mục tiêu giảm công suất đặt ít nhất 30% trong vòng 3 năm tới.

2. Nâng cao đào tạo kỹ thuật viên: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về điều khiển vectơ và biến tần PWM cho kỹ thuật viên bảo trì thang máy, nhằm đảm bảo vận hành ổn định và an toàn, thực hiện trong 12 tháng tới bởi các trung tâm đào tạo kỹ thuật.

3. Phát triển nội địa hóa linh kiện: Khuyến khích các doanh nghiệp trong nước nghiên cứu và sản xuất các bộ biến tần và động cơ PMSM chất lượng cao, giảm giá thành sản phẩm xuống còn khoảng 70% so với hàng nhập khẩu trong 5 năm tới.

4. Xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật mới: Đề xuất Bộ Xây dựng và Bộ Công Thương phối hợp ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật cho hệ truyền động thang máy sử dụng động cơ đồng bộ kích từ nam châm vĩnh cửu, nhằm đảm bảo chất lượng và an toàn, hoàn thành trong 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Kỹ sư thiết kế và phát triển thang máy: Nắm bắt kiến thức về hệ truyền động hiện đại, áp dụng mô hình toán học và điều khiển vectơ để thiết kế sản phẩm tối ưu.

2. Kỹ thuật viên bảo trì và vận hành thang máy: Hiểu rõ cấu trúc và nguyên lý hoạt động của hệ truyền động biến tần - PMSM, nâng cao kỹ năng xử lý sự cố và bảo dưỡng.

3. Nhà quản lý dự án xây dựng: Đánh giá hiệu quả kinh tế và kỹ thuật khi lựa chọn thang máy sử dụng hệ truyền động hiện đại, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành tự động hóa, điện tử công suất: Tham khảo mô hình toán học, phương pháp điều khiển và kết quả mô phỏng để phát triển nghiên cứu sâu hơn trong lĩnh vực truyền động điện.

Câu hỏi thường gặp

1. Hệ truyền động biến tần - PMSM có ưu điểm gì so với động cơ không đồng bộ?
   Hệ truyền động này tiết kiệm năng lượng khoảng 40%, có độ chính xác dừng cao, giảm độ giật khi vận hành và có thể điều chỉnh hệ số công suất lên gần 1, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng điện.

2. Chỉnh lưu PWM hoạt động như thế nào trong hệ truyền động thang máy?
   Chỉnh lưu PWM biến đổi điện áp và tần số đầu vào thành dạng sóng gần sin, giảm sóng hài bậc cao, cho phép năng lượng trao đổi hai chiều giữa động cơ và lưới điện, hỗ trợ hãm tái sinh.

3. Sai số dừng tầng của thang máy sử dụng hệ truyền động này là bao nhiêu?
   Sai số dừng cabin được kiểm soát trong khoảng ±5-10 mm, đảm bảo an toàn và thuận tiện cho hành khách khi ra vào thang máy.

4. Làm thế nào để giảm độ giật khi thang máy khởi động và dừng?
   Bằng cách điều chỉnh vận tốc, gia tốc và độ giật theo năm giai đoạn vận hành, sử dụng điều khiển vectơ và biến tần PWM để tạo chuyển động êm ái, giảm cảm giác khó chịu cho người sử dụng.

5. Có thể áp dụng hệ truyền động này cho thang máy tải trọng lớn không?
   Có thể, hệ truyền động PMSM có thể thiết kế phù hợp với nhiều tải trọng khác nhau, từ vài trăm kg đến hàng tấn, đảm bảo hiệu suất và độ bền cao.

Kết luận

• Hệ truyền động biến tần - động cơ đồng bộ kích từ nam châm vĩnh cửu (PMSM) đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật của thang máy hiện đại, bao gồm tiết kiệm năng lượng, độ chính xác dừng và an toàn vận hành.
• Mô hình toán học và mô phỏng cho thấy công suất động cơ giảm từ 7,5 kW xuống còn khoảng 4-5 kW, tiết kiệm năng lượng khoảng 40%.
• Chỉnh lưu PWM giúp nâng cao chất lượng điện năng, giảm sóng hài và hỗ trợ hãm tái sinh hiệu quả.
• Đề xuất áp dụng rộng rãi hệ truyền động này tại Việt Nam, đồng thời phát triển đào tạo và nội địa hóa linh kiện để nâng cao năng lực sản xuất trong nước.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật, triển khai thử nghiệm thực tế và đào tạo nhân lực chuyên sâu nhằm thúc đẩy ứng dụng công nghệ hiện đại cho thang máy trong nước.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả vận hành thang máy và tiết kiệm năng lượng cho các công trình cao tầng!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ THANG MÁY 1. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ THANG MÁY. Giới thiệu Thang máy là một thiết bị chuyên dùng để vận chuyển người, hàng hoá, vật liệu,… theo phương thẳng đứng hoặc nghiêng một góc nhỏ hơn 15 0 so với phương thẳng đứng theo một góc đã định sẵn. Thang máy thường được dùng trong các khách sạn, công sở, chung cư, bệnh viện, đài quan sát, tháp truyền hình, các nhà máy và công xưởng,… Đặc điểm vận chuyển bằng thang máy so với các phương tiện vận chuyển khác là thời gian của một chu kỳ vận chuyển bé, tần suất vận chuyển lớn, đóng mở máy liên tục.

Ngoài ý nghĩa về vận chuyển, thang máy còn là một trong những yếu tố làm tăng vẻ đẹp và tiện nghi của công trình. Ý nghĩa sử dụng của thang máy rất lớn cho nên nhiều quốc gia trên thế giới đã quy định đối với các toà nhà cao 6 tầng trở lên đều phải được trang bị thang máy để đảm bảo cho người đi lại thuận tiện, tiết kiệm thời gian và tăng năng suất lao động. Đối với những công trình đặc biệt như bệnh viện, nhà máy, khách sạn,…do yêu cầu phục vụ vẫn phải được trang bị thang máy nếu như số tầng nhỏ hơn 6. Giá thành của thang máy trang bị cho công trình có thể chiếm tới 10% tổng giá thành của công trình.

Lịch sử phát triển của thang máy Cuối thế kỷ 19, trên thế giới mới chỉ có một vài hãng thang máy ra đời như OTIS, Schindler. Chiếc thang máy đầu tiên đã được chế tạo và đưa vào sử dụng của hãng thang máy OTIS (Mỹ) năm 1853. Đến năm 1874, hãng thang máy Schindler (Thuỵ Sĩ) cũng đã chế tạo thành công những thang máy khác. Lúc đầu bộ tời kéo chỉ có một tốc độ, cabin có kết cấu đơn giản, cửa tầng đóng mở bằng tay, tốc độ di chuyển của cabin thấp.

- 12 - Đầu thế kỷ 20, có nhiều hãng thang máy khác ra đời như KONE (Phần Lan), MISUBISHI, NIPPON ELEVATOR (Nhật Bản), THYSEN (Đức), SABIEM (Ý),… đã chế tạo loại thang máy có tốc độ cao, tiện nghi trong cabin tốt hơn và êm hơn. Vào đầu những năm 1970 thang máy đã chế tạo đạt tới tốc độ 450m/phút, những thang máy chở hàng đã có tải trọng nâng tới 30 tấn đồng thời cũng trong khoảng thời gian này đã có những thang máy thuỷ lực ra đời. Sau một khoảng thời gian rất ngắn với tiến bộ của các ngành khoa học khác, tốc độ thang máy đã đạt tới 600m/phút. Vào những năm 1980, đã xuất hiện hệ thống điều khiển động cơ mới bằng phương pháp biến đổi điện áp và tần số (inverter).

Thành tựu này cho phép thang máy hoạt động êm hơn, tiết kiệm được khoảng 40% công suất động cơ. Đồng thời cũng vào những năm này đã xuất hiện loại thang máy dùng động cơ cảm ứng tuyến tính. Vào đầu những năm 1990, trên thế giới đã chế tạo những thang máy có tốc độ đạt tới 750m/phút và các thang máy có tính năng kỹ thuật đặc biệt. Trong thời điểm hiện nay khi mà mật độ dân cư tại các thành phố và các khu công nghiệp ngày càng tăng dẫn đến sự phát triển của các khu đô thị cao tầng, nhiều toà nhà cao tầng được xây dựng thì nhu cầu sử dụng thang máy là không thể thiếu.

Tình hình sử dụng thang máy ở Việt Nam Chúng ta có thể thấy rằng trong thời đại công nghiệp hoá và hiện đại hoá hiện nay thì thời gian và sức lực của con người là thứ vô cùng quý giá, chính vì vậy cần phải được tiết kiệm và sử dụng hợp lý, đây cũng chính là tiêu chí mà các nhà sản xuất đưa ra để nghiên cứu chế tạo các loại thang máy tối ưu tiết kiệm thời gian và sức lực cho con người nhất. Thị trường sử dụng thang máy lớn nhất ở nước ta là hai thành phố lớn: Thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, đây là nơi tập trung các công sở, - 13 - trung tâm thương mại, các chung cư cao tầng. Hầu hết các toà nhà cao tầng đều đã được lắp đặt thang máy. Không chỉ dừng lại ở những trung tâm lớn, mà thị trường sử dụng thang máy đã và sẽ được mở rộng tới các thành phố, thị xã, các khu công nghiệp khác trong cả nước,… Hiện nay trên thị trường thang máy nước ta có các sản phẩm của các hãng như: Hãng MITSUBISHI elevator, LG elevator, NIPPON elevator, FUJI elevator,… Ở Việt Nam, có nhiều công ty kinh doanh về lĩnh vực thang máy như công ty thang máy Thiên Nam là một đại diện hàng đầu của thành phố Hồ Chí Minh, là độc quyền cho hãng thang máy nổi tiếng Hàn Quốc SIGMA, và công ty thang máy Thái Bình cũng là một đại diện thành phố Hồ Chí Minh,… các công ty này đều có khả năng cung cấp các loại thang máy chất lượng cao mà giá thành chỉ bằng 1/3 giá thành thang máy nhập ngoại, các công ty này hầu hết đã mở rộng thị trường ra miền nam, miền trung và miền bắc.

Hiện nay các công ty thang máy trong nước đều có khả năng lắp đặt, bảo trì và sửa chữa các loại thang máy và đang không ngừng nâng cao tỷ lệ nội địa hoá để giảm giá thành sản phẩm cũng như tăng khả năng tự chủ trong việc sản xuất thang máy. Phân loại và ký hiệu thang máy Thang máy hiện nay đã được thiết kế và chế tạo rất đa dạng, với nhiều kiểu loại khác nhau để phù hợp với mục đích sử dụng của từng công trình. Có thể phân loại thang máy theo các nguyên tắc và đặc điểm sau: * Phân loại theo công dụng: Có 5 loại ( TCVN 5744 – 1993 ) - Thang máy chuyên chở người - Thang máy chuyên chở người có tính đến hàng đi kèm - Thang máy chuyên chở hàng có người đi kèm - Thang máy chuyên chở hàng không có người đi kèm - 14 - Ngoài ra còn có các loại thang chuyên dùng khác như thang máy cứu hoả, chở ôtô,. * Phân loại theo hệ thống dẫn động cabin: - Thang máy dẫn động điện: loại này dẫn động cabin lên xuống nhờ động cơ điện truyền qua hộp giảm tốc tới puly ma sát hoặc tang cuốn cáp.

- Thang máy thuỷ lực - Thang máy khí nén * Phân loại theo vị trí đặt bộ tời kéo - Thang máy có bộ tời kéo đặt phía trên giếng thang - Thang máy có bộ tời kéo đặt phía dưới giếng thang - Thang máy dẫn động cabin lên xuóng bằng bánh răng thanh răng : bộ tời dẫn động đặt ngay trên nóc cabin - Thang mát thuỷ lực: buồng máy đặt tại tầng trệt * Phân loại theo các thông số cơ bản: - Theo tốc độ di chuyển của cabin: Loại tốc độ thấp : v < 1m/s Loại tốc độ trung bình : v = 1 – 2.5 m/s Loại tốc độ cao : v = 2.5 – 4 m/s Loại tốc độ rất cao : v > 4m/s - Theo khối lượng vẫn chuyển của cabin: Loại nhỏ : Q < 500kg Loại trung bình :Q = 500 – 1000kg Loại lớn : Q = 1000 – 1600kg Loại rất lớn : Q > 1600kg Thang máy được ký hiệu bằng các chữ và số, dựa vào các thông số cơ bản sau: - 15 - - Loại thang: theo thông lệ quốc tế, người ta dùng các chữ cái ( chữ latinh ) để ký hiệu như sau: + Thang chở khách: P ( Passenger ) + Thang chở bệnh nhân: B ( Bed ) + Thang chở hàng: F ( Freight ) - Số người hoặc tải trọng: (người, kg) - Kiểu mở cửa + Mở chính giữa lùa về hai phía : CO (centre opening) + Mở một bên, lùa về một phía : 2S (Single side) - Tốc độ : m/ph, m/s - Số tầng phục vụ và tổng số tầng của toà nhà - Hệ thống điều khiển - Hệ thống vận hành - Ngoài ra có thể dung các thông số khác để bổ xung cho ký hiệu: ví dụ P11- CO-90-11/14-VVVF-Duplex. Ký hiệu trên có nghĩa là: thang máy chở khách, tải trọng 11 người, kiểu mở cửa chính lùa hai phía, tốc độ di chuyển cabin 90m/ph, có 11 điểm dừng phục vụ trên tổng số 14 tầng của toà nhà, hệ thống điều khiển bằng cách biến đổi điện áp và tần số, hệ thống vận hành kép.Cấu tạo thang máy Sơ đồ cấu tạo của loại thang máy chở người thông dụng nhất, dẫn động bằng tời điện với puly dẫn cáp bằng ma sát (gọi tắt là puly ma sát) được chỉ ra ở hình 1. Bộ tờ kéo 21 được đặt trong trong buồng máy 22 nằm ở phía trên giếng thang 15. Giếng thang 15 chạy dọc suốt chiều cao của công trình và được che chắn bằng kết cấu chịu lực (gạch, bê tong hoặc kết cấu thép với lưới che bằng kính) và chỉ để các cửa vào giếng thang để lắp cửa tầng 7.

Trên kết cấu chịu lực dọc theo giếng thang có gắn các ray dẫn hướng 12 và 13 cho đối trọng 14 và cabin 18. Cabin và đối trọng được treo trên hai đầu của các cáp - 16 - - 17 - nâng 20 nhờ hệ thống treo 19. Hệ thống treo có tác dụng đảm bảo cho các cáp nâng riêng biệt có độ căng như nhau. Cáp nâng được vắt qua các rãnh cáp của puly ma sát của bộ tời kéo.

Khi bộ tời kéo hoạt động, puly ma sát quay và truyền chuyển động đến cáp nâng làm cabin và đối trọng đi lên hoặc xuống dọc theo giếng thang. Khi chuyển động, cabin và đối trọng tựa trên các ray dẫn hướng trong giếng thang nhờ các ngàm dẫn hướng 16. Cửa cabin 4 và cửa tầng 7 thường là loại cửa lùa sang một bên hoặc hai bên chỉ đóng và mở được khi cabin dừng trước cửa tầng nhờ cơ cấu đóng mở cửa 3 đặt trên nóc cabin. Cửa cabin và cửa tầng được trang bị hệ thống khoá liên động và các tiếp điểm để đảm bảo an toàn cho thang máy hoạt động (thang máy không hoạt động được nếu một trong các cửa tầng hoặc cửa cabin chưa đóng hẳn, hệ thống khoá liên động đảm bảo đóng kín các cửa tầng và không mở được từ bên ngoài khi cabin không ở đúng vị trí cửa tầng.

Đối với loại cửa lùa đóng mở tự động thì khi đóng mở cửa cabin, hệ thống khoá liên động kéo theo cửa tầng cùng đóng hoặc mở). Tại các điểm trên cùng và dưới cùng của giếng thang có đặt các công tắc hạn chế hành trình cho cabin. Phần dưới của giếng thang là hố thang 10 để đặt các giảm chấn 11 và thiết bị căng cáp hạn chế tốc độ 9.