LỜI MỞ ĐẦU Ngành dệt may luôn là một trong những ngành đi đầu, có vai trò quan trọng trong chiến lƣợc xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam ra thị trƣờng thế giới. Với tốc độ tăng trƣởng xuất khẩu khá cao, ngành dệt may đã có những đóng góp không nhỏ vào tăng trƣởng xuất khẩu hàng hóa nói riêng và tăng trƣởng kinh tế nói chung ở Việt Nam. Các sản phẩm ngày càng một tăng lên về sản lƣợng, chất lƣợng. Đƣợc khách hàng trong nƣớc, nƣớc ngoài ƣa chuộng.
Ngày nay nhu cầu về sản phẩm dệt kim ngày càng lớn, chủng loại chúng khá đa dạng và phong phú, vải và sản phẩm dệt kim thể hiện nhiều ƣu điểm so với các vật liệu khác, do vải dệt kim có đặc điểm xốp, mềm, co giãn và thoáng khí. Ngoài các sản phẩm may mặc truyền thống, vải dệt kim còn đƣợc sử dụng trong các ứng dụng kỹ thuật khác nhƣ địa vải, vải chức năng đặc biệt, vải dùng trong lĩnh vực y học. Đặc biệt là trong sản xuất quần áo thể thao. Đây là thị trƣờng gia công tiềm năng của Việt Nam, là hƣớng có thể phát triển lâu dài.
Trƣớc những đặc điểm trên, học viên chọn đề tài nghiên cứu: “Nghiên cứu đánh giá cấu trúc và vật liệu may một số loại quần thể thao legging nữ”. Đề tài tiến hành nhằm khảo sát cấu trúc và tính chất cơ lý của vải và sản phẩm dệt kim trong sản xuất quần thể thao nữ. Với mong muốn đóng góp cơ sở lý thuyết, làm chủ công nghệ, tìm ra những kết cấu phù hợp cho dòng sản phẩm quần legging nữ. Những nội dung chính trong luận văn bao gồm: Chƣơng I: Tổng quan.
Chƣơng này gồm 3 phần Phần thứ nhất: Giới thiệu sơ lƣợc về vải và sản phẩm dệt kim. Phần thứ hai: Giới thiệu tổng quan nghiên cứu khảo sát một số tính chất cơ lý của vải dệt kim Phần thứ ba: Giới thiệu một số ứng dụng của vải dệt kim. Chƣơng II: Nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu: Mục đích: Luận văn nghiên cứu đề tài này nhằm khảo sát cấu trúc và một số tính chất cơ lý của vải và sản phẩm dệt kim đƣợc thể hiện thông qua một số sản Dương Cao Thanh 1 Khóa 2016 - 2018 Luận văn thạc sĩ kỹ thuật Ngành Công Nghệ Vật Liệu Dệt May phẩm quần legging thể thao nữ của các thƣơng hiệu khác nhau, đƣợc sản xuất và gia công tại Việt Nam. Nội dung: Để thực hiện đƣợc đề tài này luận văn sẽ tiến hành nghiên cứu các nội dung cụ thể sau: - Phân tích và xác định kết cấu đƣờng may, cấu tạo thiết kế của từng sản phẩm.
- Phân tích kiểu dệt, đo các thông số công nghệ, mật độ ngang, dọc theo hệ số liên quan. - Nghiên cứu một số tính chất cơ lý của của sản phẩm. Phƣơng pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng 3 phƣơng pháp nghiên cứu. Thứ nhất là phƣơng pháp nghiên cứu tổng quan.
Thứ hai là phƣơng pháp nghiên cứu thực nghiệm. Thứ ba là phƣơng pháp xử lý số liệu. Đối tƣợng: Là một số sản phẩm vải legging thể thao nữ: Quần legging 125107 Domyos, quần legging 125845 Domyos, quần legging 127142 Kalenji, quần legging 194562 Victoria’s Secret. Chƣơng III: Kết quả nghiên cứu và bàn luận.
Trong chƣơng này các kết quả nghiên cứu và thực nghiệm của luận văn đƣợc trình bày và giải thích dựa trên cơ sở khoa học. Dương Cao Thanh 2 Khóa 2016 - 2018 Luận văn thạc sĩ kỹ thuật Ngành Công Nghệ Vật Liệu Dệt May CHƢƠNG I: TỔNG QUAN 1. Giới thiệu sơ lƣợc về vải và sản phẩm dệt kim 1.Khái niệm vải dệt kim [1], [2], [3], [5] Vải dệt kim đƣợc tạo ra thông qua sự liên kết các vòng sợi với nhau theo một quy tắc nhất định. Vải dệt kim là loại vải đƣợc làm bằng cách đan các vòng sợi vào nhau.
Các vòng sợi này đƣợc làm từ một hay nhiều sợi. Hình vẽ cấu trúc một loại vải dệt kim Vòng sợi là đơn vị cấu tạo cơ bản của vải dệt kim. Các vòng sợi đƣợc phân bố theo hàng ngang tạo nên hàng vòng. Còn các vòng sợi đan từ vòng này qua vòng khác theo chiều dọc của vải dệt kim tạo thành cột vòng.
Hình dạng và các phần vòng vải dệt kim a) Dệt kim đan ngang b) Dệt kim đan dọc 1-2-3-4-5-1: gọi là chiều dài vòng sợi, ký hiệu là L v Dương Cao Thanh 3 Khóa 2016 - 2018 Luận văn thạc sĩ kỹ thuật Ngành Công Nghệ Vật Liệu Dệt May Trong đó: - Mỗi vòng sợi trong kiểu dệt kim đan ngang có các phần sau đây (hình a): 3-4: Cung kim 2-3 và 4-5: Trụ vòng 1-2 và 5-1: Cung platin (cung liên hệ) - Mỗi vòng sợi trong kiểu dệt kim đan dọc có các phần (hình b) 3-4: Cung kim 2-5-1: Cung liên hệ 2-3 và 4-5: Trụ vòng Khoảng cách giữa hai đƣờng trục của cột vòng nằm sát cạnh nhau gọi là bƣớc vòng A. Khoảng cách giữa hai hàng vòng sát cạnh nhau gọi là chiều cao của hàng vòng B. Hình dạng của vòng phụ thuộc vào kích thƣớc của bƣớc vòng và chiều cao của hàng vòng. Đặc trƣng cho cấu tạo vải dệt kim thƣờng dùng tỷ số B/A gọi là hệ số tƣơng quan mật độ.
Vải dệt kim có hai phƣơng pháp đan chính là phƣơng pháp đan dọc và phƣơng pháp đan ngang. Trong kiểu dệt kim đan ngang khi đó sợi uốn cong liên tục tạo thành hàng vòng. Còn hàng vòng trong kiểu dệt kim đan dọc tạo bên bằng một hệ thống sợi, khi đó các sợi riêng biệt tạo thành một hay hai vòng trong một hàng rồi cứ tiếp tục nhƣ vậy.Vải và sản phẩm dệt kim đan ngang Việt Nam sản xuất cả đan ngang và đan dọc, trong đó vải đan dọc kém phổ biến hơn. Vải dệt kim có ba loại cơ bản và hai loại dẫn xuất.
Ba loại cơ bản gồm : - Vải một mặt phải còn có tên gọi là vải Single - Vải hai mặt phải là vải Rib - Vải hai mặt trái. Hai loại vải đan ngang dẫn xuất là : - Dẫn xuất vải một mặt phải. - Dẫn xuất vải hai mặt phải còn có tên gọi là Interlock. Dương Cao Thanh 4 Khóa 2016 - 2018 Luận văn thạc sĩ kỹ thuật Ngành Công Nghệ Vật Liệu Dệt May Trong đó các loại vải đan ngang ở nƣớc ta sản xuất khá phổ biến là vải Single, Rib, Interlock, sợi dệt thƣờng dùng là bông, vải dệt kim đan ngang thƣờng dùng cho các sản phẩm mặc lót mặc ngoài.
Với vải dệt kim thƣờng sử dụng 3 phƣơng pháp gia công là cắt may, phƣơng pháp dệt định hình và phƣơng pháp dệt nửa định hình. a) Vải Single Vải Single là vải đan ngang cơ bản, đơn giản nhất, các vòng sợi trong vải đƣợc sắp xếp theo một hƣớng nhất định. Mặt phải vải Single Hình 1. Mặt trái vải Single Nhìn vào hình vẽ mặt phải ta thấy mỗi vòng sợi với một hàng vòng lại lồng qua vòng sợi ở hàng vòng trên theo hƣớng từ mặt phải sang mặt trái.
Do sự sắp xếp định hƣớng của các vòng sợi, vải có hai mặt khác hoàn toàn nhau. Mặt phải là tập hợp các trụ vòng, mức độ phản xạ, tạo cảm giác mềm mại hơn khi tiếp xúc với da. Khả năng phản xạ ánh sáng kém hơn so nên bề mặt trái thƣờng tốt hơn mặt phải. Thực tế, khi thiết kế sản phẩm, mặt trụ vòng bóng đẹp nên đƣợc chọn làm mặt ngoài, mặt hàng vòng tốt hơn nhƣng mềm hơn, nên đƣợc quay vào trong.
Vải Single đƣợc ứng dụng trong các mặt hàng mặc lót, mặt ngoài. b) Vải Rib Trên vải, mỗi hàng vòng do một sợi tạo thành, lần lƣợt có một số vòng phải rồi lại đến một số vòng trái cứ thế xen kẽ nhau. Tƣơng ứng, cứ một số vòng phải lại đến một số cột vòng trái xen kẽ nhau. Các cột vòng phải và trái không nằm trên cùng một mặt phẳng.
Cung plantin tại chỗ nối vòng ở vòng trái bị uốn từ mặt này sang mặt kia của vải, làm cho sợi bị xoắn. Nội lực đàn hồi của sợi làm các cung plantin nối vòng phải và làm Dương Cao Thanh 5 Khóa 2016 - 2018 Luận văn thạc sĩ kỹ thuật Ngành Công Nghệ Vật Liệu Dệt May vòng trái có xu hƣớng quay, nằm trên các vòng phẳng vuông góc với mặt vải, làm cho các vòng khác loại dồn sát lại với nhau, mặt trái của các vòng sợi quay vào trong, chỉ có các mặt phải của vòng sợi quay ra ngoài. Do đó trên cả 2 mặt vải ta chỉ có nhìn thấy các cột vòng phải. Đó chính là lý do ngƣời ta gọi là vải 2 mặt phải.
Vải Rib thƣờng đƣợc ứng dụng trong các mặt hàng mặc ngoài, quần áo thời trang, thể thao, v. c) Vải Interlock Vải Interlock đƣợc tạo thành từ hai mặt Rib thành phần. Hai vải Rib thành phần này không có vòng sợi chung, không có hàng vòng hay cột vòng nào chung, chúng liên kết với nhau để tạo vải Interlock bằng các cung plantin cài xuyên lẫn qua nhau từ mặt này tới mặt kia của vải. Xét đến cấu trúc, vải Interlock hoàn toàn đối xứng qua mặt phẳng trung gian .5 : Hình vẽ cấu trúc vải Interlock Vải Interlock thƣờng đƣợc ứng dụng trong các mặt hàng mặc ngoài, đặc biệt là các mặt hàng giữ ấm mặc mùa đông, đông xuân và quần áo thể thao.
d) Tính chất cơ lý và nguyên nhân độ giãn của vải dệt kim đan ngang [2] Nói đến vải dệt kim ta không thể không đề cập đến độ co giãn của nó, độ co giãn của vải do nhiều nguyên nhân và yếu tố khác nhau: Từ chi số sợi, mật độ sợi, kiểu dệt, độ chứa đầy v.v…Trong đó độ chứa đầy ảnh hƣởng nhiều tới tính chất của vải, độ chứa đầy nhỏ vải sẽ mềm vải, tăng tính thẩm thấu không khí, uốn, dẫn nhiệt tốt, ngƣợc lại khi tăng mật độ và độ chứa đầy của vải sẽ làm tăng liên kết sơ với sợi làm tăng khối lƣợng và độ bền của vải nhƣng đồng thời làm giảm tính chất thẩm thấu không khí và dẫn nhiệt của vải. Sự co giãn của vải dệt kim bị tác động ở hai nhóm yếu tố: Dương Cao Thanh 6 Khóa 2016 - 2018 Luận văn thạc sĩ kỹ thuật Ngành Công Nghệ Vật Liệu Dệt May Nhóm 1: Nhóm liên quan tới cấu trúc vật liệu nhƣ cấu trúc xơ, sợi và cấu trúc vải. Nhóm 2: Nhóm yếu tố tác động lên cấu trúc vật liệu trong quá trình gia công và sử dụng sản phẩm. Đồ thị kéo dãn vải dệt kim Đoạn 1: Biến dạng tăng nhanh trong khi ứng suất còn nhỏ và thay đổi chƣa đáng kể.
Các vòng sợi trong giai đoạn này bị biến dạng và bắt đầu diễn ra sự trƣợt của các điểm liên kết dọc theo các cung sợi.